e-δέεςΠολιτιστικά – e-δέες

Ημέρες ραδιοφώνου…..

ΜΑΡΟΥ ΕΛΕΝΗ — Fri, 23 Mar 2018 19:25:34 +0000

Πριν από ένα μήνα περίπου μια ομάδα παιδιών από το σχολείο μας που απαρτιζόταν από τους Ευαγγελία Αθανασιάδη, Ασπασία Γελαδάρη, Ευθυμία Τσουμπέκου, Αριστείδη Ματθαίου, Μερόπη Καρατάσιου και Μελίνα Ισμυρνόγλου προετοιμάστηκε για να συμμετάσχει στο Ραδιοφωνικό Διαγωνισμό ποικίλης θεματολογίας της ΕΡΑ.

Οι μαθητές ασχολήθηκαν με τον τομέα της Τοπικής Ιστορίας και συγκέντρωσαν πληροφορίες για την Κίτρινη Αποθήκη. Οι απαιτήσεις ήταν υψηλές αλλά τα κατάφεραν περίφημα. Μετη βοήθεια των καθηγητριών Νεκταρίας Σωτηράκη και Ελένης Μάρου κατάφεραν να ηχογραφήσουν την εκπομπή στο 1ο ΕΕΚ της Ν. Ιωνίας Βόλου με την τεχνική υποστήριξη του καθηγητή κ. Κ. Αμυγδαλίτση.

Οι μαθητές παρουσίασαν τις πληροφορίες που συγκέντρωσαν για την Κίτρινη Αποθήκη και εμπλούτισαν το υλικό τους με τη συνέντευξη που τους παραχώρησε στο χώρο του σχολείου ο κ. Θανάσης Βογιατζής, δημοσιογράφος, που ασχολήθηκε με την Τοπική Ισορία και συγκεκριμένα με την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου.

Επιπλέον, επιμελήθηκαν τη μουσική της εκπομπής και μελοποίησαν τους δικούς τους στίχους, εμπνευσμένους από τα βασανιστήρια που υπέστησαν οι Βολιώτες αγωνιστές που συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν στην Κίτρινη Αποθήκη. Οι μαθητές βίωσαν μια πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία, καθώς ασχολήθηκαν με κάτι εντελώς καινούργιο και ξεχωριστό!

Συντάκτρια: Μερόπη Καρατάσιου, Β1

Με κέφι, τραγούδι, χορό και ξεφάντωμα το τριήμερο της Αποκριάς στον Βόλο

Χριστοφορίδης Χρήστος — Fri, 23 Mar 2018 19:25:32 +0000

Οι αποκριάτικες εκδηλώσεις φέτος στο Δήμο Βόλου ξεκίνησαν την Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου και τελείωσαν την Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου.

Την Παρασκευή υπήρχαν live μπάντες κέντρο της πόλης και έκανε την εμφάνισή της και η Φιλαρμονική του Δήμου Βόλου. Στη συνέχεια ακολούθησαν οι «Άγαρ», ένα συγκρότημα που πλημμύρισε την ατμόσφαιρα της πόλης με αποκριάτικη, ποπ και ροκ μουσική.

Το Σάββατο έκανε την εμφάνισή μια ακόμη μπάντα με τις φωνές των Άρτζυ Λύτρα και Άγγελου Σιανίδη όπου διασκέδασε το κοινό με αποκριάτικους ρυθμούς. Στην συνέχεια μεταδόθηκε μουσική από Dj και το βράδυ η δράση επεκτάθηκε και στην Τάκη Οικονομάκη με την μπάντα VoloDerNo, αλλά και μια εντυπωσιακή παράσταση με κεφάτους ξυλοπόδαρους που μετέδωσαν το κέφι τους σε μικρούς και μεγάλους.

Την Κυριακή η δράση μεταφέρθηκε στην παραλία του Βόλου, όπου πραγματοποιήθηκε παράσταση χορού και live μουσικής.

Τις μεσημεριανές ώρες μεταδόθηκαν μουσικές επιλογές από Dj και λίγο αργότερα η ατμόσφαιρα ζεστάθηκε με τις χορευτικές ομάδες. Έπειτα, την σκυτάλη πήρε η μπάντα ‘’Salsantana’’ και στη συνέχεια ακολούθησε επταμελής μπάντα με μουσικές επιλογές ελληνικού και διεθνούς ρεπερτορίου κρατώντας τον κόσμο μέχρι αργά στην παραλία γεμάτο κέφι.

Την Καθαρά Δευτέρα στην παραλία του Βόλου μεταξύ Αγίου Κωνσταντίνου και Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας και παράλληλα με το πάρκο, στήθηκε μπουφές με παραδοσιακά σαρακοστιανά εδέσματα και ποτά ενώ το μουσικό πρόγραμμα της εκδήλωσης το είχε αναλάβει εξαμελής λαϊκή ορχήστρα.

Και με αυτές τις εκδηλώσεις ολοκληρώθηκε το αποκριάτικο εορταστικό πρόγραμμα της πόλης μας. Καλή Σαρακοστή, λοιπόν! Και του χρόνου!

Καλλιτεχνικά ρεύματα στο 5ο Γυμνάσιο Βόλου

TheNewsGiver — Fri, 23 Mar 2018 19:25:28 +0000

Οι μαθητές του 5ου Γυμνασίου Βόλου αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά τις ικανότητές τους στον τομέα των καλλιτεχνικών με έργα που φανερώνουν το υψηλό σχετικά επίπεδο των γνώσεων τους. Οι παρακάτω δημιουργίες είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά έργα των παιδιών αυτών.

Επιμέλεια: Ιάσων Πινιάρης

Λουτρά πόζαρ ένας χειμερεινός προοροισμός!

skiathitin — Mon, 15 Jan 2018 19:27:11 +0000

Τα Λουτρά Πόζαρ, τοποθρτιμένα στη πλαγιά του βουνού Καϊμάκτσαλαν, είναι ο απόλυτος προορισμός γι’ αυτούς που θέλουν να συνδυάσουν τις ιαματικές ιδιότητες των θερμών νερών του όρους Καϊμάκτσαλαν με τη σωματική και ψυχική ευεξία που προσφέρει η επαφή με τη φύση. Η μόδα των spa, έκανε την τελευταία δεκαετία, διάσημα τα ιαματικά Λουτρά Πόζαρ ακόμα και σε νεότερες ηλικίες, καθώς η άποψη ότι 10 λουτρά το χρόνο, θωρακίζουν τον ανθρώπινο οργανισμό, βρίσκει όλο και περισσότερους υποστηρικτές. Τα Λουτρά Πόζαρ μπορούν να γίνουν η αφορμή για να γνωρίσετε τις ομορφιές του ευλογημένου κατά πολλούς, όρους Καϊμάκτσαλαν. Το νερό των λουτρών αναβλύζει σε θερμοκρασία 37ο C, έχει πολλές θεραπευτικές ιδιότητες και είναι πόσιμο. Όποιον τρόπο και να επιλέξετε για ν΄απολαύσετε τις θεραπευτικές του ιδιότητες, είτε στην ανοιχτή πισίνα, είτε στις φυσικές λίμνες, είτε ιδιωτικά σε ατομικές πισίνες με τεχνητούς καταρράκτες, το σίγουρο είναι ότι θα βιώσετε μια μοναδική εμπειρία σ’ ένα παραμυθένιο τοπίο !

