Η Σαντορίνη δημιουργήθηκε από ηφαιστειακή δραστηριότητα, και η ιστορία της είναι γεμάτη γεωλογικά φαινόμενα που διαμόρφωσαν το νησί όπως το γνωρίζουμε σήμερα.
Η διαδικασία ξεκίνησε πριν από περίπου 600.000 χρόνια, όταν η ηφαιστειακή δραστηριότητα στην περιοχή του Αιγαίου άρχισε να δημιουργεί μια σειρά από νησιά και υποθαλάσσια ηφαίστεια. Η Σαντορίνη, τότε, ήταν ένα ενιαίο νησί, και είχε τη μορφή ενός απλού νησιού, όπως πολλά άλλα στην περιοχή.
Πριν από περίπου 3.600 χρόνια, ωστόσο, συνέβη μία από τις πιο ισχυρές ηφαιστειακές εκρήξεις στην ιστορία της ανθρωπότητας, που θεωρείται πως έγινε γύρω από το 1600 π.Χ. Αυτή η καταστροφική έκρηξη καταβρόχθισε μεγάλο μέρος του νησιού, δημιουργώντας τη σημερινή του μορφή, με την χαρακτηριστική καλντέρα – έναν τεράστιο ηφαιστειακό κρατήρα που γεμίζει με θαλασσινό νερό. Το γεγονός αυτό έχει αφήσει το νησί με την έντονη ηφαιστειακή του μορφολογία, τις απότομες πλαγιές και τα μοναδικά τοπία.
Η έκρηξη αυτή ήταν τόσο ισχυρή που πιστεύεται πως επηρέασε και τις γύρω περιοχές, προκαλώντας τσουνάμι που επηρέασαν ακόμη και τη βόρεια Αίγυπτο και τις ακτές της Μέσης Ανατολής. Έχει επίσης συνδεθεί με τον θρύλο της Ατλαντίδας, μερικοί ερευνητές θεωρούν ότι αυτή η καταστροφή ίσως να ήταν η αιτία της μυθικής καταστροφής της πόλης.
Μετά την ηφαιστειακή έκρηξη, το νησί που γνωρίζουμε σήμερα ως Σαντορίνη, με την καλντέρα του και τα μικρότερα νησιά γύρω του, έχει συνεχίσει να είναι ενεργό ηφαίστειο, με μικρές εκρήξεις και ηφαιστειακή δραστηριότητα κατά καιρούς.
Η Σαντορίνη βρίσκεται σε μια περιοχή όπου συμβαίνουν συνεχείς τεκτονικές κινήσεις. Η Αφρικανική πλάκα σπρώχνει προς τα βόρεια και η Ευρασιατική πλάκα προς τα νότια, προκαλώντας μεγάλη σεισμική δραστηριότητα. Ειδικότερα, η Σαντορίνη βρίσκεται κοντά στην «ηφαιστειακή ζώνη» του Αιγαίου, που είναι γεωλογικά ενεργή και προκαλεί συχνές εκρήξεις και σεισμούς.
Η σεισμική δραστηριότητα στη Σαντορίνη μπορεί να προκαλέσει μικρούς ή μεγάλους σεισμούς, οι οποίοι συνήθως εντοπίζονται κοντά στην ηφαιστειακή περιοχή ή στις γύρω περιοχές του Αιγαίου. Ενώ οι περισσότεροι σεισμοί είναι μικροί και δεν προκαλούν σημαντικές ζημιές, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος για πιο ισχυρούς σεισμούς.
Βιτλής Φωκίων
