Ειρήνη Πυρρώτη Β3

       μας ήρθε η Σαρακοστή,  με τις εφτά βδομάδες.

Kαλώς τη, τη Σαρακοστή με σκόρδα, με μαρούλια,

καλώς τη, και την Άνοιξη με τα πολλά λελούδια.

                Καλώς τη, τη Σαρακοστή, με σκόρδα, με κρεμμύδια

και με τα κρεμμυδόφυλλα, καλώς τα μουσαφίρια.

Με τέτοια τραγούδια, την Ακολουθία της Συγχώρησης, το πέταγμα του χαρταετού, το καθάρισμα του σπιτιού και των οικιακών σκευών από κάθε ίχνος απαγορευμένης τροφής, υποδεχόταν η ελληνική κοινωνία την αρχή της Σαρακοστής. Η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι αυστηρή και, μαζί με τις κατανυκτικές Ακολουθίες της Εκκλησίας και την προτροπή για εντονότερη πνευματική άσκηση, οδηγεί στη Μεγάλη Εβδομάδα, το αποκορύφωμα της προετοιμασίας μας για το Πάσχα.

Παλιότερα, κάθε ελληνική οικογένεια κρατούσε υποχρεωτικά και με απόλυτο σεβασμό ολόκληρο το διάστημα της νηστείας που ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα. Με όσπρια, μαλάκια, παξιμάδες, ελιές, λαχανικά και χόρτα, τουρσιά, ζαχαρωτά, χαλβά, γλυκά του κουταλιού και ξηρούς καρπούς, περνούσαν όλες τις μέρες και τις νύχτες της οι χριστιανοί, ανεξάρτητα οικονομικής κατάστασης και ηλικίας. Οι νοικοκυρές είχαν εφεύρει ουκ ολίγες πεντανόστιμες άλαδες νηστίσιμες συνταγές. Μόνο Κυριακή και Σάββατο το λαδερό (εκτός του Μεγάλου Σαββάτου που είχε άλαδη τροφή) και ψάρι την 25^η Μαρτίου και την Κυριακή των Βαΐων.

Οι μεγάλοι ακολουθούσαν με περισσότερη ευλάβεια τον ασκητικό αυτό τρόπο ζωής. Η νηστεία αυτή- που την ακολουθούν και σήμερα οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί-  ήταν υποχρεωτική και στις μικρές ηλικίες. Τα παιδιά κατάφερναν να ακολουθούν το αγώνισμα της νηστείας και ξεγελούσαν τα ματάκια και τα …στομαχάκια  τους που λαχταρούσαν τις αρτύσιμες λιχουδιές.  Πώς;

Με τον «Κουκουρά» και την «Κυρά Σαρακοστή»!

Ο «Κουκουράς» 

στον Πόντο υπήρξε ο φόβος και ο τρόμος των παιδιών, όπως ο Μεσημεράς» στην Κρήτη! Ήταν μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι που το κρεμούσαν απ” το ταβάνι και πάνω τους είχαν καρφωμένα επτά φτερά κότας. Κάθε Σάββατο, από των Αγίων Θεοδώρων μέχρι το Μεγάλο Σάββατο έβγαζαν από ένα φτερό, μετρώντας τις εβδομάδες που περνούσαν. Έτσι, καθώς ο Κουκουράς κουνιόταν με τον αέρα στο ταβάνι, έκοβε εντελώς την …όρεξη των παιδιών να γκρινιάζουν για κάτι αρτύσιμο!!!

Η «Κυρά Σαρακοστή»

είναι η γνωστή σε όλους μας αγαπημένη φιγούρα. Με σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, με ένα σταυρό στο κεφάλι γιατί πηγαίνει στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει. Από χαρτί ή από ζυμάρι με πολύ αλάτι (για να μη χαλάσει) ή από πανί γεμισμένο με πούπουλα. Όπως ο Κουκουράς, έτσι και η «Κυρά Σαρακοστή», είχε επτά πόδια και στο τέλος της κάθε εβδομάδας της νηστείας έκοβαν το ένα πόδι! Το τελευταίο ποδαράκι το τοποθετούσαν μέσα στο ψωμί της Ανάστασης, τη Λαμπροκουλούρα, ή το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι. Όποιος το έβρισκε ήταν τυχερός!

Βέβαια, αυτή η απλοντυμένη σιωπηλή κυρία, δεν προκαλούσε φόβο, αλλά ζωντάνευε την ελπίδα για τη χαρά της Ανάστασης και συντηρούσε την προσμονή πως το Πασχαλινό τραπέζι όλο και πλησιάζει.

