Η Φιλιώ Χαϊδεμένου, η υπεραιωνόβια,

ήταν η ζωντανή μαρτυρία, η ασίγαστη λαλιά των προσφύγων της πρώτης γενιάς της Μικράς Ασίας.

Μικρό βιογραφικό της γιαγιάς Φιλιώς.
Η Φιλιώ Σιδερή-Χαϊδεμένου γεννήθηκε το 1899 στα Βουρλά της Μικράς Ασίας, έκτο παιδί της οικογένειας. Το 1922 με τον διωγμό, έχασε αδέλφια και πατέρα.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Ήρθε στην Ελλάδα με τη μητέρα της Κιουρανιώ και το μικρότερο αδελφό της Αντώνη. Προσφυγοπούλα έμαθε την τέχνη της καπελούς και παντρεύτηκε τον εργοδότη της, Γεώργιο Χαϊδεμένο.

Το μεγάλο της όνειρο ήταν να διαφυλαχθεί η μνήμη και ο πολιτισμός που αναπτύχθηκε στη Μικρά Ασία από τους εκεί κατοικούντες Έλληνες. Η γιαγιά Φιλιώ, όπως ήταν γνωστή, δημιούργησε τη συλλογή ενθυμημάτων, η οποία αποτέλεσε τη βάση του Μουσείου Μικρασιατών Νέας Φιλαδέλφειας «Φιλιώ Χαϊδεμένου».

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η οικογένεια της συνέβαλε στην έκδοση του βιβλίου «Τρεις αιώνες μια ζωή» («Γιαγιά Φιλιώ η Μικρασιάτισσα», επανέκδοση), στο οποίο αφηγείται τα βιώματά της από τη ζωή στα Βουρλά και από τα γεγονότα της Μικρασιατικής καταστροφής.

Υπήρξε ενεργό μέλος πολλών μικρασιατικών σωματείων και βραβεύτηκε επανειλημμένως για τις δραστηριότητές της. Πέθανε το 2006.

https://www.thepressroom.gr/ellada/giagia-filio-h-gynaika-poy-kratise-zontano-ton

Στο βιβλίο της στηρίχτηκε η ομώνυμη θεατρική παράσταση με πρωταγωνίστρια τη Δέσποινα Μπεμπεδέλη. Το έργο περιλαμβάνει μουσικές και τραγούδιαπου συντρόφευαν τη Φιλιώ σε όλες τις περιόδους της ζωής της, αλλά και μουσική και τραγούδια που έγραψε ο Ζαχαρίας Καρούνης ειδικά για την «Φιλιώ Χαϊδεμένου» σε στίχους Χρήστου Παπαδόπουλου.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η σημαντική πορεία της γυναίκας με το όνομα Φιλιώ, έγινε η αφορμή να γεννηθεί μια ιδέα για την εξιστόρηση της ζωής της, βασισμένη στις προσωπικές της μαρτυρίες. Πέρα από την προσωπική ιστορία αυτής της σημαντικής προσωπικότητας, η δύναμη της θέλησης και ο αγώνας της για επιβίωση μέσα σε ένα ολόκληρο αιώνα συνιστά ένα φωτεινό παράδειγμα αντίστασης.

Η ιστορική περίοδος στην οποία μελετάμε στο κείμενο «Ο Κρητικός» από τον Π. Πρεβελάκη είναι το 1905. Οχτώ χρόνια έχουν περάσει από τότε που η Κρήτη κέρδισε μεν τη ελευθερία της από την Οθωμανική αυτοκρατορία αλλά όχι και την αυτονομία της. Το νησί το διοικούν ακόμα οι 4 εγγυήτριες δυνάμεις (κατέχοντας η κάθε μια από μια περιφέρεια του νησιού), με επικεφαλής τον αρμοστή Πρίγκιπα Γεώργιο. Η αυταρχική όμως διακυβέρνηση και η Ένωση που δεν πραγματοποιείται, κάνουν τους Κρητικούς με αρχηγό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, να πάρουν ακόμα μια φορά τα όπλα για να απαιτήσουν καλύτερη – δικαιότερη –συνταγματική διακυβέρνηση και Ένωση με την Ελλάδα. Η Επανάσταση εκδηλώθηκε τον Μάρτιο του 1905 – η Επανάσταση του Θέρισου -και ένας,αυτή τη φορά εμφύλιος πόλεμος απειλούσε να αιματοκυλήσει και πάλι την Κρήτη. Όμως, οι συγκρούσεις και οι αψιμαχίες δεν εξελίχθηκαν τελικά σε πόλεμο, αφού ο Βενιζέλος διαπραγματευόμενος με τις Μεγάλες Δυνάμεις κατέληξε σε έναν συμβιβασμό. Το βιβλίο τελειώνει ακριβώς στις 4 Σεπτεμβρίου του 1910 με την αναχώρηση του Βενιζέλου από την Κρήτη για την Αθήνα προκειμένου να ηγηθεί των πολιτικών δυνάμεων της χώρας.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Το έργο του :

Ο Παντελής Πρεβελάκης πρωτοεμφανίστηκε στη λογοτεχνία ως ποιητής, το 1928, με το επύλλιο Στρατιώτες, που αναφέρεται στους κρητικούς στρατιώτες που πολέμησαν στην Μικρασιατική εκστρατεία. Την ίδια χρονιά δημοσίευσε και το δεύτερο έργο του, θεατρικό αυτή τη φορά, το μονόπρακτο Ο μίμος. Τα επόμενα χρόνια ως το 1937 διέκοψε προσωρινά τη λογοτεχνική του δράση: ήταν τα χρόνια που σπούδαζε στο Παρίσι (1930-1932), εκπονούσε τη διδακτορική διατριβή του και προσπαθούσε να αποκατασταθεί επαγγελματικά στο Πανεπιστήμιο. Κατά το διάστημα εκείνο εξέδωσε τις μελέτες Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (1930) και Δοκίμιο γενικής εισαγωγής στην ιστορία της τέχνης (1934).

Το 1937 πραγματοποίησε συγγραφική στροφή προς την πεζογραφία, με Το χρονικό μιας Πολιτείας. Έκτοτε ασχολήθηκε συστηματικά με τον πεζό λόγο και έγραψε συνολικά 11 μυθιστορήματα, δεν εγκατέλειψε όμως ούτε την ποίηση ούτε το θέατρο: δημοσίευσε άλλες τρεις ποιητικές συλλογές και την ποιητική σύνθεση Νέος Ερωτόκριτος και 9 θεατρικά έργα.

Βραβεία και διακρίσεις :

• 1938, Απρίλιος: «Παράσημο του Ταξιάρχη του Ιταλικού Στέμματος», για την οργάνωση της παρουσίας της ελληνικής αντιπροσωπείας στην έκθεση Μπιενάλλε της Βενετίας

• 1959, Μάρτιος: Βραβεύεται από την «Ομάδα των Δώδεκα» με το βραβείο δοκιμίου, για το έργο «Ο Ποιητής και το ποίημα της Οδύσσειας».

• 1960, Ιούνιος: Παραλαμβάνει από τον βασιλιά Παύλο, το παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Γεωργίου Α΄, σε ειδική τελετή που γίνεται στα βασιλικά ανάκτορα στο Τατόι.

• 1960, Νοέμβριος: Του απονέμεται το Α” Κρατικό βραβείο Μυθιστορήματος για τον «Ήλιο του θανάτου».

• 1963: Υποψήφιος για το διεθνές βραβείο Formentor.

• 1966, Αύγουστος: Ο Δήμος Ρεθύμνου Κρήτης του απονέμει το μετάλλιο της πόλης

• 1966, Αύγουστος: Ανακηρύσσεται επίτιμος δημότης του χωριού Πηγή Ρεθύμνου, το μέρος όπου διαδραματίζεται «Ο ήλιος του θανάτου».

• 1967: Α” Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για τον «Άρτο των Αγγέλων»

• 1975 Μάιος: Απονομή του Διεθνούς Βραβείου Χέρντερ

• 1977 Μάρτιος: Η Ακαδημία Αθηνών του απονέμει το βραβείο «Αριστείο Γραμμάτων».

• 1977, Μάιος:Σε ειδική τελετή στο χώρο της Γαλλικής πρεσβείας, ο Πρεβελάκης βραβεύεται από τον Γάλλο Πρέσβυ με τα διάσημα του «Αξιωματικού» του «Τάγματος της Αξίας», για την προσφορά του στη διάδοση του Γαλλικού πολιτισμού.

• 1981, Σεπτέμβριος: Η «Ορθόδοξος Ακαδημία» της Κρήτης, που εδρεύει στην Μονή Οδηγητρίας Κυρίας Γωνιάς Χανίων τον ανακηρύσσει τακτικό μέλος της, και σε επίσημη τελετή του απονέμει το αντίστοιχο δίπλωμα.

• 1981, Σεπτέμβριος: Λαμβάνει το «Χρυσό Μετάλλιο» της πόλης των Χανίων.

• 1982, Μάρτιος: Αναγορεύεται επίτιμος διδάκτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Πρεβελάκης δίδει ομιλία με θέμα «Καζαντζάκης – Σικελιανός, το χρονικό μιας φιλίας»

• 1983, Νοέμβριος: Το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος τον ανακηρύσσει επίτιμο μέλος, ως αναγνώριση των υπηρεσιών του.

• 1984, Μάιος: Το Πανεπιστήμιο Κρήτης τον αναγορεύει επίτιμο διδάκτορα της Φιλοσοφικής Σχολής του. Θα δώσει ομιλία με τίτλο «Σχόλιο στην τριλογία «Ο Κρητικός»», που αργότερα το Πανεπιστήμιο θα εκδώσει.

• 1985, Μάιος: Ο Πρεβελάκης προχειρίζεται από τον Αρχιεπίσκοπο Αυστραλίας Στυλιανό - εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριαρχείου σε «Άρχοντα – Διδάσκαλο του Γένους».

Εργογραφία :

Ποίηση

• 928: «Στρατιώτες», μακροσκελές επικό ποίημα (επύλλιο) 22 σελίδων, έκδοση του συγγραφέα

• 1933: «Η γυμνή ποίηση» - ποιητική συλλογή, κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 1939 σε έκδοση του συγγραφέα

• 1940: «Η πιο γυμνή ποίηση» - ποιητική συλλογή, κυκλοφόρησε σε έκδοση του συγγραφέα το 1941

• 1969: «Τα Ποιήματα του Παντελή Πρεβελάκη 1933 – 1945»: περιλαμβάνει τις ποιητικές συλλογές «Η γυμνή ποίηση», «Η πιο γυμνή ποίηση», «Οι ώρες σ” ελληνικό νησί», ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ

• 1971 – 1973: «Ο Νέος Ερωτόκριτος» - λυρικό έπος. α΄έκδοση: 1973 (εκτός εμπορίου), β” έκδοση: 1978 (εκτός εμπορίου), γ” έκδοση ολοκληρωμένη: 1986. Σήμερα κυκλοφορεί από τις μουσικές εκδόσεις «Ιδαία» μαζί με το c.d. του Νίκου Μαμαγκάκη που μελοποίησε το ποίημα.

Μυθιστορήματα

• 1937:«Το χρονικό μιας πολιτείας» Πρώτη έκδοση 1938 – Οριστική η έκδοση του 1945 – Τελευταία η έκδοση του 1999.

• 1939: «Ο θάνατος του Μέδικου» . Η πρώτη έκδοση 1939 – τελευταία 1992 από το Μ.Ι.Ε.Τ.

• 1944: «Παντέρμη Κρήτη» - Πρώτη έκδοση 1945 – τελευταία 1995

• 1942 – 1945: «Ο Κρητικός, Το δέντρο» Πρώτη έκδοση 1948 – τελευταία 1995

• 1947: «Ο Κρητικός, Πρώτη Λευτεριά» Πρώτη έκδοση 1949 – τελευταία 1995

• 1949 – 1950: «Ο Κρητικός, Η Πολιτεία» Πρώτη έκδοση 1950 – τελευταία 1995

• 1959: Ο ήλιος του θανάτου Πρώτη έκδοση 1959 – [Α' Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος το 1960]- τελευταία 1998

• 1960-1962: Η κεφαλή της Μέδουσας. Ένα έτος μαθητείας στον αιώνα μου Πρώτη έκδοση 1963 – τελευταία 1999

• 1965: Ο άρτος των αγγέλων. Περιπέτεια στην Ιθάκη Πρώτη έκδοση 1966 [Α' Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το 1967]- τελευταία 1993

• 1969: «Η αντίστροφη μέτρηση». Η πρώτη γραφή του μυθιστορήματος κυκλοφορεί μυστικά χειρόγραφη και πολυγραφημένη λόγω των διώξεων της Δικτατορίας. Τυπωμένη σε βιβλίο εκδίδεται και πάλι μυστικά και με μεγάλες προφυλάξεις τον Ιανουάριο του 1974. Η πρώτη ελεύθερη έκδοση θα γίνει το 1982. Αυτή η έκδοση κυκλοφορεί μέχρι σήμερα.

• 1970 :«Ο άγγελος στο πηγάδι»

Θέατρο

• 1928: «Ο μίμος» - μονόπρακτο θεατρικό δράμα που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Νέα Επιθεώρηση»

• 1937: «Μοναξιά» - το έργο εκδώθηκε σε βιβλίο το 1981, από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ

• 1952: «Το ιερό σφάγιο» - ιστορική τραγωδία. α” έκδοση το 1952 από τις εκδόσεις ΑΕΤΟΣ

• 1952: «Τα χέρια του ζωντανού Θεού» - δράμα σε 3 πράξεις. Πρώτη έκδοση σε βιβλίο το 1992 από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ

• 1954: «Ο Λάζαρος» - τραγωδία, εκδόσεις ΔΙΦΡΟΣ

• 1959: «Το ηφαίστειο» - ιστορικό δράμα. Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε το 1963, από τις εκδόσεις ΓΑΛΑΞΙΑΣ

• 1970: «Το χέρι του σκοτωμένου» - δράμα 3 πράξεων. Α΄ έκδοση 1971 από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ

• 1974: «Δύο κρητικά δράματα»: «Η δεύτερη εντολή», «Το τρελό αίμα»

Δοκίμια Μελέτες Βιογραφίες

Έγραψε πολλές μελέτες για θέματα καλλιτεχνικά και λογοτεχνικά. Πιο σημαντικές μπορούν να χαρακτηριστούν οι παρακάτω:

• 1929:«Δομήνικος Θεοτοκόπουλος Ελ Γκρέκο» - μελέτη για τον ζωγράφο -Πρώτη έκδοση Ελευθερουδάκης 1930, τελευταία 2014

• 1957-1958:«Ο ποιητής και το ποίημα της Οδύσσειας» - μελέτη για τον Νίκο Καζαντζάκη και το έργο του «Οδύσσεια». Πρώτη έκδοση 1961

• 1959:«Ο Βραχόκηπος»του Νίκου Καζαντζάκη – μεταφράζει το έργο που ο Καζαντζάκης έγραψε κατ” ευθείαν στα γαλλικά. Πρώτη έκδοση 1960 από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ «ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ». Τελευταία έκδοση 2005 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

• 1965: «Τετρακόσια Γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη». Πρώτη έκδοση 1965, δεύτερη 1984 από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

• 1981: «Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος, Συνολική θεώρηση του έργου του», πρώτη έκδοση εκδόσεις «Κέδρος», 1981 – τρίτη έκδοση ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ «ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ» 1992

• «Άγγελος Σικελιανός : Τρία κεφάλαια βιογραφίας και ένας πρόλογος Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, πρώτη έκδοση 1984, β” έκδοση 1990

• 1985:«Δείχτες πορείας». Εκδόθηκαν τον Απρίλιο του 1985

https://el.wikipedia.org/wiki/

Πεζογραφία

Εμφανίζεται έντονα το στοιχείο του κοινωνικού ρεαλισμού παράλληλα με την αστική πεζογραφία ακολουθώντας έτσι την λογοτεχνική παράδοση της προηγούμενης περιόδου.  Εκπρόσωποι: Κων. Χρηστομάνος, Γρ. Ξενόπουλος,Π. Νιρβάνας
Τώρα περισσότεροι λογοτέχνες στρέφονται στο μυθιστόρημα εγκαταλείποντας το διήγημα.Με το όρο αυτό αναφερόμαστε σε έντεχνο πεζό λόγο με τα εξής χαρακτηριστικά: Εκτεταμένη αφήγηση, Μύθος πολυεπεισοδιακός, πολύπτυχος και πολύπλοκος στην οργάνωση, εξελισσόμενος σε διαφορετικά επίπεδα χώρου και χρόνου, πολυπρόσωπος.
Ακόμα, εμπλουτίζεται η θεματική του (αστικό ,εφηβικό μυθιστόρημα) και εισάγονται νέες αφηγηματικές τεχνικές (μοντέρνα εκφραστικάμέσα, ψυχογραφία κτλ).
Αξιοσημείωτο είναι και το βίωμα τηςμικρασιατικής καταστροφής που μεταφέρουν πολλοί λογοτέχνες αυτή την περίοδο.Εκπρόσωποι: Η. Βενέζης, Στρ. Μυριβήλης, Κ.Πολίτης, Γ. Θεοτοκάς, Μ. Καραγάτσης κα.
Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για τη γενιά του ΄30(εκπροσωπούν τη δεκαετία του ΄3ο) που υιοθέτησε όλα τα πρωτοποριακά λογοτεχνικά ρεύματα αφήνοντας μια λογοτεχνική παραγωγή-παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές που εμπλούτισε τη νεοελληνική λογοτεχνία.
Διαφοροποιήθηκαν έντονα από τις προηγούμενες γενιές ανοίγοντας νέους δρόμους και ορίζοντες στη Λογοτεχνία. Γενιά του 30, εκπρόσωποι: Σεφέρης, Ελύτης,Ρίτσος, Βενέζης, Μυριβήλης,Καραγάτσης, Τερζάκης και άλλοι.

