(Κείμενο : από τη συντακτική ομάδα)
Φωτογραφία: Δάφνη Πιτσιόλη Β3
«Περηφάνια και Προκατάληψη»
Οι μαθητές/τριες της Α΄ Λυκείου διδάσκονται στο μάθημα των Αγγλικών αποσπάσματα από το κλασικό μυθιστόρημα της Τζέιν Όστεν «Περηφάνια και Προκατάληψη» (1813). Το συγκεκριμένο βιβλίο, όπως συμπεράναμε, το έχουν διαβάσει κάποια παιδιά της Β΄ Λυκείου είτε από μετάφραση είτε στο πρωτότυπο και τους έχει τραβήξει το ενδιαφέρον λόγω της ιδιαίτερης παρουσίασης των κοινωνικών στερεοτύπων.
Υπόθεση
Η υπόθεση του μυθιστορήματος επικεντρώνεται στο περιπετειώδες ειδύλλιο της Ελίζαμπεθ Μπένετ και του κυρίου Ντάρσι. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται μια κοινωνική διερεύνηση σχετικά α) με το πώς λειτουργούν οι πρώτες εντυπώσεις στη διαμόρφωση των κοινωνικών σχέσεων, β) με το πώς αλληλεπιδρούν οι κοινωνικές τάξεις και γ) με το πώς ο εγωισμός μπορεί να τυφλώσει τους ανθρώπους απέναντι στην αληθινή αγάπη.
Η πλοκή εκτυλίσσεται στην αγγλική επαρχία στις αρχές του 19ου αιώνα. Η ιστορία ξεκινά στο κτήμα Λόνγκμπορν, όπου ο κύριος και η κυρία Μπένετ ζουν μαζί με τις πέντε ανύπαντρες κόρες τους: την Τζέιν, την Ελίζαμπεθ (Λίζι), τη Μαίρη, την Κίτι και τη Λίντια. Καθώς το κτήμα δεν μεταβιβάζεται σε γυναίκες κληρονόμους, σύμφωνα με το κληρονομικό δίκαιο της εποχής, η κυρία Μπένετ έχει ως μοναδικό σκοπό της ζωής της να παντρέψει τις άπροικες κόρες της με πλούσιους άνδρες, προκειμένου να τις εξασφαλίσει οικονομικά. Η ευκαιρία παρουσιάζεται, όταν ο πλούσιος και ευγενικός κύριος Μπίνγκλεϊ ενοικιάζει μια γειτονική έπαυλη. Σε έναν τοπικό χορό, ο Μπίνγκλεϊ ερωτεύεται αμέσως την πανέμορφη και γλυκιά Τζέιν. Ωστόσο, ο στενός του φίλος, ο εξαιρετικά πλούσιος και αριστοκρατικής καταγωγής κύριος Ντάρσι, αρνείται να χορέψει με την Ελίζαμπεθ, σχολιάζοντας υποτιμητικά ότι «δεν είναι αρκετά όμορφη, για να τον δελεάσει». Η Ελίζαμπεθ, έξυπνη και περήφανη, αναπτύσσει αμέσως μια βαθιά προκατάληψη εναντίον του, θεωρώντας τον τον πιο αλαζονικό άνθρωπο του κόσμου, ενώ η αντιπάθειά της για τον Ντάρσι αυξάνεται μέσα από τη γνωριμία της με τον εμφανίσιμο αξιωματικό Τζορτζ Ουίκαμ. Η Ελίζαμπεθ γοητεύεται από τον Ουίκαμ, ο οποίος ισχυρίζεται ότι ο Ντάρσι τον κατέστρεψε οικονομικά από καθαρή κακία. Επιπλέον, η αντιπάθεια της Ελίζαμπεθ για τον Ντάρσι μεγαλώνει με την αποχώρηση του Μπίνγκλεϊ από την περιοχή, γεγονός που οφείλεται στη μεσολάβηση του Ντάρσι, ο οποίος θεωρεί την οικογένεια Μπένετ κοινωνικά κατώτερη και τη συμπεριφορά κάποιων μελών της κοινωνικά ανάρμοστη.
Ωστόσο, ο Ντάρσι έλκεται όλο και περισσότερο από το κοφτερό μυαλό και τα «όμορφα μάτια» της Ελίζαμπεθ. Όταν οι δρόμοι τους συναντιούνται ξανά, της εξομολογείται τον έρωτά του και της κάνει πρόταση γάμου. Το κάνει όμως με τόσο υπεροπτικό τρόπο —τονίζοντας την κατώτερη κοινωνική θέση της ηρωίδας— που η Ελίζαμπεθ τον απορρίπτει οργισμένα, κατηγορώντας τον για τη δυστυχία της Τζέιν και τη συμπεριφορά του προς τον Ουίκαμ. Για να απολογηθεί, ο Ντάρσι της παραδίδει ένα γράμμα, στο οποίο αποκαλύπτει την αλήθεια: ο Ουίκαμ είναι ένας καιροσκόπος τζογαδόρος που είχε προσπαθήσει να «κλέψει» την ανήλικη αδελφή του Ντάρσι για τα χρήματά της. Η Ελίζαμπεθ συνειδητοποιεί πόσο τυφλωμένη ήταν από τη δική της προκατάληψη.