Οι Αποκριές περάσανε, τι άλλο καρτερούμε;

Περικαλέστε το Θεό, καλή Λαμπρή να δούμε!

ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

 ΟΛΓΑ ΠΕΡΑΚΑΚΗ ΠΕ01

Στις γιορτές του, τα «Διονύσια» και τα «Ανθεστήρια», οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν σε Σάτυρους , έβαφαν τα πρόσωπά τους με τρυγία και περιφέρονταν στους δρόμους θέλοντας να φέρουν την Άνοιξη μέσα από τον θόρυβο , τον χορό και τα πειράγματα.

Αργότερα οι Απόκριες , που σήμαιναν ως λέξη αποχή από το κρέας, έγιναν μια τελευταία ευκαιρία για γλέντι πριν την μεγάλη νηστεία του Πάσχα.

Σε κάθε γωνία της χώρας η παράδοση παίρνει εντελώς διαφορετική μορφή αλλά παντού υπάρχει το ίδιο κέφι και ο ίδιος ενθουσιασμός.

Στην Πάτρα διοργανώνεται το μεγαλύτερο καρναβάλι της χώρας με τη μεγάλη παρέλαση, τον σοκολατοπόλεμο και το κάψιμο του Βασιλιά Καρνάβαλου.

Στο Γαλαξίδι ακολουθώντας το  έθιμο του Αλευρομουτζουρώματος την Καθαρά Δευτέρα οι κάτοικοι και επισκέπτες επιδίδονται σε έναν «πόλεμο» με χρωματιστό αλεύρι και φούμο.

Στην Νάουσα λαμβάνει χώρα το δρώμενο «Γενίτσαροι και Μπούλες», με τις περίφημες χειροποίητες, μάσκες που δεν έχουν τρύπες για τα μάτια αλλά μόνο μικρές σχισμές, και τις παραδοσιακές στολές.

Στην Κοζάνη  παρατηρείται το έθιμο των Φανών, δηλ  μεγάλες φωτιές που ανάβουν στις γειτονιές της πόλης το βράδυ της τελευταίας Κυριακής, με τραγούδια, χορό, κρασί και ξεφάντωμα ως το πρωί.

Στην Σκύρο πάλι βρίσκουμε το έθιμο του «Γέρου και της Κορέλας», όπου οι συμμετέχοντες φορούν προβιές ζώων και βαριές κουδούνες στη μέση που ζυγίζουν πάνω από 50 κιλά !!Με το εκκωφαντικό τους θόρυβο ξορκίζουν το κακό και ξυπνούν την φύση από τον χειμώνα.

Υπάρχουν όμως και έθιμα με πανελλήνια εμβέλεια, όπως η Τσικνοπέμπτη, μια μέρα που οι άνθρωποι ψήνουν κρέας («τσικνίζουν») παντού ακόμα και στους δρόμους, συνοδεύοντάς το με άφθονο κρασί, χορούς και διασκέδαση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως έθιμο έχει και το Γαϊτανάκι, ένας παραδοσιακός χορός δώδεκα ατόμων που πλέκουν χρωματιστές κορδέλες γύρω από ένα στύλο.

Πίσω από μια μάσκα μπορούμε να γίνουμε οποιοσδήποτε  θέλουμε, από ζητιάνος έως βασιλιάς. Η λογική πάει περίπατο και αναλαμβάνει η φαντασία.

Νεφέλη Σίνο Β3

ΠΑΠΑΠΡΟΚΟΠΙΟΥ ΙΩΑΝΝΑ Β3

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΦΟΥΝΤΟΥ Β3

Σε πολλά μέρη της ελληνικής επαρχίας απαντά το έθιμο του Χριστόξυλου, που ήταν ένα μεγάλο ξύλο το οποίο  έκαιγε συνεχώς στο τζάκι από τα Χριστούγεννα  ως τα Φώτα για να διώχνει τους Καλικάντζαρους και να φέρνει στο σπίτι καλή τύχη. Από την άλλη οι Καλικάντζαροι ,σύμφωνα με τις λαϊκές παραδόσεις έβγαιναν από τα βάθη της γης στην επιφάνεια για να πειράξουν τους ανθρώπους καθ όλη την διάρκεια του Δωδεκαημέρου. Για να τους απομακρύνουν οι άνθρωποι κρεμούσαν δαφνόφυλλα  στην πόρτα του σπιτιού και είχαν διαρκώς  τα τζάκια αναμμένα.