Η εποχή

Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, επίσης γνωστός ως ο Μεγάλος Πόλεμος (αγγλ. Great War, γαλλ. Grande Guerre), όπως λεγόταν πριν το ξέσπασμα του Δεύτερου Πολέμου, ήταν μια γενικευμένη σύγκρουση των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων που διήρκεσε από τον Αύγουστο του 1914 ως τις 11 Νοεμβρίου 1918. Στην ουσία, αν και ήταν μία μεγάλη ενδοευρωπαϊκή διένεξη με τα κύρια μέτωπα στη Γηραιά Ήπειρο, η επέκτασή της ωστόσο και στην περιφέρεια, με ενεργό συμμετοχή αποικιακών στρατευμάτων με την εμπλοκή ακόμα και αμερικανικών προσέδωσαν τελικά την έννοια του παγκόσμιου.

Οι Ενωμένες Δυνάμεις, καλούμενες και Δυνάμεις της Αντάντ (κυρίως οι Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, από το 1915 η Ιταλία και ως τις αρχές του 1918 η Ρωσία και, από το 1917, οι ΗΠΑ) νίκησαν τις Κεντρικές Δυνάμεις καλούμενες και Τριπλή Συμμαχία, (Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Οθωμανική Αυτοκρατορία και Βουλγαρία) και οδήγησαν αφενός στην κατάρρευση τεσσάρων αυτοκρατοριών και σε ριζικές αλλαγές στον χάρτη της Ευρώπης, εκ του κατακερματισμού αυτών, αφετέρου στη μεγάλη Ρωσική Επανάσταση και σε τελική φάση την δημιουργία της Κοινωνίας των Εθνών.

Τα θύματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου ανήλθαν σε 9 εκατομμύρια στρατευμένους και σε άλλους τόσους αμάχους ξεπερνώντας συνολικά τα 18,5 εκατομμύρια ψυχών.

Αίτια και Αφορμές

Τα αίτια πρέπει να αναζητηθούν στις οικονομικές συνθήκες της εποχής και στις επεκτατικές βλέψεις των διαφόρων κρατών, που είχαν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ανταγωνισμού μεταξύ τους.

Ειδικότερα η οικονομική ανάπτυξη της Γερμανίας, που προήλθε από τη ραγδαία εξέλιξη της βιομηχανίας της, οδήγησε στην όξυνση του ανταγωνισμού της με την Αγγλία σχετικά με την εξασφάλιση του μονοπωλίου των διεθνών αγορών.

Ταυτόχρονα, η γαλλική πολιτική της «ρεβάνς», δηλαδή η επιθυμία της Γαλλίας να αποκαταστήσει το γόητρό της και να ανακτήσει την Αλσατία και τη Λωρραίνη, (που είχε χάσει στο Γαλλογερμανικό πόλεμο του 1870 – 1871) είχε δημιουργήσει ένταση στις σχέσεις της με τη Γερμανία, χαρακτηριστική επ´αυτού ήταν και η υπόθεση Ντρέιφους.

Την ίδια εποχή, η Αυστροουγγαρία βρισκόταν σε ανταγωνισμό με τη Ρωσία σχετικά με την κυριαρχία στα Βαλκάνια. Τα νέα εθνικά βαλκανικά κράτη, που είχαν δημιουργηθεί μετά την παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κρατούσαν ευνοϊκή στάση απέναντι στις διεκδικήσεις των εθνικών μειονοτήτων της Αυστροουγγαρίας και απειλούσαν την ενότητά της. Έτσι, η Αυστροουγγαρία επιθυμούσε να διατηρηθεί το στάτους κβο των Βαλκανίων.

Η Ρωσία, από την άλλη πλευρά, επιθυμούσε να βρει διέξοδο στη Μεσόγειο, υποστήριζε την κίνηση του πανσλαβισμού και θεωρούσε τον εαυτό της φυσικό προστάτη των ορθόδοξων λαών των Βαλκανίων, πράγματα που έβρισκαν αντίθετες τη Γερμανία και την Αυστροουγγαρία.

Πριν τον Πόλεμο

Οι κύριοι συνασπισμοί κρατών όπως δημιουργήθηκαν στην Ευρώπη τις παραμονές του πολέμου (1914). Από τις αρχές του αιώνα όλες οι Μεγάλες Δυνάμεις ρίχτηκαν σε έναν ξέφρενο αγώνα δρόμου ενίσχυσης και εκσυγχρονισμού των ενόπλων τους δυνάμεων. Στη Βρετανία οι στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν σχεδόν κατά 30% μέσα στη δεκαετία 1890-1900. Το 1913 ήταν 140% υψηλότερες από ότι το 1887. Η Γερμανία, στα μέσα της δεκαετίας του 1890, δαπανούσε 90 περίπου εκατομμύρια μάρκα κάθε χρόνο για το πολεμικό της ναυτικό. Το 1913 είχε ξεπεράσει τα 400 εκατομμύρια μάρκα. Και οι άλλες Μεγάλες Δυνάμεις δεν πήγαιναν πίσω.

Οι προετοιμασίες δεν ήταν μόνο στρατιωτικές. Από τα τέλη του 19ου αιώνα κιόλας οι Μεγάλες Δυνάμεις ξεχύθηκαν σε έναν διπλωματικό αγώνα δρόμου για να εξασφαλίσουν φίλους και συμμάχους, δημιουργώντας έτσι δύο μεγάλους συνασπισμούς.
Το 1882 η Αυστρία, η Γερμανία και η Ιταλία υπέγραψαν ένα σύμφωνο «αμοιβαίας συνεργασίας» τη λεγόμενη «Τριπλή Συμμαχία».
Το 1907 η Γαλλία, η Ρωσία και η Μεγάλη Βρετανία συνέστησαν την «Τριπλή Συνεννόηση» την λεγόμενη Αντάντ. Οι συμμαχίες και τα στρατόπεδα που αιματοκύλησαν την Ευρώπη το 1914-1918 είχαν διαμορφωθεί χρόνια πριν.

Τις προηγούμενες δεκαετίες η Βρετανία, η Γαλλία, οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Γερμανία είχαν χωρίσει τον πλανήτη σε αποικίες και σφαίρες επιρροής. Αλλά η προσπάθειά τους να εξαπλώσουν την κυριαρχία τους όλο και πιο μακριά, τις έφερνε, αργά ή γρήγορα, αναπόφευκτα σε σύγκρουση μεταξύ τους.

Ο Εθνικός Διχασμός

Ο Ελ. Βενιζέλος επεδίωκε την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Οι Αγγλογάλλοι όμως απέβλεπαν στη συμμαχία ή ουδετερότητα της Βουλγαρίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (κάτι που δεν κατάφεραν) και απέρριπταν προς το παρόν τις προτάσεις του Βενιζέλου.

Στη φιλοαντατική πολιτική του Βενιζέλου θα εναντιωθεί το Παλάτι, όταν ο Έλληνας πρωθυπουργός ζήτησε να συμμετάσχει η Ελλάδα στο πλευρό των Συμμάχων στην επιχείρηση των Δαρδανελίων (Φεβρουάριος 1915).

Οι φιλοβασιλικές κυβερνήσεις, που διορίζονται στη συνέχεια, δημιουργούν κλίμα πόλωσης, διαιρώντας την Ελλάδα σε δύο παρατάξεις -φιλοβασιλικών και φιλοβενιζελικών-, κάτι που θα συντελέσει στη γένεση και άνδρωση του εθνικού διχασμού με όλα τα μεταγενέστερα επακόλουθα του.

Στις 16 Αυγούστου 1916 γίνεται το Κίνημα της Εθνικής Αμύνης στη Θεσσαλονίκη, που το υποστηρίζει ο συμμαχικός στρατός, που έχει στο μεταξύ αποβιβαστεί στη Θεσσαλονίκη. Ο Βενιζέλος τίθεται επικεφαλής του κινήματος.

Ηθικός και λογοτεχνικός τομέας

Η φρίκη του πολέμου προκαλεί μια συγκλονιστική κρίση συνείδησης στους Ευρωπαίους. Άρνηση των παραδοσιακών αξιών, φυγή στο παράλογο, αμφισβήτηση της κατεστημένης κοινωνικής τάξης και αναζήτηση εξόδου στη γενική ανατροπή, απ” όπου θα πηγάσει το κύμα υπερρεαλισμού στην τέχνη και τη λογοτεχνία

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ/ΠΗΓΕΣ

Οι πληροφορίες βρέθηκαν από τη WIKIPEDIA(Βικιπαίδεια)

 
Ο Στράτης Μυριβήλης (πραγματικό ονοματεπώνυμο: Ευστράτιος Σταματόπουλος) ήταν Έλληνας συγγραφέας, από τους σημαντικότερους πεζογράφους της Γενιάς του ’30.Ο Στράτης Μυριβήλης γεννήθηκε στο ορεινό χωριό Συκαμιά στην υπόδουλη ακόμα στους Οθωμανούς Λέσβο, στις 30 Ιουνίου του 1890 και ήταν το μεγαλύτερο από τα συνολικά πέντε παιδιά του εμπόρου Χαράλαμπου Σταματόπουλου και της Ασπασίας Γεωργιάδη. Τα υπόλοιπα ήταν ο Κίμωνας, η Μαρία, η Ουρανία και η Ελένη.Το 1910 εργάστηκε σαν δάσκαλος στο αλληλοδιδακτικό δημοτικό σχολείο του Μανταμάδου, χρονιά κατά την οποία έκανε και την πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα. Δημοσίευε συχνά κείμενά του στο περιοδικό Νεότης της Σμύρνης, κυρίως μικρά λυρικά πεζά και ποιήματα. Το 1911 βραβεύτηκε σε έναν διαγωνισμό διηγήματος που οργάνωσε το περιοδικό, για το διήγημά του Άσπρο Στεφάνι. Σε αυτόν τον διαγωνισμό υπέγραψε για πρώτη φορά με το επώνυμο Μυριβήλης -η ονομασία της πλαγιάς του βουνού πάνω από το πατρικό του σπίτι- ένα επώνυμο που κράτησε για πάντα.Το 1912 αποφάσισε να συνεχίσει για ανώτατες σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου παρακολούθησε μαθήματα στη Φιλοσοφική και τη Νομική σχολή, ενώ ταυτόχρονα εργαζόταν για τα προς το ζην ως συντάκτης στην εφημερίδα Πατρίς. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους κατατάχθηκε εθελοντικά στο στρατό και πήρε μέρος στους Βαλκανικούς πολέμους, όπου και τραυματίστηκε σοβαρά στο πόδι από δύο σφαίρες στη μάχη Κιλκίς-Λαχανά.Με την επιστροφή του από τον πόλεμο, και αφού τιμήθηκε με το Μετάλλιο Βαλκανικών Πολέμων επέστρεψε για μόνιμη εγκατάσταση στη Μυτιλήνη. Συνεργάστηκε με την τοπική εφημερίδα Σάλπιγγα, κρατώντας την καθημερινή στήλη του χρονογραφήματος.Το 1916 συμμετείχε στην έκδοση της εφημερίδας Ελεύθερος Λόγος, όργανο του κόμματος των Φιλελευθέρων όντας ένθερμος οπαδός του Ελευθερίου Βενιζέλου.Κατά τη διάρκεια του Α” Παγκοσμίου Πολέμου κατατάχθηκε στο 4ο Σύνταγμα Αρχιπελάγους με το βαθμό του δεκαενέα και πολέμησε στο μακεδονικό μέτωπο συμμετέχοντας στην πολεμική επιχείρηση της προκάλυψης του Μοναστηρίου. Από αυτήν την εμπειρία του στα χαρακώματα προέκυψε το πασίγνωστο βιβλίο του Η ζωή εν τάφω.Κατά τη Μικρασιατική εκστρατεία υπηρέτησε ως λοχίας στο Β” νοσοκομείο διακομιδής στο Εσκισεχίρ. Στις 28 Ιουνίου του 1920 παντρεύτηκε στο Εσκισεχίρ, την Ελένη Δημητρίου, από το Δεκελί της Μικράς Ασίας, ενώ την ίδια περίοδο γεννήθηκε και η πρώτη του κόρη, η Χάρις. Αργότερα απέκτησε άλλα δύο παιδιά, τον Λάμπη και τη Δροσούλα.Απεβίωσε στις 19 Ιουλίου 1969 στην Αθήνα.

Πηγή:Βικιπαίδεια

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η Ζωή εν Τάφω (1931), απ’ όπου προέρχεται το απόσπασμα του σχολικού βιβλίου, είναι μυθιστόρημα με αυτοβιογραφικό χαρακτήρα και λαϊκότροπη έκφραση, το οποίο στο μεγαλύτερο μέρος του παρουσιάζεται ως ημερολόγιο που κρατά ο λοχίας Κωστούλας στη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων  στο Μακεδονικό Μέτωπο κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (ο Κωστούλας είναι το προσωπείο του συγγραφέα, ο οποίος πολέμησε στο Μέτωπο). Το βιβλίο χωρίζεται σε αφηγηματικές ενότητες ανάλογα με τη φυσική πορεία της πολεμικής ζωής του λοχία. Θεωρείται το αντιπροσωπευτικότερο ελληνικό αντιπολεμικό μυθιστόρημα.

Το επιλεγμένο απόσπασμα παρουσιάζει με ωμό ρεαλισμό και περιγραφική μαεστρία την αγριότητα και τον παραλογισμό του πολέμου μέσα από την περιγραφή της εξόντωσης αθώων και ανυπεράσπιστων επιστρατευμένων ζώων.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Δείτε και μια πολύ σχετική ταινία με τον τίτλο Warhorse

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Γεννήθηκε το 1928 στην Πάτρα και μεγάλωσε εκεί, σε μια οικογένεια με τις ιδιοτυπίες της κεφαλλονίτικης καταγωγής, την κλίση προς τη δράση, τη γνώση και το ωραίο. Βίωσε τον πόλεμο και την Κατοχή στην Αθήνα. Μετά την λήξη του, εργάστηκε σε ναυτικά πρακτορεία στην Πάτρα και στην Αθήνα, στο περιοδικό Ταχυδρόμος, έγραψε ραδιοφωνικές σειρές  μετέφρασε ξένη λογοτεχνία και ιστορία κι έγραψε χρονογραφήματα και διηγήματα για εφημερίδες και περιοδικά. Αργότερα έζησε στη Βιέννη, όπου και μελέτησε νεότερη ιστορία. Από το 1976 και για 15 χρόνια μοίραζε το χρόνο της ανάμεσα στην Αμερική, την Ελλάδα και τη Γερμανία. Σήμερα ζει στην Αθήνα.  Σε όλη της τη ζωή, έχει ασχοληθεί με τα κοινά, εργάστηκε σε ναυτικό πρακτορείο, σε γραφείο ταξιδιών, στον Τουρισμό, υπηρέτησε ως Γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου του Ερυθρού Σταυρού Πατρών, ως ιδρυτικό μέλος του Τμήματος Αιμοδοσίας Πατρών, ως στέλεχος του Σώματος Ελληνίδων Οδηγών και αργότερα ως μέλος του Διοικητικού του Συμβουλίου. Είναι ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Προστασίας Σπαστικών και εταίρος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας.

