Εργαστήρι Πολιτισμού Νέας Αρτάκης «Παναγία Φανερωμένη»
Ιστορικά στοιχεία.
H Αρτάκη, στα Τουρκικά Erdek, είναι πόλις αρχαιοτάτη, χρονολογούμενη από τους προϊστορικούς χρόνους. Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος εις τους αργοναύτες αναφέρει την Αρτακίαν Κρήνη. Είναι χτισμένη στη νοτιοδυτική πλευρά της Κυζικηνής Χερσονήσου στην Προποντίδα , που είναι μια κλειστή θάλασσα μεταξύ του Αιγαίου και του Εύξεινου Πόντου. Η Κυζικηνή Χερσόνησος λεγόταν και Αρκτόνησος, γιατί πάνω στα βουνά της ζούσαν άρκτοι. Την έκτισαν οι Μιλήσιοι, οι κάτοικοι της Μιλήτου, που ήταν η πιο μεγάλη και πιο προοδευτική ιωνική πόλη της Μ. Ασίας .
Την γεωγραφική θέση της την ζήλεψαν πολλοί λαοί, πράγμα που έκανε τους κατοίκους της πρωταγωνιστές στα μεγάλα γεγονότα, μεταξύ κατακτητών και κατακτημένων.
Πριν την εγκατάλειψη υπήρχαν στην Κυζικηνή Χερσόνησο δεκαεπτά χωριά, δεκατέσσερα ελληνικά, ένα αρμένικο και δύο μικρά τούρκικα.
Στις 29 Αυγούστου 1922, ημέρα Δευτέρα , οι Αρτακηνοί μεταφέρονται στα Μαρμαρονήσια που ήταν απέναντί τους, όπου έμειναν δεκαπέντε μέρες. Από κει περνώντας τα Δαρδανέλια φθάνουν στην Θεσσαλονίκη, στους θαλάμους του Καράμπουρνου. Δέκα μέρες κάθισαν εκεί. Στη συνέχεια για ένα χρόνο, σε απέραντους θαλάμους στην Τούμπα, όπου τους θέρισαν η πείνα και η ελονοσία .
Εν τω μεταξύ, όλον το χρόνο αυτόν, μια επιτροπή από Αρτακηνούς έψαχνε να βρει τον καταλληλότερο τόπο για να εγκατασταθεί , για να κάνει μια καινούργια Αρτάκη. Τον βρήκαν στη θέση Βατώντα στην Εύβοια, όπου έμοιαζε πολύ με το δικό τους χωριό. Εδώ στήθηκε και αναπτύχθηκε, με χίλια δύο βάσανα, η σημερινή Ν. Αρτάκη, όπου επηρέασε οικονομικά όλη την Εύβοια . Γέμισαν με ψάρια τις αγορές της Χαλκίδας και της Αθήνας, και με πλήθος γεωργικά προϊόντα.
Οι μουσικοί που έπαιζαν στους γάμους, στα πανηγύρια και σε κάθε είδους διασκεδάσεις στην σημερινή Ν. Αρτάκη ήταν: ο Ελισαίος Βογιατσόγλου και ο Θανάσης Μοσχώνης που έπαιζαν βιολί, ο Νίκος Κάιτατζης που έπαιζε κλαρίνο, ο Θανάσης Νιάπης και ο Γιώργος Κατιφεδόπουλος, ονομαστός σαν Καραγιώργης, που έπαιζαν ούτι . Τα όργανα τα έλεγαν παιχνίδια και τους οργανοπαίχτες παιχνιδιάτορες. Από τους απογόνους τους δεν ακολούθησε κανείς τη τέχνη τους. Ίσως την εποχή εκείνη την δύσκολη, της δημιουργίας της νέας πατρίδας, ποιος να είχε μυαλό για όργανα και μουσικές ;
Στην Ν. Αρτάκη, άντρες και γυναίκες χορεύουν μικτά ( Συρτούς ή Καλαματιανούς ), ή ζευγαρωτά ( Καρσιλαμάδες ), ή μόνο άντρες ( Χασάπικα και ζεϊμπέκικα ).Οι γυναίκες ξεχωρίζουν από τους άντρες χορεύοντας πιο συγκρατημένα, προσδίδοντας όμως με τις κινήσεις τους περισσότερη χάρη στο χορό. Παλαιότερα τους χορούς πάντα συνόδευε τραγούδι, στην αρχή χωρίς συνοδεία μουσικών οργάνων. Όταν άναβε το κέφι προσκαλούσαν και οργανοπαίχτες.
