Σε αυτό το τεύχος, η θεματολογία μας είναι πιο πλούσια από ποτέ. Ενδεικτικά, ταξιδεύουμε στη Θεσσαλονίκη για να μάθουμε τη μάχη πίσω από το όνομά της, περιηγούμαστε στο ιστορικό Ερμιόνιο και γνωρίζουμε τον Μικρασιατικό Σύλλογο Π.Ε. Κοζάνης. Ξεχωριστή στιγμή για εμάς ήταν η διαδικτυακή συνάντηση με τη συγγραφέα κ. Ελένη Λετώνη, η οποία μας βοήθησε να δούμε το παρελθόν μέσα από μια νέα, βιωματική ματιά.

Από τους συμβολισμούς στα έργα του Βαν Γκογκ μέχρι τον σύγχρονο κόσμο των Manga και τα γκράφιτι της πόλης μας, η τέχνη πρωταγωνιστεί. Επίσης, συγχαίρουμε τους μαθητές και τις μαθήτριες του 4ου Γυμνασίου για τη συμμετοχή τους σε διαγωνισμό αφίσας. Παράλληλα, η γλώσσα μας γίνεται πεδίο πρόκλησης, καλώντας μας να αναρωτηθούμε αν είμαστε «εμβριθείς» γνώστες ή απλώς επιρρεπείς στα λάθη.

Μέσα από τα άρθρα μας αναζητούμε τρόπους πρόληψης της σχολικής βίας, αναλύουμε τα στερεότυπα που μας περιβάλλουν και τιμούμε ημέρες-σύμβολα, όπως την Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης. Φυσικά, δεν λείπει η παράδοση με τους Φανούς της Κοζάνης και η επαφή με άλλους πολιτισμούς, όπως η γαλλική γιορτή La Chandeleur. Με αφορμή τη Γιορτή της Γυναίκας, παρουσιάζουμε τη ζωή και το έργο της Καλλιρρόης Παρρέν, της γυναίκας που πρωτοστάτησε στη γυναικεία δημοσιογραφία και τους κοινωνικούς αγώνες στην Ελλάδα.

Καλή ανάγνωση!

colors of greece instagram

Τι θα διαβάσετε στις σελίδες του:

• Εθελοντισμός & Πολιτισμός: Ο κεντρικός άξονας αυτού του τεύχους. Θα δείτε πρωτότυπα έργα τέχνης που δημιουργήθηκαν σε ψηφιακά περιβάλλοντα, στέλνοντας ηχηρά μηνύματα αλληλεγγύης. Παράλληλα, αναδεικνύουμε το έργο τοπικών πολιτιστικών συλλόγων που κρατούν την παράδοσή μας ζωντανή.
• Η Γλώσσα ως Γέφυρα: Μέσα από ένα εντυπωσιακό «συννεφόλεξο», γιορτάζουμε την ελληνική γλώσσα αλλά και τη μητρική γλώσσα κάθε συμμαθητή μας. Η πολυγλωσσία και η συμπερίληψη γίνονται πράξη, τονίζοντας τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.
• Ψηφιακές Αφηγήσεις: Οι μαθητές παίρνουν τον λόγο! Θα βρείτε ψηφιακές παρουσιάσεις αποσπασμάτων της νεοελληνικής γραμματείας, αλλά και δικά μας, πρωτότυπα κείμενα που γεφυρώνουν το χθες με το σήμερα.

«Όταν οι νέοι έχουν φωνή και χώρο να εκφραστούν, μπορούν να εμπνεύσουν και να συμβάλουν ουσιαστικά σε έναν καλύτερο κόσμο.»

Γιατί αυτό το τεύχος είναι ξεχωριστό;

Οι δράσεις μας δεν είναι απλά εργασίες στην τάξη. Είναι άμεσα συνδεδεμένες με τους 17 Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης και τις παγκόσμιες ημέρες, αποδεικνύοντας ότι το σχολείο μας είναι ένας ζωντανός οργανισμός, συνδεδεμένος με την κοινωνία και το μέλλον.

Πατώντας τον παρακάτω σύνδεσμο σας προσκαλούμε όλους να ξεφυλλίσετε το ψηφιακό μας περιοδικό, να εμπνευστείτε από τις δημιουργίες των συμμαθητών σας και να δείτε πώς η δημιουργικότητα μπορεί να γίνει όχημα αλλαγής!

https://schoolpress.sch.gr/sch10diktio/

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης πραγματοποιήθηκε ένας γόνιμος διάλογος, κατά τον οποίο οι μαθητές/τριες έθεσαν ερωτήσεις σχετικά με τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του νεοελληνικού κράτους και ειδικότερα για την περίοδο της βασιλείας του πρώτου βασιλιά της Ελλάδας, του Όθωνα, που αποτελεί και αντικείμενο μελέτης στο μάθημα της Ιστορίας της Γ΄ Γυμνασίου.

Με αφορμή το βιβλίο της «Του Όθωνα τα χρόνια», η κ. Λετώνη μίλησε στους μαθητές/τριες για σημαντικές πτυχές της περιόδου και αφηγήθηκε χαρακτηριστικά περιστατικά που φωτίζουν τόσο τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος όσο και την προσωπικότητα του Όθωνα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η συζήτηση γύρω από τη Μεγάλη Ιδέα, η οποία επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τις προσδοκίες και τις πολιτικές επιδιώξεις της εποχής. Στο πλαίσιο αυτό, η κ. Λετώνη αφηγήθηκε ένα χαρακτηριστικό περιστατικό που συνδέεται με τον θάνατο του σουλτάνου Μαχμούτ Β΄ και τον βασιλιά Όθωνα. Όπως μας εξήγησε, σε μια επίσκεψή του στη Σμύρνη, όπου είχε μεταβεί για να συναντήσει τον αδελφό του, ο Όθωνας έτυχε θερμής υποδοχής από τον ελληνικό πληθυσμό της πόλης, γεγονός που τον ενθουσίασε ιδιαίτερα. Όταν αργότερα πληροφορήθηκε τον θάνατο του σουλτάνου, φέρεται να ζήτησε να ετοιμαστεί το μοναδικό πολεμικό πλοίο που διέθετε τότε η Ελλάδα, με τη σκέψη να πλεύσει προς την Κωνσταντινούπολη και να αναλάβει ο ίδιος την εξουσία. Το περιστατικό αυτό φωτίζει πλευρές του χαρακτήρα και των φιλοδοξιών του Όθωνα.

Παράλληλα, η κ. Λετώνη μίλησε στους μαθητές/τριες για τη διαδικασία συγγραφής του βιβλίου της, το οποίο προέκυψε μέσα από τη δημιουργία των ιστορικών της podcast με τίτλο «Κάθε γωνιά μια ιστορία». Μέσα από τη συζήτηση αυτή, οι μαθητές γνώρισαν έναν σύγχρονο και ιδιαίτερα ενδιαφέροντα τρόπο προσέγγισης της Ιστορίας. Τα podcast μπορούν να αποτελέσουν έναν εναλλακτικό τρόπο γνωριμίας με το παρελθόν και να κεντρίσουν το ενδιαφέρον των νέων για την ιστορική γνώση μέσα από την αφήγηση και τον προφορικό λόγο.

Η συνάντηση αποτέλεσε μια πολύτιμη εμπειρία για τους μαθητές/τριες, καθώς τους έδωσε την ευκαιρία να συζητήσουν για την Ιστορία πέρα από το σχολικό εγχειρίδιο και να δουν πώς τα ιστορικά γεγονότα μπορούν να ζωντανέψουν μέσα από την αφήγηση.

Ευχαριστούμε θερμά την κ. Ελένη Λετώνη για την πρόθυμη ανταπόκρισή της στην πρόσκλησή μας και για τη γόνιμη και ουσιαστική συζήτηση που είχαμε μαζί της.

Η πρόσφατη διαδικτυακή μας συνάντηση με τη συγγραφέα Ελένη Λετώνη μας απέδειξε το αντίθετο: ότι η Ιστορία είναι ζωντανή και βρίσκεται παντού γύρω μας, αρκεί να ξέρουμε πώς να την ακούσουμε.

«Κάθε γωνιά μια ιστορία»

Μέσα από τη σειρά ιστορικών podcast της με τίτλο «Κάθε γωνιά μια ιστορία» (στο pod.gr), η κ. Λετώνη καταφέρνει κάτι μοναδικό. Δεν παραδίδει μάθημα, αλλά διηγείται ιστορίες. Εστιάζοντας κυρίως στον 18ο και 19ο αιώνα —την περίοδο της Επανάστασης, του Όθωνα, των μεγάλων πολιτικών παθών και της διαμόρφωσης της σύγχρονης Αθήνας— μας μεταφέρει στο παρασκήνιο των μεγάλων γεγονότων.

Από την πλατεία Συντάγματος και τη Βουλή (που κάποτε ήταν παλάτι) μέχρι τις άγνωστες πτυχές της Μεγάλης Ιδέας και τις προσωπικές φιλοδοξίες των βασιλέων, τα podcast της μας δείχνουν ότι οι ήρωες και οι πρωταγωνιστές του παρελθόντος ήταν άνθρωποι με πάθη, λάθη και όνειρα.

Γιατί να την ακούσετε;

Τα podcast είναι ο πιο σύγχρονος και ελκυστικός τρόπος για να έρθουμε σε επαφή με τη γνώση. Μπορείς να τα ακούσεις στο λεωφορείο, στο δρόμο για το φροντιστήριο ή ακόμα και χαλαρώνοντας στο σπίτι.

• Δεν είναι διάβασμα: Είναι αφήγηση.
• Συνδέονται με το σήμερα: Μαθαίνεις γιατί οι δρόμοι της Αθήνας όταν τους περπατάμε στις κεδρομές μας  λέγονται έτσι.
• Βοηθούν στο μάθημα: Ειδικά για εμάς στη Γ’ Γυμνασίου, η περίοδος του Όθωνα και της δημιουργίας του κράτους αποκτά ξαφνικά «πρόσωπο» και ενδιαφέρον.

Η πρότασή μας: Την επόμενη φορά που θα βάλετε τα ακουστικά σας, αναζητήστε την Ελένη Λετώνη. Θα εκπλαγείτε από το πόσο συναρπαστική μπορεί να γίνει η Ιστορία, όταν παύει να είναι απλώς ένα βιβλίο και γίνεται μια ιστορία που σου ψιθυρίζει κάποιος στο αυτί.

Βρείτε τα επεισόδια στο pod.gr, στο Spotify και σε όλες τις πλατφόρμες podcast.

Ανακαλύψτε τα podcast εδώ: Μπορείτε να ακούσετε όλα τα επεισόδια της σειράς «Κάθε γωνιά μια ιστορία» στον παρακάτω σύνδεσμο:

https://pod.gr/kathe-gonia-mia-istoria/

Στην καθημερινότητά μας, πολλές φορές βγάζουμε συμπεράσματα για τους άλλους χωρίς να τους γνωρίζουμε πραγματικά. Για παράδειγμα, ακούμε φράσεις όπως «τα αγόρια δεν κλαίνε» ή «οι ξένοι είναι επικίνδυνοι». Αυτές οι απόψεις ονομάζονται στερεότυπα και προκαταλήψεις. Μπορεί να μας βοηθούν να σκεφτόμαστε πιο γρήγορα, αλλά στην πραγματικότητα δημιουργούν προβλήματα στις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους.

 Πώς δημιουργούνται;

Κανείς δεν γεννιέται με προκαταλήψεις. Τις αποκτούμε μεγαλώνοντας μέσα από το περιβάλλον μας. Πρώτα απ’ όλα, επηρεαζόμαστε από την οικογένειά μας, αφού συχνά υιοθετούμε τις απόψεις των γονιών μας χωρίς να τις σκεφτούμε. Επίσης, τα μέσα ενημέρωσης και τα social media προβάλλουν συχνά υπερβολικές ή λανθασμένες εικόνες για διάφορες ομάδες ανθρώπων. Τέλος, σημαντικό ρόλο παίζει και ο φόβος για το άγνωστο, γιατί όταν δεν γνωρίζουμε κάτι, είναι εύκολο να το κρίνουμε αρνητικά.

Στερεότυπα – προκαταλήψεις – διακρίσεις: Ποια είναι η διαφορά τους;

Τα στερεότυπα, οι προκαταλήψεις και οι διακρίσεις συνδέονται μεταξύ τους αλλά δεν είναι το ίδιο πράγμα. Το στερεότυπο είναι μια γενική ιδέα που έχουμε για μια ομάδα ανθρώπων. Η προκατάληψη είναι το συναίσθημα που νιώθουμε απέναντι σε κάποιον χωρίς να τον γνωρίζουμε. Τέλος, η διάκριση είναι η πράξη, δηλαδή όταν φερόμαστε άδικα σε κάποιον εξαιτίας αυτών των ιδεών.

 Οι συνέπειες

Τα στερεότυπα επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις μας. Πρώτον, δεν βλέπουμε τον άλλον όπως πραγματικά είναι, αλλά τον κρίνουμε επιφανειακά. Έτσι μπορεί να χάσουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε έναν καλό φίλο. Επιπλέον, δημιουργούνται συγκρούσεις και φαινόμενα όπως ο ρατσισμός και το bullying. Τέλος, πολλοί άνθρωποι αδικούνται και δεν μπορούν να πετύχουν τους στόχους τους επειδή η κοινωνία τους βάζει περιορισμούς.

 Τι μπορούμε να κάνουμε;

Για να αντιμετωπίσουμε τα στερεότυπα, χρειάζεται να σκεφτόμαστε πιο κριτικά. Πριν πιστέψουμε κάτι, καλό είναι να αναρωτιόμαστε αν είναι πραγματικά σωστό ή αν απλώς το έχουμε μάθει έτσι. Να εμπιστευόμαστε το δικο μας ,προσωπικό κριτήριο για να φιαμορφωνουμε αποψη για ανθρώπους ή καταστάσεις. Να αμφισβητούμε και να προσπαθούμε να επιβεβαιώσουμε οι ίδιοι αυτά που μας παρουσιάζουν ως δεδομένα.