• Καριέρα                           

Η συγγραφική της καριέρα άρχισε το 1950, όταν δημοσίευσε μία σειρά χρονογραφημάτων από ένα ταξίδι της στη Μέση Ανατολή στην εφημερίδα Ο Νεολόγος των Πατρών. Το 1952 η Κακούρη μετέφρασε το αμερικάνικο διήγημα Ο διάβολος και ο Ντάνιελ Ουέμπστερ του Στέφεν Βίνσεντ Μπένετ που μετέπειτα δημοσιεύτηκε σε σχετικό τόμο (Ίκαρος, 1953). Αυτή η μετάφραση βραβεύτηκε σε Πανελλήνιο Διαγωνισμό. Στο τέλος της δεκαετίας του 1950, άρχισε να δημοσιεύει αστυνομικά διηγήματα στο περιοδικό Ταχυδρόμος. Πολλά από αυτά τα διηγήματα βρίσκονται στην συλλογή Αλάτι στα φιστίκια. Συγχρόνως συνεργαζόταν με τους εκδοτικούς οίκους Πάπυρος και Πεχλιβανίδης σε μεταφράσεις αγγλικών και γαλλικών μυθιστορημάτων και ιστορικών συγγραμμάτων. Άρχισε να γράφει ιστορικά μυθιστορήματα στο τέλος της δεκαετίας του 1970, όταν της το πρότεινε ο συγγραφέας Άλκης Αγγέλου. Τα πιο γνωστά της ιστορικά μυθιστορήματα είναι τα Πριμαρόλια (τα οποία κερδίσανε το Βραβείο Νικηφόρου Βρεττάκου το 1999), και η Θέκλη, η οποία τιμήθηκε με το Βραβείο Πεζογραφίας του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών 2005 και με το Βραβείο της Δημοτικής Επιχείρησης Πολιτιστικής Ανάπτυξης Πάτρας (ΔΕΠΑΠ). Έζησε για μεγάλο χρονικό διάστημα στη Βιέννη, όπου μελέτησε Νεότερη Ιστορία. Στις ΗΠΑ και στη Γερμανία, δημοσίευσε τα πρώτα της κείμενα. Ενώ, χρονογραφήματα και ταξιδιωτικές εντυπώσεις δημοσίευσε στην εφημερίδα ¨Νεολόγος¨ στην γενέτειρά της.

Βιβλιογραφία:

• Τα 218 Ονόματα, Αστυνομικά διηγήματα (1963)
• Ο Δραπέτης της Αυλώνας, Ιστορικό μυθιστόρημα (1970)
• Ο Κυνηγός Φαντασμάτων,  Αστυνομικό μυθιστόρημα (1973)
• Αλάτι στα φιστίκια και άλλα αστυνομικά διηγήματα, Αστυνομικό Μυθιστόρημα (1974)
• Με τα φτερά του «Μαρίκα», Ιστορικό μυθιστόρημα (1993)
• Η Σπορά του Ανέμου,  Ιστορικό μυθιστόρημα (1994)
• Αύριο, Μυθιστόρημα (1995)
• Πριμαρόλια,  Ιστορικό μυθιστόρημα (1998)
• Της τύχης το Μαχαίρι, Ιστορικό μυθιστόρημα (2000)
• Έγκλημα της μόδας, Αστυνομικά διηγήματα (2000)
• Η Κομμένη Κεφαλή, Αστυνομικά διηγήματα (2001)
• Οι Κήποι του Διαβόλου, Αστυνομικά διηγήματα (2001)
• Ο Χαρταετός, Μυθιστόρημα (2004)
• Θέκλη, Μυθιστόρημα (2005)
• Ξιφίρ Φαλέρ, Μυθιστόρημα (2009)
• Με τα χέρια σταυρωμένα, Μυθιστόρημα (2010)

ΠΗΓΗ:

https://el.wikipedia.org/wiki/Βικιπαίδεια

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η Ελλάδα το 1890

Ο 19ος αιώνας έληξε για την Ελλάδα με δύο επεισόδια που έπληξαν όλες τις εκφάνσεις της οικονομικής, πολιτικής και ιδεολογικής ζωής της χώρας.

Στις 10 Δεκεμβρίου 1893 ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης αναγνώρισε, σε αγόρευσή του στο Κοινοβούλιο, την πτώχευση του ελληνικού κράτους, όταν είπε εκείνο το κλασικό «Κύριοι, δυστυχώς, επτωχεύσαμεν». Mε νόμο η κυβέρνησή του περιόρισε την εξυπηρέτηση των τόκων κατά 30% και ανέστειλε την πληρωμή των τοκοχρεολυσίων.

Τέσσερα χρόνια αργότερα η Ελλάδα ενεπλάκη σε πόλεμο με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο οποίος είναι γνωστός στην ιστορία ως ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος του 1897, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να ηττηθεί μέσα σε 30 ημέρες, και παρ’ ολίγον να χάσει τη Θεσσαλία, η οποία μόλις το 1881 είχε προσαρτηθεί στο ελληνικό κράτος.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε κηρύξει τον πόλεμο κατά της Ελλάδας όταν η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να στείλει στην Κρήτη μοίρα του ελληνικού στόλου, και στρατιωτικό σώμα, για να εμποδίσει την απόβαση οθωμανικών δυνάμεων στη Μεγαλόνησο, στόχος των οποίων ήταν να καταπνίξουν την εξέγερση των Κρητικών. Οι Κρητικοί είχαν εξεγερθεί γιατί η Οθωμανική Αυτοκρατορία παραβίαζε τις διατάξεις της Σύμβασης της Χαλέπας, με την οποία παραχωρήθηκαν στους χριστιανούς κατοίκους της Κρήτης δικαιώματα, τα οποία ουσιαστικά ισοδυναμούσαν με την παροχή καθεστώτος ημιαυτονομίας στη Μεγαλόνησο.

Η Συνθήκη Ειρήνης, που υπογράφτηκε στην Κωνσταντινούπολη το Δεκέμβριο του 1897, υπήρξε ταπεινωτική για την Ελλάδα, αφού υποχρεώθηκε να πληρώσει πολεμική αποζημίωση τεσσάρων εκατομμυρίων τουρκικών λιρών, ποσό τεράστιο για τις οικονομικές δυνατότητες της χώρας, ιδιαίτερα μετά από τη πτώχευση του 1893.

Η Ελλάδα αναγκάστηκε να ζητήσει δάνειο από τις Μεγάλες Δυνάμεις, με αποτέλεσμα να δεχθεί Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο, απαρτιζόμενο από αντιπροσώπους των Δυνάμεων, οι οποίοι είχαν αναλάβει τη διαχείριση της ελληνικής οικονομίας μέχρι την εξόφληση του δανείου.

Σταφιδική κρίση

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η παραγωγή της σταφίδας ήταν κατά τον 19ο αιώνα ο βασικός πυλώνας των εξαγωγών της χώρας, καθώς η παλιά Ελλάδα και ιδιαίτερα η Πελοπόννησος, με τις μικρές γαίες που διαμορφώθηκαν μετά την επανάσταση, ευνοεί την καλλιέργεια της σταφίδας που ευδοκιμούσε για δεκαετίες.  Έτσι οι μικρές καλλιεργητικές μονάδες, που προήλθαν ιδιαίτερα από την αγροτική μεταρρύθμιση του 1871, λόγω του μεγέθους τους δεν ήταν δυνατό να επιλέξουν εκτατικές καλλιέργειες, δηλαδή καλλιέργειες που απαιτούν μεγάλες εκτάσεις, για να έχουν αποδοτική παραγωγή όπως για παράδειγμα τα σιτηρά. Αντίθετα, κατευθύνθηκαν σε εντατικές καλλιέργειες όπως η σταφίδα. Δηλαδή, στα λίγα στρέμματα του κάθε γεωργού καλλιεργούνταν αμπέλια που απαιτούσαν πολύ χρόνο εντατικής και επίπονης εργασίας, αλλά απέδιδαν αξιόλογα κέρδη. Έτσι το αγροτικό νοικοκυριό εξασφάλιζε την επιβίωσή του με την καλλιέργεια ενός μικρού κλήρου.

Η σταφίδα αποτέλεσε μια μονοκαλλιέργεια προσαρμοσμένη στην διεθνή αγορά, καθώς όμως δεν ήταν είδος πρώτης ανάγκης, ήταν εξαιρετικά ευπαθείς στις διακυμάνσεις της διεθνούς οικονομίας.  Η ιστορία της σταφίδας στην Πελοπόννησο είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικονομική και κοινωνική πορεία αυτής της περιοχής, αλλά και με την επιχειρηματική διαδρομή πολλών οικογενειών, που εξάρτησαν την οικονομική τους οντότητα από τις ιδιοτροπίες και τις συγκυρίες της.

Μια σημαντική ευρωπαϊκή συγκυρία, θετική για τις ελληνικές εξαγωγές της σταφίδας, αποτέλεσε η φυλλοξήρα που έπληξε τα γαλλικά αμπέλια την δεκαετία του 1880, καθώς αύξησε υπέρμετρα και απροσδόκητα τη ζήτηση της πελοποννησιακής σταφίδας, αφού οι οινοπαραγωγοί της Γαλλίας αναπλήρωσαν τις απώλειές τους με ελληνικά σταφύλια. Στις δεκαετίες του 1880 και 1890 η παραγωγή σταφίδας αυξήθηκε με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, για να καλύψει τη γαλλική ζήτηση, ενώ παράλληλα αυξήθηκε και η τιμή της, ωφελώντας έτσι σημαντικά τους έλληνες σταφιδοπαραγωγούς. Έτσι οι έλληνες σταφιδοπαραγωγοί για να ανταποκριθούν στην νέες συνθήκες αυξημένης ζήτησης διεύρυναν με όσα μέσα διέθεταν την σταφιδοκαλλιέργεια.  Η αλόγιστη επέκταση των σταφιδαμπελώνων καθ” όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, ακολουθώντας συγκυριακές ανάγκες κατανάλωσης της σταφίδας, εντάθηκε υπερβολικά με το άνοιγμα της γαλλικής αγοράς, την οποία οι σταφιδοπαραγωγοί της Πελοποννήσου περιέβαλλαν με υπέρμετρη αισιοδοξία για μόνιμη διοχέτευση του προϊόντος τους.

Ενώ όμως η αγγλική αγορά, όπου η σταφίδα χρησιμοποιείτο σε ξηρά μορφή στη ζαχαροπλαστική ήταν μόνιμη και σταθερή, η απορρόφηση της σταφίδας από τη Γαλλία, όπου χρησιμοποιείτο για την παρασκευή οίνων λαϊκής κατανάλωσης, είχε ημερομηνία λήξεως, εφόσον οφειλόταν όπως αναφέραμε στην καταστροφή των γαλλικών αμπελώνων από τη φυλλοξήρα.  Η ανάκαμψη των γαλλικών αμπελώνων από την ασθένεια πριν το τέλος του 19ου αιώνα, είχε ως αποτέλεσμα να κλείσει απότομα η γαλλική αγορά, όσο απότομα είχε ανοίξει. Έτσι από τα μέσα της δεκαετίας του 1890 η γαλλική παραγωγή άρχισε να επανέρχεται στο αρχικό της επίπεδο και η ζήτηση της ελληνικής σταφίδας έπεσε τόσο γρήγορα, όπως ακριβώς είχε αυξηθεί μερικά χρόνια νωρίτερα.

Έτσι, στα τέλη της δεκαετίας του 1890 και στις αρχές της πρώτης δεκαετίας του 20ού αιώνα εκδηλώθηκε μια κρίση υπερπαραγωγής της σταφίδας, όπου ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής έμενε αδιάθετο, ενώ η μικρή ποσότητα που απορροφούσε η αγορά είχε πολύ χαμηλή τιμή.   Οι συνέπειες αυτού του γεγονότος υπήρξαν καταστροφικές για τη χώρα, εφόσον πλέον υπήρχε ένα μόνιμο ετήσιο πλεόνασμα στην παραγωγή της κορινθιακής σταφίδας, το οποίο ήταν αδύνατον να καταναλωθεί και έμενε αδιάθετο!  Χιλιάδες αγρότες της Πελοποννήσου καταστράφηκαν.  Το πρόβλημα αυτό ονομάστηκε σταφιδικό ζήτημα και αρχικά οι κυβερνήσεις πήραν το μέτρο της παρακράτησης του 15% της παραγωγής, ώστε να μειωθεί η προσφορά. Παρόλα αυτά το πρόβλημα δε λύθηκε, ίσως και επειδή οι παρακρατημένες ποσότητες, αντί να γίνονται αντικείμενο επεξεργασίας με κρατική ευθύνη (για να παραχθεί π.χ. οινόπνευμα), εξάγονταν παράνομα.

Η σταφιδική κρίση ξέσπασε το 1893 ως απόρροια της μονοκαλλιέργειας και της μονοεξαγωγής της σταφίδας σε συνάρτηση με τη γενική οικονομική δυσπραγία της χώρας και τις αντίξοες διεθνείς συγκυρίες. Η κρίση που άρχισε το 1893 ήταν βαθιά, με σοβαρότατες δημοσιονομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες. Τον αντίκτυπό της τον αισθάνθηκε η κοινωνία στο σύνολό της και ολόκληροι πληθυσμοί έφθασαν στα όρια της έσχατης ένδειας. Επίσης, δημιούργησε ένα μεγάλο ρεύμα μετανάστευσης από την Ελλάδα, κυρίως προς τις ΗΠΑ.  Την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα, πάνω από 180.000 έλληνες μεταναστεύουν στις ΗΠΑ, στην συντριπτική τους πλειοψηφία άνδρες μεταξύ 20 και 45 ετών.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Χαρίλαος Τρικούπης

Κορυφαία πολιτική προσωπικότητα του 19ου αιώνα και από τους σημαντικότερους πολιτικούς της νεώτερης Ελλάδας. Κυβέρνησε τη χώρα λίγους μήνες το 1875 και το 1880, λίγες μέρες το 1878, καθώς και μεταξύ 1882-85 και 1886-90. Διετέλεσε πρωθυπουργός και μεταξύ Ιουνίου 1892-Μαΐου 1893 και μεταξύ Νοεμβρίου 1893-Ιανουαρίου 1895, για να αποσυρθεί στη συνέχεια από την πολιτική, λίγο πριν από τον θάνατό του. Ο κύριος πολιτικός του αντίπαλος Θεόδωρος Δηλιγιάννης κυβέρνησε στις περιόδους 1885-86, 1890-92 και 1895-97 καθώς και για μικρότερα διαστήματα το 1903 και το 1905.

Γνωρίζοντας καλά τις περιορισμένες δυνατότητες του ελληνικού κράτους, δεν ενθάρρυνε τα ένοπλα ​επαναστατικά κινήματα στις περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που κατοικούσαν υπόδουλοι Έλληνες. Αντί γι” αυτό, προτίμησε να τονώσει την ελληνικότητα των αλύτρωτων περιοχών ιδρύοντας σχολεία και εκκλησίες.

Ο Τρικούπης ενίσχυσε τη δημοκρατία και ασχολήθηκε κυρίως με την οργάνωση του κράτους. Τις περιόδους της πρωθυπουργίας του πραγματοποίησε σημαντικά έργα για τον εκσυγχρονισμό της χώρας, όπως η διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου και η αποξήρανση της λίμνης Κωπαΐδας, παίρνοντας δάνεια και από το εξωτερικό. Παράλληλα, βελτίωσε τις συγκοινωνίες με την κατασκευή οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου.

Καθώς όμως η Ελλάδα είχε δανειστεί μεγάλα ποσά και οι φόροι δεν συλλέγονταν σωστά, τα έξοδα του κράτους ήταν περισσότερα από τα έσοδα. Το 1893 ο Τρικούπης κήρυξε πτώχευση και λίγο αργότερα η χώρα δέχτηκε Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο, προκειμένου να πληρωθεί το υπέρογκο δημόσιο χρέος της.

Η κυβέρνηση Τρικούπη παραιτήθηκε αμέσως μετά την ανακοίνωση της πτώχευσης, ενώ στις εκλογές του 1895 το κόμμα του συνετρίβη και ο ίδιος δεν εκλέχθηκε καν βουλευτής στο Μεσολόγγι όπου έβαζε υποψηφιότητα, χάνοντας την έδρα για τέσσερις ψήφους από τον Γουλιμή.

Αποσύρθηκε στις Κάννες όπου και πέθανε στις 30 Μαρτίου του 1896, ενώ λίγο πριν από το θάνατό του ήταν εν αγνοία του υποψήφιος στις αναπληρωματικές εκλογές όπου και εξελέγη πανηγυρικά.

