από την εκπαιδευτικό Χέλμη-Κανέλλη Αναστασία ΠΕ01
Οι Τρεις Ιεράρχες, οι «κορυφαίοι των κορυφαίων» όπως χαρακτηρίζονται, ο ουρανοφάντορας Βασίλειος από την Καισάρεια της Καππαδοκίας, ο θεορρήμονας Θεολόγος Γρηγόριος από τη Ναζιανζό της Καππαδοκίας, και ο Ιωάννης, ο χρυσούς την γλώτταν, απαράμιλλος συγγραφέας και ρήτορας από την Αντιόχεια της Συρίας, εορτάζουν μαζί στις 30 Ιανουαρίου. Παράλληλα, η μέρα αυτή αποτελεί εορτή της παιδείας και των γραμμάτων, που με τόση θέρμη καλλιέργησαν οι μεγάλοι αυτοί Πατέρες, ήδη, από τον 4ο αι.
Θεμελίωσαν μία νέα εποχή. Είδαν τον άνθρωπο ως το επιστέγασμα της Δημιουργίας, πλασμένο από το Θεό για να γίνει κατά Χάριν Θεός!
Προσέλαβαν με μεγάλη επιτυχία τον Ελληνισμό σαν ιστορική σάρκα του Χριστιανισμού, δίνοντας συνάμα μια νέα διάσταση στη γλώσσα, τη φιλοσοφία, την επιστήμη, τις ηθικές αξίες και την τέχνη των Ελλήνων, «εκχριστιανίζοντας» τον Ελληνισμό, μαζί με άλλους επιφανείς από τη χορεία των αγίων της Εκκλησίας μας. Δεν απέρριψαν συλλήβδην το ελληνικό στοιχείο ως κάτι κακό. Δεν φοβήθηκαν να έρθουν σε επαφή με τον τότε γνωστό κόσμο αλλά «έντυσαν» με τη θαλπωρή του χριστιανισμού το γίγνεσθαι της εποχής τους αποδεχόμενοι τον προπαρασκευαστικό ρόλο της θύραθεν κλασικής παιδείας, θέτοντας το νου κάτω από την αρετή της αγάπης, όπως αυτή ορίζεται και περιγράφεται στα βιβλικά κείμενα.
Η κοινή εορτή τους θεσπίστηκε τον 11ο μ.Χ. αιώνα, από τον μητροπολίτη Ευχαΐτων της Μικράς Ασίας, Ιωάννη Μαυρόποδα, καθώς ήταν πάντα δύσκολο να τους ξεχωρίσει κανείς και να υπερτιμήσει κάποιον από τους τρεις τους.
Ως Χριστιανοί, στερέωσαν και περιφρούρησαν με τη διδασκαλία και τα έργα τους την ορθόδοξη πίστη, ξεκαθαρίζοντας τις χριστιανικές αλήθειες από τις πλάνες των αιρέσεων.
Ως Έλληνες, ανέδειξαν τη μεγάλη πολιτιστική αξία του κλασικού αρχαιοελληνικού πνεύματος και πολιτισμού.
Ως παιδαγωγοί αναγνώρισαν στον άνθρωπο τη δυνατότητά του να μπορεί να γίνει κατά Χάριν Θεός με την κατάλληλη διαπαιδαγώγηση.
Αξίζει να σταθούμε εδώ σε τρία κοινά γνωρίσματα των Τριών Ιεραρχών:
Το πρώτο είναι η βαθιά πίστη τους στο Θεό. Και οι τρεις αυτοί Πατέρες προέρχονταν από ευσεβέστατες χριστιανικές οικογένειες. Αναγνωρίζοντας τον πρωτεύοντα ρόλο της γυναίκας –μητέρας στην οικογένεια και την κοινωνία- σε μια εποχή μάλιστα που η γυναίκα βρισκόταν στο κοινωνικό περιθώριο- αναλαμβάνουν την υπεράσπισή της. Είναι μάλιστα χαρακτηριστική η θέση του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, όταν στιγμάτιζε, τη μεροληπτική υπέρ των ανδρών νομοθεσία του κράτους. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος χαρακτηρίζει την οικογένεια «κατ’ οίκον εκκλησία» και γράφει εύστοχα: «ένθα ανήρ και γυνή και παιδία και ομόνοια και φιλία … εκεί μέσον ο Χριστός».
Το δεύτερο γνώρισμα της εκκλησιαστικής διακονίας τους είναι η πλούσια φιλανθρωπική και κοινωνική τους δράση. Οι άγιοι αυτοί Πατέρες μιλώντας για το πρόβλημα της ανισοκατανομής του πλούτου, δεν αρνούνται το δικαίωμα των ανθρώπων να αποκτούν και να διαχειρίζονται περιουσία, θέτουν όμως ως προϋπόθεση την απόκτησή της με τίμιο τρόπο, και την προσεκτική διαχείρισή της για τις ανάγκες όλων των ανθρώπων.
Τρίτο γνώρισμα των μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας αποτελεί το γεγονός ότι και οι τρεις τους αναδείχθηκαν άριστοι παιδαγωγοί. Είχαν πολύ σωστά αντιληφθεί ότι για να αλλάξει η ανθρωπότητα πρέπει να δοθεί έμφαση στην παιδεία τονίζοντας πως στην Εκπαίδευση σημασία έχει το ήθος και όχι μόνο το σύστημα. Περιέγραψαν μεθόδους διδασκαλίας, μίλησαν για αυτενέργεια και βιωματικότητα, ασχολήθηκαν με τις αμοιβές και τις ποινές, υποστηρίζοντας τους εκπαιδευτικούς και στηρίζοντας με κάθε τρόπο τους μαθητές.
Ο Χρυσόστομος, ανατόμος της ανθρώπινης και νεανικής ψυχής, μίλησε με τόση ζωντάνια για όλα τα θέματα της παιδείας ώστε δίκαια θεωρείται ο πρωτοπόρος της παιδαγωγικής. Καυτηρίασε την εγκληματική αδιαφορία όλων των παραγόντων αγωγής απέναντι στους ευέλπιδες νέους και δεν δίστασε να ελέγξει δασκάλους και γονείς συμβουλεύοντας ότι η παραμέληση της αγωγής των παιδιών οδηγεί σε παγκόσμια αναταραχή!
Στον έκπληκτο σήμερα μελετητή του έργου τους αποδεικνύονται οι θεμελιωτές μιας χριστιανικής παιδαγωγικής με αιώνιο κύρος, δικαιώνοντας την πεποίθηση ότι η αγωγή στηρίζεται χιλιάδες χρόνια τώρα στη θρησκεία !
Οι τρεις αυτοί «μελίρρυτοι ποταμοί της σοφίας», αν και έζησαν μόλις λίγες δεκαετίες, διακρίθηκαν για την υποδειγματική άσκηση των ποιμαντικών τους καθηκόντων και τη διάδοση της χριστιανικής πίστης, δεν λύγισαν ενώπιον των ισχυρών της εποχής τους και έγιναν διάκονοι των συνανθρώπων τους στηλιτεύοντας τα κακώς κείμενα εξουσίας και λαού.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, οφείλουμε να αντιληφθούμε τη βαρειά ευθύνη να διατηρήσουμε ζωντανό στη μνήμη και τη ζωή μας το έργο των Αγίων αυτών Πατέρων. Να πορευτούμε ορίζοντάς τους «οδοδείκτες» στην καθημερινότητά μας, αρωγούς, στηρίγματα πνευματικά, συνοδοιπόρους και συμπαραστάτες μας!