Τα στερεότυπα μοιάζουν με ένα φίλτρο που αλλοιώνει την πραγματικότητα. Αν καταφέρουμε να τα ξεπεράσουμε, θα δούμε τους ανθρώπους όπως πραγματικά είναι και θα δημιουργήσουμε πιο ουσιαστικές σχέσεις, χωρίς προϋποθέσεις και προαπαιτούμενα.

Γράφει η Αποστολία Καραθάνου Γ2

Μια επίσκεψη γεμάτη ζεστασιά και ιστορία 

Η συντακτική μας ομάδα έγινε δεκτή με ιδιαίτερη χαρά από την Πρόεδρο κ. Φωτεινή Καμίτα και δύο μέλη του συλλόγου, την κ. Δήμητρα Κουντούδη και τον κ. Θεολόγη Μελά. Κατά την ξενάγησή μας, είδαμε έναν χώρο γεμάτο ζωή και δραστηριότητα:

• Περιηγηθήκαμε στην αίθουσα χορού, εκεί όπου η χορευτικές ομάδες δίνουν ζωή στους ρυθμούς της Μικράς Ασίας.

• Επισκεφθήκαμε τον χώρο ζωγραφικής, όπου η τέχνη συναντά την παράδοση, ενώ ενημερωθήκαμε και για τα τμήματα χορωδίας, αγιογραφίας και οικοκυρικών που λειτουργούν με επιτυχία για τα 200 μέλη του συλλόγου.

Φορώντας την Ιστορία: Μια μοναδική εμπειρία

Η πιο δυνατή στιγμή της επίσκεψής μας ήταν όταν μαθήτριες-μέλη της ομάδας μας είχαν την τιμή να φορέσουν τις παραδοσιακές στολές του συλλόγου. Είχαμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε από κοντά:

1. Την επιβλητική αστική στολή, σύμβολο της αρχοντιάς των μεγάλων κέντρων της Ιωνίας.
2. Την παραδοσιακή φορεσιά της Κάτω Παναγιάς, μια αυθεντική ενδυμασία που κουβαλά την ιστορία και την καθημερινότητα των προσφύγων προγόνων μας.

Τα μέλη της συνατκτικής μας ομάδας με τις παραδοσιακές στολές του Μικρασιατικού Συλλόγου Κοζάνης, Μαρία Παυλίδου, Χαρά Πολωνίδου και Μαρία Κουτράκη

Δράση και Εκδοτικό Έργο

Ο σύλλογος κρατά τη μνήμη ολοζώντανη μέσα από πολλές εκδηλώσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.  Αντιπροσωπευτικές ετήσιες εκδηλώσεις είναι:

• η κοπή της βασιλόπιτας και ο ετήσιος χορός
• η συνάντηση χορωδιών απ” όλη την Ελλάδα πάντα στις 29 Μαΐου, στην επέτειο της Άλωσης της Πόλης
• η επέτειος της μνήμης της Μικρασιατικής Καταστροφής τον Σεπτέμβριο με μνημόσυνο, ομιλίες και κατάθεση στεφάνων στο μνημείο Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Ιδιαίτερη εντύπωση μας προκάλεσε η εκδοτική τους δραστηριότητα, που συχνά αγκαλιάζει τη σχολική κοινότητα της Κοζάνης:

• Το λεύκωμα «100 χρόνια μνήμης Μ. Ασίας» (1922-2022).
• Το βιβλίο «Η Μικρασιατική Καταστροφή μέσα από 24 γράμματα» σε συνεργασία με το 4ο ΓΕΛ Κοζάνης.
• Το πρόσφατο έργο «Μικρασιάτικες Γεύσεις» σε συνεργασία με το 1ο ΓΕΛ Κοζάνης.

Ένα Μεγάλο «Ευχαριστώ»

Κλείνοντας αυτό το αφιέρωμα, η συντακτική ομάδα της εφημερίδας «ενός τετάρτου υπόθεση» αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει θερμά την Πρόεδρο κ. Φωτεινή Καμίτα και τα μέλη του Μικρασιατικού Συλλόγου Π.Ε. Κοζάνης, Δήμητρα Κουντούδη και Θεολόγη Μελά, για την άψογη φιλοξενία τους.

Σας ευχαριστούμε που μας ανοίξατε την πόρτα σας, μας εμπιστευτήκατε τις πολύτιμες στολές σας και μοιραστήκατε μαζί μας το όραμά σας. Η αγάπη σας για τη Μικρά Ασία και ο τρόπος που μεταλαμπαδεύετε την ιστορία στις νεότερες γενιές αποτελούν για εμάς αληθινή έμπνευση.