Ο Χαρίλαος Τρικούπης προσπάθησε να φέρει στην Ελλάδα μια σειρά μεταρρυθμίσεων, ενώ επί της ουσίας έφερε την κοινοβουλευτική δημοκρατία. Ομως το μέγα σφάλμα του, που δεν του συγχώρεσε ποτέ η Ιστορία, ήταν ότι βασίστηκε υπερβολικά στην ξένη βοήθεια, «κληροδότημα» που βάρυνε την Ελλάδα και τα επόμενα χρόνια, μέχρι σήμερα: Η χώρα να πνίγεται από τους δανειστές της, με αποτέλεσμα οι περικοπές να πλήττουν τον ελληνικό λαό…

Πηγές

http://www.kathimerini.gr/430864/article/epikairothta/ellada/apo-thn-ptwxeysh-toy-1893-sto-goydi

https://neoskosmos.com/el/6186/%CE%BF%CE%B9-%CE%B5%CE%BE%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%BE%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1-%CF%80%CF%81o-%CE%B2%CE%B5%CE%BD%CE%B9%CE%B6%CE%AD%CE%BB%CE%BF%CF%85/

http://anoixtosxoleio.weebly.com/epsilonnu972tauetataualpha-delta9001.html#.WuNBXMiFPIU

http://dipanoskaltsis.blogspot.gr/2016/01/19-20.html

http://www.iefimerida.gr/news/102512/%CF%87%CE%B1%CF%81%CE%AF%CE%BB%CE%B1%CE%BF%CF%82-%CF%84%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D%CF%80%CE%B7%CF%82-%CF%86%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CE%B4%CE%BF%CE%BE%CE%BF%CF%82-%CE%BC%CE%B5%CF%84%CE%B1%CF%81%CF%81%CF%85%CE%B8%CE%BC%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AE%CF%82-%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AC-%C2%AB%CE%B4%CF%85%CF%83%CF%84%CF%85%CF%87%CF%8E%CF%82-%CE%B5%CF%80%CF%84%CF%89%CF%87%CE%B5%CF%8D%CF%83%CE%B1%CE%BC%CE%B5%CE%BD%C2%BB

 «ΠΡΙΜΑΡΟΛΙΑ», Αθηνά Κακούρη

Γενικά στοιχεία:

Το βιβλίο της Αθηνάς Κακούρη «ΠΡΙΜΑΡΟΛΙΑ», είναι μια αστική τοιχογραφία της Πατρινής κοινωνίας του 1890 και της αγροτικής παραγωγής της σταφίδας μέχρι τη σταφιδική κρίση και τη χρεωκοπία.

Πριμαρόλι, ονομάζονταν το πλοίο που φόρτωνε τον πρώτο καρπό της παραγωγής για τα λιμάνια της Ευρώπης και της Αμερικής, προσδοκώντας καλύτερη τιμή στο πλαίσιο ενός υγιούς ανταγωνισμού που θα ανατρέψει η σταφιδική κρίση, η οποία με τη σειρά της θα προκαλέσει μια σειρά αντιδράσεων και αλλαγών τόσο σε ατομικό όσο και σε κοινωνικό αλλά και πολιτικό επίπεδο. Η συγγραφέας, δημιουργεί μια τοιχογραφία της αστικής ζωής της Πάτρας με πολλούς κοινωνικούς τύπους που παρουσιάζονται στη φαντασία του αναγνώστη με λεπτομέρεια στις αντιδράσεις συμπεριφοράς και κινήτρων. Η αστική ζωή και η αγροτική κοινωνία περιγράφονται σχεδόν κινηματογραφικά , με τέχνη, ρυθμό και ένταση. Η μορφωμένη αστική τάξη και ο αγροτικός κόσμος, η τάξη των σταφιδεμπόρων, οι τοκογλύφοι, οι έμποροι, οι ξένοι, οι πολιτευτές, γυναίκες, παιδιά, υπηρέτες στην αντιπαράθεση και στον αντίκτυπο της οικονομικής κρίσης που περιγράφεται με πολιτική διάσταση και μακροχρόνιες συνέπειες. ς.

Υπόθεση:

 Η Καλλιόπη Σκούρκου, είναι μια χήρα γυναίκα, που μετά τον θάνατο του συζύγου της, Ανδρέα Σκούρκο κι έχοντας αποκτήσει μια κόρη, την Φρόσω, παντρεύεται τον πλούσιο εργοστασιάρχη Κίμωνα Ζίγκαλη, ο οποίος είναι φίλος του αδερφού της, Δημήτρη Γρηγορογιάννη. Ενώ, μητέρα του νέου της συζύγου, Άννα Ζίγκαλη καθώς και η θεία του Μέλπω Παπά, επιθυμούσαν τον γάμο του με την  ορφανή ανιψιά της Μέλπους, Έλλη. Τα πράγματα, όμως, γίνονται δύσκολα, όταν οι δουλειές του Κίμωνος δεν πηγαίνουν καλά και λόγω του ξαφνικού θανάτου της θείας του, επειδή έχει αφήσει πίσω της μια διαθήκη. Ο Κίμωνας και η Καλλιόπη ανακαλύπτουν, ότι γενικός κληρονόμος είναι ο ίδιος, αλλα απ’ ότι φαίνεται δεν είναι εξίσου εύκολο για τον Κίμωνα να δεχτεί την περιουσία, παρότι  γι’ αυτόν η κληρονομιά είναι σαν από μηχανής θεός, την στιγμή που αυτός βρίσκεται σε κακή οικονομική κατάσταση. Το ότι, αυτός είναι κληρονόμος, απασχολεί και ένα άλλο από τα κύρια πρόσωπα της ιστορίας, τον Παντελή Σκούρκο, τοκογλύφο και πεθερό της Καλλιόπης το πρώην αντρός της, του οποίου τα σχέδια η κληρονομιά αυτή, χαλάει.

 Ήρωες:

Παντελής Σκούρκος: Τοκογλύφος και πεθερός της Καλλιόπης. Είναι φανερή η αντιπάθειά του προς την νύφη του και κυρίως στον νέο της σύζυγο.

 Καλλιόπη Σκούρκου: Πρώην σύζυγος του Αντρέα Σκούρκου. Έχει μια κόρη και είναι τώρα παντρεμένη με τον εργοστασιάρχη Κίμωνα Ζίγκαλη.

 Κίμων Ζίγκαλης: Εργοστασιάρχης και τωρινός σύζυγος της Καλλιόπης. Ο θάνατος του πατέρα του, τον ανάγκασε να διακόψει τις σπουδές Ιατρικής του στην Βιέννη, για να αναλάβει την επιχείρηση.

 Άννα Ζίγκαλη: Η μητέρα του Κίμωνα. Προσδοκούσε στον γάμο του γιου της με την Έλλη.

 Μέλπω Παπά: Άτεκνη θεία του Κίμωνα.

 Δημήτρης Γρηγορογιάννης: Δικηγόρος και αδερφός της Καλλιόπης. Δεν συμπαθεί ιδιαίτερα την αδερφή του, θεωρώντας την αφελή.

 Παναγιώτης Καρατζάκης: Μικροϊδιοκτήτης. Η σταφιδική κρίση τον απειλεί. Παίρνει συνέχει δάνεια από τον Παντελή Σκούρκο όμως δυσκολεύεται να ανταποκριθεί οικονομικά.

 Σωτήρης Καρατζάκης: Γιός του Παναγιώτη Καρατζάκη, που αναγκάζεται να μεταναστεύσει στο εξωτερικό, για να δουλέψει και βοηθήσει οικονομικά τον πατέρα του.

 Βαρής: Γνωστός συμβολαιογράφος της πόλης και στενός φίλος του Αντρέα Σκούρκου.

 Διονύσης Μαρκέτος: Σταφιδέμπορος, που εγκατέλειψε την οικογένειά του και ζει στο εξωτερικό.

 Έλλη: Ορφανή ανιψιά του αντρός της Μέλπους Παπά. Εργάζεται ως δασκάλα και είναι νεοφερμένη στην πόλη.

 Ιστορικά δεδομένα:

Ο καμβάς του μυθιστορήματος εκτυλίσσεται στην εποχή του Τρικούπη, προς τα τέλη του 19^ου αιώνα, που η σταφιδική κρίση ταλανίζει τους κτηματίες κι εμπόρους, κάνοντας έτσι τις τοπικές κοινωνίες ευάλωτες. Πέραν τούτου, η οικονομική κρίση έχει ήδη αρχίζει, εξαιτίας της υπέρογκης φορολογίας και της αδυναμίας των Ελλήνων να ανταποκριθούν στις οικονομικές υποχρεώσεις τους. Επίσης υπάρχει αναταραχή στην πολιτική, με την πίεση που ασκεί η αντιπολίτευση στην τρικουπική κυβέρνηση, με κυριότερο απ’ όλους τον Δηλιγιάννη.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η Καρολίνα Μέρμηγκα γεννήθηκε το 1957 στην Αθήνα. Τελείωσε τη Νομική Σχολή Αθηνών το 1979 και είναι δικηγόρος από το 1980. Έχει συνεργαστεί με διάφορα γυναικεία περιοδικά («Marie Claire», «Γυναίκα», κ.ά.) και τα τέσσερα τελευταία χρόνια έχει σταθερή συνεργασία με το περιοδικό «Votre Beaute». Το 2005 εξέδωσε τη συλλογή διηγημάτων «Ερωτευμένες» (Εκδόσεις Εστία).

Η Καρολίνα Μέρμηγκα μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου δεν μιλούσαν παρά ελάχιστα για τον παππού της. Μόνο τα βασικά, τις πιο εντυπωσιακές ιστορίες από τη ζωή του. Ο γιατρός Κωνσταντίνος Μέρμηγκας (1874-1941) είχε, βέβαια, πεθάνει δεκαέξι ολόκληρα χρόνια πριν γεννηθεί αυτή. Ηταν όμως μια ισχυρή προσωπικότητα με πλούσιο σε εμπειρίες και αναγνώριση βίο, κουράριζε βασιλιάδες και είχε μεταφράσει τον «Φάουστ»!Υπήρχε, όμως, κι «ένα τζιζ στην ιστορία του», όπως λέει η Καρολίνα Μέρμηγκα. Για ένα φεγγάρι (11 Μαΐου-1 Αυγούστου του 1941) υπήρξε δήμαρχος Αθήνας. Επί γερμανικής κατοχής. Κι αν δεν είχατε ξανακούσει το όνομά του, δεν πειράζει, ακόμα και η εγγονή του που τον έκλεισε στις σελίδες του απολαυστικού, αλλά και απαιτητικού μυθιστορήματος «Ο Ελληνας γιατρός» (εκδόσεις Μελάνι) ομολογεί ότι αναγκάστηκε να διαβάσει πολλή Ιστορία. Αξιζε τον κόπο.  Αναφέρει μάλιστα πως ήθελε να γράψει κάτι για το παρελθόν. Η σημερινή κατάσταση την έχει πάρα πολύ σοκάρει. Είδε, λοιπόν, το παρελθόν σαν καταφυγή. Επίσης, τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να μελετά Νεότερη Ιστορία, κάτι που δεν είχε διδαχθεί  κανονικά στο σχολείο. Τότε κατάλαβε ότι έχει τόσο πολύ υλικό για μυθιστόρημα και έτσι ξεκίνησε την συγγραφή του μυθιστορήματος. Η γνωστή συγγραφέας και μεταφράστρια κέρδισε λοιπόν ένα λογοτεχνικό και προσωπικό στοίχημα.

Σε ό,τι αφορά την ιστορικότητα, Ο Έλληνας γιατρός είναι ένα ελληνικό χρονικό των δεκαετιών 1880-1940, στη διάρκεια των οποίων η Ελλάδα και η Αθήνα εξελίσσονται και μεταμορφώνονται.

Παρακολουθούμε τις πολιτικές διεργασίες, τις διεθνείς σχέσεις, την οικονομία, την ιατρική, την εκπαιδευτική πραγματικότητα εν γένει, και, ειδικότερα, τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896, τα Λαυρεωτικά, το όνειδος του 1897, το κίνημα του 1909, τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον Εθνικό Διχασμό, τη Μικρασιατική εκστρατεία και καταστροφή, τη δίκη και εκτέλεση των Έξι, αλλά και επιμέρους περιστατικά της αθηναϊκής –και όχι μόνο- μικροϊστορίας, τη βασιλική οικογένεια (της οποίας ο Κωνσταντίνος Μέρμηγκας υπήρξε θεράπων γιατρός) και εμβληματικά πρόσωπα –από τον Βενιζέλο και τον Μεταξά, ως τον Κωστή Παλαμά και την  Πηνελόπη Δέλτα, και, από τον Οκτώβριο του 1940, το αποκορύφωμα: την εξαιρετική απόδοση της ελληνικής ζωής, με τις ανατροπές, τα διλήμματα και τις αποφάσεις της, ως πορεία προς μια συλλογική ανάταση που έδωσε σε μια δραματική συγκυρία τον χαρακτηρισμό «ηρωική» –είναι συγκλονιστικό το ραδιοφώνημα που απευθύνει «προς τα Γερμανικά Πανεπιστήμια και τας Ακαδημίας», στη γερμανική γλώσσα, από τον ραδιοθάλαμο του Ζαππείου, στις 16 Δεκεμβρίου 1940, ο Κωνσταντίνος Μέρμηγκας, μέτοχος της γερμανικής παιδείας.

Λίγα στοιχεία για τον Κωνσταντίνο Μέρμηγκα

Γεννήθηκε στον Κάμπο του Οιτύλου το 1874. Ολοκλήρωσε τη βασική του εκπαίδευση στην Καλαμάτα. Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας όπου και αναγορεύτηκε διδάκτωρ το 1895. Μετά από υποτροφία που κέρδισε σε διαγωνισμό μετέβη στην Γερμανία. Εκεί εξειδικεύτηκε στην χειρουργική και τη στρατιωτική υγειονομική. Επέστρεψε στην Αθήνα το 1903 και έγινε χειρουργός στο Α΄ Στρατιωτικό Νοσοκομείο και διορίστηκε υφηγητής της Χειρουργικής το 1905. Παραιτήθηκε από την ενεργό στρατιωτική υπηρεσία και διορίστηκε έκτακτος καθηγητής της Χειρουργικής Κλινικής του Εθνικού Πανεπιστημίου το 1915 και τακτικός καθηγητής της Εγχειριτικής και Τοπογραφικής Ανατομικής το 1922. Το 1935 έγινε καθηγητής της Χειρουργικής Κλινικής.

Ασχολήθηκε με την πολιτική και έγινε βουλευτής Λακωνίας το 1911, γερουσιαστής  εκ μέρους του Πανεπιστημίου, της Ακαδημίας και των ανωτάτων σχολών το 1932. Εκλέχτηκε μέλος της Γερμανικής Ακαδημίας του Μονάχου το 1936 και πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών (1923 – 1935). Διετέλεσε διορισμένος από τους Γερμανούς δήμαρχος Αθηναίων από τον Ιούνιο έως την 1η Αυγούστου 1941.Παραιτήθηκε όταν αντιλήφθηκε πως ήταν ανέφικτη η σωστή δράση του ως δήμαρχος.
Συνέγραψε αρκετές επιστημονικές εργασίες σχετικά με τη χειρουργική.
Απεβίωσε στην Αθήνα το 1942.

Η συγγραφέας μιλά για το  βιβλίο της:

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας αποφάσισε να δώσει την εξουσία στον Καποδίστρια, ο οποίος όμως δεν βρισκόταν στην Ελλάδα και έτσι ανέθεσε προσωρινά τη διοίκηση στις 30 Μαρτίου 1827 στην Αντικυβερνητική επιτροπή για να διοικήσει μέχρι να έλθει ο Κυβερνήτης στην Ελλάδα. Ο Καποδίστριας ανέλαβε την εξουσία και τη διοίκηση του κράτους όταν έφτασε στην Ελλάδα στις 18 Ιανουαρίου 1828.

Τα όργανα που χρησιμοποίησε ήταν αφενός εκτελεστικά όργανα:

• η «Γενική Γραμματεία» που την αποτελούσαν:
  • το «Γενικό Φροντιστήριο» με ευθύνη για τον στρατό και το ναυτικό, και
  • η «Οικονομική Επιτροπή»

Γραμματέας της Επικράτειας ορίστηκε από τον Καποδίστρια ο Σπυρίδων Τρικούπης, αλλά μετά από διαφωνία τους, ο Τρικούπης παραιτήθηκε από τη θέση, ενώ τη θέση του γραμματέα της επικράτειας πήρε στις 5 Φεβρουαρίου 1829 ο Νικόλαος Σπηλιάδης.

