του Νικόλαου Ρ.

Ο ναός της Αθηνάς στον Εμπορειό βρίσκεται σε μία στρατηγική θέση πάνω σε έναν λόφο, με θέα στη θάλασσα. Χτίστηκε κατά τη Γεωμετρική εποχή (περίπου 8ος αιώνας π.Χ.) και αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά κέντρα της νότιας Χίου. Ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά, θεά της σοφίας, της στρατηγικής και της προστασίας. Ο χώρος του ιερού μαρτυρεί την ανάπτυξη της τοπικής κοινότητας και τις σχέσεις της με άλλες περιοχές του Αιγαίου.

Ήταν κέντρο λατρείας και πιθανώς σημείο συγκέντρωσης για τελετές και εορτές. Ο αρχικός ναός ήταν απλός, χωρίς περίστυλη μορφή. Χτίστηκε με τοπική πέτρα και αργότερα υπέστη επεμβάσεις και επεκτάσεις. Σώζονται θεμέλια, τμήματα από το δάπεδο και ίχνη της αρχικής κατασκευής. Αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν βρεθεί εκεί είναι: κεραμικά αγγεία και ειδώλια αφιερωμένα στην Αθηνά, όστρακα με παραστάσεις που σχετίζονται με τη λατρεία της θεάς, μικρά μεταλλικά αντικείμενα και εργαλεία και τμήματα από τοίχους και βωμούς.

Πολύ ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι δίπλα από τον ναό υπήρχαν εργαστήρια κεραμικής και μεταλλουργίας, γεγονός που δείχνει ότι ο Εμπορειός ήταν και σημαντικό βιοτεχνικό κέντρο. Ο χώρος επίσης είχε κατοικηθεί ήδη από τη Νεολιθική εποχή, αλλά την περίοδο του ναού η περιοχή γνώρισε μεγάλη ακμή. Ο αρχαιολογικός χώρος του Εμπορειού είναι επισκέψιμος σήμερα και διαθέτει ενημερωτικές πινακίδες για την ιστορία του. Ο χώρος δίνει μια πολύ ζωντανή εικόνα της ζωής στην αρχαία Χίο.