Τα δείγματα αρχιτεκτονικής των σπιτιών του Νομού Κοζάνης είναι πολυάριθμα με σημαντικότερα τα περίφημα αρχοντόσπιτα της Σιάτιστας και της πόλης της Κοζάνης.  Η αρχιτεκτονική μορφή της Κοζανίτικης κατοικίας ολοκληρώθηκε περίπου στα μέσα του 18ου αιώνα. Τότε  οι έμποροι και οι βιοτέχνες της πόλης είχαν  μεγάλη οικονομική δύναμη και ο τρόπος ζωής τους ήταν επηρεασμένος από τις παραστάσεις που είχαν από την κεντρική Ευρώπη.

Η αρχιτεκτονική των Κοζανίτικων σπιτιών διαμορφωνόταν συνήθως, ως εξής. Στο ισόγειο, γύρω από το πλακόστρωτο ευρύχωρο χειμωνιάτικο δωμάτιο, υπήρχαν το κελάρι, η αποθήκη, που ονομαζόταν «μαγαζές», καθώς και ο «καφέ-οντάς» και ο «μουσαφίρ-οντάς», που ήταν οι χώροι υποδοχής των καλεσμένων. Στο εσωτερικό η ξύλινη σκάλα οδηγούσε στους επάνω ορόφους ενώ από τη μικρή αυλή στο πίσω μέρος του σπιτιού επικοινωνούσαν με τις αυλές των γειτονικών σπιτιών, από εκεί επίσης  έφευγαν   σε ώρες κινδύνου.

Βασικά υλικά κατασκευής των αρχοντικών ήταν η πέτρα, το ξύλο και τα πλιθιά. Εκτός της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής εξωτερικής όψης, τα αρχοντικά διέθεταν μεγάλη ποικιλία εσωτερικής διακόσμησης με ξυλόγλυπτες οροφές, τζάκια και ζωγραφικές παραστάσεις.

Γκάτζιαρη Εβελίνα

Δεληγιάννη Φαίη

Ευσταθίου Νικόλας

Τανούσι Αϊσέλα

Τζέλλου Κατερίνα

Τόσκα Λέανδρος