Ελένη και Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη: οι ομοιότητές τους συνιστούν πρόκληση για σύγκριση

 

Η Ιφιγένεια εν Ταύροις διδάχθηκε το 413 ή το 412 π.Χ. σε μικρή χρονική απόσταση από την Ελένη (412π.Χ.) και μόλις είχε συντελεστεί η καταστροφή των Αθηναίων κατά τη διάρκεια της σικελικής εκστρατείας. Πραγματεύονται το ίδιο θέμα: την επανένωση δύο συγγενικών προσώπων μετά από πολλές δοκιμασίες και την προσπάθειά τους να αποδράσουν από μία ξένη χώρα και να επιστρέψουν στην πατρίδα. Η περιπέτειά τους έχει αίσιο τέλος.

Εκτός από τις ομοιότητες και τις διαφορές που καταγράφουν οι εργασίες των μαθητών, δεν μπορέσαμε να αντισταθούμε στον πειρασμό να μην γράψουμε και για τη φιλία πρότυπο του Ορέστη και του Πυλάδη,  στην οποία υποκλίνεται ο θεατής ή ο αναγνώστης.

 

 

 

Η υπεύθυνη της δράσης εκπαιδευτικός 

Αιμιλία Χριστοδούλου

Φιλόλογος 

 

 

 

 

Α. Η σκηνή της αναγνώρισης

Στη σκηνή της αναγνώρισης στην Ιφιγένεια εν Ταύροις τα πρόσωπα που συμμετέχουν είναι η Ιφιγένεια, ο Ορέστης και ο Πυλάδης, καθώς η Ιφιγένεια έχει φροντίσει να απομακρύνει τους φρουρούς.

Ο Ορέστης με τον ξάδελφό του Πυλάδη φτάνει στην Ταυρίδα της Σκυθίας ύστερα από χρησμό του Απόλλωνα, με σκοπό να πάρει από τον ναό της θεάς Άρτεμης το αχειροποίητο άγαλμά της, για να το μεταφέρει στην Αττική. Η Ιφιγένεια, την οποία η θεά Άρτεμη έσωσε από τη θυσία της στην Αυλίδα και τη μετέφερε στη χώρα των Ταύρων, όπου υπηρετεί στον ναό της ως ιέρεια, έχει καθήκον να θυσιάζει στη θεά τους ξένους που έρχονται στη χώρα. Μολονότι δικό της έργο είναι μόνον ο ραντισμός του ξένου, μισεί αυτήν την ιερή υποχρέωση. Όταν συλλαμβάνονται ως ξένοι οι δύο Έλληνες και παραδίδονται στην Ιφιγένεια να τους προετοιμάσει για τη θυσία, αγνοεί την ταυτότητά τους. Κατορθώνει να μάθει από το στόμα του Ορέστη ποια είναι η πατρίδα τους, τι απέγινε η οικογένειά της και το όνομα του Πυλάδη, όχι όμως το δικό του.

Παρουσιάζει ένα γράμμα το οποίο θέλει να στείλει στην οικογένειά της και σε αντάλλαγμα υπόσχεται να χαρίσει τη ζωή στον ένα από τους δύο. Ο Ορέστης αρνείται να σωθεί ο ίδιος σε βάρος του επιστήθιου φίλου του, ενώ ο ίδιος «είναι κυβερνήτης στο καράβι των συμφορών του». Ο Πυλάδης τη βεβαιώνει πως ο ίδιος θα δώσει το γράμμα στους δικούς της. Η συμφωνία τους επισφραγίζεται με όρκο. Η Ιφιγένεια ορκίζεται στην Άρτεμη πως αν πατήσει τον όρκο της, δεν θα γυρίσει στην πατρίδα της και ο Πυλάδης ορκίζεται στον Δία να μη φτάσει στο Άργος, αν καταπατήσει τον δικό όρκο του να παραδώσει το γράμμα.