«Γκουέρνικα», ένα έργο του χθες που αγγίζει το σήμερα

ΜΑΡΟΥ ΕΛΕΝΗ — Thu, 01 Jun 2017 08:13:46 +0000

Αναλύοντας τη «Γκουέρνικα»

Το 1936, λίγο πριν το ξέσπασμα τοῦ Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αρχίζει Ο πρόδρομός του, Ο ἐμφύλιος πόλεμος της Ἱσπανίας.

Ο φασίστας στρατηγος Φράνκο, με τη βοήθεια του Χίτλερ, προσπαθεί να καταπνίξει τη νεαρή Ἱσπανική δημοκρατία. Και πράγματι το καταφέρνουν. Την πνίγουν στο αίμα. Τα αεροπλάνα του Χίτλερ βομβαρδίζουν αδιάκριτα τον άμαχο πληθυσμό. Ἕνα μικρό χωριό –η Γκουέρνικα– θα νιώσει βαθύ τον πόνο από τις βόμβες τους.

Κατά το βομβαρδισμό του χωριού αυτού, το οποίο δεν εξυπηρετούσε κανένα στρατιωτικό σκοπό, σκοτώθηκαν περισσότερο παιδιά και γυναίκες, και μ’ αυτή την πράξη έχουμε την πρώτη δολοφονία παιδιών που γνώρισε ο νεότερος πολιτισμένος κόσμος. Και αυτή έδειξε με σαφήνεια και με απόλυτη καθαρότητα το πρόσωπο της φασιστικής θύελλας που επερχόταν.

Ο πίνακας ζωγραφικής «Γκουέρνικα» έχει την αφετηρία του στην παραγγελία της Ἱσπανικής δημοκρατικής κυβέρνησης για ένα έργο κατάλληλο να αντιπροσωπεύσει την αγωνιζόμενη Ἱσπανία στη διεθνή έκθεση του Παρισιού το 1937, καὶ πήρε τον τίτλο του από την καταστροφή του μικρού χωριού από τους χιτλερικούς αεροπόρους.

Ο Πικάσο, βαθιά δημοκρατικός, επηρεασμένος από τη φρίκη του πολέμου, ζωγραφίζει με θέμα την «ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ» ένα έργο μνημειακών διαστάσεων, ύψος 3,5 μέτρα και πλάτος 7,5 μέτρα.

Στο έργο φαίνεται πεντακάθαρα η τάση του Πικάσο για ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗ – ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΗ της μορφής και των αντικειμένων, προκειμένου μ’ αυτό να εκφράσει καλύτερα την αγωνία και τη φρίκη των ανθρώπων μπροστά στο θάνατο.

Για τον ἴδιο λόγο θα χρησιμοποιήσει και σκούρα χρώματα, τόνους του μαύρου, του άσπρου και του γκρί.

Ἡ ἀνάλυση τοῦ ἔργου

Ο πίνακας αρχίζει αριστερά με μία γυναίκα- μητέρα που κρατά το νεκρό παιδί στην αγκαλιά της

ενώ επάνω και κοντά της εικονίζεται το κεφάλι ενός ταύρου.

Σύμφωνα με τον Πικάσο, ο ταύρος αντιπροσωπεύει τη βία, το φασισμό, τον πόλεμο, το σκοτάδι.

Η μητέρα με το νεκρό παιδί έχει μισάνοικτο το στόμα της.

Μ’ αυτόν τον τρόπο ο Πικάσο παρουσιάζει τον πόνο να μοιάζει με κραυγή, αμφιβολία και φρίκη (μεταφορά του αισθήματος στο σχήμα). Λίγο χαμηλότερα, κάτω, εκτείνεται το σώμα ενός νεκρού πολεμιστή

που εχει τα χέρια του ανοικτά και τη μορφή «παραμορφωμένη». Ο Πικάσο επίτηδες σχεδίασε τον πολεμιστή με το ένα χέρι από τη μία και το άλλο απ’ την άλλη πλευρά, ώστε η στάση αυτή να θυμίζει τη σταύρωση.

Ακολουθεί ένα άλογο με ανοιχτό το στόμα

με τρόπο που να φαίνεται πως χλιμιντρίζει.
Σύμφωνα με τον Πικάσο το άλογο συμβολίζει το λαό, που απεγνωσμένα φωνάζει ζητώντας βοήθεια.
Ἐξάλλου, το άλογο παρουσιάζεται λογχισμένο.

Προς τα δεξιά της εικόνας διακρίνονται γυναικείες μορφές που προσπαθούν να γλυτώσουν από το βομβαρδισμό.

Στην άκρη δεξιά μία μορφή παριστάνει έναν άνθρωπο πριν πέσει νεκρός.

Τα ημίλευκα και λευκά τριγωνάκια εννοούν ότι το κτίριο φλέγεται.

Η λάμπα που εικονίζεται επάνω από το κεφάλι του αλόγου, ουσιαστικά δεν φωτίζει τίποτα.

Τα ανοιχτόχρωμα μέρη του έργου, ποθ υποδηλώνουν το φωτισμό, προέρχονται από πολλές πηγές φωτός .

Ο χώρος μέσα στον οποίο διαδραματίζονται τα γεγονότα, δεν είναι καθορισμένος. Όλα βρίσκονται σ’ ένα χώρο απροσδιόριστο.

Ἡ σύνθεση τοῦ ἔργου βασίζεται, ὅπως ἔχουν δείξει διάφορες μελέτες σὲ μία μεγάλη πυραμίδα ποὺ ἔχει γιὰ κορυφὴ της τὴ λάμπα πετρελαίου.

Άν προσέξει κανείς τα μάτια στα πρόσωπα που εικονίζονται, στη μητέρα, στο νεκρό πολεμιστή, στον ταύρο, στο άλογο και στις άλλες μορφές,

είναι όλα σε διαφορετικές και αφύσικες θέσεις. Αυτό συμβαίνει γιατί αντικρίζουν έναν κόσμο παράλογο και φρικτό, έναν κόσμο κτηνώδη.

Η παραφροσύνη τοῦ πολέμου παρουσιάζεται εδώ με μετατόπιση των ματιών από τις θέσεις τους, και με τις παραμορφώσεις των σωμάτων.

