Συνθετική εργασία από την προετοιμασία, την ξενάγηση και την αποτίμηση της επίσκεψης από τους μαθητές της Α΄ γυμνασίου

ΠΕΛΛΑ: ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΑ
Η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε προϊστορικούς οικισμούς της νεολιθικής εποχής της εποχής του χαλκού και του σιδήρου στην ευρύτερη περιοχή γύρω από την Πέλλα που μαρτυρούν την ανθρώπινη παρουσία από τους προϊστορικούς χρόνους. Η πρώτη αναφορά του ονόματος Πέλλα γίνεται από τον ιστορικό Ηρόδοτο τον 6ο αι. π.Χ. και την τοποθετεί στην αρχαία Βοττιαία. Η Πέλλα ιδρύθηκε από τον Αρχέλαο Α” (413-399 π.Χ.) ή από τον Αμύντα Γ” για να γίνει η νέα πρωτεύουσα του Μακεδονικού κράτους αντί των Αιγών (Βεργίνα) . Η Πέλλα παρέμεινε πρωτεύουσα μέχρι την κατάλυση του Μακεδονικού κράτους από τους Ρωμαίους.

Η μορφή αυτής της παλαιότερης πόλης των κλασικών χρόνων δεν είναι καλά γνωστή, αφού έχει ανασκαφεί μόνο το νεκροταφείο της και λιγοστά αρχιτεκτονικά λείψανα στην περιοχή του σύγχρονου αρδευτικού καναλιού. Είναι βέβαιο, όμως, ότι στο τέλος της κλασικής εποχής η Πέλλα ήταν πλέον μία μεγαλούπολη με κανονική ρυμοτομία κατά το μοντέρνο σύστημα της περιόδου, το ιπποδάμειο, με μεγάλους κεντρικούς δρόμους και κάθετες οδούς. Η εποχή της μεγάλης ακμής για την Πέλλα ήταν η ελληνιστική περίοδος, το β΄ μισό του 4ου, ο 3ος και ο 2ος αι. π.Χ.

Οικοδομικά ευρήματα
Μέσα από την ποικιλία των ανασκαφικών ευρημάτων μπορούμε να παρακολουθήσουμε καθαρά τη μορφή της, αντλώντας στοιχεία για την οχυρωματική τέχνη, την πολεοδομία, την οικιστική, την ανακτορική, τη θρησκευτική και την ταφική αρχιτεκτονική, και την παραγωγική της δραστηριότητα. Η ελληνιστική πόλη της Πέλλας στήριξε την ανάπτυξη στην καθιέρωσή της ως πρωτεύουσα του μακεδονικού κράτους και στην πλούσια εμπορική της κίνηση. Η μεγάλων διαστάσεων αγορά που διέθετε, με τα εργαστήρια παραγωγής και τα καταστήματα πώλησης προϊόντων κεραμικής, κοροπλαστικής, μεταλλικών αντικειμένων, αλλά και ειδών διατροφής, διοχέτευε τα είδη αυτά σε όλη τη Δυτική Μακεδονία και βορειότερα.

Το μνημειακό κτηριακό συγκρότημα του ανακτόρου αποδεικνύει, από την άλλη πλευρά, την πρόθεση των Μακεδόνων βασιλέων να δώσουν μια ξεχωριστή μορφή στην καινούργια πρωτεύουσά τους.

Μνημειακή μορφή απέκτησαν και οι ιδιωτικές κατοικίες. Το σύνολο σχεδόν των κατοικιών είχαν ως πυρήνα την αυλή πλαισιωμένη με στοές, με δωρική ή ιωνική κιονοστοιχία. Στο πίσω μέρος των στοών αναπτύσσονταν οι χώροι των κατοικιών, πολλές φορές και σε δεύτερο όροφο. Τα ψηφιδωτά δάπεδα των δωματίων παράθεσης γευμάτων, οι διακοσμημένοι με πολύχρωμα κονιάματα τοίχοι, ο γενικότερος σχεδιασμός, τα κατασκευαστικά στοιχεία και ο εξοπλισμός των παραπάνω κτιρίων μαρτυρούν το ανώτερο βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της πόλης.

Στα δυο ιερά (Μητέρας των Θεών και Αφροδίτης, Δάρρωνος), που ερευνήθηκαν μέσα στην πόλη, ενταγμένα σε οικοδομικές νησίδες και στο θεσμοφόριο, ΒΑ. της πόλης, μαρτυρείται η λατρεία των θεοτήτων του ελληνικού πανθέου με οργάνωση και τελετουργίες, όμοιες με αυτές του λοιπού ελληνικού χώρου.
Το παλιότερο νεκροταφείο της Πέλλας (τέλος 5ου αι.-γ΄ τέταρτο 4ου αι. π.Χ.) βρίσκεται στην περιοχή της Αγοράς, ενώ ταφική χρήση κυρίως από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ. και εξής, ως τις αρχές του 1ου αι. π.Χ., έχουν μεγάλες εκτάσεις έξω από το ανατολικό και δυτικό τείχος της πόλης.

Εμπορικές και βιοτεχνικές δραστηριότητες των κατοίκων
Ο πλούτος της πόλης και των κατοίκων της επιβεβαιώνεται από τα ψηφιδωτά δάπεδα και τη χρωματική διακόσμηση των τοίχων, η οποία αποτελεί σπάνιο δείγμα διατηρημένης ελληνικής ζωγραφικής του Α΄ πομπηιανού στυλ. Τα έργα αυτά φανερώνουν και την ύπαρξη οργανωμένων εργαστηρίων στη μακεδονική πρωτεύουσα, τα οποία έδιναν κατευθυντήριες γραμμές στην τέχνη της εποχής. Στην αγορά υπήρχαν εργαστήρια – καταστήματα κεραμικής, εργαστήρια κοροπλαστικής (πήλινων ειδωλίων), καταστήματα υγρών προϊόντων, κρεοπωλεία, ιχθυοπωλεία, αρωματοπωλεία. Επίσης καταστήματα κεραμικών, λυχναριών, εμπορίας σιτηρών.

Επίσκεψη στο αρχαιολογικό μουσείο
Το σχολείο μας επισκέφτηκε το αρχαιολογικό μουσείο της Πέλλας κ περιηγήθηκε στους χώρους του. Το μουσείο παρέχει στον επισκέπτη μέσα από κείμενα, φωτογραφίες, χάρτες, σχέδια και μια μεγάλη μακέτα του αρχαιολογικού χώρου τα απαραίτητα στοιχεία για την γνωριμία του με την Πέλλα: τη γεωμορφολογική εξέλιξη της περιοχής, ιστορικά στοιχεία για την πόλη και τις ανασκαφές, για το πολεοδομικό σύστημα και τις οχυρώσεις.

Οι μαθητές της Α΄ Τάξης (Α1 + Α2)