Περάσαν οι Aποκριές, πάνε κι οι Tυρινάδες,
μας ήρθε η Σαρακοστή, με τις εφτά βδομάδες.
Kαλώς τη, τη Σαρακοστή με σκόρδα, με μαρούλια,
καλώς τη, και την Άνοιξη με τα πολλά λελούδια.
Καλώς τη, τη Σαρακοστή, με σκόρδα, με κρεμμύδια
και με τα κρεμμυδόφυλλα, καλώς τα μουσαφίρια.
Με τέτοια τραγούδια, την Ακολουθία της Συγχώρησης, το πέταγμα του χαρταετού, το καθάρισμα του σπιτιού και των οικιακών σκευών από κάθε ίχνος απαγορευμένης τροφής, υποδεχόταν η ελληνική κοινωνία την αρχή της Σαρακοστής. Η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι αυστηρή και, μαζί με τις κατανυκτικές Ακολουθίες της Εκκλησίας και την προτροπή για εντονότερη πνευματική άσκηση, οδηγεί στη Μεγάλη Εβδομάδα, το αποκορύφωμα της προετοιμασίας μας για το Πάσχα.
Παλιότερα, κάθε ελληνική οικογένεια κρατούσε υποχρεωτικά και με απόλυτο σεβασμό ολόκληρο το διάστημα της νηστείας που ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα. Με όσπρια, μαλάκια, παξιμάδες, ελιές, λαχανικά και χόρτα, τουρσιά, ζαχαρωτά, χαλβά, γλυκά του κουταλιού και ξηρούς καρπούς, περνούσαν όλες τις μέρες και τις νύχτες της οι χριστιανοί, ανεξάρτητα οικονομικής κατάστασης και ηλικίας. Οι νοικοκυρές είχαν εφεύρει ουκ ολίγες πεντανόστιμες άλαδες νηστίσιμες συνταγές. Μόνο Κυριακή και Σάββατο το λαδερό (εκτός του Μεγάλου Σαββάτου που είχε άλαδη τροφή) και ψάρι την 25η Μαρτίου και την Κυριακή των Βαΐων.
Οι μεγάλοι ακολουθούσαν με περισσότερη ευλάβεια τον ασκητικό αυτό τρόπο ζωής. Η νηστεία αυτή- που την ακολουθούν και σήμερα οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί- ήταν υποχρεωτική και στις μικρές ηλικίες. Τα παιδιά κατάφερναν να ακολουθούν το αγώνισμα της νηστείας και ξεγελούσαν τα ματάκια και τα …στομαχάκια τους που λαχταρούσαν τις αρτύσιμες λιχουδιές. Πώς;
Με τον «Κουκουρά» και την «Κυρά Σαρακοστή»!
Ο «Κουκουράς»
στον Πόντο υπήρξε ο φόβος και ο τρόμος των παιδιών, όπως ο Μεσημεράς» στην Κρήτη! Ήταν μια πατάτα ή ένα κρεμμύδι που το κρεμούσαν απ” το ταβάνι και πάνω τους είχαν καρφωμένα επτά φτερά κότας. Κάθε Σάββατο, από των Αγίων Θεοδώρων μέχρι το Μεγάλο Σάββατο έβγαζαν από ένα φτερό, μετρώντας τις εβδομάδες που περνούσαν. Έτσι, καθώς ο Κουκουράς κουνιόταν με τον αέρα στο ταβάνι, έκοβε εντελώς την …όρεξη των παιδιών να γκρινιάζουν για κάτι αρτύσιμο!!!
Η «Κυρά Σαρακοστή»
είναι η γνωστή σε όλους μας αγαπημένη φιγούρα. Με σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, με ένα σταυρό στο κεφάλι γιατί πηγαίνει στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει. Από χαρτί ή από ζυμάρι με πολύ αλάτι (για να μη χαλάσει) ή από πανί γεμισμένο με πούπουλα. Όπως ο Κουκουράς, έτσι και η «Κυρά Σαρακοστή», είχε επτά πόδια και στο τέλος της κάθε εβδομάδας της νηστείας έκοβαν το ένα πόδι! Το τελευταίο ποδαράκι το τοποθετούσαν μέσα στο ψωμί της Ανάστασης, τη Λαμπροκουλούρα, ή το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι. Όποιος το έβρισκε ήταν τυχερός!
Βέβαια, αυτή η απλοντυμένη σιωπηλή κυρία, δεν προκαλούσε φόβο, αλλά ζωντάνευε την ελπίδα για τη χαρά της Ανάστασης και συντηρούσε την προσμονή πως το Πασχαλινό τραπέζι όλο και πλησιάζει.
Οι Αποκριές περάσανε, τι άλλο καρτερούμε;
Περικαλέστε το Θεό, καλή Λαμπρή να δούμε!
ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ
ΟΛΓΑ ΠΕΡΑΚΑΚΗ ΠΕ01