Έπειτα ο Πυλάδης εκφράζει τον φόβο του μήπως χαθεί το γράμμα κι αυτό ακριβώς το γεγονός γίνεται η αιτία της αναγνώρισης, καθώς η Ιφιγένεια αποφασίζει να του αποκαλύψει τον παραλήπτη του γράμματος – που είναι ο αδερφός της ο Ορέστης – και κατά συνέπεια και την ταυτότητά της, αφού η ίδια είναι ο αποστολέας. Ο Πυλάδης παίρνει το γράμμα και το παραδίδει την ίδια στιγμή στον Ορέστη!

Ο Ορέστης μετά την αποκάλυψη αυτή, αναγνωρίζει την αδερφή του, ενώ αυτή του ζητάει αποδείξεις. Ο Ορέστης περιγράφει υφαντά της Ιφιγένειας που στολίζουν το παλάτι του Άργους και ένα οικογενειακό κειμήλιο που ήταν κρυμμένο στο δωμάτιο της αδελφής του. Αμέσως εκείνη τον αναγνωρίζει, καθώς μόνο ο πατέρας και ο αδερφός δικαιούνταν να μπουν στα δωμάτια των κοριτσιών της οικογένειας. Αυτό που αξίζει να σημειωθεί είναι πως η αναγνώριση γίνεται γρήγορα και αυθόρμητα, μοιάζει τυχαία, αφού έρχεται ως φυσικό επακόλουθο της πλοκής (της επίδοσης του γράμματος).

 Έλενα , Σταματία , Μαρία Τ., Γ4 

 

 

1. Η κατάσταση των προσώπων πριν την αναγνώριση

• Ελένη: στην αρχή της τραγωδίας, στον μονόλογό της της, η ηρωίδα είναι απελπισμένη. Δεν πιστεύει πια πως θα ρθει ο Μενέλαος και θα γυρίσουν μαζί στη Σπάρτη, αφού έχουν περάσει ήδη 17 χρόνια από την αρχή του πολέμου. Όταν, στη συνέχεια ο Τεύκρος την πληροφορεί πως ο Μενέλαος στην Ελλάδα θεωρείται νεκρός, η ελπίδα της να σμίξει ξανά με τον άνδρα της σβήνει.

Ιφιγένεια εν Ταύροις: Η ηρωίδα παρομοίως στον Πρόλογό της, ερμηνεύοντας το όνειρο που είδε τη νύχτα που πέρασε, πιστεύει πως ο Ορέστης πέθανε και θρηνεί.

• Η αναμονή του σωτήρα

Και στις δύο τραγωδίες, οι ηρωίδες περιμένουν ότι η σωτηρία από την «εξορία» στην οποία βρίσκονται θα ρθει από τον στενότερο άνδρα συγγενή τους, η μεν Ελένη έχει εναποθέσει όλες της τις ελπίδες στον Μενέλαο, ενώ η Ιφιγένεια στον Ορέστη.

 

Διαφορές

 

1. Ο αριθμός των προσώπων που είναι στη σκηνή

• Ελένη: Παρόντες κατά τη σκηνή της αναγνώρισης  είναι δύο πρόσωπα, η Ελένη και ο Μενέλαος.

Ιφιγένεια εν Ταύροις: Παρόντες είναι τρία πρόσωπα, η Ιφιγένεια και ο Ορέστης και ο ξάδελφος τους, ο Πυλάδης.

2. Αναγνώριση εξ όψεως

• Ελένη: Η Ελένη αναγνωρίζει τον Μενέλαο, αυτός όμως δεν αναγνωρίζει την Ελένη εξ όψεως, γιατί ξέρει ότι ο ίδιος την έφερε από την Τροία σε μια σπηλιά στην Αίγυπτο. Έχει αμφιβολίες και πιστεύει πως πρόκειται για ομοιότητα.

Ιφιγένεια εν Ταύροις: Η Ιφιγένεια και ο Ορέστης δεν είναι δυνατόν να αναγνωριστούν εξ όψεως, διότι η Ιφιγένεια όταν είδε για τελευταία φορά τον αδελφό της, ο Ορέστης ήταν μωρό, ενώ ο εκείνος την είχε για νεκρή, όπως και όλη η Ελλάδα. Οι δύο τους συνομιλούν χωρίς να καταλαβαίνουν ότι είναι αδέρφια. Η αναγνώριση έρχεται σταδιακά.