Ιδιαίτερα για τα σώματα, που σχεδιάστηκαν έτσι, ώστε να φαίνονται σαν… κομματιαστά, μπορούμε να πούμε πως αυτό δεν είναι άσχετο με το αποτέλεσμα που φέρνει η έκρηξη μιας βόμβας. Ολόκληρος ο πίνακας δίνει την εντύπωση πως απεικονίζει εκείνο ακριβώς που συμβαίνει τη στιγμή της έκρηξης.

Η γυναικεία μορφή που υψώνει τη λάμπα πετρελαίου

είναι η μόνη μορφή που δεν φαίνεται χτυπημένη από το βομβαρδισμό. Ακριβώς η μορφή αυτή είναι για τον Πικάσο η έννοια του πολιτισμού που προσπαθεί να σωθεί, η δε λάμπα που κρατά δεν εκπέμπει παρά το φως της τέχνης και του πολιτισμού.

Τὰ χρώματα του έργου είναι «μελανά»και δείχνουν το φόβο που κυριαρχεί παντού.

Ο Πικάσο δημιούργησε ένα έργο καθολικό. Η «Γκουέρνικα» ξεφεύγει από τα στενά όρια τηςς Ισπανίας και εκφράζει παγκόσμια και διαχρονικά κάθε λαό που ένιωσε τη φρίκη του πολέμου. Η «ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ» είναι μία απόδειξη πως ο Πικάσο είναι ένας καλλιτέχνης με κοινωνικη συνείδηση. Τὸ 1935 ὁ Πικάσο δήλωνε: «Η ζωγραφική δεν είναι απλή διασκέδαση ή στολίδι. Όπως δεν υπάρχει τίποτε πιο επικίνδυνο από τα όπλα στα χέρια του στρατηγού και από τη δικαιοσύνη στα χέρια του δικαστή, έτσι δεν υπάρχει και τίποτε πιο επικίνδυνο από ένα πινέλο στα χέρια του ζωγράφου».

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η συντακτική ομάδα του Β3

Διασχολική εκδήλωση για το διαχρονικό Καζαντζάκη

ΜΑΡΟΥ ΕΛΕΝΗ — Thu, 01 Jun 2017 08:13:44 +0000

Σε μία χαρούμενη και ευχάριστη ατμόσφαιρα πραγματοποιήθηκε στις 5 Απριλίου 2017 διασχολική εκδήλωση αφιερωμένη στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη στο Πολιτιστικό Κέντρο της Ν. Ιωνίας. Κάθε σχολείο ανέλαβε ένα από τα ταξιδιωτικά του συγγραφέα και παρουσίασε τη δουλειά του. Έτσι, παρουσιάστηκαν η Ρωσία, η Κίνα , η Αγγλία, η Ισπανία, η Αίγυπτος από τα Γυμνάσια του Βόλου ενώ το 5ο Γυμνάσιο ασχολήθηκε με το Αιγαίο.

Το σκηνικό που επιμελήθηκε η κα Καμόσου Ελπινίκη , καθηγήτρια καλλιτεχνικών του σχολείου, παρέπεμπε σε αιγαιοπελαγίτικη ακρογιαλιά, ενώ τα κείμενα που επιλέχτηκαν από τη φιλόλογο κα Παρανόμου Βασιλική και διαβάστηκαν από τους μαθητές αποτέλεσαν ύμνο για τη θάλασσα του Αιγαίου.

Τέτοιες δράσεις πραγματικά βοηθούν τους μαθητές να προσεγγίσουν βιωματικά τα λογοτεχνικά κείμενα και τους συγγραφείς τους και να εμπλακούν σε δραστηριότητες που αναδεικνύουν τις δεξιότητες, τα ταλέντα και τις ικανότητές τους προάγοντας τη συνεργασία,τη συνέπεια και την υπευθυνότητα. Πάντα τέτοια, λοιπόν!

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Συντάκτρια : Ευαγγελία Μπέτα

Μάνα, Μητέρα, Μανούλα, Μαμά……

ΜΑΡΟΥ ΕΛΕΝΗ — Thu, 01 Jun 2017 08:13:43 +0000

Μάνα, Μητέρα, Μανούλα, Μαμά…

H 2η Κυριακή του Μαΐου είναι αφιερωμένη στο πιο ιερό πρόσωπο στη ζωή μας, στη γυναίκα που μας έφερε στον κόσμο, τη μητέρα. Η Γιορτή της Μητέρας γιορτάζεται σήμερα στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Οι ρίζες της γιορτής, όμως, χάνονται στην αρχαία Ελλάδα.

Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν καθιερώσει τη Γιορτή της Γαίας. Ήταν γιορτή της άνοιξης, στην οποία λατρευόταν η Γαία, η μητέρα Γη, μητέρα όλων των θεών και των ανθρώπων. Αργότερα την αντικατέστησε η κόρη της, η Ρέα, σύζυγος του Κρόνου, μητέρα του Δία και όλων των ολύμπιων θεών και θεά της γονιμότητας.

Τον 17 ο αιώνα, η Γιορτή της Μητέρας συναντάται στη Βρετανία ως «Mothering Sunday», που γιορταζόταν την 4 η Κυριακή της Σαρακοστής προς τιμήν της Παναγίας και όλων των μητέρων της Αγγλίας. Tην ημέρα αυτή, οι υπηρέτες που έμεναν στο σπίτι των αφεντικών τους έπαιρναν άδεια για να επιστρέψουν στο σπίτι τους και να περάσουν την ημέρα με τη μητέρα τους.

Με την εξάπλωση του χριστιανισμού στην Ευρώπη, η γιορτή γινόταν προς τιμή της«Μητέρας Εκκλησίας» αλλά με τα χρόνια οι δύο έννοιες ταυτίστηκαν, με αποτέλεσμα να τιμάται η εκκλησία μαζί με τη μητέρα.

Η δεύτερη Κυριακή του Μάη καθιερώθηκε σαν εθνική γιορτή της μητέρας στις ΗΠΑ, από την Ana Jarvis από τη Φιλαδέλφεια. Η Jarvis θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη της μητέρας της ξεκίνησε το 1907 εκστρατεία για να καθιερωθεί μία επίσημη γιορτή της μητέρας. Η προσπάθειά της βρήκε ανταπόκριση και η γιορτή της μητέρας έγινε επίσημα εθνική γιορτή των ΗΠΑ το 1914 με προεδρικό διάταγμα, που όριζε την 2η Κυριακή του Μαΐου ως Ημέρα της Μητέρας.

Στη χώρα μας η γιορτή της μητέρας γιορτάστηκε για πρώτη φορά, στις 2 Φεβρουαρίου του 1929. Η επιλογή αυτής της ημέρας έγινε για να συνδυάζεται η γιορτή της μητέρας με τη μεγάλη γιορτή της χριστιανοσύνης, τη γιορτή της Υπαπαντής. Τελικά τη δεκαετία του ‘60 η γιορτή μεταφέρθηκε από τις 2 Φεβρουαρίου τη 2η Κυριακή του Μαΐου.

