Αναρριχηθείτε στην κορυφή ενός ερημικού βουνού μια ηλιόλουστη μέρα και θα ανταμειφθείτε με ένα εντυπωσιακό πανόραμα. Θα έχετε αποκλειστικά στη διάθεσή σας μια ανεμπόδιστη θέα που θα απλώνεται σε πολλά χιλιόμετρα – εκτός αν έχουν ήδη προλάβει να χτίσουν κι εκεί ένα Starbucks.
Το θέαμα είναι εντυπωσιακό γιατί -αν υποθέσουμε ότι δεν είστε δισεκατομμυριούχος που ζει σε ένα ακριβό ρετιρέ- η θέα από το παράθυρό σας την ώρα που πίνετε τον πρωινό σας καφέ μάλλον δεν μετριέται σε χιλιόμετρα αλλά σε μέτρα. Ίσως μάλιστα να είστε τόσο κοντά στον γείτονά σας που να διαβάζετε αυτό το άρθρο πάνω από τον ώμο του ακριβώς τώρα.
Αλλά υπάρχει ένα ακόμα πιο μεγαλειώδες τοπίο που μπορείτε να απολαύσετε κάθε φορά που σηκώνετε το βλέμμα σας προς τον νυχτερινό ουρανό. Μπορείτε να ατενίσετε μια θέα που εκτείνεται σε αποστάσεις δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων στο διάστημα. Φανταστείτε κάθε άστρο σαν ένα νησί στον τρισδιάστατο ωκεανό του σύμπαντος. Μπορείτε να απλώσετε το βλέμμα σας στον απέραντο ουρανό και να απολαύσετε το εκθαμβωτικό θέαμα αμέτρητων τέτοιων νησιών που μετεωρίζονται στο διάστημα. Είναι ένα θέαμα που μπορεί να σας προκαλέσει ίλιγγο αν αναλογιστείτε ότι είμαστε κουρνιασμένοι στην επιφάνεια ενός μικροσκοπικού πέτρινου νησιού μέσα στον αχανή κοσμικό ωκεανό.
Ο λόγος που έχουμε αυτή τη θέα είναι ότι το σύμπαν είναι απίστευτα πελώριο και ως επί το πλείστον άδειο.
Εάν τα άστρα βρίσκονταν πιο κοντά μεταξύ τους, ο νυχτερινός ουρανός θα ήταν πολύ πιο φωτεινός και σίγουρα θα δυσκολευόμασταν να πάμε για ύπνο το βράδυ. Εάν τα άστρα βρίσκονταν πολύ πιο μακριά, ο νυχτερινός ουρανός θα ήταν καταθλιπτικά σκοτεινός και θα γνωρίζαμε πολύ λιγότερα για το υπόλοιπο σύμπαν.
Ακόμα χειρότερα, αν το διάστημα δεν ήταν τόσο διάφανο, αυτή η απίστευτη θέα θα ήταν ομιχλώδης και θα αγνοούσαμε εντελώς ποια είναι η θέση μας μέσα στο σύμπαν. Ευτυχώς, το φως που εκπέμπει ο Ήλιος μας και συλλαμβάνουν τόσο καλά τα μάτια μας μπορεί με αρκετή ευκολία να διαπερνάει το μεσοαστρικό αέριο και τη μεσοαστρική σκόνη. (Αν και το υπέρυθρο φως και τα μεγαλύτερα μήκη κύματος τα διαπερνούν με ακόμα μεγαλύτερη ευκολία απ’ ό,τι το ορατό φως.)
Ευτυχώς, λοιπόν, όλοι μας (ακόμα και όσοι δεν είναι δισεκατομμυριούχοι) μπορούμε να δούμε βαθιά μέσα στο διάστημα. Όμως το ότι βλέπουμε δεν σημαίνει ότι κατανοούμε. Οι πρόγονοί μας ατένιζαν τα ίδια πράγματα, και δεν είχαν καταλάβει σχεδόν τίποτα σωστά. Στις προϊστορικές εποχές, ακόμα και οι πλουσιότεροι ελάχιστα είχαν αντιληφθεί την απίστευτη γνώση που τους κατέκλυζε. Σήμερα, χάρις στα τηλεσκόπια και τη σύγχρονη φυσική, μπορούμε να κοιτάξουμε το διάστημα και να κατανοήσουμε τις κοσμικές συντεταγμένες μας και το πώς είναι κατανεμημένα τα άστρα και οι γαλαξίες.
Όπως όμως συνέβαινε και με τους προγονούς μας πριν από μας, πιθανότατα μας λείπουν κι εμάς κάποια στοιχεία σχετικά με τη μεγαλύτερη εικόνα, και από τα όσα καταλαβαίνουμε μας γεννιούνται περισσότερα ερωτήματα: Υπάρχουν περισσότερα άστρα απ’ όσα μπορούμε να δούμε; Πόσο μεγάλο είναι το σόμπαν; Μπορώ και εκεί πέρα μακριά να αγοράσω έναν λάτε της προκοπής; (συνεχίζεται!)