Η κυβέρνηση Καποδίστρια είχε σημαντικό έργο σε πολλούς τομείς της οργάνωσης του κράτους της Ελληνικής Πολιτείας:

• Το 1828 διενέργησε την πρώτη απογραφή πληθυσμού της Ελλάδας
• Οργάνωση σε διοικητικές περιφέρειες: Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας 1828
• Δημιουργία δικαστηρίων
• Θέσπιση κώδικα πολιτικής δικονομίας
• Καταστολή της πειρατείας
• Αναδιοργάνωση του στρατού και του στόλου
• Ίδρυση της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων
• Ίδρυση Εθνικού Νομισματοκοπείου
• Κοπή νέου νομίσματος, του Φοίνικα
• Οργάνωση σχολείων/εκπαιδευτικού συστήματος
• Ίδρυση εκπαιδευτικών σχολών (Εκκλησιαστική Σχολή στον Πόρο, Γεωργική Σχολή στην Τίρυνθα, Σχολή για δασκάλους στο Άργος)
  
• Ίδρυση της Εθνικής Χρηματιστικής Τράπεζας
• Σύσταση Στατιστικής Επιτροπής (Commission Statistique)

(https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%85%CE%B2%CE%AD%CF%81

Η Διοικητική Επιτροπή του 1831 ήταν η προσωρινή επιτροπή που ανέλαβε την προσωρινή διοίκηση στην θέση του Κυβερνήτη και της Κυβέρνησής του μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια. Η επιτροπή ανέλαβε το Δεκέμβριο 1831 και διαλύθηκε μετά από 2-3 μήνες, το Φεβρουάριο ή το Μάρτιο του 1832.  Την επιτροπή αποτελούσαν οι Αυγουστίνος Καποδίστριας από τη θέση του προέδρου της επιτροπής, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Ιωάννης Κωλέττης. Αυτή η τριανδρία σχηματίστηκε στα τέλη του 1831 από τη Γερουσία και διαλύθηκε μετά τους πρώτους μήνες του επόμενου χρόνου. Το Μάρτιο του 1832 ο Αυγουστίνος Καποδίστριας εγκατέλειψε την πολιτική και έφυγε για την Κέρκυρα.  Μετά τη διάλυση της επιτροπής αυτής, κατά τη διάρκεια του 1832, δημιουργήθηκαν διάφορες αλληλοσυγκρουόμενες διοικήσεις με το όνομα Διοικητική Επιτροπή με περιορισμένη γεωγραφική επιρροή: Διοικητική Επιτροπή

1832. (https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B9%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%B

Ο Αλέξανδρος Σούτσος (Κωνσταντινούπολη 1803- Σμύρνη 1863) ήταν φαναριώτης ρομαντικός πεζογράφος, σατιρικός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας της Α’Αθηναϊκής Σχολής. Ήταν αδελφός του συγγραφέα και πολιτικού Παναγιώτη Σούτσου και ξάδελφος του συγγραφέα και διπλωμάτη Αλέξανδρου Ρίζου-Ραγκαβή. Το σύνολο του λογοτεχνικού έργου του έχει σατιρικό χαρακτήρα. Με αυτό ήθελε όχι μόνο να θίξει τα κακώς κείμενα, αλλά και να «διδάξει», αναδεικνύοντας τα προβλήματα που αντιμετώπιζε το νεοσύστατο κράτος σε όλους τους τομείς. Στόχος της σάτιράς του ήταν κυρίως ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, ο αδελφός του Αυγουστίνος και ο βασιλιάς Όθων, αλλά και οι πολιτικοί, οι βουλευτές, καθώς και καταστάσεις της κοινωνικής ζωής.

Ο Βίος του
Η οικογένεια του Σούτσου ήταν επιφανής φαναριώτικη οικογένεια της Κωνσταντινούπολης και πολλοί συγγενείς τους ασχολήθηκαν με τα γράμματα: αδελφός της μητέρας του ήταν ο ποιητής Ιάκωβος Ρίζος-Νερουλός, ενώ και η αδελφή του, Αικατερίνη Σούτσου, ήταν ποιήτρια. Στην Κωνσταντινούπολη έκανε κατ’ οίκον μαθήματα με αξιόλογους λόγιους της εποχής, ενώ το από 1818 ως το 1820 ο Αλέξανδρος και ο Παναγιώτης Σούτσος φοίτησαν στην Σχολή της Χίου, όπου είχε φημισμένους δασκάλους, όπως ο Νεόφυτος Βάμβας και ο Κωνσταντίνος Βαρδαλάχος. Το 1820, εξ αιτίας του θανάτου του πατέρα τους Κωνσταντίνου Σούτσου, ο Αλέξανδρος και ο Παναγιώτης μετέβησαν στο Βουκουρέστι, όπου παρέμειναν για σύντομο χρονικό διάστημα κοντά στον θείο τους, Αλέξανδρο Σούτσο, ηγεμόνα της Βλαχίας. Τον Απρίλιο του [1820]] αναχώρησαν για το Παρίσι με συστατική επιστολή του θείου τους, για να συναντήσουν τον Κοραή.

Τα χρόνια της παραμονής στο Παρίσι ήταν αποφασιστικά για την διαμόρφωση της προσωπικότητας του Αλέξανδρου Σούτσου, αλλά και για την μελλοντική δράση του: επηρεάστηκε όχι μόνο από την διδασκαλία του Κοραή, αλλά και από την πνευματική ατμόσφαιρα στην Γαλλία, ιδίως από το έργο ρομαντικών ποιητών όπως ο Λαμαρτίνος και ο Βερανζέρος. Το 1821 ο αδελφός του Δημήτριος σκοτώθηκε με τον Ιερό Λόχο στην Μάχη του Δραγατσανίου. Αυτό το γεγονός τον συγκλόνισε και άργησε πολύ να συνέλθει. Εκείνο το διάστημα μετέβη στην Ιταλία, ενδεχομένως για να αναρρώσει. Εκεί παρέμεινε τρία χρόνια και έγραψε τις τραγωδίες: Μάρκος Βότσαρης, Αναστάσιος Τσαμαδός, Ιωάννης Μαυρομιχάλης, Ορέστης, Βρούτος, από τις οποίες σώζεται μόνο ο Ορέστης Βρούτος.

Το 1825 ο Αλέξανδρος Σούτσος έφτασε στο Ναύπλιο μαζί με τον αδελφό του Παναγιώτη. Εκεί επεδίωξε να αναπτύξει αγωνιστική δράση (ήθελε να πάει στο πολιορκημένο Μεσολόγγι), ενώ παράλληλα έγραφε και τα πρώτα του σατιρικά ποιήματα. Η σάτιρά του ήταν αυστηρή και στρεφόταν εναντίον όλων των κακώς κειμένων της πολιτικής και κοινωνικής ζωής και συχνά έθετε τη ζωή του σε κίνδυνο: το 1826 του επιτέθηκαν οπαδοί του Ζαΐμη επειδή είχε σατιρίσει την κυβέρνησή του. Το 1827 αναχώρησε και πάλι για το Παρίσι, όπου συνέχισε τις σπουδές του και έγραψε την Ιστορία της Ελληνικής επανάστασης (Histoire de la R?volution grecque), χωρίς να παραμελήσει και την πατριωτική δράση: εξέδιδε φυλλάδια που απευθυνόνταν στους ξένους με σκοπό να ενημερώσουν για τον αγώνα των Ελλήνων. Στην Ελλάδα επέστρεψε στα τέλη του 1829 ή στις αρχές του 1830. Εγκαταστάθηκε πάλι στο Ναύπλιο, μαζί με τα άλλα μέλη της οικογένειάς του και αφοσιώθηκε στην συγγραφή σατιρικών ποιημάτων και σατιρικών έργων. Αν και αρχικά συνεργάστηκε με τον Καποδίστρια, τον οποίον θεωρούσε λυτρωτή του έθνους, γρήγορα απογοητεύτηκε από την διακυβέρνησή του και άσκησε έντονη κριτική στο έργο του. Εξορίστηκε γι’ αυτόν τον λόγο τον Ιούνιο του 1831 και πήγε στην Ύδρα, όπου συγκεντρωνόταν οι διανοούμενοι και πολιτικοί που είχαν αντιπολιτευτική τοποθέτηση. Μετά την δολοφονία του Καποδίστρια, ο Αλέξανδρος Σούτσος εξέφρασε την ικανοποίησή του με ένα θριαμβευτικό ποίημα, στο οποίο εξυμνούσε τους δολοφόνους του κυβερνήτη.

Χαιρέτησε με ενθουσιασμό τον ερχομό του Όθωνα, γράφοντας μάλιστα ποιήματα που απευθυνόταν στον νέο βασιλιά, αλλά σύντομα απογοητεύτηκε και από την διακυβέρνηση της Αντιβασιλείας και εξέφρασε την απογοήτευσή του στα έργα του και στα φυλλάδια με την ονομασία Ελληνική πλάστιγξ που κατά καιρούς εξέδιδε, με αποτέλεσμα νέες διώξεις του, κατασχέσεις των έργων του και δίκες το 1840 και το 1858. Το ίδιο διάστημα όμως, όταν δεν διωκόταν ή δεν ήταν φυλακισμένος, περιόδευε σε όλη την Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό: στην Κωνσταντινούπολη, την Αίγυπτο, την Ρωσία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ ταυτόχρονα σχολίαζε με τα έργα του οτιδήποτε θεωρούσε μεμπτό και αντίθετο με τα συμφέροντα του έθνους, αλλά και με τις φιλελεύθερες ιδέες με τις οποίες είχε γαλουχηθεί.

Το κυρίως σώμα του έργου του είναι το ποιητικό. Τα κυριότερο ποιήματά του είναι οι 4 Σάτυραι που εξέδωσε από το 1825 ως το 1827, κατά την διάρκεια της πρώτης παραμονής του στην Ελλάδα, στις οποία σατίριζε την πολιτική και κοινωνική κατάσταση στο Ναύπλιο, το Πανόραμα της Ελλάδος, στο οποίο συγκέντρωσε τα ποιήματα με τα οποία σατίριζε τον Καποδίστρια, η Τουρκομάχος Ελλάς, επική περιγραφή της επανάστασης του ’21 και η Επιστολή προς τον Βασιλέα της Ελλάδος Όθωνα, ένα από τα πιο γνωστά του ποιήματα, στο οποίο παρουσιάζει την πνευματική κατάσταση στην Ελλάδα. Αυτό το ποίημα είναι σημαντική πηγή για την άποψη των φαναριωτών συγγραφέων για την ελληνική λογοτεχνία. Δημοφιλές εκείνη την εποχή ήταν επίσης το εκτενές ποίημά του Ο Περιπλανώμενος, με πρότυπο το Childe Harold του Βύρωνα, που παρουσιάζει όλη την ιστορία της Ελλάδας και επικρίνει την σύγχρονη κατάστασή της. Το μοναδικό μυθιστόρημά του, Ο Εξόριστος του 1831, που δημοσιεύτηκε μετά από πολλά εμπόδια το 1835 με τον υπότιτλο «κωμικοτραγικόν ιστόρημα», είναι ένα ρομαντικό μυθιστόρημα με πλοκή παρόμοια με αυτή των υπολοίπων αισθηματικών μυθιστορημάτων της περιόδου, αλλά με έντονο πολιτικό και σατιρικό χαρακτήρα. Το έργο αυτό ήταν το πρώτο νεοελληνικό μυθιστόρημα που μεταφράστηκε σε ξένη γλώσσα (το 1837 στα γερμανικά, με τον τίτλο Der Verbannte des Jahres 1831). Το θεατρικό του έργο, εκτός από τις τραγωδίες που έγραψε στην Ιταλία και δεν σώθηκαν, περιλαμβάνει και τρεις κωμωδίες (Άσωτος, Πρωθυπουργός, Ατίθασος ποιητής, έργα αδύναμα, χωρίς ενδιαφέρουσα δράση.
Γνωστά του ποιήματα είναι:
Σάτυραι (1827)
Πανόραμα της Ελλάδος, (1833)
Ο περιπλανώμενος (1839)
Η Τουρκομάχος Ελλάς (1850)
Ο επιστάτης των εθνικών οικοδομών επί Ι. Καποδίστρια (1831)
Πηγές: Βικιπαίδια

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Περισσότερα στο άρθρο…

Παρακολουθήστε τα παρακάτω σχετικά βίντεο!

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

      Τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη δεν είναι ένα συγγραφικό κείμενο με την καθιερωμένη έννοια. Πρόκειται για τις ενθυμίσεις του ίδιου από την επανάσταση του 1821, και σύμφωνα με τον ίδιο αποκαλύπτουν όλη την αλήθεια για τον αγώνα.

• Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Γιάννης Μακρυγιάννης γεννήθηκε στις 29 Οκτωβρίου του 1797 στον οικισμό Αβορίτη του Kροκυλείου, το οικογενειακό του όνομα ήταν Τριανταφύλλου. Σε ηλικία τεσσάρων ετών, μετά από επιδρομή των Τούρκων, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον Αβορίτη μαζί με την μητέρα του Βασιλική και τα αδέρφια του και να εγκατασταθεί στη Λειβαδιά. Το 1811, η οικογένειά του τον έστειλε πίσω στη Φωκίδα στην υπηρεσία του συγγενή Παναγιώτη Λιδωρίκη, ο οποίος ήταν χωροφύλακας στη Δεσφίνα.  Αργότερα, εστάλη στον αδερφό του Παναγιώτη, Θανάση Λιδωρίκη, στην Άρτα. Εκεί, άρχισε από το 1817 ν” ασχολείται με το εμπόριο.

Το 1820 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Από την Άρτα έφυγε στις 13 Μαρτίου 1821 και με ενδιάμεσο σταθμό το Μεσολόγγι έφτασε στην Πάτρα με σκοπό να πραγματοποιήσει εμπορικό ταξίδι αλλά κυρίως να πληροφορηθεί την όλη κατάσταση στην περιοχή για λογαριασμό των Φιλικών της Άρτας. Ο Μακρυγιάννης θεωρείται επίσης πως λειτουργούσε ως «Πρώτος επίσημος έλληνας κατάσκοπος της Επαναστάσεως». Στην Πάτρα έγινε αντιληπτός από τις τουρκικές αρχές και κινώντας υποψίες, βρίσκει προσωρινό καταφύγιο στο ρωσικό προξενείο και μετά από ανθρωποκυνηγητό διαφεύγει με ένα πλοιάριο.  Επιστρέφοντας όμως στην Άρτα, συλλαμβάνεται, φυλακίζεται και βασανίζεται από τους Τούρκους. Τελικά με τη βοήθεια του Ισμαήλ μπέη από την Κόνιτσα, απελευθερώθηκε. Τον Αύγουστο του 1821 με 18 άντρες από την Άρτα, και σε συνεργασία με το ένοπλο σώμα του Γώγου Μπακόλα, πήρε μέρος στη μάχη του Σταυρού στα Τζουμέρκα . Συμμετείχε στη μάχη του Πέτα (1821), και στην πολιορκία της Άρτας και την εκπόρθησή της. Επέλεξε να μείνει στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα κυρίως επειδή εντάχθηκε στα τοπικά δίκτυα προυχόντων και ενόπλων που στήριζαν τον Οδυσσέα Ανδρούτσο. Με τον τελευταίο πολέμησε στην κατάληψη της Αθήνας. Το 1823 συνεργαζόμενος με το σώμα του Νικηταρά συμμετείχε σε μια σειρά στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Στερεά Ελλάδα.

Τον Απρίλιο του 1828 ο Μακρυγιάννης διορίστηκε από την κυβέρνηση του Καποδίστρια Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής δύναμης της Πελοποννήσου και της Σπάρτης. Εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στο Άργος. Εκεί έμεινε από το 1829 έως το 1832, όταν λόγω του εμφυλίου μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια μετακόμισε στο Ναύπλιο. Το 1829 ξεκινά τη συγγραφή των Απομνημονευμάτων του. Ο διορισμός του όμως εκεί δυσαρέστησε τους Πελοποννήσιους, καθώς υπήρχε η φήμη πως ήταν εχθρικός προς τον Κολοκοτρώνη και τους άλλους Πελοποννήσιους οπλαρχηγούς. Απομακρύνεται από την θέση του, έπειτα από διαταγή του Καποδίστρια. Έτσι, τον Μάιο του 1830 αντικαθίσταται από τον Νικηταρά στη θέση του αρχηγού της εκτελεστικής δύναμης.