Έτσι, κάθε 2η Κυριακή του Μαΐου έχει καθιερωθεί να γιορτάζουν οι μητέρες όλου του κόσμου. Είναι μία γιορτή με συμβολικό χαρακτήρα. Μία ευκαιρία να εκφράσουμε στη γυναίκα, που μας έδωσε τη ζωή, την αγάπη και το σεβασμό μας.

Λίγα λουλούδια, ένα τρυφερό χαμόγελο, ένα γλυκό φιλί και ένα απλό «ευχαριστώ» μπορεί να είναι λίγα για να χωρέσουν την ευγνωμοσύνη μας για όλα όσα ακούραστα μας προσφέρει η μητέρα. Είναι ,όμως, αρκετά για να την κάνουν ευτυχισμένη.

Χρόνια Πολλά Μητέρα!

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Συντάκτρια: Κατερίνα Χαραλαμπίδη

Ecomobility και Freemobility: τα παιδιά ερευνούν και προτείνουν….λύσεις ζωής

ΜΑΡΟΥ ΕΛΕΝΗ — Thu, 01 Jun 2017 08:13:41 +0000

Την 1η Aπριλίου 2017 και μέσα σε μία ατμόσφαιρα χαράς και νεανικού ενθουσιασμού πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα τελετών του Υπουργείου Συγκοινωνιών και μεταφορών η απονομή βραβείων στα σχολεία από όλη την ελληνική επικράτεια που ασχολήθηκαν με το πρόγραμμα του Ecomobility καιFreemobility και κατέθεσαν τις προτάσεις τους για πιο ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης στις πόλεις και για απρόσκοπτη μετακίνηση όλων των πολιτών γενικά μέσα σε αυτές. Το Ε.Ε.Ε.Κ Βόλου απέσπασε τρία βραβεία ενώ το 5ο Γυμνάσιο Βόλου το τρίτο πανελλαδικά βραβείο για τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα, την εργασία του και τις προτάσεις του. Eπιπλέον, ο Δήμος Βόλου με υπεύθυνο τον κ. Μπέλλο πήρε το βραβείο καλύτερης συνδιοργάνωσης.

Τέτοιου είδους προγράμματα ευαισθητοποιούν τους μαθητές, τους προβληματίζουν, οξύνουν την κριτική τους σκέψη, προάγουν την έμφυτη τάση τους για έρευνα και συμβάλλουν στο να εξελιχθούν στους αυριανούς ενεργούς πολίτες. Ευχόμαστε τέτοιες προσπάθειες να τις στηρίζει η πολιτεία και να τις προωθεί, ώστε να δίνεται η ευκαιρία στα παιδιά να έρχονται σε επαφή με καθημερινά προβλήματα διευρύνοντας τους ορίζοντές τους.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Η ομάδα του Ecomobility

Ήθη και έθιμα του Πάσχα

Γούσης Γεώργιος — Thu, 01 Jun 2017 08:13:37 +0000

ΥΔΡΑ: Η Ανάσταση γίνεται μέσα σε κατανοικτική ατμόσφαιρα, στο φως των κεριών, σε όλες τις Εκκλησίες του νησιού, έχει ιδιαίτερο χρώμα και τελειώνει την Κυριακή του Πάσχα με το παραδοσιακό ψήσιμο του οβελία και το «κάψιμο του Ιούδα».

ΣΕΡΡΕΣ: Την Μεγάλη Παρασκευή, κατά την περιφορά του Επιταφίου αναβιώνει στη συνοικία του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, το έθιμο «Αδώνια». Σύμφωνα με το τελετουργικό του εθίμου, όταν ο Επιτάφιος πλησιάζει, κάθε νοικοκυρά τοποθετεί στο κατώφλι του σπιτιού της ένα τραπεζάκι, πάνω στο οποίο έχει τοποθετήσει θυμίαμα και την εικόνα του Εσταυρωμένου, πλαισιωμένη από πασχαλιές και άλλα άνθη.

ΛΕΩΝΙΔΙΟ: Ανάσταση με αερόστατα. Η αρχοντική πρωτεύουσα της Τσακωνιάς, το Λεωνίδιο, αποχαιρετά το χειμώνα και υποδέχεται τη πολύχρωμη και ευωδιαστή εποχή της άνοιξης, γιορτάζοντας μοναδικά το Πάσχα. Το βράδυ της Ανάστασης ο ουρανός γίνεται πολύχρωμος και φωτίζεται από το Αγιο Φως που δίνει ώθηση στα πασχαλινά αερόστατα, τα οποία με περισσή φροντίδα έχουν ετοιμαστεί από τους νέους της κωμόπολης. Στο Λεωνίδιο, η νύκτα της Αναστάσεως είναι η νύκτα των αεροστάτων.

ΧΑΝΙΑ: Την παραμονή της Ανάστασης τα παιδιά σχηματίζουν ένα μεγάλο σωρό από ξύλα και στην κορυφή βάζουν ένα σκιάχτρο που υποτίθεται ότι είναι ο Ιούδας και την ώρα που ο ιερέας λέει το «Χριστός Ανέστη», βάζουν φωτιά και τον καίνε. Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των Χανίων κατά τη Μεγάλη Παρασκευή είναι η υπαίθρια λειτουργία της αποκαθήλωσης στο χωριό Βουλγάρω και τα παραδοσιακά παζάρια στις Βουκολιές, στην Κίσσαμο και στις Βρύσσες. Μάλιστα, το παζάρι των Βουκολιών κρατά τις ρίζες του από την εποχή της Τουρκοκρατίας.