Στις νησιωτικές περιοχές αντί του χριστουγεννιάτικου δέντρου οι άνθρωποι στόλιζαν καραβάκι που συμβόλιζε το καλωσόρισμα των ναυτικών που επέστρεφαν στα σπίτια τους για τις γιορτές. Άλλωστε το καραβάκι υπήρχε ως χριστουγεννιάτικος στολισμός στην Ελλάδα πολύ πριν το ξενόφερτο έλατο.

Σε περιοχές της Θεσσαλίας ειδικά απαντούσε στο παρελθόν το έθιμο των Χοιροσφαγίων, το οποίο συνοδευόταν από μεγάλο γλέντι καθώς κάθε οικογένεια εξασφάλιζε το κρέας που της ήταν απαραίτητο για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα ,ακολουθώντας διάφορες μεθόδους για την συντήρησή του.

Επίσης δεν λείπουν μέχρι σήμερα έθιμα όπως οι Μωμόγεροι στην Β. Ελλάδα και τα Ραγκουτσάρια στην Καστοριά που περιλαμβάνουν μεταμφιέσεις,  θεατρικά δρώμενα, χορό , πειράγματα και γλέντι στους δρόμους με  στόχο την επίτευξη της ευημερίας και την αποτροπή του κακού. Την καλοτυχία του σπιτιού επιδιώκει και το σπάσιμο του ροδιού από τον ιδιοκτήτη , στην είσοδο του σπιτιού την πρώτη μέρα του νέου  χρόνου, σε διάφορα μέρη της ελληνικής επαρχίας.

Η διατήρηση των εθίμων δίνει μια ιδιαίτερη νότα στον εορτασμό των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς στην χώρα μας, κάνοντάς την να ξεχωρίζει και να δημιουργεί την μοναδική της ταυτότητα. Δεν κινδυνεύουμε από το στίγμα του» επαρχιώτη» τηρώντας τα ή αναβιώνοντας τα.

Σήμερα όμως τα κινητά δεν είναι απλά τηλέφωνα αλλά διαθέτουν κάμερες υψηλής ανάλυσης, μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δυνατότητα λήψης φωτογραφιών, παιχνίδια και πρόσβαση σε όλο το διαδίκτυο. Τα παιδία γρήγορα διαπίστωσαν την «δύναμη» αυτή και τα όρια ξεπεράστηκαν.

Συγκεκριμένα κατά την ώρα του μαθήματος οι μαθητές ανταλλάσσουν μηνύματα ό ένας με τον άλλο κρυφά ή χαζεύουν στο Τik-Tok και το Instagram. Πως να συγκεντρωθούμε έτσι και να παρακολουθήσουμε το μάθημα; Αλλά και στα διαλείμματα ή τις εκδρομές η κατάσταση δεν είναι διαφορετική. Βιντεοσκοπούνται μαθητές χωρίς την άδειά τους, φωτογραφίες δικές μας ή άλλων ανεβαίνουν online παραβιάζοντας την ιδιωτικότητα. Αυτό καταντάει bullying πλέον. Φτάνει!

Τέτοιου είδους περιστατικά οδήγησαν στον ψήφιση ενός νέου νόμου από το Υπουργείο Παιδείας ώστε η χρήση των κινητών να μην στέκεται εμπόδιο στην μόρφωση των μαθητών, στην ομαλή κοινωνικοποίησή τους και στην ανάπτυξη υγιών σχέσεων μεταξύ τους. Σύμφωνα με τον νόμο αυτό απαγορεύεται στους μαθητές να φέρνουν το κινητό τους στο σχολείο και να το χρησιμοποιούν για οποιονδήποτε λόγο ενώ για τους εκπαιδευτικούς επιτρέπεται μόνο για διδακτικούς λόγους και για έκτακτες ανάγκες.

Βέβαια δεν φταίνε μόνο τα κινητά αλλά και εμείς και η οικογένειά μας. Όταν μένουμε ώρες ολόκληρες στο σπίτι μόνοι μπροστά σε ένα κινητό εθιζόμαστε και δεν είναι εύκολο να το αποχωριστούμε. Μήπως να βρούμε πιο δημιουργικούς τρόπους διασκέδασης -βόλτες με φίλους, αθλήματα, χόμπι- και να περνάμε περισσότερο και ποιοτικότερο χρόνο με την οικογένειά μας;

Το σχολείο είναι ένας χώρος μάθησης και κοινωνικοποίησης. Ας αφήσουμε τα κινητά στο σπίτι μας και ας απολαύσουμε την κάθε μας στιγμή που δεν γυρίζει πίσω. Ας δημιουργήσουμε αναμνήσεις που θα περιλαμβάνουν και εμάς!

ΣΤΕΦΑΝΙΑ ΓΑΡΜΠΗ Β1