Γνωρίστε τον Σύλλογο

Για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα για το έργο και τις δράσεις του συλλόγου, μπορείτε να τους βρείτε:

Facebook: Μικρασιατικός Σύλλογος Π.Ε. Κοζάνης

H συντακτική ομάδα του 4ου Γυμνασίου Κοζάνης «ενός τετάρτου υπόθεση»

Το κτίριο ανεγέρθηκε την περίοδο 1931-1932, κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου, και σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Μαξιμιλιανό Ρούμπενς. Η κατασκευή του έγινε με χρηματοδότηση της οικογένειας Βαμβακά και ολοκληρώθηκε μέσα σε περίπου δύο χρόνια. Αρχιτεκτονικά, το Ερμιόνιο ξεχωρίζει για τη συμμετρική του μορφή, τα μεγάλα παράθυρα και τα μπαλκόνια του, στοιχεία που ήταν χαρακτηριστικά της εποχής. Το εσωτερικό του ήταν ιδιαίτερα προσεγμένο, με μεγάλους κοινόχρηστους χώρους, αίθουσες υποδοχής και χώρους εστίασης, που έδιναν την αίσθηση πολυτέλειας για εκείνα τα χρόνια.

από το blog Αρήτη της ροδιάς

Βρίσκεται στην κεντρική πλατεία Νίκης, στο πιο ζωντανό σημείο της πόλης, όπου πραγματοποιούνται σημαντικές εκδηλώσεις, όπως παρελάσεις, συγκεντρώσεις και πολιτιστικά δρώμενα. Η θέση του το καθιστά σημείο αναφοράς για κατοίκους και επισκέπτες.

Το ξενοδοχείο υπήρξε μάρτυρας πολλών ιστορικών γεγονότων. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά είναι ότι το 1939 φιλοξένησε τον βασιλιά της Αλβανίας Αχμέτ Ζώγου, ο οποίος κατέφυγε στην Κοζάνη μετά την εισβολή των Ιταλών στη χώρα του.

Με την πάροδο των χρόνων, το κτίριο χαρακτηρίστηκε διατηρητέο και ανακαινίστηκε, ώστε να διατηρήσει τον ιστορικό του χαρακτήρα αλλά και να καλύπτει τις σύγχρονες ανάγκες. Στη σημερινή εποχή, το Ερμιόνιο συνεχίζει να λειτουργεί ως ξενοδοχείο, φιλοξενώντας επισκέπτες από όλο τον κόσμο και προσφέροντας όλες τις απαραίτητες ανέσεις. Με τη μοναδική του τοποθεσία και τη θέα στην κεντρική πλατεία, παραμένει ένα από τα πιο σημαντικά και αναγνωρίσιμα κτίρια της Κοζάνης.

Γράφει ο Λευτέρης Δαβάνης Β1

Πηγές

https://www.ermionio.gr/about/

https://arititisrodias.blogspot.com/2011/07/blog-post_05.html

https://togethermag.gr/life-culture/istoria/ermionion-simeio-anaforas/

Πρόκειται για μια γιορτή με λατρευτικό και ανατρεπτικό χαρακτήρα, που στήνεται γύρω  από ένα βωμό στον  οποίο η φωτιά καίει ακοίμητη όλη τη νύχτα. Γίνεται το βράδυ της Κυριακής της Αποκριάς .Γύρω από η φωτιά σχηματίζεται ένας κύκλος  με επικεφαλή τον κορυφαίο τραγουδιστή, ο οποίος τραγουδάει πρώτος στίχο-στίχο τα πατροπαράδοτα τραγούδια του Φανού ακολουθούμενος από το χορό που τα επαναλαμβάνει με τον ίδιο τρόπο.

Πολλοί μελετητές του Φανού προσπάθησαν να ανιχνεύσουν την καταγωγή του επιμένοντας οι περισσότεροι στην άμεση σύνδεσή του με αρχαίες γιορτές, πράγμα που συμμερίζεται και η πλειονότητα των Κοζανιτών. Σε τέτοιο σημείο μάλιστα ώστε αδίστακτα να ισχυρίζονται  ότι είναι η συνέχεια εκείνων και ο χορός που χορεύεται (σε χρόνο 2/4) δεν είναι παρά αυτούσιος ο Πυρρίχιος χορός των αρχαίων Ελλήνων»

Πώς γιορτάζεται τις ημέρες της Αποκριάς 

Στην Κοζάνη οι εκδηλώσεις της Αποκριάς διαρκούν περίπου δέκα ημέρες. Κάθε βράδυ σε διαφορετική γειτονιά ανάβει ένας Φανός. Οι κάτοικοι μαζεύονται γύρω από τη φωτιά, τραγουδούν, χορεύουν και προσφέρουν κρασί και τοπικά εδέσματα στους επισκέπτες. Έτσι όλη η πόλη μετατρέπεται σε ένα μεγάλο γλέντι. Το βράδυ της Κυριακής της Αποκριάς ανάβουν ταυτόχρονα όλοι οι φανοί σε διάφορες γειτονιές. Εκείνη τη νύχτα η γιορτή κορυφώνεται, καθώς πλήθος κόσμου γυρίζει από φανό σε φανό για να τραγουδήσει και να χορέψει μέχρι αργά.