ΚΑΡΠΑΘΟΣ: Οι κάτοικοι ακολουθούν παραδόσεις πένθους και θρήνου στη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, αλλά και λαμπρού εορτασμού, που κορυφώνεται τη Λαμπρή Τρίτη. Αποχωρίζονται τις παραδοσιακές πολύχρωμες στολές τους μόνο τη Μεγάλη Εβδομάδα, όταν τις αντικαθιστούν με μια «πένθιμη» ενδυμασία.
ΠΑΤΜΟΣ: Ξεχωριστό είναι το έθιμο της τελετής του Νιπτήρα, το πρωί της Μ. Πέμπτης. Πρόκειται για αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου, όπου ο Ηγούμενος, όπως ακριβώς ο Ιησούς, πλένει τα πόδια δώδεκα μοναχών που κάθονται γύρω από τη μεγάλη εξέδρα, όπως οι μαθητές στο Μυστικό Δείπνο. Τη Μεγάλη Παρασκευή γίνεται η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης στη Μονή του Αγίου Ιωάννη και το ίδιο βράδυ όλοι οι Επιτάφιοι συναντιούνται στις πλατείες της Σκάλας και της Χώρας. Η Ανάσταση γίνεται επίσης στο Μοναστήρι και ανήμερα του Πάσχα, διαβάζεται το Ευαγγέλιο σε επτά γλώσσες.
ΚΩΣ: Τα παιδιά παίρνουν μεγάλα κλειδιά από εκείνα που είχαν οι παλιές κλειδαριές, δένουν με ένα σχοινί το κλειδί με μπαρούτι και βάζουν το καρφί στην τρύπα του κλειδιού, το βράδυ της Ανάστασης το χτυπούν δυνατά στον τοίχο για να εκπυρσοκροτήσει. Αρκετοί κόβουν μακριές λωρίδες χαρτιού, βάζουν στην άκρη της κάθε λωρίδας μπαρούτι και ένα φιτίλι, την τυλίγουν τριγωνικά, ώστε να προεξέχει το φυτίλι που το ανάβουν την ώρα που ο παπάς λέει το «Χριστός Ανέστη». Το πρωί του Μ. Σαββάτου, η εκκλησία στρώνεται με μικρά μοβ μυρωμένα λουλούδια του βουνού που λέγονται λαμπρές.

ΘΕΟΠΕΤΡΑ ΤΡΙΚΑΛΩΝ: Στη Θεόπετρα Τρικάλων υπήρχε ένα παμπάλαιο έθιμο, που συνεχίζεται με όλο το σεβασμό και το πάθος τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου προς την Κυριακή και την ώρα ακριβώς της Ανάστασης. Μια μικρή ομάδα αγοριών ανεβαίνει πάνω σ” ένα βράχο ύψους περίπου 200μ., και ανάβουν φωτιά σε μεγάλο σωρό από πουρνάρια που τα μαζεύουν οι άντρες από τις προηγούμενες ημέρες ειδικά γι” αυτή την τελετουργία. Η φωτιά ανάβεται τη στιγμή που βγαίνει η ανάσταση, λαμπαδιάζει πολύ ψηλά και διαρκεί αρκετή ώρα.

Χριστός Ανέστη!
Τσικρικάς Κωνσταντίνος, Γ4

Η Άλωση της Πόλης

TheNewsGiver — Thu, 01 Jun 2017 08:13:36 +0000

Η Άλωση της Πόλης υπήρξε το αποτέλεσμα της πολιορκίας της βυζαντινής πρωτεύουσας, της οποίας Αυτοκράτορας ήταν ο Κωνσταντίνος ΙΑ” Παλαιολόγος, από τον οθωμανικό στρατό, με επικεφαλής τον σουλτάνο Μωάμεθ Β’. Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαΐου 1453 (Ιουλιανό ημερολόγιο). Η άλωση αυτή της Κωνσταντινούπολης, σήμανε και το τέλος της υπερχιλιετούς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Το Βυζάντιο ήταν ήδη εξασθενημένο και διαιρεμένο τους τελευταίους δύο αιώνες, σκιά της παλιάς Αυτοκρατορίας. Η Άλωση του 1204 από τους Σταυροφόρους και αργότερα, μετά την επανάκτησή της το 1261, οι πολιτικές και θρησκευτικές έριδες, η αδυναμία βοήθειας από την Δύση, η άσχημη οικονομική κατάσταση και η φυγή ανθρώπινου δυναμικού, οδήγησαν στη σταδιακή εξασθένηση και συρρίκνωση. Η κατάληψη της Καλλίπολης το 1354 από τους Οθωμανούς, η οποία έφερε ορδές φανατικών μουσουλμάνων πολεμιστών στην Ευρώπη, σταδιακά κύκλωσε εδαφικά το Βυζάντιο, το οποίο έγινε το 1373 φόρου υποτελές στον Οθωμανό σουλτάνο. Έτσι, η Άλωση ήλθε ως φυσικό αποτέλεσμα και της αδιάκοπης επέκτασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην ευρύτερη περιοχή. Οι συγκρούσεις ήταν ιδιαίτερα άνισες υπέρ των Τούρκων, σε σημείο που να μνημονεύεται από τις πηγές το τετελεσμένο της έκβασης της πολιορκίας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στον ηρωισμό των πολιορκημένων και ιδιαίτερα του Αυτοκράτορα. Το γεγονός της πτώσης της «θεοφυλάκτου Πόλεως», άφησε βαθιά ίχνη στις πηγές της εποχής.

Απόρροια της Άλωσης ήταν η ανελέητη συνέχιση της εδαφικής προώθησης των Τούρκων στην Β.Αφρική και στην Κεντρική Ευρώπη . Κατά τα τέλη του 17ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία έφτασε στο απόγειό της, απειλώντας την Βιέννη. Πολλές φορές η Άλωση της Κωνσταντινούπολης χρησιμοποιείται από τους ιστορικούς ως γεγονός που σηματοδοτεί το τέλους του Μεσαίωνα και την έναρξη της Αναγέννησης. Πολλοί μάλιστα εξ αυτών συμφωνούν στο ότι η μαζική μετακίνηση πολλών Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη στην Ιταλία λόγω της Άλωσης έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιεχομένου και της φιλοσοφίας που ακολούθησαν τα πρόσωπα της Αναγέννησης.

Οι Οθωμανοί προ των τειχών

Ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ επιβλέπει την υπερνεώλκηση του τουρκικού στόλου. Πίνακας του Fausto Zonaro, (1854-1929)

Στις 22 Απριλίου, ο στόλος των Τούρκων ύστερα από επιχείρηση της προηγούμενης νύχτας, κατάφερε να διεισδύσει εντός του Κεράτιου κόλπου. Για τον σκοπό είχε κατασκευαστεί στην κοιλάδα μεταξύ των λόγγων, ένα είδος ξύλινης εξέδρας, επάνω από την οποία σύρθηκαν- με τη βοήθεια πλήθους ανθρώπων που ήταν στη διάθεση του Μωάμεθ Β΄- τα οθωμανικά πλοία, που είχαν τοποθετηθεί πάνω σε τροχούς. Για να μη γίνει αντιληπτό το εγχείρημα, τα κανόνια βομβάρδιζαν ακατάπαυστα το χερσαίο τείχος. Ο στόλος των Βυζαντινών και των Ιταλών συμμάχων τους, που στάθμευε εντός του Κεράτιου κόλπου, βρέθηκε ανάμεσα σε δύο πυρά και η κατάσταση της πόλης έγινε κρίσιμη. Τότε οργανώθηκε σχέδιο για να πυρποληθεί ο τουρκικός στόλος με υγρό πυρ την επόμενη νύχτα, όμως το σχέδιο προδόθηκε στους Τούρκους και έτσι δεν πραγματοποιήθηκε. Επιπλέον, η άμυνα της πόλης εξασθενούσε, καθώς έπρεπε πλέον να τοποθετηθούν και δυνάμεις στο τείχος του Κερατίου που ως τότε δεν είχε ανάγκη από ιδιαίτερη περιφρούρηση.

