Έθιμα Χριστουγέννων
Τα χριστουγεννιάτικα έθιμα στη Βόνιτσα και την ευρύτερη περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας συνδυάζουν τη θρησκευτική ευλάβεια με τοπικές παραδόσεις που επιβιώνουν έως σήμερα
Σημαντικά έθιμα και εκδηλώσεις περιλαμβάνουν:
- Χριστόψωμα και Κεράσματα: Η παρασκευή του Χριστόψωμου αποτελεί κεντρικό έθιμο, ενώ παραδοσιακά προσφέρονται γλυκά όπως μελομακάρονα, κουραμπιέδες και δίπλες.
- Τοπικά Εδέσματα: Στο γιορτινό τραπέζι κυριαρχεί το χοιρινό κρέας (τσιγαρισμένο) και το κρέας στη σχάρα (πρόβατο ή κατσίκι).
- Χριστουγεννιάτικη Ποδηλατάδα: Μια σύγχρονη παράδοση που διοργανώνεται στη Βόνιτσα (π.χ. από το ΚΔΑΠ Ανακτορίου) με σκοπό την ενίσχυση φιλανθρωπικών οργανώσεων όπως το «Χαμόγελο του Παιδιού».
- Φωταγώγηση Δέντρου και Εκδηλώσεις: Ο Δήμος Ακτίου-Βόνιτσας διοργανώνει ετήσιες εκδηλώσεις για τη φωταγώγηση του χριστουγεννιάτικου δέντρου στην πόλη και τα γύρω χωριά, με τη συμμετοχή τοπικών συλλόγων.
- Λαογραφικά Έθιμα Αιτωλοακαρνανίας: Στην περιοχή τηρούνται επίσης έθιμα όπως το «πάτημα της πέτρας» και τα «φαγητά στην κρήνη για τις Μοίρες».
Έθιμα Πρωτοχρονιάς
Τα έθιμα της Πρωτοχρονιάς στη Βόνιτσα και την ευρύτερη περιοχή του Ξηρομέρου χαρακτηρίζονται από συμβολικές πράξεις για την καλοτυχία και την ευημερία του σπιτιού.
Τα κυριότερα έθιμα περιλαμβάνουν:
- Μεγάλο Κούτσουρο στη Φωτιά: Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς τοποθετείται στο τζάκι ένα μεγάλο κούτσουρο, το οποίο πρέπει να καίει συνεχώς για να κρατά μακριά τα «κακά πνεύματα» (καλικάντζαρους) και να φέρει θαλπωρή στο σπίτι.
- Μπόσκα (Αγριοκρεμμύδα): Η τοποθέτηση μιας αγριοκρεμμύδας (γνωστής και ως «σκυλοκρέμμυδο») στην εξώπορτα του σπιτιού. Θεωρείται σύμβολο αθανασίας και ζωτικότητας, καθώς το φυτό βλασταίνει ακόμα και όταν ξεριζωθεί.
- Σπάσιμο του Ροδιού: Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, ο νοικοκύρης επιστρέφοντας από την εκκλησία σπάει ένα ρόδι στην είσοδο του σπιτιού, ευχόμενος «όσοι είναι οι σπόροι του ροδιού, τόσες να είναι οι χαρές και οι λίρες».
- Μπακλαβάς «Κόθουρο»: Παραδοσιακό πρωτοχρονιάτικο γλυκό που παρασκευάζεται σε ταψί και αποτελεί το κύριο κέρασμα της ημέρας.
- Ποδαρικό: Η σημασία του πρώτου ανθρώπου που θα μπει στο σπίτι μετά την αλλαγή του χρόνου είναι μεγάλη, με προτίμηση σε πρόσωπα που θεωρούνται τυχερά ή «γούρικα».
- Κάλαντα Πρωτοχρονιάς: Τα παιδιά γυρίζουν στις γειτονιές της Βόνιτσας τραγουδώντας τα παραδοσιακά κάλαντα του Αγίου Βασιλείου την παραμονή της γιορτής.
Έθιμα Φώτων
Τα έθιμα των Φώτων (Θεοφάνεια) στη Βόνιτσα το 2025 συνεχίζουν να τηρούνται με λαμπρότητα, συνδυάζοντας την εκκλησιαστική παράδοση με το τοπικό στοιχείο του Αμβρακικού κόλπου.
Τα κυριότερα έθιμα και εκδηλώσεις περιλαμβάνουν:
- Καθαγιασμός των Υδάτων: Μετά τη Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίου Σπυρίδωνα (πολιούχος της πόλης), πραγματοποιείται η καθιερωμένη πομπή προς την παραλία της Βόνιτσας.
- Ρίψη του Τιμίου Σταυρού: Ο Σταυρός ρίπτεται στα νερά του Αμβρακικού, όπου πλήθος πιστών, κυρίως νέων της περιοχής, βουτούν στα παγωμένα νερά για να τον πιάσουν, τηρώντας την παράδοση για την ευλογία και την καλοτυχία της χρονιάς.
- Αγιασμός των Σπιτιών: Την παραμονή των Φώτων, ο ιερέας περνά από όλα τα σπίτια της πόλης για τον «Μικρό Αγιασμό» (Πρωτάγιαση), ραντίζοντας τους χώρους και τους πιστούς με ένα κλωνάρι βασιλικό.
- Παραδοσιακά Κάλαντα: Την παραμονή των Θεοφανείων, τα παιδιά ψάλλουν τα κάλαντα των Φώτων («Σήμερα τα Φώτα και ο φωτισμός…») στις γειτονιές της Βόνιτσας.
