Μιχαέλα Βογιατζή
Έχετε σκεφτεί ποτέ πού καταλήγει η μπλούζα ή το παντελόνι, το οποίο δεν σας ταιριάζει πια, και αποφασίσατε να το πετάξετε; Ή τι απέγινε αυτό το ρούχο που αγοράσατε και δεν φορέσατε ποτέ; Η απάντηση είναι στις χωματερές. Εκείνες τις χωματερές που κάθε χρόνο επιβαρύνουν τον πλανήτη μας με εκατοντάδες τόνους αερίων όπως διοξείδιο του άνθρακα. Τις χωματερές που υπάρχουν στις παραλίες των τριτοκοσμικών χωρών και κάνουν τη ζωή των κατοίκων ακόμη δυσκολότερη.
Έτσι λοιπόν, όταν υποκύπτουμε στις προσωρινές τάσεις της μόδας οι οποίες θα ξεπεραστούν μέσα στο επόμενο εξάμηνο, όταν προτιμούμε τα φθηνά και κακής ποιότητας ρούχα έναντι των ποιοτικών, μα σαφώς πιο ακριβών ρούχων που διαρκούν δεκαετίες χωρίς καμία φθορά, δημιουργείται η εντύπωση πως γλιτώνουμε χρήματα αλλά στην πραγματικότητα το αντίκτυπο στον πλανήτη μας είναι μεγαλύτερο από οποιοδήποτε ποσό θα πληρώναμε ποτέ για ένα ένδυμα.
Σε μια κοινωνία όπου τα υλικά αγαθά είναι ένδειξη οικονομικής ισχύς, νιώθουμε την ανάγκη να έχουμε στην κατοχή μας παραπάνω από όσα θα χρειαζόμασταν ποτέ για να έχουμε μια ευτυχισμένη ζωή και διαλέγουμε τα αντικείμενα για να μας προσφέρουν χαρά αντί για μοναδικές εμπειρίες. Αυτή η πεποίθηση όμως, δημιουργεί μη αναστρέψιμες βλάβες στον πλανήτη μας: από τη μόλυνση των θαλασσών, τον θάνατο εκατοντάδων ζώων από τα οποία έχουμε στερήσει το σπίτι τους για να ικανοποιήσουμε την αχόρταγη θέλησή μας για όλο και περισσότερα, μέχρι την παιδική και καταναγκαστική εργασία χωρίς ίχνος ασφάλισης ή δίκαιης αμοιβής για όποιον άτυχο άνθρωπο πέφτει στην παγίδα που έχουν στήσει με πολλή προσοχή οι μεγάλες εταιρίες ένδυσης και υπόδησης. Τη σκυτάλη παίρνουν όλες οι εταιρίες από τις οποίες αγοράζουμε. Μας παρουσιάζουν το παραμύθι των άπειρων στιλιστικών επιλογών, οι οποίες από πίσω κρύβουν τη σκληρή δουλειά ανθρώπων που δεν έχουν άλλη επιλογή από το να καταπιέζονται καθημερινά με τόνους εργασίας, ώστε μετά βίας να βγάζουν τα προς το ζην για την οικογένειά τους.
Τα γεγονότα αυτά δεν αποτελούν δημιουργήματα της φαντασίας των περιβαλλοντολόγων αλλά υποστηρίζονται από μελέτες. Συνταρακτικό είναι το αποτέλεσμα της παρακάτω έρευνας που διενεργήθηκε από τη μεγάλη βιομηχανία του κλάδου British Fashion Council: “Τα ήδη υπάρχοντα ρούχα στον πλανήτη μας αρκούν για να ντύσουν τις επόμενες 6 γενιές ανθρώπων. Αυτό σημαίνει ότι η ποσότητα των ρούχων που έχουν παραχθεί έως σήμερα θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες πολλών γενεών, αν αξιοποιούνταν σωστά.
Από το τραπέζι φυσικά δεν φεύγουν οι αχρείαστες αγορές που αφορούν το νοικοκυριό και ακολουθούν κατά γράμμα το σχέδιο της ελέυθερης αγοράς, όπως για παράδειγμα η επανατοποθέτηση προϊόντων σε άλλες συσκευασίες ενώ η αρχική τους ήταν άθικτη. Ή η χρωματική οργάνωση, τα δεκάδες κεριά, τα αμέτρητα πλαστικά δοχεία που υπόσχονται να διευκολύνουν την καθημερινή ζωή των καταναλωτών, ενώ ήδη κατοχυρώνουν τη θέση τους στα σκουπίδια, αφού ο αγοραστής συνειδητοποιήσει πόσο άχρηστα είναι αυτά που αγόρασε.
Προς υπεράσπιση του καταναλωτή, μεγάλο μερίδιο της ευθύνης πέφτει στα social media και την επιρροή που τους έχουμε επιτρέψει να έχουν επάνω μας, καθώς, ό,τι βλέπουμε να διαφημίζεται, νιώθουμε πως είναι το καλύτερο για εμάς και πασχίζουμε να το έχουμε, προσπαθώντας με νύχια και με δόντια να είμαστε μέρος της εικονικής κοινότητας που δεν μας προσφέρει τίποτα παρά υποτιθέμενη ικανοποίηση, αν το αποκτήσουμε, και οικονομική ανασφάλεια, αν δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες της.
Λύση γι’ αυτό το απελπιστικό πρόβλημα, το οποίο, όσο το αγνοούμε, τόσο με επιταχυνόμενη ταχύτητα θα μεγαλώνει, είναι η κριτική σκέψη. Να κάνουμε έναν κόπο να ρωτήσουμε τον εαυτό μας: “Το χρειάζομαι όντως αυτό;” ή “Θα το φορέσω στ’ αλήθεια;” ή “Μήπως είναι πεταμένα λεφτά;” και να κάνουμε το καλύτερο δυνατό να αξιοποιούμε πλήρως ό,τι έχουν να μας προσφέρουν τα ρούχα μας. Συγκεκριμένα, να τα επιδιορθώνουμε, πριν σπεύσουμε να αγοράσουμε άλλα.
Αναδυόμενη τάση, και για καλή μας τύχη εργαλείο για την βελτίωση αυτής της κατάστασης, είναι το thrift. Το thrift στην ουσία είναι η αγορά vintage και μεταχειρισμένων ρούχων σε καλύτερες τιμές. Αυτό είναι εξαιρετική επιλογή, καθώς ανακυκλώνει τα ήδη υπάρχοντα ρούχα και τους δίνει μια νέα ζωή, ενώ η μόδα ξανακάνει τον κύκλο της και όλο και περισσότεροι υιοθετούν στυλ προηγούμενων δεκαετιών με πιο δημοφιλείς τις δεκαετίες του ‘90 & ‘00.
Αδιαμφισβήτητα, ο υπερκαταναλωτισμός είναι ένα ανησυχητικό πρόβλημα το οποίο πρέπει να καταπολεμήσουμε άμεσα. Ας μην απελπιζόμαστε, καθώς υπάρχουν λύσεις. Όλα ξεκινούν από ατομικό επίπεδο με κάτι τόσο απλό όσο μια δεύτερη σκέψη.
