Η περιοχή της Κοζάνης έχει μακραίωνη ιστορία. Κατοικείται από τη Νεολιθική εποχή, καθώς επιστήμονες και αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει πολλούς οικισμούς, τάφους και πολύτιμα ευρήματα που το αποδεικνύουν.
Οι κάτοικοι του νομού είναι γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων Ελιμιωτών Μακεδόνων, που ανήκαν στα βορειοδυτικά ελληνικά φύλα. Με την κάθοδό τους στο χώρο αυτό αφομοίωσαν τον προελληνικό πληθυσμό, τους Πελασγούς, που ήταν εγκατεστημένοι στην περιοχή από την Νεολιθική εποχή.Από τον 7ο αιώνα π.Χ. έχουμε αντικείμενα καθημερινής χρήσης, αγγεία μυκηναϊκής τέχνης και ειδώλια κυκλαδικής τέχνης.
Ο Φίλιππος ο Β΄ (359 – 336π.Χ.) ενσωμάτωσε τα κρατίδια της άνω Μακεδονίας στο ενιαίο Μακεδονικό Βασίλειο. Οι μακεδόνες πρόγονοί μας έφτασαν τον πολιτισμό μας μέχρι τα βάθη της ανατολής.
Αργότερα στα ρωμαϊκά χρόνια δημιουργήθηκαν τέσσερις ανεξάρτητες δημοκρατίες στη μια από τις οποίες ανήκαν η Ελίμεια, η Εορδαία, η Λυγκηστίδα και η Πελαγονία. Στην περιοχή έχουν βρεθεί αρχαιότητες της Ρωμαϊκής περιόδου, ερείπια οικοδομημάτων, βωμός, τμήμα υδραγωγείου, αγάλματα, νομίσματα, τάφοι και βάσεις κιόνων – στη θέση Τρίδενδρο, στο λόφο του Αγίου Ελευθερίου, στη θέση της Μπήλιως τα μνήματα και στη θέση Τζιαμάρα.
Κατά τα έτη 1100 – 1300 ιδρύθηκε ο συνοικισμός Καλύβια (Παλιόσπιτα), στη θέση Σιώποτο ίχνη του οποίου διατηρούνται μέχρι σήμερα. Οι κάτοικοι του οικισμού αυτού έχτισαν ναό, επάνω σε λόφο προς τα ΝΑ, όπου υπήρχαν ερείπια αρχαίου βωμού, στη μνήμη του Αγίου Αθανασίου.
Στα Βυζαντινά χρόνια η περιοχή διοικητικά ανήκε στο Β΄ Θέμα της αυτοκρατορίας όπως και η υπόλοιπη Μακεδονία.
Μετά τη μάχη του Κοσσυφοπεδίου της Σερβίας, το 1389 μ.Χ. η περιοχή περιήλθε στην κυριαρχία των Τούρκων και παρέμεινε υποδουλωμένη επί 523 χρόνια.
Νιώθω πολύ περήφανη για την ιστορία της περιοχής μου. Είναι συγκινητικό να σκέφτομαι πως στον ίδιο τόπο που ζω εγώ σήμερα έζησαν πρόγονοί μου που δούλευαν τη γη, οργάνωναν πόλεις, εκστράτευαν για να ανακαλύψουν μακρινές περιοχές και ανακάλυπταν πράγματα που εγώ σήμερα τα βρίσκω εύκολα στα πλούσια μουσεία της Αιανής και της Κοζάνης. Η ελευθερία μας, που κατακτήθηκε τόσο δύσκολα, δίνει σε μας την ευκαιρία να διαμορφώσουμε τον δικό μας πολιτισμό, που ίσως βρει κάποτε κάποιος αρχαιολόγος του μέλλοντος.
Μαριάμ Γεωργία Πουλιοπούλου