Με την άφιξη του Όθωνα, ο Μακρυγιάννης επιθυμεί να εκφράσει την νομιμοφροσύνη του στον νέο ηγεμόνα υποβάλλοντας μάλιστα υπομνήματα για την αποκατάσταση των αγωνιστών. Στα τέλη Μάρτη 1833 διορίστηκε ταγματάρχης στο πρώτο από τα δέκα τάγματα ακροβολιστών που συστήθηκαν. Πέθανε στις 27 Απριλίου του 1864 στην Αθήνα σε ηλικία 66 ετών.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

• Η επανάσταση του 1821

Η Ελληνική Επανάσταση ή Επανάσταση του 1821 ήταν η ένοπλη εξέγερση των Ελλήνων εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με σκοπό την απελευθέρωση του έθνους από τον οθωμανικό ζυγό και τη δημιουργία ανεξάρτητου εθνικού κράτους. Οι απαρχές του ελληνικού εθνικού κινήματος βρίσκονται στην ώριμη φάση του νεοελληνικού Διαφωτισμού, περί το 1800. Η επανάσταση οργανώθηκε από μία συνωμοτική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1814, τη Φιλική Εταιρία. Την άνοιξη του 1821 οι Φιλικοί δημιούργησαν πολλές επαναστατικές εστίες από την Μολδοβλαχία μέχρι την Κρήτη. Οι περισσότερες από αυτές έσβησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα, όμως οι επαναστάτες κατάφεραν να υπερισχύσουν στην Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και σε πολλά νησιά του Αιγαίου και να κατανικήσουν τις στρατιές που έστειλε εναντίον τους ο Σουλτάνος τα δύο επόμενα χρόνια. Οι οθωμανικές δυνάμεις με τη συνδρομή του Ιμπραήμ πασά κατάφεραν να περιορίσουν σημαντικά την επανάσταση, αλλά η πτώση του Μεσολογγίου το 1826 σε συνδυασμό με την ήττα του Ιμπραήμ στη Μάνη και το κίνημα του Φιλελληνισμού, συνέβαλαν στη μεταβολή της διπλωματικής στάσης των ευρωπαϊκών μεγάλων δυνάμεων, που είχαν αντιμετωπίσει με δυσαρέσκεια το ξέσπασμα της επανάστασης. Η διπλωματική ανάμιξη της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας και η ένοπλη παρέμβασή τους με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου και το ρωσοτουρκικό πόλεμο
συνέβαλαν στην επιτυχή έκβαση του αγώνα των Ελλήνων, αναγκάζοντας την Πύλη να αποδεχθεί την ήττα της. Μετά από μια σειρά διεθνών συνθηκών από το 1827 και εξής, η ελληνική ανεξαρτησία αναγνωρίστηκε το 1830 και τα σύνορα του νέου κράτους
οριστικοποιήθηκαν το 1832.Το σύνθημα της επανάστασης, «Ελευθερία ή Θάνατος», έγινε το εθνικό σύνθημα της Ελλάδας και από το 1838 η 25η Μαρτίου, επέτειος εορτασμού της έναρξής της επανάστασης, καθιερώθηκε ως ημέρα εθνικής εορτής και αργίας.

• Η ιστορική περίοδος του συγγραφέα

Ο Μακρυγιάννης, έχοντας προηγουμένως πολεμήσει στο πλάι διάφορων οπλαρχηγών κατά τη διάρκεια του επαναστατικού αγώνα κατά της κυριαρχίας των Οθωμανών, βρίσκεται ξαφνικά σε ένα ελληνικό κράτος που προκύπτει αμέσως μετά τον εμφύλιο πόλεμο που βασάνιζε επί τρία χρόνια τον ελληνικό πλέον λαό. Ως αρχηγός του νέου κράτους καλείται να αναλάβει ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο οποίος έως τότε εκτελούσε χρέη υπουργού εσωτερικών στο πλάι του Τσάρου της Ρωσίας. Ο Καποδίστριας δέχεται να αναλάβει τα καθήκοντα, και καταφθάνει σε μια διαλυμένη από την επανάσταση Ελλάδα, την οποία έχει ήδη αναλάβει να ξαναχτίσει από την αρχή.

Η Ελλάδα του Καποδίστρια είχε μόλις βγει από έναν εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο και ήταν κατά ένα μεγάλο μέρος κατεστραμμένη. Ο Καποδίστριας έκοψε Ελληνικό νόμισμα, τον φοίνικα, ίδρυσε σχολεία και ορφανοτροφεία και γενικώς προσπάθησε να βοηθήσει στην ανάπτυξη της οικονομίας και της παιδείας. Παρόλα αυτά οι μέθοδοι που χρησιμοποίησε δυσαρέστησαν τους πλούσιους τσιφλικάδες και γαιοκτήμονες, με αποτέλεσμα την δολοφονία του από τους αδερφούς Μαυρομιχάλη την ώρα που πήγαινε στην εκκλησία στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831. Στα χρόνια της διακυβέρνησης του Ιωάννη Καποδίστρια λειτούργησε το εκπαιδευτικό σύστημα των αλληλοδιδακτικών σχολείων δηλαδή στα σχολεία λόγω του μικρού αριθμού δασκάλων οι καλοί μαθητές των μεγαλύτερων τάξεων βοηθούσαν τους μικρότερους κάνοντάς τους μάθημα. Ιδρύθηκε επίσης και η Εθνική Τράπεζα με έδρα το Ναύπλιο. Σημαντικό άνοιγμα έκανε ο Καποδίστριας και στην εξωτερική πολιτική καταφέρνοντας την είσοδο νέων προϊόντων στην χώρα όπως οι πατάτες.

Ο Όθων με την συμφωνία των μεγάλων δυνάμεων στη συνθήκη του Λονδίνου το 1832 η Ελλάδα απέκτησε μοναρχία και ονομάστηκε Βασίλειον της Ελλάδος. Ο Βαυαρός πρίγκιπας Όθων επελέγη ως πρώτος βασιλιάς και έφτασε στην Ελλάδα το 1833 σε ηλικία δεκαεπτά χρονών. Μέχρι την ενηλικίωση του σχηματίστηκε επιτροπή αντιβασιλείας από Βαυαρούς. Η περίοδος της αντιβασιλείας, που κράτησε μέχρι το 1835, ήταν σκληρή και προκάλεσε εξεγέρσεις. Η βασιλεία του Όθωνα περιελάμβανε την εγκατάσταση μιας ευρείας ποικιλίας Δυτικών θεσμών, πολλοί εκ των οποίων ήταν αταίριαστοι στην ελληνική κοινωνία και στην πολιτική παράδοση. Ο Όθων βασίλευσε αυταρχικά και προκάλεσε δυσαρέσκεια η οποία οδήγησε σε επανάσταση με αίτημα την ψήφιση συντάγματος. Με πρωτεργάτες το Μακρυγιάννη και τον Καλλέργη ο λαός ξεσηκώθηκε και απαίτησε σύνταγμα στις 3 Σεπτεμβρίου του 1843. Ο Όθων αναγκάστηκε να δεχθεί και έτσι έληξε η περίοδος της απόλυτης μοναρχίας. Ο Όθωνας όμως παραβίαζε το Σύνταγμα με αποτέλεσμα το 1862 η δυσαρέσκεια να καταλήξει σε επανάσταση που εκδίωξε τον Όθωνα.

• Η λογοτεχνική περίοδος του συγγραφέα

Όταν στα αγγλοκρατούμενα Επτάνησα η ποίηση φτάνει σε θαυμάσια επιτεύγματα με το Σολωμό, στην ηπειρωτική Ελλάδα το πρώτο νεοελληνικό κράτος αγωνίζεται να συγκροτηθεί διοικητικά, οικονομικά και πνευματικά. Στην πρώτη του πρωτεύουσα, το Ναύπλιο, και από το 1833 στην Αθήνα, δημιουργείται μια έντονη λογοτεχνική κίνηση, στην οποία παίζουν το σημαντικότερο ρόλο οι Έλληνες λόγιοι που κατέβηκαν στην Ελλάδα από την Κωνσταντινούπολη και τις παραδουνάβιες Ηγεμονίες, γνωστοί ως Φαναριώτες.

Οι Φαναριώτες, οι οποίοι είχαν γαλλική παιδεία, εισήγαγαν τον ρομαντισμό. Ο ρομαντισμός ήταν ένα ευρύτερο πνευματικό φαινόμενο που κυριάρχησε στην Ευρώπη το 19ο αι. Χαρακτηρίζεται κυρίως από τη στροφή προς την αδέσμευτη φαντασία και το συναίσθημα, καθώς και από την επιστροφή στη φύση και στο παρελθόν. Στην Ελλάδα ο ρομαντισμός βρήκε πρόσφορο έδαφος, καθώς η μίζερη πραγματικότητα του μικρού κρατιδίου με τα πολλά κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά προβλήματα, ευνοούσε τη φυγή στους χώρους της φαντασίας.

Φαναριώτης ήταν και ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής, αξιόλογη προσωπικότητα με ποικίλη δράση, πολιτική, επιστημονική και λογοτεχνική. Ξεκινάει κι αυτός από το ρομαντισμό και τη δημοτική, αλλά στρέφεται προς την αρχαΐζουσα και το νεοκλασικισμό και γράφει ποιήματα που διακρίνονται για την κομψότητα του ύφους. Το πιο χαρακτηριστικό του ποίημα είναι ο Διονύσου πλους.

Ενώ η ποίηση κινήθηκε αυστηρά μέσα στο κλίμα του ρομαντισμού και παρουσίασε πλήθος από έργα, δε βλέπουμε να συμβαίνει το ίδιο και με την πεζογραφία. Αν εξαιρέσουμε τα ιστορικά μυθιστορήματα, που το περιεχόμενο τους ταίριαζε στο ρομαντικό κλίμα, τα έργα που ξεχωρίζουν από την άλλη πεζογραφική παραγωγή της εποχής δεν παρουσιάζουν ρομαντικά γνωρίσματα. Μακριά από το κλίμα του ρομαντισμού κινείται και η θεατρική παραγωγή της εποχής, που είναι πολύ ισχνή.

• Τι είναι τα απομνημονεύματα

Με τον όρο «απομνημονεύματα» χαρακτηρίζουμε συνήθως την από μνήμης γραπτή έκθεση ή αφήγηση γεγονότων, που ο συγγραφέας τα έζησε από πολύ κοντά, ως αυτόπτης μάρτυρας, ή πήρε κι ο ίδιος μέρος σε αυτά. Με άλλα λόγια, τα απομνημονεύματα είναι ένα κείμενο στο οποίο ο συγγραφέας αφηγείται ένα μέρος από την ιστορία της ζωής του. Διαφέρουν, όμως, από την αυτοβιογραφία γιατί στα απομνημονεύματα ο συγγραφέας-πρωταγωνιστής δεν αφηγείται ολόκληρη τη ζωή του αλλά μόνο το κομμάτι εκείνο που συνδέεται με τη συμμετοχή του σε σημαντικά γεγονότα της εποχής του. Κι αυτό, επειδή έχει συνείδηση ότι στάθηκε μάρτυρας ή και συντελεστής σε ένα μεγάλο γεγονός και, συνεπώς, νιώθει την ανάγκη να πει κάτι για τους μεταγενέστερους, ενώ ενδεχομένως ενδιαφέρεται και για την υστεροφημία του. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα απομνημονεύματα αναφέρονται σε σημαντικά πολιτικά ή στρατιωτικά γεγονότα και πρόσωπα. Φυσικά, αφού είναι γραμμένα από άνθρωπο που έζησε τα συγκεκριμένα γεγονότα, έχουν ένα χαρακτήρα και ένα ύφος καθαρά προσωπικό και υποκειμενικό. Για το λόγο αυτό, παρ΄όλο που συγγενεύουν με την ιστορία, δεν μπορούν να θεωρηθούν ιστορικά κείμενα. Έχουν όμως, αδιαμφισβήτητη ιστορική αξία και πολύ συχνά χρησιμοποιούνται ως ιστορική πηγή, αν και με πολλές επιφυλάξεις.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

• Το έργο του συγγραφέα

Ο Μακρυγιάννης κληροδότησε στις νεότερες γενιές ένα αθάνατο μνημείο ύφους, ήθους, λόγου και περιεχομένου, τα Απομνημονεύματά του. Έμαθε γράμματα σε μεγάλη ηλικία για να καταθέσει την προσωπική του μαρτυρία, στην οποία παρουσιάζει την άποψή του για τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας, την Εμφύλια σύγκρουση, τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα της ελεύθερης Ελλάδας.

Τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη είναι ένα είδος προφορικής αυτοβιογραφίας που συνέταξε ο στρατηγός και ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης Ιωάννης Μακρυγιάννης. Αποτυπώνει τις σκέψεις για τη δράση του και είναι ένα από τα πρώτα δείγματα του είδους. Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματά του στο Άργος, όταν υπηρετούσε την Κυβέρνηση Καποδίστρια ως αρχηγός της εκτελεστικής δυνάμεως Πελοποννήσου, και συγκεκριμένα από τις 26 Φεβρουαρίου 1829. Όπως αναφέρεται σε μεταγενέστερο πρόλογό τους, που τον έγραψε κατά το 1850, όταν δηλαδή αφού ξαναδιάβασε το έργο αντικατέστησε τα τρία πρώτα φύλλα του, που είχαν σαπίσει από την υγρασία, με άλλα όμοια, κατά την ουσία, αλλά όχι κατά γράμμα. Το έργο που ξεκίνησε στο Άργος το συνέχισε στο Ναύπλιο και κυρίως στην Αθήνα.

Το ιδιαίτερο στοιχείο όμως των Απομνημονευμάτων, πέρα από την ιστορική τους αξία ως μαρτυρίας, είναι η ξεχωριστή τους γλώσσα. Πρόκειται για γλώσσα παραστατική, ζωντανή, ανορθόγραφη και γεμάτη πάθος, που στα χέρια του Μακρυγιάννη γίνεται εργαλείο για να καταγράψει γεγονότα, εκτιμήσεις και απόψεις, για να καταθέσει την εμπειρία ολόκληρης της ζωής του. Για το ύφος επισημαίνεται η προφορικότητα, η βιωματική παρουσίαση και η έντονα συναισθηματική φόρτιση, ο προσωπικός σχολιασμός, η αμεσότητα του λόγου με την κοφτή, ασύνδετη παρατακτική δομή του, με την αποφθεγματική λιτή και πυκνή διατύπωσή του, η άτακτη εναλλαγή χρόνων, η ευρεία χρήση του διαλόγου στην αφήγηση. Μπορεί έτσι εύκολα να καταλάβει κανείς, πως ο συγγραφέας δεν είχε ιδιαίτερη μόρφωση και παιδεία.

Η αποκατάσταση και δημοσίευση (1907) των Απομνημονευμάτων  οφείλεται στο Γιάννη Βλαχογιάννη που με εξαιρετική φροντίδα επιμελήθηκε και εξέδωσε το έργο του στρατηγού Μακρυγιάννη .Το έργο στην αρχή πέρασε σχεδόν απαρατήρητο. Εκτός από τον Παλαμά κανείς σχεδόν δεν αντιλήφθηκε τη σημασία του. Έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια για ν’ ασχοληθούν μαζί του λογοτέχνες και κριτικοί. Τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, αποτελούν το κορυφαίο παράδειγμα της πεζογραφίας του Αγώνα.

Ο Μακρυγιάννης αποτυπώνοντας το βίο του πάνω στο χαρτί ξεδιπλώνει ένα μεγάλο κομμάτι της ζωής του ελληνισμού, ωστόσο η ιστορία του είναι κάτι περισσότερο από μια ιστορία γεγονότων. Είναι μια ιστορία των συναισθημάτων του λαού. Επίσης είναι αξιοσημείωτο το πώς αυτός ο αγράμματος και ταπεινός για την αμάθεια του, μέσα από αυτό το απελέκητο γράψιμο αναδεικνύει μια σπάνια καλλιέργεια και ευαισθησία, πως πέρα από την καταγραφή σημαντικών ιστορικών γεγονότων, την κριτική που ασκεί, τον αντίλογο στο ψεύδος και την υποκρισία, τη δίψα για δικαιοσύνη, μας προσφέρει ένα μεγάλο μάθημα εθνικής αυτογνωσίας.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Το γνωστότερο έργο της είναι η Αυτοβιογραφία της, ενώ από τα   υπόλοιπα έργα της (θεατρικά έργα και ποιήματα) έχουν σωθεί ελάχιστα.