3. Το εύρημα  του γράμματος

• Ελένη: Δεν υπάρχει γράμμα. Η αναγνώριση μέσω του διαλόγου της Ελένης και του Μενέλαου οδηγείται σε αδιέξοδο. Η αναγνώριση επιτυγχάνεται χάρη στον αγγελιαφόρο, ο οποίος φέρνει στον Μενέλαο την είδηση της ανάληψης του ειδώλου που συντελέστηκε σε μια σπηλιά της Αιγύπτου.
• Ιφιγένεια εν Ταύροις: Υπάρχει  το γράμμα, που λειτουργεί ως τεχνικό εύρημα: η Ιφιγένεια όταν δίνει ένα γράμμα στον Πυλάδη, για να το μεταφέρει στους δικούς της στην πατρίδα, ο Ορέστης αποκαλύπτει ότι είναι ο αδερφός της.

4.Ο ρόλος του τρίτου προσώπου

• Ελένη :ο τρίτος ήρωας είναι ο αγγελιαφόρος, για τον ρόλο του οποίου μιλήσαμε παραπάνω.

Ιφιγένεια: Το τρίτο πρόσωπο εδώ είναι ο Πυλάδης, ο ξάδελφος και επιστήθιος φίλος του Ορέστη. Βοηθά στην αναγνώριση και  παίζει υποστηρικτικό ρόλο, ενεργώντας έξυπνα και ενισχύοντας τη διαδικασία της αναγνώρισης.

                         Μαριάνθη Τ., Γ4

 

 

 

 

 

 

Ομοιότητες στο σχέδιο σωτηρίας

στην

ΕΛΕΝΗ και στην ΙΦΙΓΕΝΙΑ ΕΝ ΤΑΥΡΟΙΣ

Στα  δύο έργα, Ελένη και Ιφιγένεια εν Tαύροις, ο Ευριπίδης χρησιμοποιεί πολλές ομοιότητες για να αναδείξει το θέμα της σωτηρίας. Αρχικά και στα δύο  έργα, ο κύριος παράγοντας για τη διαφυγή των ηρώων είναι η πρωτοβουλία αλλά και η εξυπνάδα  της γυναίκας. Η Ελένη καταστρώνει σχέδιο εξαπάτησης όσο βρίσκεται με τον Μενέλαο στην αυλή του βασιλιά Θεοκλύμενου στην Αίγυπτο και αξιοποιεί τα ελληνικά ταφικά έθιμα. Παρομοίως, η Ιφιγένεια οργανώνει το σχέδιο σωτηρίας από την χώρα των Ταύρων με το πρόσχημα του καθαρμού των ξένων και τη μεταφορά του ιερού αγάλματος της θεάς Άρτεμης. Επομένως, και στις δύο περιπτώσεις ο Ευριπίδης χρησιμοποιεί θρησκευτικά επιχειρήματα για να στηρίξει το σχέδιο σωτηρίας, ίσως διότι αυτό απαιτεί η διαφυγή, η οποία  και στα δύο έργα είναι εφικτή μόνο μέσω θαλάσσης, με πλοίο. Επιπλέον, στο τέλος και των δύο έργων υπάρχει θεϊκή παρέμβαση. Στην Ελένη οι Διόσκουροι εμφανίζονται ως από μηχανής θεοί, με σκοπό να εγγυηθούν την επιστροφή, ενώ στην Ιφιγένεια η Αθηνά εμφανίζεται  ως από μηχανής θεός, για να ηρεμήσει τον Θόαντα και να εγγυηθεί την επιστροφή στην Ελλάδα. Τέλος και στα δύο έργα εξαπατώνται οι βασιλείς. Στην Ελένη ο Θεοκλύμενος και στην Ιφιγένεια ο Θόαντας.

                                                                   Η μαθήτρια του Γ’1

Μάρα Β.

