Από την Παναγιώτα Θεολόγου
Το πρόγραμμα σπουδών είναι βασικό συστατικό της εκπαίδευσης. Όμως τι είναι το πρόγραμμα σπουδών; Είναι όλες οι αποφάσεις και οι κανόνες που αφορούν τον τρόπο διεξαγωγής της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Συγκεκριμένα, ένα πρόγραμμα σπουδών αποτελείται από προτάσεις για τα μαθήματα που διδάσκονται, τις ώρες, τα βιβλία και το περιεχόμενό τους, την διεξαγωγή εξετάσεων, την ύλη και τον τρόπο εκμάθησης. Στην Ελλάδα τα προγράμματα σπουδών παραμένουν ίδια εδώ και πολλές δεκαετίες, παρότι οι απαιτήσεις της κοινωνίας και των μαθητών έχουν αλλάξει.
Είναι σήμερα μεγαλύτερη η ανάγκη να αλλάξουν τα προγράμματα σπουδών; Πως θα εκσυγχρονιστούν και θα εφαρμοστούν στα σχολεία;
Οι μαθητές στις μέρες μας έχουν να αντιμετωπίσουν πολλές προκλήσεις. Μία από αυτές είναι το γεγονός ότι το σχολείο τους προσφέρει παπαγαλίστικη γνώση, και δε συμβαδίζει με τις ανάγκες της εποχής. Σκοτώνει τη δημιουργικότητα των παιδιών. Για την επίλυση αυτού του θέματος η συμπλήρωση του προγράμματος με δημιουργικά μαθήματα, όπως για παράδειγμα ρομποτική, θεατρική αγωγή, χειροτεχνία κτλ. Θα βοηθήσει τους μαθητές να αναπτύξουν ένα διαφορετικό τρόπο σκέψης και να γεμίσουν τη ζωή τους με όνειρα και ελπίδες.
Άλλη μια αλλαγή που θα έφερνε καλύτερα αποτελέσματα στο σημερινό σύστημα είναι η διδασκαλία των θεματικών ενοτήτων μέσα από διαφορετικές πηγές. Πιο συγκεκριμένα θα ήταν πιο ενδιαφέρον για τους μαθητές και πιο αποτελεσματική η εκμάθηση ενός θέματος, αν τη μελετούσαμε μέσα από διαφορετικές οπτικές. Για παράδειγμα τα συμβάντα μιας χρονολογικής περιόδου στην ιστορία, θα μπορούσαν να μελετώνται σε παγκόσμιο επίπεδο από διάφορα βιβλία και παράλληλα να ασχολούνται οι μαθητές με ταινίες, χάρτες, κείμενα της περιόδου, ώστε να μαθαίνουν πραγματικά.
Σε όλα τα παραπάνω θα συμβάλει και η σωστή χρήση των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση. Οι ενήλικες, οι έφηβοι, τα παιδιά όλοι χρησιμοποιούν τεχνολογικά μέσα καθημερινά, οπότε θα ήταν η κατάλληλη στιγμή να μεταφερθούν στα σχολεία με επιτυχία. Ο μαθητής θα ήταν πιο προσεκτικός στο μάθημα αφού ο τρόπος θα διαφέρει και κατ’ επέκταση θα’ ναι πιο σύγχρονος. Το πρόβλημα όμως είναι πως δεν διαθέτουν πολλά σχολεία τον κατάλληλο εξοπλισμό και έτσι ο εκσυγχρονισμός των σχολείων γίνεται αδύνατων. Το γεγονός ότι υπάρχει και η έλλειψη τεχνολογικών γνώσεων δημιουργεί ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα. Ο άμεσος εξοπλισμός των σχολείων με τα κατάλληλα μέσα θα έφερνε ουσιαστική αλλαγή.
Έχοντας ως δεδομένο ότι θα μπουν οι νέες τεχνολογίες στα σχολεία, μια ακόμα αλλαγή θα μπορούσε να γίνει. Οι αίθουσες διδασκαλίας να μοιράζονται σε κάθε καθηγητή για ένα συγκεκριμένο μάθημα. Να υπάρχει δηλαδή αίθουσα ιστορίας, γλώσσας … Έτσι μαζί με τα εργαστήρια θα γίνεται καλύτερη αξιοποίηση των χώρων και τα μαθήματα πιο αποδοτικά. Επιπλέων αυτή η αλλαγή θα βοηθούσε στην χρήση τεχνολογικών μέσων αφού δεν θα χρειαζόταν να συνδέονται και να αποσυνδέονται συνεχώς υπολογιστές, προτζέκτορες και άλλα μέσα.
Το νέο πρόγραμμα σπουδών θα ειδικευτεί στην προώθηση καλύτερης συνεργασίας, έρευνας, δημιουργικότητας, παραγωγής, σκέψης και λόγου και δεν θα έχει σαν βάση την παπαγαλία. Με το να γίνονται λιγότερα διαγωνίσματα και λιγότερες εξετάσεις θα μειωθεί η αποστήθιση, ενώ αντίθετα με περισσότερες εργασίες και ερευνά θα επιτευχθεί η σφαιρική γνώση. Μια άλλη βασική πρόταση είναι να δοθεί το κατάλληλο χρονικό διάστημα, ώστε να γίνουν οι αλλαγές και να μπορέσουν εκπαιδευτικοί και μαθητές να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Όλες οι αποτυχίες των προγραμμάτων σπουδών εώς σήμερα οφείλονται στην κακή προετοιμασία και τον λίγο χρόνο που είχε παραχωρηθεί για την εφαρμογή τους.
Όλες αυτές οι προτάσεις αποτελούν ένα νέο, δυναμικό και ιδανικό για την εποχή μας πρόγραμμα σπουδών. Για την εφαρμογή και την επιτυχία τους χρειάζεται η συνεργασία όλων όσων ασχολούνται με την εκπαίδευση. Ο πολύτιμος χρόνος και η διάθεση όλων θα δημιουργήσουν τις κατάλληλες προσπάθειες για την επιτυχία. Το κέρδος θα είναι σημαντικό για όλους καθώς τα παιδιά είναι το μέλλον και αυτό το μέλλον πρέπει να είναι το κέντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
