Hays Code
Στην ταραγμένη Αμερική του 20ου αιώνα, συγκεκριμένα στα χρόνια που ακολούθησαν μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η κινηματογραφική κοινότητα αλλά και η κοινή γνώμη οδηγήθηκε σε μαζικό ηθικό πανικό σχετικά με τα πρότυπα που πρόβαλαν οι ταινίες που παρήγαγε το Hollywood και οι επιπτώσεις τους σε κοινωνικό επίπεδο. Η (σχετικά δικαιολογημένη, στο φώς ορισμένων εγκλημάτων που τάραξαν την κοινότητα) υστερία αυτή οδήγησε στην δημιουργία και αργότερα στην εφαρμογή του Κώδικα Παραγωγής Κινηματογραφικών Ταινιών, κοινώς γνωστός ως Κώδικας του Hays (Hays Code). Ο Κώδικας του Hays προέβλεπε ένα κατεβατό DON’TS και περιορισμών σχετικά με το περιεχόμενο των ταινιών που απέβλεπε στην προστασία του καταναλωτή-θεατή από ηθική κατάπτωση, απαγορεύοντας ρητά την προβολή βιωπραγιας χωρίς να υπάρχει κάποια ποινή στο έγκλημα, ερωτικές «ανωμαλίες», την διαφθορά κάθε Αρχής (αστυνόμων, ιερέων κλπ) και άλλα τόσα. Οι κανόνες αυτοί θεωρήθηκαν από πολλούς λογοκρισία, δοκιμάστηκαν, αποδοκιμάστηκαν καταπατήθηκαν και εν τέλη αποσύρθηκαν οριστικά το 1968. Ακόμα και σήμερα όμως, μετά από ριζικές αλλαγές στις κοινωνικές συμβάσεις και στο τι θεωρείται «αποδεκτό», αντίστοιχες μορφές λογοκρισίας εξακολουθούν να υπάρχουν και να εφαρμόζονται.
Τι είναι όμως η λογοκρισία;
Πως ορίζεται και μπορεί να είναι ποτέ δικαιολογημένη τακτική; Η λογοκρισία είναι η κατασταλτική ή προληπτική απαγόρευση ανθρώπινης έκφρασης που επιχειρείται από κάποια Αρχή. Είναι ουσιαστικά ένας τρόπος ελέγχου της κοινωνίας μέσω του ελέγχου των ιδεών που προβάλλονται σε αυτή από τα Μ.Μ.Ε, την λογοτεχνία, την τέχνη και την ψυχαγωγία. Στις μέρες μας, στον δυτικό κόσμο, η έβδομη τέχνη δεν υφίσταται ιδιαίτερους περιορισμούς. Οι μόνες εξαιρέσεις είναι ακραίες περιπτώσεις που προβάλουν τρομολαγνικές εικόνες και εκμεταλλεύονται τον ανθρώπινο πόνο. Είναι αμφιλεγόμενο κατά πόσο τέτοιο υλικό μπορεί να θεωρηθεί «τέχνη» και μέχρι τι επίπεδο είναι αποδεκτό. Οι θερμοί υποστηρικτές του ισχυρίζονται ότι η βία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας που αξίζει να εκφράσει σε ένα καλλιτεχνικό πλαίσιο. Άλλοι πιστεύουν ότι δεν έχει θέση στις τέχνες και ότι η προβολή τέτοιων βίαιων στοιχείων συμβάλει μόνο στην εξυπηρέτηση των τρομολαγνικών διαθέσεων ορισμένων ατόμων. Πέρα από το γεγονός ότι θεωρείται κακόγουστο, υπάρχει έντονη συζήτηση γύρω από την ηθική της απεικόνισης σκηνών βίας στον κινηματογράφο και στην ψυχαγωγία, και αν προσφέρει ποτέ κάτι ουσιαστικό ή άμα υπάρχει απλά για το λεγόμενο «shock value» (η ικανότητα μιας εικόνας να προκαλέσει έντονη αντίδραση σοκ, αηδίας, θυμού ή φόβου στο κοινό. Χρησιμοποιείται σκόπιμα για να κεντρίσει την προσοχή). Πιο συγκεκριμένα, υπάρχει η αντίληψη ότι η βία που προβάλλεται στα προαναφερόμενα μέσα επικοινωνίας συμβάλει στην απευαισθητοποίηση των θεατών, και κατ” επέκταση της κοινωνίας προς παραβατικές συμπεριφορές όπως η βία εναντίον των γυναικών, ο οπλοχρησία, ο πόλεμος κλπ…
Όμως, έχει συμβάλει όντως σε τόσο μεγάλο βαθμό η ψυχαγωγία και η τέχνη στην απάθεια που παρατηρείται στην σημερινή κοινωνία; Είναι ένα αποτέλεσμα της ηθικής κατάπτωσης του καταναλωτή-θεατή, όπως θα ισχυριζόταν ένας υποστηρικτής του Κώδικα του Hays, ή μήπως η τέχνη είναι ένα μέσο έκφρασης και ένας καθρέφτης της κοινωνίας ;;;
ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΣ: Αιμιλία Μ.
