Αποτελεί πραγματικότητα το γεγονός ότι τα ήθη και τα έθιμα μιας περιοχής έχουν μεγάλη σημασία για τη διατήρηση της παράδοσης. Κάθε οικογένεια όπως και κάθε περιοχή έχει τα δικά της έθιμα.
Στην Πρέβεζα το έθιμο της πρώτης Ανάστασης αναβιώνει στο «Σαϊτάν Παζάρ», το γραφικό λιθόστρωτο δρομάκι που βρίσκεται στην καρδιά της πόλης. Πρόκειται για έθιμο που έρχεται από την Τουρκοκρατία και τηρούν οι καταστηματάρχες για να στείλουν το χαρούμενο μήνυμα. Μόλις ο ιερέας του Μητροπολιτικού Ναού του Αγίου Χαραλάμπους σημάνει την πρώτη Ανάσταση, οι ήχοι των κροτίδων διαπερνούν την πόλη, ενώ αμέτρητα πήλινα κανάτια σπάζουν στο πλακόστρωτο δρομάκι. Από γενιά σε γενιά το έθιμο μεταφέρεται από την εποχή της τουρκοκρατίας έως σήμερα. Οι σκλαβωμένοι Πρεβεζιάνοι έφτιαχναν μόνοι τους κροτίδες προκειμένου να κρατήσουν μακριά τους Τούρκους τις άγιες μέρες του Πάσχα. Έπειτα, επισκέπτες και ντόπιοι απολαμβάνουν ένα παραδοσιακό γλυκό που προσφέρεται σε όλους.
Οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα ξεκινούν πριν την Μεγάλη Εβδομάδα με τον καθαρισμό του σπιτιού και το ασβέστωμα της αυλής. Το Σάββατο του Λαζάρου οι κάτοικοι των χωριών της Ηπείρου πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και λένε τα κάλαντα του Λαζάρου κρατώντας ένα καλάθι που είναι στολισμένο με λουλούδια και κουδούνια και ο σπιτονοικοκύρης τους δίνει αυγά. Τη Μεγάλη Πέμπτη από το πρωί οι γυναίκες ζυμώνουν τσουρέκια και βάφουν τα αυγά. Το ίδιο κάνουμε και εμείς στο σπίτι μας. Παλαιότερα, το πρώτο βαμμένο αυγό που έβγαζαν από την κατσαρόλα το τοποθετούσαν στο εικονοστάσι και το φύλαγαν εκεί μέχρι το επόμενο Πάσχα , ένα έθιμο που το κρατάνε οι νοικοκυρές μέχρι και σήμερα. Το αυγό αυτό ήταν κάτι σαν φυλαχτό για το σπίτι τα χωράφια και τα ζώα. Το αυγό της προηγούμενης χρονιάς θάβονταν στα χωράφια ή στα μαντριά πιστεύοντας ότι έτσι τα «γεννήματα» της γης ή των ζώων θα είναι πολλά. Επίσης, την Μεγάλη Πέμπτη όλοι στολίζουν τον Επιτάφιο και την Μεγάλη Παρασκευή γίνεται η περιφορά. Το βράδυ της Ανάστασης οι νοικοκυραίοι γυρνώντας από την εκκλησία και πριν μπουν στο σπίτι σταυρώνουν την εξώπορτα με το Άγιο Φως και μετά ανάβουν το καντήλι, ώστε να μπορέσουν να κρατήσουν το Άγιο Φως όλο το χρόνο στο σπίτι και όλη η οικογένεια τρώει μαγειρίτσα. Πατροπαράδοτο γεύμα της Κυριακής του Πάσχα είναι το σουβλιστό αρνί. Επίσης, συνηθίζουν να φτιάχνουν πολλών ειδών πίτες. Ακόμα, ένα παραδοσιακό ηπειρώτικο φαγητό ήταν η συκωταριά με σπανάκι στη γάστρα το οποίο το έτρωγαν αντί για μαγειρίτσα. Σε πολλά χωριά μαζεύονται οι χωριανοί στις πλατείες ή στις αλάνες ψήνουν, τρώνε, πίνουν και γλεντούν όλοι μαζί. Οι πασχαλινές εθιμικές και λατρευτικές εκδηλώσεις ολοκληρώνονται την Κυριακή του Πάσχα με τον Εσπερινό της Αγάπης. Στα χωριά που πολιούχος είναι ο Αγ. Γεώργιος συνηθίζουν να κάνουν γλέντια τα οποία διαρκούν μέχρι την Τρίτη μέρα του Πάσχα. Τα τραγούδια που ακούγονται είναι τα ηπειρώτικα δημοτικά.
Όσον αφορά στα σύμβολα της λαμπρής τα κόκκινα αυγά συμβολίζουν με το κόκκινο χρώμα τους το αίμα του Χριστού. Ο σταυρός συμβολίζει το Σταυρό πάνω στον οποίο μαρτύρησε ο Χριστός. Η λαμπάδα συμβολίζει το φως που έφερε ο Χριστός νικώντας το θάνατο και το σκοτάδι με την Ανάστασή του και τα πυροτεχνήματα με το θόρυβο και το φως που κάνουν λέγεται ότι διώχνουν τα κακά πνεύματα.
Συμπερασματικά, έχει καταστεί σαφές ότι τα ήθη και έθιμα έχουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνία και μεταφέρονται μέσα στο χρόνο από τους γονείς στα παιδιά.
Θάνος Νικολάου
