Ο Ανθεμούντας από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα

Ο Ανθεμούντας δεν είναι απλώς ένα ποτάμι, είναι ο ιστορικός και γεωγραφικός «σπόνδυλος» μιας ολόκληρης περιοχής που συνδέει τον ορεινό όγκο του Χολομώντα με τον Θερμαϊκό Κόλπο. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, το ποτάμι αυτό καθόρισε την οικονομία, τη στρατηγική σημασία και τη ζωή των κατοίκων της κοιλάδας που φέρει το όνομά του.

Το όνομα Ανθεμούς προέρχεται από τη λέξη «άνθος», γεγονός που μαρτυρά από την προϊστορία ακόμα την ευφορία της γης που διέσχιζε. Το ποτάμι πηγάζει από τα όρη της Βόρειας Χαλκιδικής (Χολομώντας) και, ακολουθώντας μια διαδρομή περίπου 40 χιλιομέτρων, περνά από τη Γαλάτιστα, τα Βασιλικά και τη Θέρμη, για να εκβάλει στο ύψος του αεροδρομίου «Μακεδονία».

Στους αρχαίους χρόνους, η περιοχή του Ανθεμούντα ήταν ιδιαίτερα εύφορη και πλούσια σε βοσκοτόπια, γεγονός που την καθιστούσε μήλον της έριδος μεταξύ των δυνάμεων της εποχής.

• Το δώρο στον Ιππία: Το 505 π.Χ., ο βασιλιάς της Μακεδονίας Αμύντας Α” πρόσφερε την περιοχή του Ανθεμούντα στον εξόριστο τύραννο των Αθηνών, Ιππία.
• Μακεδονικό Βασίλειο: Αργότερα, η κοιλάδα ενσωματώθηκε πλήρως στο Μακεδονικό Βασίλειο. Ο Φίλιππος Β” αξιοποίησε την περιοχή για την εκτροφή του φημισμένου μακεδονικού ιππικού, καθώς οι πεδιάδες γύρω από το ποτάμι ήταν ιδανικές για τα άλογα των Εταίρων.
• Πόλεις και Οικισμοί: Στις όχθες του ή κοντά σε αυτόν αναπτύχθηκαν σημαντικές αρχαίες πόλεις, όπως η αρχαία Ανθεμούς, η θέση της οποίας τοποθετείται κοντά στη σημερινή Γαλάτιστα ή τα Βασιλικά.

Κατά τη βυζαντινή περίοδο, ο Ανθεμούντας συνέχισε να αποτελεί πηγή ζωής. Το νερό του χρησιμοποιήθηκε για τη λειτουργία πολυάριθμων νερόμυλων, ίχνη των οποίων σώζονται μέχρι σήμερα στην περιοχή της Γαλάτιστας και των Βασιλικών. Η κοιλάδα αποτελούσε τον κύριο τροφοδότη της Θεσσαλονίκης σε σιτηρά, οπωροκηπευτικά και κρέας.

Με το πέρασμα των αιώνων, η φυσιολογία του ποταμού άλλαξε. Από ορμητικό ποτάμι, μετατράπηκε σταδιακά σε έναν χείμαρρο με εποχιακή κυρίως ροή.

Στη σύγχρονη εποχή, ο Ανθεμούντας υπήρξε η ραχοκοκαλιά της αγροτικής παραγωγής των Βασιλικών και της Θέρμης. Η εντατική άρδευση, ωστόσο, οδήγησε στην εξάντληση του υδροφόρου ορίζοντα και στον περιορισμό της επιφανειακής ροής του νερού.

Σήμερα, ο Ανθεμούντας αντιμετωπίζει σημαντικά ζητήματα:

• Πλημμυρικά Φαινόμενα: Λόγω της άναρχης δόμησης και των μπαζωμάτων σε παραπόταμους, το ποτάμι συχνά «θυμάται» την παλιά του κοίτη, προκαλώντας πλημμύρες σε έντονες βροχοπτώσεις.
• Ρύπανση: Η γειτνίαση με βιομηχανικές ζώνες και η αστική ανάπτυξη της ανατολικής Θεσσαλονίκης έχουν επιβαρύνει το οικοσύστημα.

Παρά τις προκλήσεις, ο Ανθεμούντας παραμένει ένας ζωτικός πράσινος διάδρομος. Για τους κατοίκους περιοχών όπως ο Τρίλοφος, το Πλαγιάρι, τα Βασιλικά και η Θέρμη, το ποτάμι αποτελεί ένα τοπόσημο που συνδέει το ορεινό τοπίο με τη θάλασσα.

Από την εποχή που ο Φίλιππος Β’ έβλεπε στις όχθες του το μέλλον της μακεδονικής ισχύος, μέχρι σήμερα που αποτελεί ένα κρίσιμο στοιχείο της περιβαλλοντικής ισορροπίας της Θεσσαλονίκης, ο Ανθεμούντας παραμένει αέναος. Είναι μια υπενθύμιση ότι η ιστορία ενός τόπου κυλάει πάντα παράλληλα με το νερό του.

 

φωτογραφίες : https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/macedonia/cities/page_012.html

https://maps.gov.gr/

Πηγές:http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0126%3Abook%3D5%3Achapter%3D94

https://www.google.com/search?q=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text%3Fdoc%3DPerseus%253Atext%253A1999.01.0200%253Abook%253D2%253Achapter%253D99

https://www.google.com/search?q=http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp%3Fobj_id%3D5373

https://www.google.com/search?q=https://www.academia.edu/search%3Fq%3DAnthemous

https://www.google.com/search?q=https://search.lib.auth.gr/Search/Results%3Flookfor%3D%25CE%2591%25CE%25BD%25CE%25B8%25CE%25B5%25CE%25BC%25CE%25BF%25CF%258D%25CE%25BD%25CF%2584%25CE%25B1%25CF%2582%26type%3DAllFields

https://www.google.com/search?q=http://www.igme.gr/

https://www.thermi.gov.gr/

https://natura2000.eea.europa.eu/