ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ από την ΒΑΣΣΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΑ
Από την αρχαιότητα έως τη σημερινή εποχή, η θέση της γυναίκας στην κοινωνία αποτελεί ένα ρευστο ζήτημα. Σήμερα, στα περισσότερα κράτη οι γυναίκες έχουν εξασφαλίσει δικαιώματα ισάξια με τους άνδρες, όπως, το δικαίωμα στην ψήφο, στην εργασία στην εκπαίδευση κ.α.π, ωστόσο η κατοχύρωση αυτών των αυτονόητων δικαιωμάτων για τις γυναίκες του σήμερα θα ήταν αδύνατη χωρίς τους συνεχείς και αδιάκοπους αγώνες των γυναικών του χθες. Η επιθυμία των γυναικών να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους οδήγησε στην γέννηση του φεμινισμού, ενός από τα πιο σημαντικά και αμφιλεγόμενα κινήματα της ιστορίας.
Ως φεμινισμός ορίζεται το κίνημα ή η ιδεολογική προσέγγιση που διεκδικεί ίσα δικαιώματα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Οι αρχές του φεμινισμού δεν στηρίζονται στην αντίληψη ότι οι γυναίκες είναι ανώτερες απο τους άνδρες, όπως συχνά υποστηρίζεται από επικριτές του. Αυτή η πεποίθηση αλλοιώνει τις αξίες του κινήματος, προωθώντας τη ρητορική μίσους και τον δογματισμό. Αντίθετα, ο κύριος στόχος του είναι η εξάλειψη προκαταλήψεων και διακρίσεων αναφορικά με το φύλο και η προάσπιση της ισότητας. Η μελέτη της γυναικείας απελευθέρωσης χωρίζεται σε 4 φάσεις ή κύματα υψίστης σημασίας για τη διαμόρφωση των σύγχρονων κοινωνιών.
Το πρώτο κύμα έχει ώς αφετηρία τα μέσα του 19ου αιώνα με το Συνέδριο του Σένεκα Φολς στη Νέα Υόρκη των ΗΠΑ, με διοργανώτριες τις Elizabeth Cady Stanton και Lucretia Mott, όπου περίπου 300 άτομα συζητούν ανοιχτά για τα δικαώματα των γυναικών εκδίδοντας την Διακύρηξη των Συναισθημάτων με αιτήματα για ισότητα, ψήφο και απόκτηση περιουσίας μεταξύ άλλων. Λήγει το 1920 με τη 19η Τροποποίηση, η οποία καθιερώνει το δικαίωμα της ψήφου. Ο πρωταρχικός στόχος αυτού του σταδίου ήταν η αναγνώριση βασικών δικαιωμάτων όπως αυτά που διατυπώθηκαν στη Διακύρηξη των Συναισθημάτων.
Το δεύτερο κύμα ξεκινά τη δεκαετία του 1960 και διαρκεί μέχρι το 1990. Οι γυναίκες σε αυτή την περίοδο διεκδικούν τη θέσπιση νόμων , οι οποίοι αφορούν όλες τις πτυχές της ζωής τους ακόμα και την ιδιωτική. Αυτή η επιθυμία συγκεντρώνεται στην πρόταση ΄΄Το προσωπικό είναι πολιτικό» που εκφράζει την ιδέα ότι οι προσωπικές εμπειρίες των γυναικών (όπως οι σχέσεις, η εργασία στο σπίτι, η ενδοοικογενειακή και κάθε μορφής βία, οι αμβλώσεις και η χρήση αντισύλληψης) δεν είναι απλώς ατομικά ζητήματα, αλλά με την πολιτική δομή της κοινωνίας , καθιστώντας τις πολιτικά ζητήματα που χρήζουν συλλογικής λύσης. Σημαντική φιγούρα που σφράγισε αυτή την εποχή είναι η Γαλλίδα φιλόσοφος Simone de Beauvoir, καθώς μέσω των έργων της και των ιδεών που αυτά πρόβαλλαν ενέπνευσε εκατομμύρια γυναίκες να αγωνιστούν για ενά καλυτέρο μέλλον.
Το τρίτο κύμα του φεμινισμού έχει ώς αρχή τη δεκαετία του 1990 και σταματά το 2010 δίνοντας τη θέση του στο σημερινό τέταρτο κύμα. Το τρίτο κύμα γίνεται ο τελάλης όρων που μέχρι πρότινως δεν είχαν αποκτήσει την προσοχή που τους άξιζε, όπως, ο ρατσισμός, ο σεξισμός και η ομοφοβικότητα. Είναι φανερό πως αυτή η περίοδος γίνεται η ασπίδα όλων των περιθωριοποιημένων κοινωνικών ομάδων που προέρχονται από διάφορα κοινωνικά υπόβαθρα, όπως τα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και οι άνθρωποι διαφορετικού χρώματος ή θρησκείας. Επίσης, παρατηρείται μία πιο έντονη αμφισβήτηση σχετικά με τον παροδοσιακό ρόλο των φύλων, η οποία συνέβαλλε στην άρση των στερεοτύπων που αφορούν τη θέση της γυναίκας στην οικογένεια και στην αγορά εργασίας.
Το τέταρτο κύμα οργανώνεται στην περίοδο όπου ζούμε. Η ραγδαία εξάπλωση της τεχνολογίας έχει δώσει το έναυσμα σε πολλούς ανθρώπους, άνδρες και γυναίκες, να διατυπώνουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τις απόψεις τους όσον αφορά τη γυναικεία απελευθέρωση. Πολλές φορές αυτή η υπερέκθεση επιφέρει αρνητικές συνέπειες, μιας και προωθεί λανθασμένες και σεξιστικές αντιλήψεις, οι οποίες αμαυρώνουν την ιστορία του κινήματος. Από την άλλη, το διαδίκτυο έχει συμβάλλει στην ανάδειξη φλεγόντων ζητημάτων όπως η γυναικεία σωματική και λεκτική κακοποίηση, ο βιασμός και η ενδοοικογενειακή βία. Ειδικότερα το κίνημα Me too το οποίο μάχεται ενάντια σε κάθε μορφής κακοποίηση συνεχίζει να ενθαρρύνει γυναίκες να εγκαταλείπουν βλαβερά περιβάλλοντα, καθησυχάζοντας τες πως ¨Καμία δεν είναι μόνη¨.
Κλείνοντας, ο φεμινισμός δεν τελειώνει ποτέ. Όσο υπάρχουν γυναίκες που καταπιέζονται, που στερούνται βασικά δικαιώματα ή που κακοποιούνται θα υπάρχουν αγώνες, εκστρατείες, πορείες και διαδηλώσεις. Είναι ντροπή εν έτη 2026 σε κράτη, όπως, το Ιράν και το Αφγανιστάν, οι γυναίκες να ζουν υπό τέτοιες συνθήκες. Το να είσαι άνθρωπος σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πως όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως φύλου,καταγωγής,θρησκείας ή πολιτικών πεποιθήσεων, πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα!
ΒΑΣΣΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΑ
Πηγές-αναφορές:
