Αράπ Τζαμί
Στο Διοικητικό κέντρο της παλιάς μουσουλμανικής συνοικίας της Δράμας – στη συμβολή των οδών Μ. Αλεξάνδρου, Κ. Παλαιολόγου και Λ. Λαμπριανίδου – συναντούμε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης μας, το Αράπ Τζαμί. Ονομαζόταν και kanli – cami, δηλαδή το τέμενος του αίματος, καθώς εκεί οι Τούρκοι τελούσαν το έθιμο της περιτομής.
Το Αράπ Τζαμί χτίστηκε κατά τα έτη 1850-1875 επί Απτουλαζήζ και αποτελούσε ένα από τα είκοσι εννιά τζαμιά του τέλους της τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με τον τούρκο ιστορικό Eyverdi, το Αράπ Τζαμί βρισκόταν στον Μαχαλά του Ντερβίς Μπαλή, απέναντι από τα τουρκικά κτήρια διοίκησης. Το τζαμί ήταν περιουσία του “βακουφικού”, δηλαδή υπαγόταν στα ιερά κτήματα της μουσουλμανικής ιδιοκτησίας. Σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν το Αράπ Τζαμί έπαψε να λειτουργεί ως λατρευτικός χώρος, χρησιμοποιήθηκε ως χαμάμ. Ωστόσο, δεν βρέθηκαν στο κτήριο ούτε βρύσες ούτε οι κατάλληλοι χώροι που να επιβεβαιώνουν τη λειτουργία του ως χώρο χαμάμ. Το 1922 πωλήθηκε σε ιδιώτες και λειτούργησε ως χοροδιδασκαλείο. Κατά την περίοδο της βουλγαρικής κατοχής, το τζαμί παραβιάστηκε και λεηλατήθηκε από τους κατακτητές. Μετά την απελευθέρωση της Δράμας, στο τζαμί στεγάστηκε το Ωδείο της πόλης.
Στην πορεία των ετών, το Αράπ Τζαμί μεταβιβάστηκε με πωλητήριο στην ιδιοκτησία διαφόρων ιδιωτών, με τελευταίο τον πολιτικό μηχανικό κ. Χρήστο Καλογήρου. Το Αράπ Τζαμί, λόγω της αρχιτεκτονικής του ιδιομορφίας, χαρακτηρίστηκε το 1977 ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Ο φορέας προστασίας του είναι η 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων Καβάλας. Το 2001 περιήλθε στη δικαιοδοσία του Δήμου Δράμας, ώστε να μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο.
Στην παραπάνω φωτογραφία του 1917 βλέπουμε το Αράπ τζαμί από την κεντρική είσοδο, σήμερα επί της Μεγάλου Αλεξάνδρου, φωτογραφημένο απέναντι από την οδό Τρικούπη. Η φωτογραφία είναι από το λεύκωμα του Γάλλου αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Εμπράρ Ερνέστ, η οποία αργότερα περιήλθε στο Δραμινό συλλέκτη, Αθανάσιο Κάζη.
Από τη μαθήτρια:
Δερμεντζή Κορίνα, Α2