Από άϋλη πολιτιστική κληρονομιά

Παραδοσιακά φαγητά και κεράσματα

Κατά τη διάρκεια της Αποκριάς στην Κοζάνη οι οικοδεσπότες των φανών προσφέρουν στους επισκέπτες διάφορα παραδοσιακά φαγητά και ποτά. Συνήθως σερβίρονται τοπικοί μεζέδες, κρέας ψημένο στα κάρβουνα, λουκάνικα και πίτες και κιχιά. Παράλληλα προσφέρεται άφθονο κρασί και τσίπουρο, ώστε το γλέντι να συνεχίζεται μέχρι αργά τη νύχτα. Το κέρασμα των επισκεπτών θεωρείται σημαντικό μέρος της φιλοξενίας και της γιορτής, γιατί δείχνει τη χαρά των κατοίκων που μοιράζονται το έθιμο με όλους.

Τα τραγούδια του Φανού

Τα τραγούδια που ακούγονται στους Φανούς είναι παραδοσιακά και σατιρικά. Πολλά από αυτά έχουν σκωπτικό ή πειρακτικό περιεχόμενο και τραγουδιούνται με έναν ιδιαίτερο τρόπο: ο κορυφαίος τραγουδά πρώτος τον στίχο και ο κύκλος των χορευτών τον επαναλαμβάνει.

Από άϋλη πολιτιστική κληρονομιά

Τα Σκωπτικά (Τα «Πονηρά» του Φανού)  

Αυτά είναι η ψυχή της Κοζανίτικης Αποκριάς και χαρακτηρίζονται από την ελευθεροστομία τους:

1. «Πώς το τρίβουν το πιπέρι» (Το κλασικότερο χορευτικό τραγούδι με κινήσεις).
2. «Ο Ήλιος» (Ένα από τα πιο παλιά και αγαπημένα).
3. «Μια μικρή μικρούτσικη» (Διαφορετικό από το «Ένα μικρό μικρούτσικο», με πιο σατιρικό στίχο).
4. «Στης ακρίβειας τον καιρό» (Σατιρίζει την καθημερινότητα και την οικονομία).
5. «Έντεκα» (Το τραγούδι – σύμβολο για την πόλη της Κοζάνης, αν και είναι οργανικό, συχνά συνοδεύεται από στίχους της παρέας).
6. «Μήλο μου κόκκινο» (Στην τοπική παραλλαγή).

Τα «Κοζανίτικα» της Παρέας

Από άϋλη πολιτιστική κληρονομιά

Τα τραγούδια του Φανού δεν συνοδεύονται πάντα από όργανα. Η αυθεντική μορφή τους είναι αντιφωνική: ο κορυφαίος λέει τον στίχο και η «χορεία» (ο κύκλος) τον επαναλαμβάνει ρυθμικά, δημιουργώντας μια υποβλητική ατμόσφαιρα γύρω από τη φωτιά. Τα υπόλοιπα τραγούδια συνοδεύονται συνήθως από παραδοσιακά όργανα και από τον κυκλικό χορό γύρω από τη φωτιά, δημιουργώντας μια μοναδική ατμόσφαιρα γλεντιού και παράδοσης.

Γράφουν η Μαριάννα Χαρισοπούλου και η Αθανασία Χουιλίδου Γ4

Πηγές

https://ayla.culture.gr/catalogue/fanoi-kozanis/

https://cityofkozani.gov.gr/apokries

Καρακώστας, Λ. (1992). Η Κοζανίτικη Αποκριά. Κοζάνη: Έκδοση Δήμου Κοζάνης.

Παπαπολύζος, Ζ. (2002). Τα τραγούδια του Φανού της Κοζάνης. Θεσσαλονίκη.

