της Μαρίνας Σοφιανού
Η Κυρά Σαρακοστή παλιό είναι έθιμο της Μεγάλης Σαρακοστής με επτά πόδια που μετρούν τις εβδομάδες μέχρι το Πάσχα. Τι συμβολίζει Μία εβδομάδα μετά την Καθαρά Δευτέρα, η Σαρακοστή έχει ήδη ξεκινήσει να «τρέχει» και μαζί της εξελίσσεται ένα έθιμο που μετράει τον χρόνο της νηστείας, με τρόπο απλό και χειροπιαστό: Η Κυρά Σαρακοστή. Πρόκειται για μια γυναικεία μορφή, ζυμαρένια, που θυμίζει καλόγρια με επτά πόδια. Κάθε πόδι συμβολίζει μία εβδομάδα μέχρι το Πάσχα και κάθε Σάββατο κόβουμε ένα.
Η Σαρακοστή παίρνει μορφή, καθώς φτιάχνεται από ζυμάρι ή σαν πάνινη κούκλα. H μορφή αυτή είναι γυναικεία, με σταυρωμένα χέρια σε στάση προσευχής, δίχως στόμα γιατί νηστεύει και με επτά πόδια που συμβολίζουν τις επτά εβδομάδες της νηστείας μέχρι το Πάσχα. Το τελευταίο πόδι κόβεται το Μεγάλο Σάββατο και σε κάποια μέρη σε αυτό το πόδι «κρύβεται» ένα ξερό σύκο, που όποιος το βρει είναι ο τυχερός- κάτι σαν το φλουρί στην πρωτοχρονιάτικη βασιλόπιτα.
Κάθε χαρακτηριστικό της έχει συγκεκριμένο συμβολισμό και τίποτα δεν είναι τυχαίο.
Το πρώτο που παρατηρεί κανείς είναι ότι δεν έχει στόμα γιατί νηστεύει
Τα χέρια της είναι σταυρωμένα σε στάση προσευχής
Το πιο αναγνωρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι τα επτά πόδια που αντιστοιχούν στις επτά εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Πάσχα. Κάθε Σάββατο αφαιρείται ένα πόδι ως ένδειξη ότι πλησιάζουμε στη Μεγάλη Εβδομάδα. Μάλιστα, το τελευταίο πόδι η παράδοση το προσθέτει στο ψωμί της Ανάστασης και όποιος το βρει θεωρείται τυχερός.
Σε ορισμένες νεότερες αφηγήσεις αναφέρεται πως το μαντήλι ή τα μακριά μαλλιά τη δείχνουν χωρίς αυτιά, ως συμβολισμός ότι δεν ακούει κουτσομπολιά ή περιττά λόγια.
Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή ή αλλιώς η Σαρακοστή που σημαίνει «Μεγάλες 40 Ημέρες», είναι η σημαντικότατη περίοδος νηστείας στο εκκλησιαστικό ημερολόγιο των Ορθοδόξων Χριστιανών, η οποία προετοιμάζει τους Χριστιανούς για τη μεγαλύτερη εορτή του εκκλησιαστικού ημερολογίου, το Πάσχα. Είναι η αρχαιότερη από τις μεγάλες νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Καθιερώθηκε τον 4ο αιώνα. Αρχικά διαρκούσε έξι εβδομάδες ενώ αργότερα, έγιναν 7.
τι συμβολιζουν ομως τα 7 πόδια τησ Κυράς Σαρακοστής
Οι Εβδομάδεσ της Μεγάλης Σαρακοστής
Καθαρή Εβδομάδα
Η πρώτη εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα, πρώτη μέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Η ονομασία «Καθαρή Εβδομάδα», αναφέρεται στον πνευματικό καθαρισμό που κάθε πιστός καλείται να υποβληθεί μέσω της νηστείας, της προσευχής, της μετανοίας, της υποδοχής των Ιερών Μυστηρίων και επαιτώντας τη συγχώρεση του γείτονά του.
Το Πρώτο Σάββατο ονομάζεται «Το Σάββατο των Αγίων Θεοδώρων», προς τιμήν του Αγίου Θεοδώρου την Πρόσληψη, μάρτυρα του 4ου αιώνα. Στο τέλος της Προηγιασμένης Θείας Λειτουργίας της Παρασκευής , ψάλλεται προς τον Άγιο Θεόδωρο ένας ειδικός κανόνας, . Στη συνέχεια, ο ιερέας ευλογεί τα κόλλυβα σε ανάμνηση από το ακόλουθο θαύμα του Αγίου Θεοδώρου, το Πρώτο Σάββατο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Η Πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής είναι η Εορτή της Ορθοδοξίας, η οποία τιμά την αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων μετά την Εικονοκλαστική διαμάχη, η οποία θεωρείται ότι είναι ο θρίαμβος της Εκκλησίας πάνω από τις τελευταίες μεγάλες αιρέσεις που την προβλημάτιζαν .
Δεύτερη Εβδομάδα
Τη Δεύτερη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, τιμά τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, τον μεγάλο υπερασπιστή της Ορθόδοξης Εκκλησίας,
Τρίτη Εβδομάδα
Η Προσκύνηση του Σταυρού εορτάζεται την τρίτη Κυριακή. Η προσκύνηση έρχεται αυτή την ημέρα, γιατί είναι εις το μέσον των σαράντα ημερών. Οι λειτουργίες για αυτή την ημέρα είναι παρόμοιες με εκείνες για τη Μεγάλη Εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου).
Τέταρτη Εβδομάδα
Η Δ” Κυριακή των νηστειών είναι ημέρα που τιμάται η μνήμη του Αγίου Ιωάννη συγγραφέα του βιβλίου της «Κλίμακος». Υπήρξε κήρυκας της μετάνοιας και της νηστείας.
Πέμπτη Εβδομάδα
Το Σάββατο της Πέμπτης Εβδομάδας είναι αφιερωμένο στη Θεοτόκο (Μητέρα του Θεού) και είναι γνωστό ως το «Σάββατο του Ακάθιστου», επειδή ο Ακάθιστος ύμνος της Παναγίας ψάλλεται κατά τη διάρκεια του Όρθρου εκείνης της ημέρας
Η Πέμπτη Κυριακή αφιερώνεται στην Αγία Μαρία την Αιγυπτία, της οποίας ο Βίος αναγνώσθηκε την εβδομάδα ενωρίτερα κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Κανόνα. Κατά το τέλος της Θείας Λειτουργίας πολλές εκκλησίες εορτάζουν την «Ευλογία των Αποξηραμένων Καρπών», σε ανάμνηση του βαθυστόχαστου ασκητισμού της Αγίας Μαρίας.
Έκτη Εβδομάδα
H έκτη και τελευταία εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής ονομάζεται «Εβδομάδα των Βαΐων», έχει όμως μείνει γνωστή και ως «βουβή» ή «κουφή».
Κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας τελούνται οι Ακολουθίες, όπως πραγματοποιούνται τη Μεγάλη Σαρακοστή. Η μοναδική Ακολουθία που απουσιάζει είναι η Ακολουθία των Χαιρετισμών της Παναγίας. Αυτός φαίνεται πως είναι ο λόγος που η εβδομάδα αυτή αποκαλείται «κουφή» ή «βουβή».
Έβδομη Εβδομάδα
Η Μεγάλη Εβδομάδα
κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, κάθε εβδομάδα έχει το δικό της θέμα, κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, κάθε ημέρα έχει το δικό της θέμα και πάλι με βάση τις αναγνώσεις του Ευαγγελίου για την εκάστοτε ημέρα:
