της Αναστασίας Δήμα και της Δήμητρας Χατζηδουκάκη
Την Δευτέρα, 22 Δεκεμβρίου 2025, πραγματοποιήθηκε εκπαιδευτικός περίπατος στην Πλάκα από μαθητές και μαθήτριες δύο σχολείων της Αττικής. Οι μαθητές και μαθήτριες του Ομίλου Δημοσιογραφίας από το Ωνάσειο Δημόσιο ΓΕ.Λ. Αχαρνών και οι μαθητές και μαθήτριες του Ομίλου Φωτογραφίας από το Πρότυπο ΓΕ.Λ. Αγίων Αναργύρων έκαναν ένα οδοιπορικό σε μνημεία της οθωμανικής εποχής. Ο όμιλος
Δημοσιογραφίας παρουσίασε τα μνημεία και τον ρόλο τους όταν χτίστηκαν αλλά και σήμερα, ενώ ο όμιλος Φωτογραφίας ανέλαβε να απεικονίσει τα εν λόγω ιστορικά μνημεία, και γενικότερα τη διαδρομή από την πλατεία Μοναστηρακίου μέχρι και το Μετόχι του Πανάγιου Τάφου. Οδηγός μας ήταν ένα ΜΗΛΟ που βρήκαμε ξεχασμένο σε ένα πέτρινο παγκάκι.
Τζαμί Τζισταράκη
Το πρώτο κτίριο που επισκεφθήκαμε, αν και μόνο εξωτερικά, ήταν το Τζαμί Τζισταράκη. Σήμερα, δεσπόζει στη πλατεία Μοναστηρακίου και είναι ανοιχτό στο κοινό ως μουσείο λαϊκής τέχνης. Κατασκευάστηκε το 1759 από τον Οθωμανό διοικητή της Αθήνας, Μουσταφά Αγά Τζισταράκη. Τζισταράκης, έχοντας ανάγκη για ασβέστη για την κατασκευή του κτιρίου, πήρε μια αρχαία
κολόνα από τις τόσες που βρίσκονταν στο σημείο, πιθανόν από την διπλανή του βιβλιοθήκη του Αδριανού, την οποία ύστερα ανατίναξε. Σύμφωνα με το Χρονικόν Ανθίμου αυτό θεωρήθηκε μεγάλη ιεροσυλία που θα απελευθέρωνε κατάρες (μια επιδημία πανώλης τον επόμενο χρόνο αποδόθηκε σε αυτό το γεγονός). Αυτή η πράξη οδήγησε στον υποβιβασμό του Τζισταράκη από τους Τούρκους. Έχασε τον τίτλο του και διώχθηκε από την Αθήνα.
Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Ραγκαβά
Ο Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Ραγκαβά χτίστηκε τον 11ο αιώνα. Μας έκανε εντύπωση, ότι οι καμπάνες της εκκλησίας αφαιρέθηκαν την εποχή των Οθωμανών οι οποίοι απαγόρευσαν τη χρήση τους. Μόνο μετά την Ελληνική Επανάσταση η καμπάνα της εκκλησίας αποκαταστάθηκε, καθιστώντας την την πρώτη εκκλησία της Αθήνας που χτύπησε την ελευθερία της. Αυτή η καμπάνα, δώρο από τη Ρωσία, χτύπησε για πρώτη φορά την Κυριακή του Πάσχα του 1833, σηματοδοτώντας την απελευθέρωση της Αθήνας.
Φετιχιέ τζαμί
Επόμενη στάση μας ήταν το Φετιχιέ τζαμί ή Τζαμί του Σταροπάζαρου λόγω της θέσης του μέσα στη ρωμαϊκή αγορά όπου γινόταν εμπόριο
σταριού. Το τζαμί αυτό ήταν βυζαντινή εκκλησία κοντά στον Πύργο των Ανέμων, που μετατράπηκε σε τζάμι για τις ανάγκες του μεγάλου οθωμανικού πληθυσμού που ζούσε στην Αθήνα τα χρόνια της τουρκοκρατίας.