 

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΗΝ «ΕΛΕΝΗ» ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑΣ

 

Θέμα σωτηρίας με σχέδιο

• Και στις δύο τραγωδίες οι πρωταγωνιστές καταστρώνουν ένα επινοημένο σχέδιο σωτηρίας για να διαφύγουν από έναν εχθρικό χώρο (Αίγυπτος στην «Ελένη», Ταυρίδα στην «Ιφιγένεια»).

 

Η σύλληψη του σχεδίου

• Η σύλληψη του σχεδίου και στις δύο περιπτώσεις ανήκει στις δύο ηρωίδες την Ελένη και την Ιφιγένεια.

Το σχέδιο και η εξασφάλιση του καραβιού

• Στην «Ιφιγένεια εν Ταύροις» προσποιούνται ότι ο Ορέστης και ο Πυλάδης έχουν μολυνθεί από την μητροκτονία και πρέπει να εξαγνιστούν στην θάλασσα, μακριά από την στεριά, οπότε απαραίτητο είναι ένα καράβι.

 

• Στην «Ελένη» ισχυρίζονται ότι ο Μενέλαος είναι νεκρός για να αποκτήσουν πλοίο για τη δήθεν τελετή που θα κάνουν προς τιμήν του ανοιχτά στη θάλασσα σκορπώντας δώρα.

 

Αντίπαλος βασιλιάς/εμπόδιο

• Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει ένας βάρβαρος βασιλιάς που εμποδίζει τη διαφυγή (Θόας στην Ταυρίδα, Θεοκλύμενος στην Αίγυπτο), καθώς και στις δύο τραγωδίες απειλείται η ζωή των ανδρών ηρώων στην ξένη χώρα. Ο βασιλιάς της Αιγύπτου Θεοκλύμενος έχει διατάξει τον θάνατο όποιου Έλληνα φθάσει στην Αίγυπτο, ενώ στην χώρα των Ταύρων ο βασιλιάς Θόας  διέταξε οι Έλληνες που θα έρχονται στη χώρα να προσφέρονται θυσία στην θεά Άρτεμη.

 

Θεϊκή παρέμβαση στο τέλος

• Και τα δύο έργα κλείνουν με την παρέμβαση  θεού, της Αθηνάς στην Ιφιγένεια, των Διόσκουρων στην Ελένη που αποκαθιστά την τάξη και προσφέρει τη λύση.

 

Οι μαθητές του Γ4 : Ευαγγελία-Ειρήνη Τ., Γιάννης Τ.

 

 

 

 

OI ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΩΤΗΡΙΑΣ

Ο ρόλος των γυναικών:

• Η Ιφιγένεια παίζει πολύ ενεργό ρόλο στο σχέδιο. Είναι αυτή που σκέφτεται το τέχνασμα.
• Αντίθετα, στην Ελένη, το σχέδιο μπορεί να το συλλαμβάνει η Ελένη αλλά έχει και τη μορφή συνεργασίας ανάμεσα στην Ελένη και τον Μενέλαο, με τον Μενέλαο να έχει πιο ενεργό ρόλο στην εκτέλεση.

• Η Ιφιγένεια κινδυνεύει άμεσα, γιατί είναι ιέρεια σε έναν τόπο όπου θυσιάζουν Έλληνες, όταν φτάνουν ως ξένοι.
• Η Ελένη είναι περισσότερο σε αιχμαλωσία αλλά δεν αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο θανάτου.

• Η Ιφιγένεια είναι πιο τραγική μορφή, γεμάτη θλίψη, νοσταλγία και πόνο για την πατρίδα και τη μοίρα της οικογένειας της. Τρέφει μια αόρατη ελπίδα ότι ο Ορέστης που άφησε μωρό στην πατρίδα, θα έρθει κάποια ημέρα να την επαναπατρίσει.
• Η Ελένη είναι πιο αισιόδοξη καθώς ο Ερμής της είχε υποσχεθεί πως ο Μενέλαος θα ερχόταν κάποτε στην Αίγυπτο και θα επέστρεφαν μαζί στην πατρίδα.