Οι γονείς της,Φραγκίσκος Μουτζάν και Αγγελική Σιγούρου, προέρχονταν από δύο από τις παλιότερες αριστοκρατικές οικογένειες της Ζακύνθου. Η Μουτζάν από μικρή είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την μάθηση και τα γράμματα και παρόλο που η εκπαίδευσή της ήταν περιορισμένη (είχε κατ’ οίκον δασκάλους τρεις κληρικούς), η ίδια με προσωπική μελέτη απέκτησε γνώσεις της αρχαιας ελληνικης , της ιταλικης και της γαλλικης γλώσσας. Παράλληλα επιδιδόταν στο γράψιμο ποιημάτων, θεατρικών έργων στα ελληνικά και τα ιταλικά και μεταφράσεων από την αρχαία ελληνική γραμματεία και επιθυμία της ήταν να μην παντρευτεί, αλλά να αφοσιωθεί στην μελέτη και την συγγραφή. Εξαιτίας των αντιρρήσεων της οικογένειάς της αντιπρότεινε να κλειστεί σε μοναστήρι ή να αποσυρθεί σε μία κατοικία της οικογένειας στην ύπαιθρο, όμως και αυτές οι επιθυμίες της δεν γίνονταν δεκτές από τους δικούς της. Μπροστά στην προοπτική να παραμείνει ανύπαντρη και να κατοικεί με τους γονείς της χωρίς να έχει το δικαίωμα να βγαίνει από το σπίτι, αποφάσισε να φύγει κρυφά από το νησί, αλλά μετά από μια αποτυχημένη απόπειρα επέστρεψε χωρίς να την αντιληφθεί κάποιο μέλος της οικογένειάς της και τελικά αναγκάστηκε να υποχωρήσει και δεχτεί την επιθυμία των δικών της να παντρευτεί. Η ανεύρεση γαμπρού στην Ζάκυνθο ήταν ιδιαίτερα δύσκολη και γι’ αυτόν τον λόγο ο θείος της πρότεινε να ταξιδέψουν στην Ιταλία όπου θα ήταν πιο εύκολο να βρεθεί σύζυγος για την Ελισάβετ και την αδερφή της, που ήταν και αυτή σε ηλικία γάμου, όμως το ταξίδι δεν έγινε εξαιτίας μιας ασθένειας του πατέρα της. Εν τω μεταξύ βρέθηκε υποψήφιος σύζυγος, ο Νικόλαος Μαρτινέγκος, ο οποίος όμως καθυστερούσε την επισημοποίηση της γαμήλιας συμφωνίας με συνεχείς διαπραγματεύσεις για το ύψος της προίκας, αλλά τελικά ο γάμος τελέστηκε μετά από 16 μήνες, το καλοκαίρι του 1831. Η Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου πέθανε στις 9 Νοεμβριου του 1832, δύο εβδομάδες μετά την γέννηση του γιου της λόγω επιπλοκών στον τοκετό.
Η Ελισάβετ Μουτζάν, εκτός από την αυτοβιογραφία που είναι το πιο γνωστό και αξιόλογο κείμενό της, έγραψε πάνω από 15 θεατρικά έργα, στην αλληνικη και την ιταλικη , μετέφρασε αρχαία κείμενα και συνέθεσε κάποια ποιήματα. Η Αυτοβιογραφία της εκδόθηκε από τον γιο της Ελισαβετιο το 1881, με κάποιες περικοπές, σε έναν τόμο μαζί με δικά του ποιήματα. Η αξία του έργου έγκειται κυρίως στην απλή γλώσσα που χρησιμοποιείται. Από τα άλλα έργα της έχουν σωθεί ελάχιστα, μία κωμωδία με τίτλο Φιλάργυρος, κάποια ιταλικά κείμενα, 20 επιστολές, ο πρόλογος μιας πραγματείας «Περί Οικονομίας», τα ποιήματα Ωδή εις το πάθος του Ιησού Χριστού και Εις την Θεοτόκον και αποσπάσματα μεταφράσεων από τον Προμηθέα Δεσμώτη, την Οδύσσεια και τις Ικέτιδες.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Στα κατάλοιπά της διασώθηκαν 22 θεατρικά έργα, καθώς και άλλα πεζά και ποιητικά κείμενα, γραμμένα σε ελληνική ή ιταλική γλώσσα. Από την αξιοσημείωτη αυτή παραγωγή η ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας συγκράτησε μόνο τις αυτοβιογραφικές της σελίδες, που τις τύπωσε ο γιος της στην οψίτυπη και αποσπασματική έκδοση: Η μήτηρ μου. Αυτοβιογραφία της κυρίας Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου μετά διαφόρων αυτού ποιήσεων(1881).
Παρ’ ότι η αυτοβιογραφική της αφήγηση υπέστη περικοπές και αλλοιώσεις, συνιστά ένα σημαντικό λογοτεχνικό κείμενο, η σπουδαιότητα του οποίου δεν εξαντλείται στα όρια της γλώσσας και της ποιητικής του, αλλά φτάνει μέχρι τη βαθύτερη προβληματική της σύγκρουσης με τη συντηρητική επτανησιακή κοινωνία των αρχών του 19ου αιώνα. Γραμμένη με διαπεραστική ευθύτητα, χάρη, ζωντάνια αλλά και ρομαντική διάθεση, η Αυτοβιογραφίααποδίδεται με την καθομιλουμένη της επτανησιακής άρχουσας τάξης, με παραφθαρμένες ιταλογενείς λέξεις και με λέξεις αντλημένες από τα εκκλησιαστικά κείμενα. Το κράμα αυτό απηχεί όχι μόνο τις γλωσσικές επιδράσεις που διαμόρφωσαν τη γραφή της Μουτζάν-Μαρτινέγκου, αλλά και το κυρίαρχο ύφος των λογίων της εποχής. Οι συνεχείς αναφορές στη δύναμη της λογικής, στην αξία της ενάρετης αγωγής, της παιδείας και της ατομικής ελευθερίας συγκροτούν μια φιλελεύθερη συνείδηση, μέσα στα συμφραζόμενα του γαλλικού Διαφωτισμού.
Η εξομολογητική πρωτοπρόσωπη αυτή αφήγηση τοποθετείται από την κριτική στις απαρχές του ρομαντισμού και της γυναικείας γραφής. Το ενδιαφέρον για το κείμενο ανανεώθηκε κατά τη μεταπολεμική περίοδο, μέσα στο πλαίσιο του γυναικείου κινήματος στην Ελλάδα (1970-1980), καθώς και των γυναικείων σπουδών.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Βιογραφία

Οικογένεια:

Γεννήθηκε στο Βελεστίνο, τις αρχαίες Φερές, το 1757, από εύπορη οικογένεια. Από τη νεανική του ζωή τα μόνα γνωστά είναι αυτά που ίδιος αναγράφει στην Επιπεδογραφία της Φεράς νυν λεγομένης Βελεστίνος, που είναι στο 4ο φύλλο της δωδεκάφυλλης «Χάρτας της Ελλάδος», που είναι και ένας ύμνος στη γενέτειρά του. Το όνομα του πατέρα του ήταν «Κυρίτζης», όπως φαίνεται στο αυτόγραφο του Ρήγα σε βιβλίο αρχαίοι γεωγράφοι του 1571, που είναι στην Εθνική Βιβλιοθήκη Ελλάδος, συνηθισμένο όνομα στην περιοχή του Βελεστίνου, που διατηρείται μέχρι σήμερα. O πατέρας του ονομαζόταν Γεώργιος Κυρατζής ή Κυριαζής(ο παππούς του Κωνσταντίνος Κυριαζής ή Κυρατζής από το Περιβόλι Γρεβενών εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Βελεστίνο που είχε μεταβληθεί σε Περιβολιώτικη παροικία, στις αρχές του 18ου αιώνα. Η εκδοχή αυτή αμφισβητείται διότι πουθενά δεν αναγράφει ο Ρήγας όνομα του παππού του. Επί πλέον οι ποιμένες Βλάχοι ξεχειμώνιαζαν στο Βελεστίνο και σύμφωνα με την πληροφορία του Άγγλου περιηγητή Ληκ του 1809 νοίκιαζαν τα σπίτια των Τούρκων που βρίσκονταν στο Τσιφλίκι και όχι στη χριστιανική συνοικία, όπου και το Σπίτι του Ρήγα). Βάση μιας άλλης εκδοχής, αυτής του Ακαδημαϊκού Θανάση Πετσάλη – Διομήδη, στο ιστορικό του μυθιστόρημα «Οι Μαυρόλυκοι», από το Αθαλάσσι (σήμερα η Λούτσα Μεσσηνίας) καταγόταν και έζησε εκεί ο παππούς του Ρήγα, ο Μαυρόλυκος.Σύμφωνα με τη συστηματική μελέτη «Όνομα και καταγωγή του Ρήγα Βελεστινλή» θεωρήθηκε ότι είναι ντόπιος, γηγενής και δεν είχε βλάχικη καταγωγή. Η μητέρα του ονομαζόταν Μαρία και είχε ένα αδελφό με το όνομα Κώστας. Η ύπαρξη αδελφής του αμφισβητείται διότι δεν υπάρχουν σχετικά έγγραφα. Η ύπαρξη του αδελφού του επιβεβαιώνεται και από τον Φραγκίσκο Πουκεβίλ που αναφέρει πως είχε και ένα αδελφό, τον Κωστή, ο οποίος μάλιστα συμμετείχε στην επανάσταση του 1821. Η οικογένεια του υπήρξε από τα θύματα της τουρκικής μανίας. Από αυτούς διασώθηκαν μόνο η μητέρα του με τον αδερφό του και μεταφέρθηκαν στη Βλαχία, όπου συντηρούνταν από τον Ρήγα.

Νεανικά χρόνια

Τα νεανικά χρόνια του Ρήγα Φεραίου είναι βυθισμένα στην αχλύ του θρύλου και είναι δύσκολο να ανιχνευθούν τα πραγματικά γεγονότα, όπως και ένα μεγάλο μέρος από τις δραστηριότητές του αργότερα. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τα άτομα με τα οποία συνεργαζόταν συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν, αλλά και οι περισσότερες από τις προκηρύξεις του καταστράφηκαν. Αργότερα η ανάγκη δημιουργίας εθνικών ηρώων του υπόδουλου έθνους, σε συνδυασμό με την έλλειψη σχετικής ιστοριογραφίας γέννησε πολλούς θρύλους περί του προσώπου του. Τις βασικότερες πληροφορίες για τον ίδιο και την οικογένειά του παρέχει ο Χριστόφορος Περραιβός, που υπήρξε συνεργάτης και συναγωνιστής του.

Σύμφωνα με τον Χριστόφορο Περραιβό, ο Ρήγας Φεραίος λέγεται ότι διδάχθηκε τα πρώτα του γράμματα από ιερέα στο Βελεστίνο και κατόπιν στη Ζαγορά. Καθώς διψούσε για μάθηση, ο πατέρας του τον έστειλε στα Αμπελάκια για περαιτέρω μόρφωση. Όταν επέστρεψε, έγινε δάσκαλος στην κοινότητα Κισσού Πηλίου. Στην ηλικία των είκοσι ετών σκότωσε στο Βελεστίνο έναν Τούρκο πρόκριτο, επειδή του είχε συμπεριφερθεί δεσποτικά, και κατέφυγε στο Λιτόχωρο του Ολύμπου, όπου κατατάχθηκε στο σώμα των αρματολών του θείου του, Σπύρου Ζήρα. Αργότερα βρίσκεται στο Άγιο Όρος, φιλοξενούμενος του ηγουμένου της μονής Βατοπεδίου, Κοσμά με τον οποίο και ανέπτυξε στενή φιλία. Στην ίδια μονή συνδέθηκε φιλικά με τον συμπατριώτη του μοναχό Νικόδημο (Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη), ο οποίος του είχε παραχωρήσει τα κλειδιά της βιβλιοθήκης της φημισμένης Αθωνιάδας Σχολής για να εμπλουτίσει τις γνώσεις του.

 Επαναστατική δράση

Στο Άγιο Όρος έμεινε πολύ λίγο. Ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη, μετά από πρόσκληση του Πρέσβη της Ρωσίας για σπουδές, στην οικία του οποίου γνώρισε τον Πρίγκιπα Αλέξανδρο Υψηλάντη (1726-1806), μέγα διερμηνέα του Σουλτάνου και παππού του μετέπειτα αρχηγού της Φιλικής Εταιρίας, Αλέξανδρου Υψηλάντη (1792-1828). Στην Πόλη διεύρυνε τις σπουδές του στη Γαλλική, στην Ιταλική και τη Γερμανική γλώσσα. Όταν ο Υψηλάντης έφυγε για το Ιάσιο, προκειμένου να γίνει ηγεμόνας της Μολδαβίας, ο Ρήγας τον ακολούθησε. Διαφωνώντας με τον Υψηλάντη έγινε γραμματέας του ηγεμόνα της Βλαχίας Νικόλαου Μαυρογένη, αδερφό του παππού της Μαντώς Μαυρογένους και ταξίδεψε για το Βουκουρέστι έδρα της ηγεμονίας, όντας πλέον στην ηλικία των 30 χρόνων. Μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο και την ήττα της Τουρκίας (1790) ο Μαυρογένης αποκεφαλίστηκε ως υπαίτιος της ήττας και ο Ρήγας κατέφυγε στη Βιέννη, την οποία έκανε έδρα της επαναστατικής δράσης του. Στη Βιέννη ταξίδεψε μαζί με τον Αυστριακό βαρώνο Ελληνικής καταγωγής Χριστόδουλο Λάνγκενφελτ-Κιρλιανό, ο οποίος τον έφερε σε επαφή με άλλους ομογενείς.

Στη Βιέννη συνεργάτες του ήταν κυρίως Έλληνες έμποροι ή σπουδαστές, αλλά οι σημαντικότεροι από αυτούς ήταν οι αδελφοί Πούλιου, από τη Σιάτιστα της Μακεδονίας, τυπογράφοι. Στο τυπογραφείο τους τύπωσε τον Θούριο και την Χάρτα που φιλοτεχνήθηκε από τον Αυστριακό λιθογράφο Φρανσουά Μίλλερ, την επαναστατική του προκήρυξη σε χιλιάδες αντίτυπα, προκειμένου να μοιραστούν στους Έλληνες των υπόλοιπων φιλελεύθερων περιοχών των Βαλκανίων, το Σχολείον των ντελικάτων Εραστών, το Φυσικής απάνθισμα, το Ηθικός Τρίπους, Το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας, Τα Δίκαια του ανθρώπου, καθώς και τον 1ο τόμο του Νέου Αναχάρσιδος. Ο Ρήγας απέβλεπε στην απελευθέρωση και ενοποίηση όλων των Βαλκανικών λαών και φυσικά όλου του ελληνικού στοιχείου που ήταν διασκορπισμένο στην Ανατολή και τα ευρωπαϊκά κέντρα.

Χάρτα της Ελλάδος

Επηρεασμένος από τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, πίστεψε βαθιά στην ανάγκη της επαφής των Ελλήνων με τις νέες ιδέες που σάρωναν την Ευρώπη και αυτό τον ώθησε στη συγγραφή ή μετάφραση βιβλίων σε δημώδη γλώσσα και τη σύνταξη της «Χάρτας», ενός μνημειώδους για την εποχή του χάρτη, διαστάσεων 2,07 x 2,07 μ, που αποτελείτο από επί μέρους τμήματα. Δύο έτη αργότερα, ο Άνθιμος Γαζής επιμελήθηκε μιας νέας έκδοσης της Χάρτας, μικροτέρων διαστάσεων (1,04 x 1,02 μ), με τον τίτλο Πίναξ Γεωγραφικός της Ελλάδος, χωρίς όμως να αναφέρει το όνομα του Ρήγα για να αποφύγει την αυστροουγγρική λογοκρισία.

Άλλες δραστηριότητες

Παράλληλα με τις εκδοτικές του δραστηριότητες, ο Ρήγας προετοίμαζε και την αναχώρησή του από την Αυστρία, κυρίως εξαιτίας του επαναστατικού κλίματος που είχε καλλιεργήσει η Γαλλική Επανάσταση και της διάθεσής του να ενισχύσει τις προσπάθειες τού Ναπολέοντα Α΄. Το 1792 η υπογραφή της Ρωσοτουρκικής συνθήκης ειρήνης στο Ιάσιο οδήγησε τις ελπίδες του Ρήγα για απελευθέρωση των Ελλήνων στην Γαλλία και στον Βοναπάρτη. Οι πληροφορίες για τη μυστική επαναστατική δράση του Ρήγα είναι ασαφείς και προέρχονται κυρίως από μαρτυρίες βιογράφων και πληροφορίες τις οποίες απέσπασε η ανάκριση των Αυστριακών αρχών μετά τη σύλληψη του Ρήγα και των συντρόφων του. Το συμπέρασμα ούτως ή άλλως είναι ότι δεν υπήρχε οργανωμένος επαναστατικός συνωμοτικός πυρήνας αλλά διάσπαρτες επαφές με ομοεθνείς, τους οποίους διέγειρε ο επαναστατικός ενθουσιασμός του Ρήγα.

