Της Χαράς Ρούπα…
Τα Χριστούγεννα είναι αδιαμφισβήτητα μία από τις μεγαλύτερες γιορτές του Χριστιανισμού και γιορτάζονται εδώ και πάρα πολλά χρόνια σε όλη την Ελλάδα. Σίγουρα όλοι έχουμε ακούσει μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους, τους παππούδες, τις γιαγιάδες μας να λένε «Στα χρόνια μου τα πράγματα ήταν αλλιώς». Και έχουν δίκιο, γιατί είναι σίγουρο ότι στα χρόνια μας πολλά έθιμα έχουν ξεχαστεί, άλλα έχουν παραποιηθεί ή αντικατασταθεί, ενώ κάποια έχουν παραμείνει ίδια.
Αρχικά, παλιά υπήρχαν πολλά έθιμα, τα οποία δημιουργήθηκαν από τις καθημερινές ανάγκες των ανθρώπων. Συγκεκριμένα, σε παλαιότερες εποχές, οι άνθρωποι εξέτρεφαν γουρούνια (όσοι είχαν τη δυνατότητα) κατά την περίοδο της νηστείας και τα Χριστούγεννα τα έσφαζαν. Αξιοποιούσαν όλο το ζώο, τρώγοντας εκτός από το εξωτερικό του, τις μπριζόλες και το εσωτερικό του φτιάχνοντας τσιγαρίθρες ή ακόμη ό,τι δεν έτρωγαν το πάστωναν για να τους κρατήσει και τον υπόλοιπο χειμώνα, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει σήμερα. Η διαδικασία αυτή ονομάζονταν γουρουνοχαρά.
Επιπλέον, κάποια έθιμα τα οποία υπήρχαν παλιά αλλά τώρα έχουν εξαφανιστεί έχουν σχέση με τη φωτιά. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι ξόρκιζαν τα κακά πνεύματαυς καλικάντζαρους) και εύχονταν για τη νέα χρονιά καίγοντας κούτσουρα, ενώ ακόμη και η στάχτη θεωρούνταν «ιερή» και σκορπιζόταν στα χωράφια για καλή σοδειά. Ακόμη, τα αγόρια έριχναν στη φωτιά ξύλο αρκεύθου και τα κορίτσια αγριοκερασιάς και περίμεναν ποιο θα καεί γρηγορότερα για να ξέρουν ποιος θα παντρευτεί πρώτα. Τέλος, σε παλαιότερες εποχές απαγορευόταν στα κορίτσια να πουν τα κάλαντα. Αυτά και πάρα πολλά ακόμη έθιμα υπήρχαν παλιά, αλλά τώρα έχουν εξαφανιστεί.
Από την άλλη πλευρά, σήμερα έχουμε πολλά παλιά έθιμα που τηρούνται ακόμη. Αρχικά, οι άνθρωποι στολίζουν δέντρο ή πιο σπάνια καράβι, τα παιδιά βγαίνουν στους δρόμους να πουν τα κάλαντα (βέβαια παλαιότερα συνηθιζόταν οι νοικοκυραίοι να δίνουν στα παιδιά γλυκά ή φρούτα, ενώ σήμερα είναι πιο συνηθισμένα τα λεφτά). Επιπλέον, τις γιορτινές μέρες, δεν λείπουν από κανένα σπίτι γιορτινά εδέσματα, όπως μελομακάρονα και κουραμπιέδες. Επίσης, άλλα έθιμα που σχετίζονται με την πρωτοχρονιά είναι το σπάσιμο του ροδιού για καλοτυχία, το ποδαρικό, η κοπή της βασιλόπιτας και πολλά άλλα. Το έθιμο όμως το οποίο μένει αναλλοίωτο στους αιώνες είναι τα οικογενειακά τραπέζια, καθώς τα Χριστούγεννα είναι μέρες συγχώρεσης και ένωσης με την οικογένεια.
Σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, πολλά έθιμα έχουν εξαφανιστεί, κυρίως επειδή είχαν δημιουργηθεί σύμφωνα με ανάγκες κάποιας συγκεκριμένης εποχής. Πολλά άλλα όμως υπάρχουν και γιορτάζονται μέχρι και σήμερα και αυτά που εγώ ανέφερα είναι μόνο μερικά από αυτά. Σημαντικό για όλους τους ανθρώπους όμως είναι να πασχίσουμε να κρατήσουμε ζωντανές τις παραδόσεις αυτές γιατί είναι κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς μας !
Πηγές: Βιβλίο: Λαογραφικές πινελιές του Ορχομενού ( Ιωάννης Π. Θειακούλης)
https://www.ogdoo.gr/epikairotita/koinonia/xristougenniatika-ethima-pou-den-yparxoun-pia
