Ένα χιλιόμετρο βόρεια του χωριού Φόδελε βρίσκεται ο Βυζαντινός Ναός των Εισοδίων της Θεοτόκου. Η γύρω περιοχή είναι γνωστή με τις ονομασίες «Σκοτεινή» ή «Λουμπινιές» ή «Αρχοντικά». Ο Βυζαντινός ναός χρονολογείται περίπου στον 11ο αιώνα μ.Χ. και είναι χτισμένος στα ερείπια προγενέστερης τρίκλιτης βασιλικής.
Σήμερα, από την τρίκλιτη βασιλική, η οποία χρονολογείται τον 6ο αιώνα μ.Χ., σώζεται τμήμα των εξωτερικών τοίχων, ενώ υπάρχουν και δύο πεσσοί που έχουν ενσωματωθεί στους τοίχους της σημερινής εκκλησίας. Επρόκειτο για ένα κτίριο ορθογώνιο με τρία κλίτη που το μεσαίο ήταν διπλάσιο από τα πλαϊνά.
Πάνω στα ερείπια της παλαιοχριστιανικής Βασιλικής χτίστηκε ο Ναός των Εισοδίων και μάλιστα πάνω στο μεσαίο κλίτος. Είναι ένας σταυροειδής, εγγεγραμμένος με τρούλο, χωρίς νάρθηκα ναός. Ο κυλινδρικός τρούλος φέρει οκτώ μονόλοβα παράθυρα με τόξα από πλίνθους και κωνική στέγη, (όπως συνηθίζεται στους ναούς της Κρήτης), ενώ περιβάλλεται με οδοντωτή ταινία. Επίσης, ο τρούλος στηρίζεται σε τέσσερις κολώνες από κοινή τοιχοποιία, καλυμμένους με κονίαμα με εγχαράξεις που μιμούνται ισόδομη.
Ο ναός της Παναγίας σώζει δυο στρώματα τοιχογραφικού διακόσμου. Το αρχαιότερο στρώμα εντοπίζεται στα δυτικά γωνιακά διαμερίσματα και χρονολογείται στον 11ο αι. Στο βόρειο τοίχο αναπτύσσεται σε πυκνή παράταξη σειρά ολόσωμων αγίων και μαρτύρων με τους αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Στο νότιο τοίχο εικονίζεται η Δέηση και στους πεσσούς ολόσωμοι στρατιωτικοί άγιοι. Στα εσωρράχια των τόξων του βορείου και νοτίου διαμερίσματος αντίστοιχα διευθετούνται από μια πεντάδα μαρτύρων που συνεορτάζονται στις 25 Νοεμβρίου και 13 Δεκεμβρίου. Η ποιότητα της ζωγραφικής, ο κλασικιστικός της χαρακτήρας με τις ωραίες μορφές των αγίων και ο τύπος της μορφής του Χριστού από την παράσταση της Δέησης μαρτυρούν την άμεση εξάρτηση της ζωγραφικής από τα καλλιτεχνικά κέντρα της Κωνσταντινούπολης.
Σε ένα τμήμα των τοιχογραφιών είχε διατηρηθεί (ως 1903) τμήμα κτητορικής επιγραφής, το οποίο είχε καταγραφεί και διασωθεί από τον Απ. Μελισσίδη. Η επιγραφή έλεγε: «…ρα του π δια συνδρομής και εξόδου Μιχαήλ του Μελισσουργού και της συμβίου αυτού Ειρήνης και των τέκνων αυτών. αμήν. μηνί Ιουλίω εις τες ε΄: έτους στωλα΄ ινδ. στ΄» που ισοδυναμεί με το έτος 1323 μ.Χ.
Σήμερα ο Ναός είναι επισκέψιμος για το κοινό τα Σαββατοκύριακα ενώ επιτρέπονται οι λειτουργίες με ειδική άδεια από την Εφορία Αρχαιοτήτων κυρίως στις 21 Νοεμβρίου κατά την οποία γιορτάζει ο Ναός. Οι φωτογραφίες απαγορεύονται στο εσωτερικό του Ναού για να προστατευτούν οι τοιχογραφίες οι οποίες έχουν υποστεί φθορές με την πάροδο των ετών.
-
- φωτογραφία: Φθενάκη Μαρία Γεωργία
-
- Φωτογραφία :Φθενάκη Μαρία Γεωργία
-
- φωτογραφία: Φθενάκη Μαρία Γεωργία
ΠΗΓΕΣ: http://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=7230
https://visitmalevizi.gr/el/article/mnimeia/buzantio/naos-eisodion-tis-theotokou/3560
http://147.52.206.9/IMH
ΣΥΝΤΑΚΤΡΙΑ: Φθενάκη Μαρία Γεωργία Β4