Μεντρεσές
Βαδίζοντας προς τους Αέρηδες, βρήκαμε την χαρακτηριστική ξύλινη πόρτα δίπλα στη Ρωμαϊκή Αγορά, την πύλη του Μεντρεσέ. Ο μεντρεσές ήταν ιερατικής σχολής στην Αθήνα των οθωμανικών χρόνων, που αργότερα στα χρόνια του
Όθωνα μετατράπηκε σε φυλακή. Στην αυλή του Μεντρεσέ στεκόταν ένας πλάτανος που χρησίμευε για την εκτέλεση των θανατικών ποινών των κρατουμένων. Αυτός ο πλάτανος έγινε σύμβολο της φυλακής και σε αυτόν λένε πως αναφέρεται η φράση «χαιρέτα μου τον πλάτανο» που έλεγαν όσοι φυλακισμένοι έζησαν εκεί. Σήμερα απομένει μόνον η πόρτα χορταριασμένη και ερειπωμένη.
Χαμάμ (τουρκικά λουτρά)
Είναι το μόνο από τα δημόσια λουτρά της Αθήνας που σώζεται μέχρι σήμερα. Χρονολογείται κατά την πρώτη περίοδο της Τουρκοκρατίας (1430-1669). Σήμερα είναι ανακαινισμένο και λειτουργεί ως μουσείο με θέμα την καθαριότητα, τη φροντίδα και τον καλλωπισμό του σώματος . Μας έκαναν εντύπωση οι χώροι που ήταν κάπως στενάχωροι με πολλά μικρά δωματιάκια, χωριστά για τους άνδρες και τα γυναικόπαιδα. Διασώζονται οι θόλοι, οι μαρμάρινες γούρνες, τα αποδυτήρια, ο χώρος ανάπαυσης και παρουσιάζεται μέσα από φωτογραφίες και κείμενα η ζωή στα λουτρά, οι συνήθειες η κοινωνικοποίηση και οι ιστορίες των ανθρώπων που τα επισκέπτονταν.
Οικία Μπενιζέλων
Επόμενη στάση του οδοιπορικού μας ήταν το εντυπωσιακό Αρχοντικό Μπενιζέλων στην οδό Αδριανού, το παλαιότερο σπίτι της πρωτεύουσας, που χτίστηκε τον 15ο αιώνα. Είναι μια διώροφη κατασκευή με Χαγιάτι, κατά τα πρότυπα του μεταβυζαντινού σπιτιού, με ένα πηγάδι στην μπροστινή αυλή του, ενώ στην πίσω αυλή διέθετε ελαιοτριβείο και πατητήρι που σώζονται μέχρι σήμερα. Ανήκε στην αριστοκρατική οικογένεια του Αθηναίου άρχοντα Άγγελου Μπενιζέλου, με καταγωγή από το Βυζάντιο. Εκεί γεννήθηκε και έζησε η κόρη του Ρηγούλα, που έγινε μοναχή με το όνομα Φιλοθέη. Είναι η γνωστή Αγία Φιλοθέη που έκανε μεγάλο φιλανθρωπικό έργο.
Μετόχι του Πανάγιου Τάφου
Ανεβαίνοντας τα σκαλάκια της οδού Πρυτανείου φτάσαμε στο Μετόχι του Πανάγιου Τάφου, εκεί όπου μεταφέρεται το Άγιο Φως κάθε Μεγάλο Σάββατο από τον Πανάγιο Τάφο στην Ιερουσαλήμ. Το Μετόχι ήταν μοναστήρι αφιερωμένο στους Αγίους Αναργύρους. Περνώντας την πύλη
βρεθήκαμε σε μια όμορφη αυλή γεμάτη δέντρα και λουλούδια. Είναι μοναδική εμπειρία να συμμετέχει κανείς στην περιφορά του Επιταφίου την Μεγάλη Παρασκευή και στην Ανάσταση μέσα σε μια ιδιαίτερα κατανυκτική ατμόσφαιρα στα στενά της Πλάκας.
Όλες τις φωτογραφίες τράβηξαν τα παιδιά του Ομίλου Φωτογραφίας του Πρότυπου ΓΕ.Λ. Αγίων Αναργύρων
