Γράφει η Μαρία Σεβαστάκη
Η μικρασιατική καταστροφή του 1922 ήταν η αιτία που οδήγησε σε αναγκαστική φυγή χιλιάδες πρόσφυγες σε διάφορα μέρη της Ελλάδας μεταξύ των οποίων και στην Κρήτη. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία στην απογραφή του 1923 απογράφηκαν στο νομό Ηρακλείου πάνω από 13.000 πρόσφυγες από τους οποίους περίπου οι 11.000 στην πόλη του Ηρακλείου και αρκετοί στις επαρχίες Μαλεβιζίου, Τεμένους και Πεδιάδος. Πιο συγκεκριμένα στο Ηράκλειο οι περισσότεροι εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Ατσαλένιου (το σημερινό Ατσαλένιο ήταν μετόχι του Ατσάλη, ενός πλούσιου τουρκοκρητικού που παραχώρησε στους πρόσφυγες κομμάτια γης), επίσης στον Κατσαμπά, στον Άγιο Ιωάννη, στον Άγιο Σύλλα, στον Άγιο Βλάση αλλά βέβαια και στη Νέα Αλικαρνασσό. Οι μικρασιάτες που ήρθαν στο Ηράκλειο έχτισαν τις ζωές τους από το μηδέν, πρόκοψαν και πρόσφεραν στην τοπική κοινωνία. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι άλλαξαν την Κρήτη αλλά και την Ελλάδα συνολικά σε όσες περιοχές κατέφυγαν. Η συμβολή τους στην πνευματική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του Ηρακλείου ήταν μεγάλη και για αυτό το λόγο ακόμα και σήμερα διατηρούν ισχυρούς δεσμούς μεταξύ τους, έχοντας βέβαια ενσωματωθεί πλήρως στην τοπική κοινωνία εδώ και έναν αιώνα.