 

Διαφορετικός στόχος:

• Στην Ιφιγένεια το σχέδιο σωτηρίας έχει ως σκοπό όχι μόνο τη διαφυγή αλλά και την εκπλήρωση ενός χρησμού του Απόλλωνα (ο Ορέστης πρέπει να φέρει το ξόανο της Άρτεμης στην Ελλάδα). Δηλαδή έχει και θρησκευτικό σκοπό.
• Στην Ελένη ο στόχος είναι καθαρά προσωπικός: να ξεφύγουν η Ελένη και ο Μενέλαος και να συνεχίσουν τη ζωή τους στην αγαπημένη τους Σπάρτη χωρίς να υπάρχει κάποιος θεϊκός χρησμός που να καθοδηγεί τις πράξεις τους.

 

                   Αμαλία Χ. και Ευαγγελία Χ., Γ4

 

 

 

Το Σχέδιο Διαφυγής  στα δύο έργα  του Ευριπίδη

 

Σε αυτήν την εργασία, θα εξερευνήσουμε δύο σημαντικά αρχαία ελληνικά έργα του Ευριπίδη: την «Ιφιγένεια εν Ταύροις» και την «Ελένη». Και στα δύο αυτά δράματα, οι βασικοί ήρωες βρίσκονται σε πολύ δύσκολες καταστάσεις και αναγκάζονται να φτιάξουν ένα έξυπνο σχέδιο για να σωθούν.

Θα εξετάσουμε τι κοινό έχουν αυτά τα σχέδια διαφυγής, αλλά και ποιες είναι οι διαφορές τους. Έτσι, θα καταλάβουμε καλύτερα πώς ο Ευριπίδης χρησιμοποιούσε την πλοκή  και πώς οι χαρακτήρες του κατάφερναν να ξεπεράσουν τα εμπόδια με την εξυπνάδα τους.

 

 Ομοιότητες

Και στα δύο έργα, οι ήρωες βρίσκονται σε δύσκολη θέση και σκαρφίζονται έξυπνα κόλπα για να ξεφύγουν. Να τι έχουν κοινό:

 

 Θεϊκή επέμβαση: Ακόμα κι αν οι άνθρωποι κάνουν το σχέδιο, οι θεοί συχνά παίζουν κάποιο ρόλο. Ή έχουν δημιουργήσει την κατάσταση από την οποία προσπαθούν να ξεφύγουν, ή τους δίνουν μια «από μηχανής» βοήθεια για να πετύχει το σχέδιο. Στην «Ιφιγένεια», η Άρτεμη έσωσε την Ιφιγένεια και την μετέφερε χωρίς τη θέλησή της στην Ταυρίδα, γι” αυτό και ήθελε να φύγει. Στην «Ελένη», οι θεοί έφτιαξαν ένα «φάντασμα», ομοίωμα της Ελένης, που ήταν η αρχή όλης της φασαρίας του Τρωικού πολέμου και ενοχοποίησε άθελά της την ηρωίδα, ενώ βρέθηκε εξόριστη στην Αίγυπτο.

 «Το Ψέμα είναι το Κλειδί» (Εξαπάτηση): Και στις δύο ιστορίες, το ψέμα και η πονηριά είναι βασικά εργαλεία. Οι ήρωες λένε ψέματα και ξεγελούν αυτούς που τους κρατούν και έχουν εξουσία πάνω τους, δηλ. τους βασιλείς, τον Θόαντα και τον Θεοκλύμενο.

Χρήση Τελετών: Και οι δύο ιστορίες χρησιμοποιούν έξυπνα τις θρησκευτικές συνήθειες ή τις πεποιθήσεις για να πετύχουν το σκοπό τους. Είναι σαν να χρησιμοποιούν το σύστημα που τους περιορίζει, για να ξεφύγουν!

Απόδραση από Αιχμαλωσία: Ο τελικός στόχος και στα δύο έργα είναι να ξεφύγουν από μία χώρα όπου δεν θέλουν να βρίσκονται και να γυρίσουν στην πατρίδα τους.

Τι Γίνεται στο Τέλος:

Ιφιγένεια η εν Ταύροις: Η απόδραση πετυχαίνει, και η Ιφιγένεια επιστρέφει στην Ελλάδα με τον Ορέστη και το άγαλμα της Άρτεμης.