Στο μεταξύ στη βυζαντινή πρωτεύουσα είχε γίνει ιδιαίτερα αισθητή η έλλειψη τροφίμων. Οι πολεμιστές είχαν αρχίζει να κουράζονται με τις αλλεπάλληλες εχθρικές επιθέσεις. Επίσης Βενετοί και Γενουάτες διαπληκτίζονταν κατηγορώντας οι πρώτοι τους δεύτερους για συνεργασία με τον εχθρό. Υπήρχαν φήμες ότι οι Γενουάτες του Γαλατά, ο οποίος έμεινε ανέγγιχτος από τους Τούρκους σε όλο το διάστημα της πολιορκίας, βοηθούσαν τον σουλτάνο. Επίσης πολλοί Βυζαντινοί αλλά και ξένοι συμβούλευαν τον Αυτοκράτορα να διαφύγει, όμως ο Κωνσταντίνος με θάρρος και αξιοπρέπεια απέρριπτε την ταπεινωτική αυτή λύση.

Ο συνεχής βομβαρδισμός της πόλης, που δεν διακόπηκε για αρκετές βδομάδες καθόλου, εξάντλησε εντελώς τον πληθυσμό, άντρες, γυναίκες παιδιά, ιερείς, μοναχοί προσπαθούσαν να αποκαταστήσουν τις πολυάριθμες ρωγμές του τείχους. Η πολιορκία είχε ήδη διαρκέσει πενήντα μέρες. Ταυτόχρονα στο οθωμανικό στρατόπεδο επικρατούσαν φήμες, πιθανόν ψεύτικες, για την πιθανή άφιξη πολυάριθμου χριστιανικού στόλου από τη Δύση, κάτι που ανάγκασε τον Μωάμεθ να εντείνει την προσπάθεια για κατάληψη της πόλης.

Στις 21 Μαΐου, ο σουλτάνος έστειλε πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη. Ζητούσε την παράδοση της πόλης με την υπόσχεση να επιτρέψει στον Αυτοκράτορα και σε όσους το επιθυμούσαν να φύγουν με τα υπάρχοντά τους. Επίσης, θα αναγνώριζε τον Κωνσταντίνο ως ηγεμόνα της Πελοποννήσου. Τέλος, εγγυόταν για την ασφάλεια και την περιουσία του πληθυσμού που θα παρέμενε στην πόλη. Οι αντιπροτάσεις του Κωνσταντίνου διαπνέονταν από πνεύμα αξιοπρέπειας και αποφασιστικότητας. Δέχονταν να πληρώσει άκομα υψηλότερους φόρους υποτέλειας και να παραμείνουν στα χέρια των Τούρκων όλα τα κάστρα και τα εδάφη που είχαν στο μεταξύ κατακτήσει. Για την Κωνσταντινούπολη όμως δήλωσε:

Τὸ δὲ τὴν πόλιν σοὶ δοῦναι οὔτ” ἐμὸν ἐστίν οὔτ” ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ• κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως άποθανοῦμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν.

Δηλαδή, σε σύγχρονη απόδοση:

Το να σου (παρα)δώσω όμως την πόλη ούτε σε εμένα επαφίεται ούτε σε άλλον από τους κατοίκους της• διότι με κοινή απόφαση οι πάντες θα αποθάνουμε αυτοπροαίρετα και δεν θα υπολογίσομε τη ζωή μας.

Η τελική επίθεση

Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ

Ύστερα από την αποτυχημένη προσέγγιση, ο Μωάμεθ Β” κάλεσε πολεμικό συμβούλιο και κατόπιν έβγαλε λόγο προς τους στρατιώτες του, ζητώντας του θάρρος και σταθερότητα. Τόνισε ότι υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις για έναν επιτυχή πόλεμο: η επιθυμία (για τη νίκη), η ντροπή (για την ήττα) και η υπακοή στους ηγέτες. Επίσης δήλωσε με όρκο πως ο ίδιος ήθελε μόνο τα τείχη και τα οικοδομήματα της πόλης και πως αφήνει στο στρατό του όλα τα άλλα. Υπογράμμισε πως υπάρχουν θησαυροί μέσα στα κτήρια και κυρίως στις εκκλησίες και πως θα επωφεληθούν από τον εξανδραποδισμό των κατοίκων, ανάμεσά τους υπήρχαν πολλές νέες γυναίκες. Τέλος διέταξε νηστεία και προσευχή. Η επίθεση ορίστηκε για την νύχτα της 29ης Μαΐου.

Στις 28 Μαΐου συντελέστηκε μεγάλη ακολουθία στην Αγία Σοφία, η τελευταία χριστιανική ακολουθία που πραγματοποιήθηκε στην περίφημη εκκλησία της πόλης, την οποία παρακολούθησε πλήθος αξιωματούχων και πιστών. Ο Κωνσταντίνος ΙΑ” σε λόγο προς τον λαό του, όπως τον διασώζει ο Σφραντζής, τον προέτρεψε να αντισταθεί γενναία, λέγοντας ότι οι Τούρκοι «υποστηρίζονται από όπλα, ιππικό, πυροβολικό και την αριθμητική τους υπεροχή, εμείς όμως στηριζόμεθα πρώτα στον Θεό και Σωτήρα μας και κατόπιν στα χέρια μας και στην δύναμή μας που μας έχει χαρίσει ο ίδιος ο Θεός». Ο Κωνσταντίνος ολοκλήρωσε την ομιλία του ως εξής:

…Γνωρίσατε λοιπόν τούτο: Εάν ειλικρινά υπακούσετε ό,τι σας διέταξα, ελπίζω ότι, με τη βοήθεια του Θεού, θα αποφύγουμε τη δίκαιη τιμωρία Του, που κρέμεται επάνω μας.