Το πιθανότερο και επικρατέστερο σενάριο που επικρατεί μέχρι σήμερα για τη σύλληψη του Ρήγα έχει σχέση με τη τελευταία φάση προετοιμασίας του που συνδέεται με δύο επαναστατικές προκηρύξεις, το Επαναστατικό Μανιφέστο και την Προκήρυξη, που τυπώθηκαν σε μεγάλο αριθμό αντιτύπων. Οι δύο προκηρύξεις στάλθηκαν στον Αντώνη Νιώτη στην Τεργέστη, για να τις παραλάβει ο Ρήγας μαζί με τον αφοσιωμένο του φίλο Χριστόφορο Περραιβό και να τις προωθήσει στην Ελλάδα.Η επιστολή όμως, με την οποία ενημέρωνε ο Ρήγας για την αποστολή των εντύπων του, έπεσε στα χέρια του Δημητρίου Οικονόμου, εμπορικού συνεργάτη ή προϊστάμενου του Αντωνίου Κορωνιού (λόγω απουσίας του τελευταίου), προς τον οποίο απευθυνόταν η επιστολή. Ο Οικονόμου, παρότι και αυτός ήταν μέλος της οργάνωσης (ο Κορδάτος έχει την άποψη ότι είχε παρεισφρύσει σε αυτήν ως πράκτορας του Πατριαρχείου) πρόδωσε από δολιότητα ή φόβο το επαναστατικό σχέδιο του Ρήγα, καταδίδοντας τα πάντα στην αυστριακή αστυνομία και συγκεκριμένα στον νομάρχη, βαρόνο Πιττόνι, διοικητή της αστυνομίας στη Τεργέστη, ζητώντας επιπλέον, προστασία από αυτόν. Ο Πιττόνι με τη σειρά του ενημέρωσε το κυβερνήτη της πόλης Κόντε Πομπήιο Μπριγκίντο κι αυτός τον διέταξε να συλλάβει τους συνωμότες.

Το τέλος του Ρήγα

Ο Ρήγας συνελήφθη στην Τεργέστη, σε ξενοδοχείο που είχε καταλύσει μαζί με τον Περραιβό από έναν Αυστριακό αξιωματικό στις 19 Δεκεμβρίου του 1797. Σκόπευε την ίδια εκείνη ημέρα να επισκεφθεί τον Γάλλο πρόξενο της πόλης Brechet, από τον οποίο θα ζητούσε προστασία, αλλά δεν πρόλαβε. Ακολούθως, ο Ρήγας υποβλήθηκε σε ανάκριση που διήρκεσε περίπου ένα 10ήμερο, με την ολοκλήρωση δε της οποίας θα οδηγούνταν σιδηροδέσμιος στη Βιέννη, κατόπιν εντολής του αστυνομικού διοικητή της.

Τη νύκτα όμως της 30-31 Δεκεμβρίου 1797, ο Βελεστινλής, συνειδητοποιώντας τη δυσχερή κατάσταση στην οποία είχε περιέλθει ο ίδιος, αλλά και το αδιέξοδο των επαναστατικών του σχεδιασμών, ίσως γιατί φοβήθηκε μήπως δεν αντέξει στα βασανιστήρια -που γνώριζε ότι θα υποβληθεί- και για να μην προδώσει τους συνεργάτες του, είτε από απελπισία για τη λιποψυχία του Περραιβού (όπως υποστηρίζει ο Κορδάτος) επιχείρησε να αυτοκτονήσει με ένα μικρό μαχαιρίδιο, καταφέροντας ένα πλήγμα στο υπογάστριό του, αλλά απέτυχε. Τραυματισμένος αρκετά σοβαρά όπως ήταν, οδηγήθηκε σε νοσοκομείο όπου παρέμεινε έως τις αρχές του Φεβρουαρίου του 1798. Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στην Τεργέστη φαίνεται ότι, υπό την ανοχή των φυλάκων του, κατόρθωσε να ειδοποιήσει με επιστολή το Γάλλο πρόξενο ζητώντας την επέμβασή του για να αφεθεί ελεύθερος, όμως εκείνος καθυστέρησε αρκετά να ενεργήσει, αφού θεώρησε σκόπιμο να πληροφορήσει πρώτα τους ανωτέρους του και να ζητήσει τη σχετική άδεια.

Μόλις μαθεύτηκε η σύλληψη του Ρήγα πολλοί έκαναν έκκληση, στο σουλτάνο Σελίμ Γ΄, για την απελευθέρωση του. Ωστόσο, οι εχθροί του Φεραίου έπεισαν το Σουλτάνο πως έπρεπε να θανατωθεί χωρίς διαδικασία, πριν οι επαναστατικές ενέργειές του οδηγήσουν σε εξέγερση στα Βαλκάνια. Σύμφωνα με τον Κορδάτο, οι εχθροί αυτοί του Ρήγα, οι οποίοι με αυτό τον τρόπο τον εκδικήθηκαν για την επαπειλούμενη ανατροπή της κρατούσας κατάστασης, που πιθανότατα θα προέκυπτε εάν υλοποιούνταν οι επαναστατικές του προετοιμασίες, ήταν τόσο ο τότε οικουμενικός πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ όσο και οι Φαναριώτες της Πόλης, με πρώτο το διερμηνέα της Πύλης Κ. Υψηλάντη

Ο ηγεμόνας του Βιδινίου, Οσμάν Πασβάνογλου, που ήταν φίλος του Ρήγα προσπάθησε να πετύχει την απελευθέρωσή του αλλά μάταια. Την εκδοχή αυτή ενισχύει και η μαρτυρία κάποιου Ναούμ Αχριδηνού, επαγγέλματος διφθερουργού, ο οποίος διηγείτο ότι «Μίαν πρωΐαν ήκουσεν ότι ερρίφθησαν από του φρουρίου εις το Καλέμεγδα εξ ακέφαλα πτώματα, του Ρήγα και των περί αυτών, αλλά πόσον χρόνον έμειναν ούτως ερριμένα και εάν κατόπιν ετάφησαν ή άλλως τι απέγειναν, ουδ” αυτός εγίνωσκε να είπη τι…»

Κατόπιν οδηγήθηκε στη Βιέννη, στις 14 Φεβρουαρίου 1798, όπου ανακρίθηκε μαζί με τους υπόλοιπους συντρόφους του. Το κτίριο της αστυνομίας όπου κρατήθηκε ήταν ένα παλιό γυναικείο μοναστήρι του τάγματος των Καρμελιτών. Είχε ιδρυθεί από την αυτοκράτειρα Ελεωνόρα το 1624. Το 1782 καταργήθηκε η μονή από τον αυτοκράτορα Ιωσήφ Β΄ για να στεγασθεί η κεντρική αστυνομία της Βιέννης το έτος 1783 μέχρι τον Οκτώβριο του 1882. Τα κρατητήρια των πολιτικών κρατουμένων, όπως ήταν ο Ρήγας, βρίσκονταν στο πρώτο και δεύτερο υπόγειο, χώροι άλλοτε σωφρονισμού των καλογραιών.Μετά το πέρας των ανακρίσεων, και αφού υπήρξαν συνεννοήσεις με τον Σουλτάνο, απελάθηκαν στην Αυστροουγγαρία όσοι από τους συλληφθέντες ήταν Αυστριακοί υπήκοοι ή υπήκοοι άλλων χωρών εκτός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, για να δικαστούν από τις Αυστριακές αρχές. Αντίθετα όσοι ήταν Οθωμανοί υπήκοοι απελάθηκαν στην Οθωμανική επικράτεια για να υποστούν τις κυρώσεις του Σουλτάνου.

Ο Ρήγας (41 χρονών) και οι επτά σύντροφοί του που ανήκαν στην ίδια κατηγορία, ο Ευστράτιος Αργέντης (31 χρονών, έμπορος από τη Χίο), ο Δημήτριος Νικολίδης (32 χρονών, γιατρός από τα Ιωάννινα), ο Αντώνιος Κορωνιός (27 χρονών, έμπορος και λόγιος από τη Χίο), ο Ιωάννης Καρατζάς (31 χρονών, λόγιος από τη Λευκωσία της Κύπρου), ο Θεοχάρης Γεωργίου Τουρούντζιας (22 χρονών, έμπορος από την Σιάτιστα), ο Ιωάννης Εμμανουήλ (24 χρονών, φοιτητής της ιατρικής από τη Καστοριά) και ο Παναγιώτης Εμμανουήλ (22 χρονών, αδερφός του προηγούμενου και υπάλληλος του Αργέντη), με συνοδεία των αυστριακών αρχών (έπειτα από κοπιαστικό ταξίδι μιας εβδομάδας μέσω Σεμλίνου και μετά με ποταμόπλοιο) παραδόθηκαν στις 10 Μαΐου 1798 στους Τούρκους του Βελιγραδίου και φυλακίστηκαν στον πύργο Νεμπόισα (Небојша), παραποτάμιο φρούριο του Βελιγραδίου. Εκεί, ύστερα από συνεχή βασανιστήρια, στις 24 Ιουνίου του 1798, στραγγαλίστηκαν και τα σώματά τους ρίχτηκαν στον Δούναβη, σύμφωνα με τα επίσημα Αυστριακά έγγραφα (έκθεση Λεγκράν – Λαμπρού, σελ. 167).Οι Οθωμανικές Αρχές, όπως υποστηρίζεται, διέδωσαν ψευδώς ότι οι οκτώ έγκλειστοι είχαν δραπετεύσει, ενώ προς επίρρωσιν του ισχυρισμού τους εξαπέλυσαν εικονικές έρευνες για την ανεύρεσή τους και τελικά δηλώθηκε ότι οι δραπέτες είχαν πνιγεί στον ποταμό. Είχε προηγηθεί αλληλογραφία με την Υψηλή Πύλη δια της οποίας δόθηκε από το Σουλτάνο η εντολή της δολοφονίας τους, χωρίς δίκη.

Εικάζεται ότι αιτία για τη θανάτωσή τους υπήρξε η πεποίθηση των Αυστριακών και Τουρκικών Αρχών πως ο Ρήγας και οι σύντροφοί του είχαν στενές σχέσεις με το Ναπολέοντα Α΄, θεωρούμενοι έτσι ως άκρως επικίνδυνοι. Οι διαδόσεις περί διαφυγής των εγκλείστων, τις οποίες «κατεσκεύασε» ο καϊμακάμης, είχαν σκοπό να παραπλανήσουν τις κυβερνήσεις της Ευρώπης, προς τις οποίες η Οθωμανική Αρχή της Πόλης είχε παράσχει διαβεβαιώσεις ότι δε θα σκότωνε τους οκτώ Έλληνες φυλακισμένους χωρίς ανάκριση. Πέρα από αυτό, η Οθωμανική κυβέρνηση ανησυχούσε για τις διασυνδέσεις του Ρήγα με τον Πασβάνογλου, φοβούμενη ακόμη και επίθεση του τελευταίου κατά του Βελιγραδίου, ενώ επιπλέον, δίσταζε να διατάξει τη μεταφορά τους από το Βελιγράδι προς την Πόλη, από την πιθανότητα να σταλούν δυνάμεις του Πασβάνογλου στο δρόμο και να τους απελευθερώσουν. Για τον ακριβή γεωγραφικό εντοπισμό-τοποθεσία του αγάλματος του Ρήγα στο Βελιγράδι, καθώς και της οδού Riga od Fere (Ρήγας Φεραίος στα Σέρβικα).

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Χαρακτηρισμοί για το έργο του Θούριος

Αξίζει να αναφέρουμε εδώ μερικές χαρακτηριστικές απόψεις για το ξεχωριστό αυτό έργο του Ρήγα.

• Ο Γάλλος ιστορικός Φρανσουά Πουκεβίλ (François Pouqeville) είχε γράψει: «…Οι Έλληνες πολεμούσαν έχοντας στα χείλη τους τις τρομερές στροφές του Ρήγα…»
• Ο αγωνιστής του 1821, δικαστής και ιστορικός Γεώργιος Τερτσέτης, το χαρακτήρισε ως «Το ιερότερο άσμα της φυλής μας»
• Ο συγγραφέας Δημήτριος Φωτιάδης, είχε γράψει ότι: «Όσοι από τους Ιερολοχίτες στο Δραγατσάνι δεν βρήκαν το θάνατο στη μάχη παρά πέσανε στα χέρια των τυράννων, τραγουδάγανε το Θούριο όταν τους οδηγούσαν να τους σφάξουν…»
• Ο ιστορικός Ιωάννης Κορδάτος τον ονόμασε «Παμβαλκανικό εμβατήριο».
• Ενώ τέλος για τον ίδιο τον Ρήγα, ο θρυλικός Γέρος του Μωριά, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, είχε πει: «Εστάθη ο μεγαλύτερος ευεργέτης της φυλής μας. Το μελάνι του θα είναι πολύτιμο ενώπιον του Θεού, όσο το αίμα του άγιο.»

Έργα

• Το Σαγανάκι της Τρέλας, 1786. Το έργο αυτό τελικά αποδεικνύεται ότι δεν είναι του Ρήγα σύμφωνα με τις πρόσφατες έρευνες που δημοσιεύτηκαν και αναρτήθηκαν στην ιστοσελίδα http://www.karaberopoulos.gr/karaberopoulos/rhigas/68asp.
• Φυσικής Απάνθισμα, Βιέννη 1790, στην ψηφιακή Βιβλιοθήκη Ελληνομνήμων.
• Σχολείον των ντελικάτων Εραστών, Βιέννη 1790.
• Ο Στρατηγός Κεβενχύλλερ ή Στρατιωτικόν Εγκόλπιον.
• Επιπεδογραφία της Κωνσταντινουπόλεως, Βιέννη, 1796, στην ψηφιακή Βιβλιοθήκη Ελληνομνήμων.
• Χαλκογραφία του Μεγάλου Αλεξάνδρου,Βιέννη, 1797
• Νέα Χάρτα της Βλαχίας και μέρους της Τρανσυλβανίας, Βιέννη, 1797.
• Γενική Χάρτα της Μολδαβίας, Βιέννη 1797.
• Οι χάρτες Βλαχίας και Μολδαβίας του Ρήγα επανεκδόθηκαν με ευρετήρια και σχόλια με επιμέλεια του Δρ. Δημητρίου Καραμπερόπουλου από την Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα, Αθήνα 2005. Σε pdf στο http://www.karaberopoulos.gr/karaberopoulos/pdf/EYRETHRIO-BLAXIA-MOLDABIA.pdf
• Χάρτα της Ελλάδος, Βιέννη 1797, στην ψηφιακή Βιβλιοθήκη Ελληνομνήμων.
• Ηθικός Τρίπους, Βιέννη 1797. Σε pdf στο http://www.karaberopoulos.g/karaberopoulos/pdf/ithikos_tripous.pdf
• Νέος Ανάχαρσις, μετάφραση του Voyage du jeune Anacharsis en Grece, του αββά J. Barthelemy, τόμος τέταρτος, μαζί με τον Γεώργιο Βεντότη, Βιέννη 1797. Ο γιατρός Γεώργιος Σακελάριος, μετέφρασε και εξέδωσε τον πρώτο τόμο, Βιέννη 1797. Σε pdf στο http://www.karaberopoulos.gr/karaberopoulos/pdf/neos_anaxarsis.pdf

Νέα Πολιτική Διοίκησις των κατοίκων της Ρούμελης, της Μικράς ασίας, των Μεσογείων νήσων και της Βλαχομπογδανίας, Βιέννη 1797. Περιλάμβανε τέσσερα τμήματα:

Επαναστατική Προκήρυξις Υπέρ των νόμων και της πατρίδοςΤα Δίκαια του ανθρώπου σε 35 άρθρα
Το Σύνταγμα της Ελληνικής Δημοκρατίας, σε 124 άρθρα
Θούριος.

«Αγαθάγγελος» ή «Οπτασία του μακαρίου ιερομονάχου Αγαθαγγέλου», περίπου 1790. Δεν φέρει την υπογραφή του Ρήγα αλλά πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι αυτός είναι ο εκδότης.

https://el.wikipedia.org/wiki/