Ελένη: Η απόδραση επίσης πετυχαίνει, και η Ελένη με τον Μενέλαο ξανασμίγουν και γυρίζουν στη Σπάρτη. Το τέλος αποκαθιστά την καλή φήμη της Ελένης.

 

 Διαφορές

Αν και μοιάζουν, ο τρόπος που οι ηρωίδες και οι ήρωες είναι φυλακισμένοι, τα συγκεκριμένα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν και τα συναισθήματα είναι αρκετά διαφορετικά.

 

 Πώς είναι Φυλακισμένοι:

Ιφιγένεια η εν Ταύροις: Η Ιφιγένεια είναι ιέρεια και αναγκάζεται να κάνει ανθρώπινες θυσίες. Η ζωή της δεν κινδυνεύει άμεσα από τους Ταύρους, αλλά νιώθει άσχημα που κάνει αυτές τις φρικτές πράξεις. Είναι σαν να είναι «φυλακισμένη» και στην ψυχή.

Ελένη: Η Ελένη είναι σαν φυλακισμένη στην Αίγυπτο, γιατί ο βασιλιάς Θεοκλύμενος θέλει να την παντρευτεί. Η ζωή της κινδυνεύει αν αποκαλυφθεί ποια είναι πραγματικά ή αν ο βασιλιάς μάθει ότι ο Μενέλαος (ο άντρας της) είναι εκεί. Η δική της «φυλακή» είναι να προσποιείται ότι είναι κάποια άλλη και να αποφύγει έναν γάμο που δεν θέλει.

Τα τεχνάσματα για να Ξεγελάσουν:

Ιφιγένεια η εν Ταύροις: Η Ιφιγένεια λέει ότι ο Ορέστης και ο Πυλάδης (και το άγαλμα της Άρτεμης) είναι «μιασμένα» και πρέπει να καθαριστούν στη θάλασσα. Αυτό τους δίνει την ευκαιρία να φτάσουν στο πλοίο.

 Ελένη: Η Ελένη και ο Μενέλαος προσποιούνται ότι ο Μενέλαος πέθανε και πρέπει να κάνουν μια συμβολική κηδεία στη θάλασσα.

Τα Συναισθήματα και οι Αιτίες:

Ιφιγένεια η εν Ταύροις: Ο βασικός λόγος είναι η αδελφική αγάπη και η επιθυμία να ξεφύγουν από κάτι που είναι ηθικά λανθασμένο. Η επανένωση της Ιφιγένειας και του Ορέστη και η επιστροφή τους στην πατρίδα είναι αυτό που ποθούν και οι δύο.

Ελένη: Ο βασικός λόγος είναι η αγάπη και η πίστη στον άντρα της, τον Μενέλαο, και η επιθυμία να ξαναβρεί την τιμή της, που χάθηκε λόγω του Τρωικού Πολέμου (αν και αυτή δεν ήταν ποτέ στην Τροία!). Εδώ, το συναίσθημα επικεντρώνεται στην επανένωση του ζευγαριού και στο να αποκαλυφθεί η αλήθεια.

Ο Ρόλος του Αγάλματος:

Ιφιγένεια η εν Ταύροις: Το άγαλμα της Άρτεμης που μολύνθηκε είναι πολύ σημαντικό για την εξαπάτηση του βασιλιά, γιατί ο «καθαρισμός» του είναι η δικαιολογία για την απόδραση. Είναι ένα αντικείμενο που βοηθάει πολύ στο σχέδιο.

Ελένη: Δεν υπάρχει κάποιο τέτοιο ιερό αντικείμενο που να χρειάζεται «διάσωση» ή να χρησιμοποιείται για την απόδραση. Εδώ, το επίκεντρο είναι μόνο οι άνθρωποι και η εξυπνάδα τους.