Την Τρίτη το βράδυ, 29 Μαΐου, μεταξύ 01.00 και 02.00, εκδηλώθηκε γενική τουρκική επίθεση. Μόλις δόθηκε το σύνθημα η πόλη υπέστη συνδυασμένη επίθεση από τρεις πλευρές συγχρόνως. Οι Βυζαντινοί κατάφεραν να αποκόψουν τις υπόγειες σήραγγες απ” όπου οι Τούρκοι προσπάθησαν να περάσουν κάτω από τα τείχη. Παρόλο που στις επιθέσεις ήταν περισσότεροι αριθμητικά, οι Βυζαντινοί τους απώθησαν αρκετές φορές προκαλώντας τους τρομερές απώλειες. Οι δύο πρώτες επιθέσεις αποκρούστηκαν. Όμως ο Μωάμεθ Β” οργάνωσε πολύ προσεκτικά την τρίτη και τελευταία επίθεση. Με ιδιαίτερη επιμονή οι Τούρκοι επιτέθηκαν κατά του μέρους των τειχών το οποίο ήταν κοντά στην πύλη του Αγίου Ρωμανού (Πέμπτον), όπου πολεμούσε και ο ίδιος ο Αυτοκράτορας. Ένας από τους κύριους υπερασπιστές της πόλης, ο Γενουάτης Ιουστινιάνης, τραυματίστηκε σοβαρά και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τον αγώνα. Αυτή η απώλεια υπήρξε ανεπανόρθωτη για τους Βυζαντινούς. Ωστόσο, ακόμα και μετά από αυτή την επιτυχία, οι Οθωμανοί αδυνατούσαν να διεισδύσουν στην Πόλη . Στα τείχη, όμως, δημιουργούνταν συνεχώς ρήγματα και ο Αυτοκράτορας, πολεμώντας ως απλός στρατιώτης, έπεσε στην μάχη. Δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες για τον θάνατο του και για τον λόγο αυτό ο θάνατός του έγινε γρήγορα θέμα ενός θρύλου που έχει συσκοτίσει την ιστορική πραγματικότητα. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, οι Τούρκοι δεν κατάφεραν να σπάσουν τη γραμμή άμυνας των τειχών, παρά μόνο όταν από εσωτερική προδοσία μπήκαν από την Κερκόπορτα και περικύκλωσαν τους αμυνόμενους.

Λεηλασίες

Η είσοδος του Μωάμεθ Β΄ στην Κωνσταντινούπολη (πίνακας του Jean-Joseph Benjamin-Constant, 19ος αιώνας).

Η πολιορκία κράτησε σχεδόν 2 μήνες και, τελικά, ο σημαντικά ισχυρότερος Μωάμεθ κατέλαβε την Κωνσταντινούπολη την Τρίτη 29 Μαΐου 1453 (αποφράς ημέρα). Μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου οι Τούρκοι όρμησαν μέσα στην πόλη, αρχίζοντας μαζικές λεηλασίες. Ένα μεγάλο πλήθος πολιτών κατέφυγε στην Αγία Σοφία, ελπίζοντας να βρει εκεί ασφάλεια. Αλλά οι Τούρκοι διέρρηξαν την κεντρική πύλη και όρμησαν μέσα στην εκκλησία όπου έσφαξαν το πλήθος. Την ημέρα της πτώσης της Κωνσταντινούπολης, ή πιθανόν την επόμενη, ο Σουλτάνος εισήλθε επίσημα στην πόλη και πήγε στην Αγία Σοφία, όπου και προσευχήθηκε. Κατόπιν ο Πορθητής εγκαταστάθηκε στα αυτοκρατορικά ανάκτορα των Βλαχερνών.

Όπως παραδίδει ο Σφραντζής, δόθηκε διαταγή για τριήμερη λεηλασία της πόλης. Άλλες πηγές αναφέρουν πως ουσιαστικά η λεηλασία έπαυσε μετά την πρώτη ημέρα. O ιστορικός Δούκας αναφέρει πως ο σουλτάνος επιφύλαξε για τον εαυτό του τα οικοδομήματα και τα τείχη της πόλης, αφήνοντας τα υπόλοιπα αγαθά, τους αιχμαλώτους και τα λάφυρα στη διάθεση των στρατευμάτων. Ο άμαχος πληθυσμός της Κωνσταντινούπολης θανατωνόταν χωρίς διάκριση.Οι εκκλησίες με επικεφαλής την Αγία Σοφία, καθώς και τα μοναστήρια με όλο τους τον πλούτο λεηλατήθηκαν και βεβηλώθηκαν, ενώ οι ιδιωτικές περιουσίες έγιναν αντικείμενο αρπαγής και λαφυραγωγίας. Κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών χάθηκαν αναρίθμητοι πολιτιστικοί θησαυροί. Πολύτιμα βιβλία κάηκαν, κομματιάστηκαν ή πουλήθηκαν σε εξευτελιστικές τιμές. Ο ιστορικός Κριτόβουλος, που ανήκε στο οθωμανικό στρατόπεδο, αναφέρει ότι δεν υπήρξε στοιχειώδης οίκτος κατά τις λεηλασίες και η πόλη ερημώθηκε ολοσχερώς.

Επακόλουθα της Άλωσης

Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

330	Ίδρυση της πόλης
413	Ολοκλήρωση των Θεοδοσιανών Τειχών
474	Μεγάλη πυρκαγιά
532	Στάση του Νίκα
537	Ολοκλήρωση της Αγίας Σοφίας
626	Πολιορκία από τους Άβαρους
674-78	Α´ αραβική πολιορκία
717-18	Β´ αραβική πολιορκία
1204	Σταυροφορική άλωση
1261	Επανάκτηση της πόλης από τον Μιχαήλ Η´ Παλαιολόγο
1453	Οθωμανική άλωση

Η Ορθόδοξη Βυζαντινή Αυτοκρατορία έπαψε πια να υφίσταται και στη θέση της ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, της οποίας η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε από την Αδριανούπολη στην Κωνσταντινούπολη όπου και μετονομάστηκε από τους Τούρκους Ισταμπούλ.^[42] (από τη φράση εις την πόλιν) και παρέμεινε έδρα της Αυτοκρατορίας ως την οριστική κατάλυσή της, το 1922. Αντίθετα το Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης έλαμψε με την ανάδειξη σε πατριάρχη του ανθενωτικού Γεννάδιου Σχολάριου καθ΄ υπόδειξη του Μωάμεθ λαμβάνοντας από τον ίδιο και διάφορα πρόσθετα προνόμια μέχρι ακόμα και οθωμανική φρουρά.

Πρώτος που φέρεται να προσπάθησε να συνεγείρει τους Ηγεμόνες της Δύσης για ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης από τους Χριστιανούς ήταν ο τότε Μέγας Μάγιστρος του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη των Ιεροσολύμων, που έδρευε την εποχή εκείνη στη Ρόδο, ο Ζαν ντε Λαστίκ ο οποίος με γράμματά του στον Πάπα και σε όλους τους Ηγεμόνες τους εξόρκιζε να πάρουν τα όπλα και «να εκδικηθούν για το χριστιανικό αίμα που χύθηκε στην Κωνσταντινούπολη εξ αιτίας των Τούρκων αλλά και για τη σωτηρία της Ρόδου του ισχυρότατου αυτού προμαχώνα της χριστιανικής πολιτείας». Παράλληλα όμως υπήρχαν και πολλοί Έλληνες που διέτρεχαν την Ευρώπη κηρύττοντας «ιερό πόλεμο» κατά των Τούρκων, μεταξύ αυτών ήταν ο Ισίδωρος ο Πελοποννήσιος, ο Βησσαρίων ο Τραπεζούντιος, ο Ανδρόνικος ο Θεσσαλονικεύς κ.ά., ενώ ο Ρόδιος λαϊκός στιχουργός Εμμανουήλ Γεωργιλάς απέδιδε το πνεύμα της εποχής σε ποιήματά του προτρέποντας τη Δύση να συνασπιστεί κατά των Τούρκων για την απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης, επειδή:

«Η Πόλις ήτον το σπαθί, / η Πόλις το κοντάρι.

