Πρόκειται για πίνακα του Σαλβατόρ Νταλί και θεωρείται το πιο δημοφιλές έργο του. Ο πίνακας δημιουργήθηκε το 1931 και για πολλούς είναι το καλύτερο υπερρεαλιστικό έργο που δημιούργησε ο Νταλί. Ο πίνακας είναι ελαιογραφία, που παρά τη μεγάλη του λεπτομέρεια, έχει αρκετά μικρές διαστάσεις. Τα «εύκαμπτα» ρολόγια παραπέμπουν στη ρευστότητα του χρόνου.

Το τοπίο, αν και πλήρως εναρμονισμένο με τη θεματολογία, δεν ανήκει στη φαντασία, αλλά είναι μια πραγματική έρημος κοντά στην Καταλονία της Ισπανίας. Στο βάθος, ο ορίζοντας ξεκινάει με μπλε και καταλήγει σε κίτρινο, ενώ από κάτω του διακρίνεται κάποια όαση. Πιο δίπλα, υπάρχουν βουνά που προσδίδουν έναν ρεαλιστικό χαρακτήρα στο έργο. Στο προσκήνιο, κυριαρχεί το βασικό μοτίβο του πίνακα, τα ρολόγια. Τρία από αυτά είναι παραμορφωμένα και φαίνεται

 

να λιώνουν, γεγονός που προσδίδει ευκαμπτότητα και κίνηση. Το ένα από τα δύο ασημένια ρολόγια βρίσκεται σε ένα δέντρο χωρίς ρίζες, ενώ το χρυσό υποχωρεί προς το έδαφος. Το άλλο ασημένιο ρολόι βρίσκεται πάνω σε μια λευκή μορφή στο έδαφος, η οποία δεν παρουσιάζει ανθρώπινα χαρακτηριστικά, παρά μόνο βλεφαρίδες, που διαφέρουν μεταξύ τους. Τέλος, υπάρχει ένα χάλκινο ρολόι, πάνω στο οποίο παρατηρούνται μυρμήγκια.

Η ψυχολογία βλέπει σε αυτόν τον πίνακα θέματα γνωστικής ψυχολογίας, με την αδυναμία της μνήμης, ενώ ο τίτλος του είναι ένα ειρωνικό σχόλιο, ότι η μνήμη «μας εγκαταλείπει» στο πέρασμα του χρόνου. Τα ρολόγια ερμηνεύονται ως οι αναμνήσεις και η ανάκλησή τους από τους ανθρώπους. Το ασημένιο ρολόι συμβολίζει τα περασμένα χρόνια, ενώ αυτό πάνω στην λευκή μορφή δηλώνει πως είμαστε δέσμιοι του παρελθόντος μας. Το χρυσό ρολόι συμβολίζει τα καλύτερα χρόνια της ζωής μας, ενώ το τελευταίο, τις αναμνήσεις που κλείνουμε μέσα μας, αφού και το ίδιο είναι κλειστό. Τέλος, τα μυρμήγκια πάνω στο χάλκινο ρολόι συμβολίζουν την σταδιακή διάβρωση αυτών των αναμνήσεων, που προφανώς κρίνεται αναπόφευκτη.

 

Ελένη  Δεμερτζή Α4