Χρήστος Κ., Θάνος Ζ., Γ1

 

 

 

 

 

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΕΝ ΤΑΥΡΟΙΣ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ

 

 

Θέμα: Ορέστης – Πυλάδης: πρότυπο φιλίας

Σύμφωνα με την αρχαία ελληνική μυθολογία η φιλία του Ορέστη και του Πυλάδη αποτελεί πρότυπο αληθινής αφοσίωσης, αλληλεγγύης και φιλίας. Συγκεκριμένα στην «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Ευριπίδη η σχέση τους χαρακτηρίζεται από την πίστη, τη θυσία και την αγάπη.

Ο μύθος

  Ο Ορέστης ήταν γιος του Αγαμέμνονα, ο οποίος ήταν βασιλιάς των Μυκηνών και του Άργους και της Κλυταιμνήστρας και είχε αδέρφια την Ηλέκτρα και την Ιφιγένεια. Ο Πυλάδης ήταν γιος του Στρόφιου, βασιλιά της Φωκίδας και πρώτος ξάδερφος του Ορέστη (η μητέρα του Αναξιβία ή γνωστή ως Αντυόχη, ήταν αδελφή του Αγαμέμνονα και του Μενέλαου).

Στη χώρα των Ταύρων, ο Ορέστης και ο Πυλάδης κινδύνευσαν να θυσιαστούν στο βωμό της θεάς Άρτεμης από την ίδια την Ιφιγένεια. Αφού τα αδέρφια αναγνωρίστηκαν με ένα τέχνασμα που σκαρφίστηκε η Ιφιγένεια, κατάφεραν να ξεφύγουν από τον βασιλιά της χώρας, Θόαντα και να γυρίσουν πίσω σώοι στην Αθήνα.

Ας δούμε όμως τα στοιχεία που καταδεικνύουν τη φιλία τους:

 

α) Η αυτοθυσία του Πυλάδη

Ο Πυλάδης πηγαίνει στην Ταυρίδα, σ΄ ένα μέρος εχθρικό μαζί με τον Ορέστη μετά τον χρησμό του θεού Απόλλωνα, χωρίς να έχει κανένα προσωπικό συμφέρον, για να φέρουν το ξόανο (το αχειροποίητο άγαλμα) της θεάς Άρτεμης, ώστε να λυτρωθεί ο Ορέστης από τις Ερινύες μετά τη μητροκτονία που διέπραξε. Συνελήφθη όμως από τον βασιλιά της Ταυρίδας, τον Θόαντα και προσφέρθηκε μόνος του να θυσιαστεί στην θεά Άρτεμη αντί του Ορέστη.

 

β) Η συμπαράσταση του Πυλάδη στον ψυχικό πόνο του Ορέστη

Μετά τη μητροκτονία, όταν ο Ορέστης υπέφερε από τις Ερινύες (τις θεές της εκδίκησης ή αλλιώς τις τύψεις) ο Πυλάδης και πάλι ήταν το στήριγμά του και τον βοήθησε, ώστε να μην τραπεί σε φυγή αλλά να συνεχίσει την αποστολή του.

 

γ) Ο ένας συμπληρώνει τον άλλον

Ο Πυλάδης είναι λογικός και συνετός, αντίθετα ο Ορέστης είναι συναισθηματικός και νιώθει πολλές ενοχές. Η συντροφικότητά τους και η φιλία τους όμως είναι γνήσιες.

δ) Η σκηνή της απόφασης για το ποιος θα θανατωθεί

Οι δυο ήρωες συνελήφθησαν από τους βαρβάρους ως ιερόσυλοι και επειδή ο βασιλιάς Θόας μισούσε τους ξένους και τους Έλληνες, έπρεπε αυτοί να θυσιαστούν. Πριν λοιπόν θανατωθούν ως θυσία προς τη θεά Άρτεμη, οδηγήθηκαν για εξαγνισμό στο ναό της θεάς από την ιέρεια του ναού, την Ιφιγένεια, με την οποία αναγνωρίστηκαν. Μόλις τους ανακοινώθηκε ότι ένας από τους δύο θα θυσιαστεί, ξεκίνησε μια ευγενική μάχη αυταπάρνησης, με τον καθένα να επιθυμεί να πεθάνει για χάρη του άλλου!

 

Γ. Αθανάσιος – Ζ. Κωνσταντίνος, τμήμα Γ1.