Λίγο καιρό αργότερα, η μικρότερη αδελφή της Ελίζαμπεθ, η Λίντια, «κλέβεται» ανεύθυνα με τον Ουίκαμ, απειλώντας να εκθέσει απόλυτα από κοινωνική άποψη την οικογένεια Μπένετ. Όταν ο Ντάρσι το μαθαίνει, επεμβαίνει κρυφά: εντοπίζει το ζευγάρι στο Λονδίνο, πληρώνει τα χρέη του Ουίκαμ και τον αναγκάζει να παντρευτεί τη Λίντια, σώζοντας την τιμή των Μπένετ. Όταν η Ελίζαμπεθ μαθαίνει για τη γενναιόδωρη πράξη του, η γνώμη της αλλάζει ριζικά και συνειδητοποιεί ότι τον αγαπά.
Ο Ντάρσι επιστρέφει με τον Μπίνγκλεϊ, ο οποίος ζητά σε γάμο την Τζέιν. Παρά τις έντονες αντιρρήσεις της αυταρχικής θείας του Ντάρσι, της λαίδης Κάθριν ντε Μπεργκ, ο Ντάρσι κάνει ξανά πρόταση γάμου στην Ελίζαμπεθ. Αυτή τη φορά, έχοντας ξεπεράσει εκείνος την περηφάνια του και εκείνη την προκατάληψή της, η Ελίζαμπεθ δέχεται με χαρά.
Τα κύρια θέματα του βιβλίου «Περηφάνια και Προκατάληψη» συνδέονται άμεσα με την κοινωνική πραγματικότητα της Αγγλίας του 19ου αιώνα, δοσμένα με τη χαρακτηριστική ειρωνεία και οξύνοια της Τζέιν Όστεν.
Προβληματισμός πάνω στους θεματικούς άξονες του βιβλίου:
Περηφάνια και Προκατάληψη
Αυτά τα δύο ελαττώματα αποτελούν τα μεγαλύτερα εμπόδια στην κατανόηση και στην ευτυχία:
- Η Περηφάνια: Αντιπροσωπεύεται κυρίως από τον κύριο Ντάρσι. Η υψηλή κοινωνική του θέση και η περιουσία του τον κάνουν να υποτιμά όσους βρίσκονται έξω από τον κοινωνικό του κύκλο.
- Η Προκατάληψη: Αντιπροσωπεύεται από την Ελίζαμπεθ Μπένετ. Λόγω της πληγωμένης της περηφάνιας στον πρώτο χορό, κρίνει βιαστικά τον Ντάρσι και αρνείται να δει τον πραγματικό του χαρακτήρα.
- Το Μάθημα: Και οι δύο χαρακτήρες πρέπει να κάνουν αυτοκριτική, να αναγνωρίσουν τα λάθη τους και να αλλάξουν, για να μπορέσουν να πορευθούν μαζί.
Έρωτας και Γάμος
Η Όστεν παρουσιάζει τον γάμο όχι μόνο ως ρομαντικό δεσμό αλλά κυρίως ως μια οικονομική και κοινωνική αναγκαιότητα για τις γυναίκες της εποχής, μέσα από διαφορετικά γαμήλια μοντέλα:
- Γάμος από συμφέρον / ασφάλεια: Ο κύριος Κόλινς και η Σάρλοτ Λούκας. Η Σάρλοτ παντρεύεται χωρίς έρωτα, καθαρά για να εξασφαλίσει στέγη και οικονομική σταθερότητα.
- Γάμος από επιπόλαιο πάθος: Ο Ουίκαμ και η Λίντια. Βασίζεται στην εξωτερική εμφάνιση και την ανωριμότητα, οδηγώντας σε ένα αβέβαιο μέλλον.
- Ο ιδανικός γάμος: Ο Ντάρσι με την Ελίζαμπεθ (και ο Μπίνγκλεϊ με την Τζέιν). Συνδυάζει την αμοιβαία εκτίμηση, την πνευματική επικοινωνία, τον έρωτα, αλλά και την οικονομική ασφάλεια.
Κοινωνική Τάξη και Χρήμα
Η κοινωνική διαστρωμάτωση καθορίζει κάθε κίνηση των ηρώων.
- Η αριστοκρατία (Ντάρσι, Λαίδη Κάθριν), θεωρώντας ότι είναι ανώτερη των άλλων τάξεων, προσπαθεί να προστατεύσει την καθαρότητά της.
- Η μεσαία τάξη (Οικογένεια Μπένετ) βρίσκεται σε μειονεκτική θέση, καθώς δεν διαθέτει μεγάλες περιουσίες, ενώ η ανάρμοστη συμπεριφορά μερικών μελών της (κυρία Μπένετ, Λίντια) προκαλεί την κοινωνική κατακραυγή.
- Το χρήμα είναι ο καταλύτης: οι γυναίκες χωρίς προίκα, όπως οι αδελφές Μπένετ, είναι ευάλωτες και εξαρτώνται απόλυτα από έναν καλό γάμο, για να μην καταστραφούν.
Οικογένεια και Ανατροφή
Η Όστεν ασκεί κριτική στον ρόλο των γονέων:
- Ο κύριος Μπένετ είναι έξυπνος αλλά αποστασιοποιημένος και νωθρός, αποτυγχάνοντας να καθοδηγήσει σωστά τις μικρότερες κόρες του.
- Η κυρία Μπένετ είναι ανόητη, θορυβώδης και στενόμυαλη. Με τη συμπεριφορά της γίνεται συχνά πηγή ντροπής για τα ίδια της τα παιδιά.
- Το βιβλίο δείχνει πώς η έλλειψη σωστής ανατροφής μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνικά ατοπήματα (όπως η φυγή της Λίντια με τον Ουίκαμ).