Χοροί και τραγούδια.
9.1. Μια μικρή μελαχρινή
Μικτός σε κύκλο χορός 7/8 στα βήματα του καλαματιανού, δυο και έξι πίσω.
9.2.Τέσσερα μάτια δυο καρδιές.
Χορεύεται σε κύκλο από γυναίκες, με τα χέρια κάτω, σε ρυθμό 9/8, καρσιλαμάς, ξεκινώντας με το αριστερό πόδι, τρία τεσσάρια εμπρός ένα πίσω, με το ομώνυμο τραγούδι.
9.3. Εχαμογέλασ’ η αυγή. 2/4
Ένα από τα πολλά τραγούδια σε βήματα συρτού χορού.
9.4 Καρσιλαμάς 9/8
Αντικριστός χορός με ποτήρια.
9.5. Μέσα – όξω ή Τζορμπατζίδ’κος .
Χορός 4σημος, που πήρε το όνομά του από τα μέσα – έξω βήματα του χορού. Αναφέρεται σαν τραγούδι από τον Κατάτοπο, αλλά χορευόταν στους γάμους, σε όλα τα γλέντια και τα πανηγύρια της καινούργιας πατρίδας. Χορεύεται με το τραγούδι…
9.6. Ροδοδάχτυλος αυγή μου.
Συρτός χορός 2/4 , με δυο κινητικά μοτίβα, στα τρία και καλαματιανός.
9.7. Φεύγεις νεότης καημένη.
Μικτός κυκλικός χορός σε 2/4. Χορεύεται με τα χέρια στους ώμους στα βήματα του χασαποσέρβικου.
9.8. Το φιλέρημο τρυγόνι.
Καρσιλαμάς 9/8. Χορεύεται από γυναίκες πολύ σεμνά, με μαντήλι στα χέρια, με το ομώνυμο τραγούδι.
9.9. Χασάπικο αργό και γρήγορο.
Στ” αργά χασάπικα υπάρχει μια ποικιλία βηματισμών, ανάλογα με την ηλικία των χορευτών. Οι παππούδες των 75 και 80 ετών κάνουν λίγα επαναλαμβανόμενα βήματα χορεύοντας σε κύκλο, ενώ οι άνδρες των 50 και 60 ετών χορεύουν με πολλά βήματα σε ευθεία. Έχουν όμως όλοι ύφος κιμπάρικο. Χορεύουν μαζί και με γυναίκες, αλλά συνήθως όταν είναι αντρόγυνα.
Το χορευτικό εργαστήρι Ν. Αρτάκης ιδρύθηκε το 1987 και μέχρι σήμερα είναι το μαζικότερο τμήμα της Δ.Ε.Π.Α. , αριθμεί περίπου 150 μέλη που είναι κατανεμημένα σε χορευτικές ομάδες όλων των ηλικιών.
Το χορευτικό συγκρότημα αποδίδει χορευτικά, ένα ευρύ φάσμα παραδοσιακών ελληνικών χορών, που καλύπτουν κάθε γωνιά της πατρίδας μας αλλά και κάθε τόπο όπου ο ελληνισμός και η ελληνική λαϊκή παράδοση άφησαν τα σημάδια τους.
Δίνει όμως έμφαση στους χορούς της Αρτάκης Κυζίκου Μ. Ασίας, όπου και η καταγωγή των σημερινών Αρτακηνών, της Μ. Ασίας γενικότερα, αλλά και στους χορούς της Εύβοιας όπου είναι η γη που σήμερα μας φιλοξενεί.
Το συγκρότημα έχει εμφανιστεί σε χορευτικές συναντήσεις και εκδηλώσεις λαογραφικού χαρακτήρα τόσο μέσα στα όρια της Ελληνικής επικράτειας , όσο και έξω από αυτά , όπου απέσπασε ευμενείς κριτικές και διακρίσεις.
Χοροδιδάσκαλος είναι ο Θεόδωρος Γιαννακάρας από την ίδρυσή του μέχρι και σήμερα.