Το σχολείο μπορεί να ενημερώσει τους μαθητές μέσα από διάφορες δράσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να καλέσει ειδικούς που θα μας εξηγήσουν ότι ΚΑΝΕΙΣ δεν είναι μόνος και ότι πρέπει να μιλάμε όταν κάποιος βρίσκεται σε αυτή τη θέση — είτε είμαστε εμείς είτε κάποιο άλλο παιδί. Επίσης, οι ειδικοί μπορούν να μιλήσουν στους γονείς αλλά και στους εκπαιδευτικούς, ώστε να ξέρουν όλοι πώς να συμπεριφερθούν σε ένα τόσο συχνό φαινόμενο.

Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζουν η κοινωνική λειτουργός και η ψυχολόγος του σχολείου, καθώς είναι οι πλέον ειδικοί για να βοηθήσουν τα παιδιά. Συγκεκριμένα, μπορούν:

1. Να προσεγγίσουν το παιδί, ώστε να τους μιλήσει και εκείνοι να το βοηθήσουν ανάλογα.
2. Να απευθυνθούν στην αστυνομία και στη δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος, αν η βία είναι διαδικτυακή.
3. Να συνεργαστούν με τη Διεύθυνση, όταν ο εκφοβισμός συμβαίνει μέσα στο σχολείο, ώστε ο θύτης να λάβει την ποινή που του αρμόζει.

Με λίγα λόγια, ΝΑΙ, το σχολείο μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά που δέχονται bullying. Αν έστω και ένα παιδί ενημερωθεί για το πώς πρέπει να διαχειριστεί ένα τέτοιο συμβάν, μπορούμε να μειώσουμε τα κρούσματα του σχολικού εκφοβισμού!

ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΣ!!!

Γράφουν οι Βασιλική Γκράνα και Μόρφω – Κατερίνα Κούτσικα Β2

https://www.hamogelo.gr/gr/el/symboyles-gia-paidia/sxolikos-ekfobismos/

http://paratiritirio.minedu.gov.gr/

Οι υγρότοποι είναι ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα στη Γη, που ρυθμίζουν τα νερά, προστατεύουν από ακραία φαινόμενα πλημμύρας ή ξηρασίας και διατηρούν πλούσια βιοποικιλότητα πανίδας και χλωρίδας. Λειτουργούν ως ισχυρές αποθήκες άνθρακα βοηθώντας στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Οι υγρότοποι (λίμνες, ποτάμια, έλη και βάλτοι, υγρά λιβάδια, οάσεις, εκβολές ποταμών, δέλτα, κοραλλιογενείς ύφαλοι, καθώς και τεχνητές τοποθεσίες όπως μικρές τεχνητές λίμνες, ορυζώνες, ταμιευτήρες και αλυκές) αν και καλύπτουν μόνο το 6% περίπου της χερσαίας επιφάνειας της Γης, το 40% όλων των φυτικών και ζωικών ειδών ζουν ή αναπαράγονται σε αυτούς. Η βιοποικιλότητα των υγροτόπων είναι ζωτικής σημασίας για την υγεία μας, την τροφική μας αλυσίδα και τον τουρισμό. Οι υγρότοποι είναι αναντικατάστατοι τόσο για τον άνθρωπο όσο και για τα υπόλοιπα οικοσυστήματα και το κλίμα μας.

• Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι παγκοσμίως εξαρτώνται από τους υγροτόπους για την επιβίωσή τους – δηλαδή περίπου ένας στους οκτώ ανθρώπους στη Γη.
• Τα τοπία των υγροτόπων έχουν θετική επίδραση στην ψυχική υγεία.
• Οι υγρότοποι προστατεύουν το 60% της ανθρωπότητας που ζει σε παράκτιες περιοχές από καταιγίδες, τυφώνες και τσουνάμι.

Καθιέρωση Παγκόσμιας Ημέρας Υγροτόπων

Κάθε χρόνο, στις 2 Φεβρουαρίου, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων, ώστε να ευαισθητοποιηθεί η παγκόσμια κοινότητα για τη μεγάλη σημασία που έχουν οι υγρότοποι, όχι μόνο για τους ανθρώπους, αλλά και για ολόκληρο τον πλανήτη μας. Με την Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων, τιμούμε την υπογραφή της Σύμβασης για τη προστασία των Υγροτόπων (Σύμβαση Ραμσάρ) που έγινε το 1971 στην ιρανική πόλη Ραμσάρ από 158 χώρες. Η σύμβαση αυτή αποτελεί ορόσημο για την προστασία των υγροτόπων. Η 2^α Φεβρουαρίου καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων και γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 1997.