Η Πόλις ήτον το κλειδί / της Ρωμανίας όλης

Κ΄ εκλείδωνε κ΄ εσφάλιζεν / όλην την Ρωμανίαν

Κ΄ όλον το Αρχιπέλαγος / εσφικτοκλείδωνέν το».

Στις παραπάνω εκκλήσεις ο Πάπας Νικόλαος Ε΄ επέδειξε πλήρη αδιαφορία, σε αντίθεση με τους διαδόχους του στον παπικό θρόνο Κάλλιστο Γ΄ και Πίο Β΄. Επίσης ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος Γ΄ της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας καθώς και ο Δούκας Φίλιππος της Βουργουνδίας ο επιλεγόμενος Καλός μόλις ενημερώθηκαν σχετικά με την άλωση συναντήθηκαν και συσκέφθηκαν πλην όμως οι προθέσεις τους ναυάγησαν από την «ακατονόμαστη αντίσταση»και για «ελεεινές μικροφιλοτιμίες» του τότε βασιλέως της Γαλλίας Καρόλου Ζ΄.Υπενθυμίζεται ότι την εποχή εκείνη ένα μεγάλο μέρος του ελλαδικού χώρου αποτελούσαν βασίλεια όπως της Κύπρου, Δουκάτα όπως το φράγκικο των Αθηνών και κυρίως ενετικές κτήσεις όπως το Δουκάτο του Αρχιπελάγους με έδρα τη Νάξο, η Εύβοια ή Νεγρεπόντε και Κεφαλονιά (από το 1209), η Κρήτη (από το 1212), η Κέρκυρα (από το 1215), η Ρόδος κ.ά., τα δύο δεσποτάτα Μυστρά και Ηπείρου καθώς και κάποια αρχονταρίκια.

Όταν το 1456 ο Μωάμεθ Β” απέσπασε από τους Φράγκους την Αθήνα και λίγο αργότερα υπέταξε όλες τις ελληνικές περιοχές, όπως και την Πελοπόννησο τότε ξύπνησε από το λήθαργο η Δύση και άρχισαν ν΄ ακούγονται οι πρώτες φωνές για τον άπιστο και κοινό εχθρό. Ο Παρθενώνας, που τότε είχε μετατραπεί από τους χριστιανούς σε εκκλησία της Θεοτόκου, επανα-μετατράπηκε με διαταγή του ίδιου του Μωάμεθ Β΄ σε τζαμί. Το 1457 εμφανίζεται στο Αιγαίο ο παπικός στόλος που ξεκινά επιδρομές για κατάληψη νήσων που βρίσκονταν υπό τουρκική κυριαρχία με συνέπεια την κατάργηση της Ηγεμονίας του Αίμου του Οίκου των Κατελούζων. Το 1461, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας περιήλθε και αυτή στην εξουσία των Οθωμανών. Την ίδια χρονιά καταλήφθηκαν και τα τελευταία υπολείμματα του Δεσποτάτου της Ηπείρου.

Η πτώση της Κωνσταντινούπολης μπορεί να σηματοδότησε την έναρξη της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα, πλην όμως το σημαντικότερο: οδήγησε στον κολοφώνα της αναγέννησης των αρχαίων ελληνικών σπουδών που μεταλαμπαδεύτηκε στην Ιταλία αρχικά καθώς και στην υπόλοιπη Ευρώπη στη συνέχεια. Πόλεις όπως η Βενετία, η Φλωρεντία, η Ρώμη κ.ά. άνοιξαν την αγκαλιά τους στους πρόσφυγες βυζαντινούς λόγιους που εγκαταστάθηκαν σε αυτές μεταφέροντας το πολύτιμο φορτίο της αρχαίας Ελλάδας, συμβάλλοντας έτσι στην ανάδειξη των νέων τάσεων κυρίως του ουμανισμού που έφερνε ο νέος αιώνας (15ος αιώνας).

Θρύλοι και παραδόσεις

Η Πύλη του Χαρίσιου από την οποία μπήκε στην Κωνσταντινούπολη ο Μωάμεθ Β΄ ο Πορθητής όπως είναι σήμερα. Υπάρχει στα δεξιά μαρμάρινη επιγραφή που υπενθυμίζει το γεγονός.

Ο τρόπος που θυσιάστηκε ο τελευταίος Αυτοκράτορας, καθώς και ότι δεν διασώθηκαν πληροφορίες για τις τελευταίες στιγμές του στο πεδίο της μάχης, αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για ποικίλους θρύλους με κυριότερο αυτόν του «μαρμαρωμένου βασιλιά» που περιμένει την στιγμή να ανακτήσει την Πόλη και την Αυτοκρατορία του.

Μια λαϊκή χριστιανική παράδοση, αναφέρει ότι τη στιγμή που διέρρηξαν οι Τούρκοι την πύλη της Αγίας Σοφίας τελούνταν η θεία λειτουργία και ο ιερέας τη στιγμή που είδε τους μουσουλμάνους να ορμούν στο πλήθος των πιστών, εισήλθε και εξαφανίσθηκε μέσα στον τοίχο, πίσω από το Άγιο Βήμα, που άνοιξε μπροστά του κατά τρόπο θαυμαστό. Λέγονταν ότι όταν η Κωνσταντινούπολη θα επανέλθει στα χέρια των Χριστιανών, ο ιερέας θα βγει από τον τοίχο για να συνεχίσει την λειτουργία. Ένας άλλος θρύλος λέει ότι ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος στο ένα του χέρι είχε έξι δάχτυλα και αν βρεθεί κάποιος Έλληνας που έχει έξι δάχτυλα τότε θα ανακτήσει (ο Κωνσταντίνος) την Πόλη και την αυτοκρατορία του.

Κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, ο Αμερικάνος ιστορικός Ε. Α. Γκρόσβενορ αναφέρει ότι στην συνοικία Αμπού Βέφα στην Κωνσταντινούπολη, υπήρχε ένας χαμηλός ανώνυμος τάφος τον οποίο οι Έλληνες τιμούσαν ως τάφο του Κωνσταντίνου και τον χρησιμοποιούσαν κρυφά ως τόπο προσευχής. Όμως η Οθωμανική Κυβέρνηση επενέβη εκείνη την εποχή επιβάλλοντας ποινές και ερημώνοντας το μέρος.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Έρευνα: Ιάσονας Πινιάρης