Για το 2026, το κεντρικό θέμα είναι «Υγρότοποι και Παραδοσιακή Γνώση: γιορτάζοντας την Πολιτιστική Κληρονομιά». Το θέμα αυτό θέλει να μας υπενθυμίσει ότι η προστασία του περιβάλλοντος δε βασίζεται μόνο στην τεχνολογία, αλλά και στη σοφία και στη γνώση των τοπικών κοινοτήτων, που έχουν προστατεύσει τους υγροτόπους με τη σωστή διαχείριση και τον βαθύ σεβασμό για τη φύση. Η εμπειρική γνώση σε κοινοτικό επίπεδο ενισχύει την επιστημονική έρευνα και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Σημαντικοί Υγρότοποι της Ελλάδας 

Η  Ελλάδα διαθέτει πάνω από 400 σημαντικούς υγροτόπους, με έντονη παρουσία στη Βόρεια Ελλάδα. Υπέγραψε τη Σύμβαση Ραμσάρ το 1974 και άρχισε να ισχύει από 21 Δεκεμβρίου 1975. Δέκα (10) από αυτούς τους υγρότοπους είναι διεθνούς σημασίας και προστατεύονται γιατί φιλοξενούν πλούσια βιοποικιλότητα, ιδίως υδρόβια πουλιά.

Ποσειδωνία η Ωκεάνιος

Το Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία ( Κ.Ε.ΠΕ.Α) Μεσολογγίου για να τιμήσει την παγκόσμια ημέρα των υγροτόπων 2026,  παρουσίασε το εμβληματικό θαλάσσιο φυτό της Ποσειδωνίας και τα υγρολίβαδά της καθώς και το ρόλο της στην προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων.

Η Posidonia oceanica είναι ένα ενδημικό φυτό της Μεσογείου, με φύλλα, ρίζες, άνθη (κάθε τέσσερα με έξι χρόνια) και καρπούς και σχηματίζει ζωτικής σημασίας υποθαλάσσια λιβάδια. Τα λιβάδια αυτά αποτελούν καταφύγιο και χώρο αναπαραγωγής για χιλιάδες είδη, στηρίζοντας άμεσα την υγεία του οικοσυστήματος και την τοπική αλιεία.  Καλύπτουν περίπου το 70% των ελληνικών ακτών. Λειτουργούν ως «πνεύμονες» παράγοντας οξυγόνο, συμβάλλουν στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής δεσμεύοντας άνθρακα και προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση. Η ηλικία ορισμένων λιβαδιών της έχει υπολογιστεί ακόμα και στα 80.000 χρόνια, γεγονός που την καθιστά ίσως και τον αρχαιότερο ζωντανό οργανισμό στον πλανήτη.

Η προστασία του είναι απαραίτητη, καθώς η εξαφάνισή του απειλεί τη θαλάσσια βιοποικιλότητα και τη σταθερότητα των ακτών. Σημαντική γνώση, η ανάδειξη της ευρείας χρήσης των φύλλων Ποσειδωνίας ως άριστο θερμομονωτικό υλικό για τοιχοποιία και στέγες  από τις παραδοσιακές κοινωνίες. Παράλληλα, είναι μη τοξικό υλικό και, καθώς καλύπτεται από θαλασσινό αλάτι, που δημιουργεί ένα στρώμα προστασίας από βακτηριακούς παράγοντες ή έντομα, δεν απαιτείται προσθήκη χημικών ουσιών. Λειτουργεί ως βιοδείκτης για την πολύ καλή κατάσταση του παράκτιου και του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Απειλείται από ανθρώπινες δραστηριότητες κυρίως αλιεία, υδατοκαλλιέργειες, παράκτια ανάπτυξη, ανεξέλεγκτη αγκυροβόληση κ.α. Αναπτύσσεται με πολύ αργό ρυθμό περίπου 1 εκ. κάθε χρόνο, γι’ αυτό και προστατεύεται πολύ αυστηρά από συμβάσεις, κανονισμούς και οδηγίες. Περιλαμβάνεται και στην «κόκκινη λίστα» για τη διατήρηση της φύσης.

Γενικότερα, οι υγρότοποι συγκαταλέγονται στα οικοσυστήματα με τους υψηλότερους ρυθμούς απώλειας και υποβάθμισης. Εξαφανίζονται τρεις φορές ταχύτερα από τα δάση και αποτελούν το πιο απειλούμενο οικοσύστημα της Γης. Μέσα σε μόλις 55 χρόνια – από το 1970 – το 35% των παγκόσμιων υγροτόπων έχει χαθεί.

Είναι επείγον να ευαισθητοποιηθούμε σχετικά με τους υγροτόπους, ώστε να αντιστρέψουμε τη γρήγορη απώλειά τους και να ενθαρρύνουμε δράσεις για την αποκατάστασή τους και τη διατήρησή τους.

Η προστασία των υγροτόπων δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ανάγκη.

Ας σεβαστούμε και ας διαφυλάξουμε αυτούς τους φυσικούς θησαυρούς, για εμάς και για τις επόμενες γενιές.

Γράφει η Μαρία Παυλίδου, Β3