Με αισθαντικότητα και σε τόνο νοσταλγικό, ο Ροδόλφος Λαλέογλου περιγράφει τη δουλειά του πατέρα του, ο οποίος αναπαριστά ένα μοντέλο παιδαγωγικό στα μάτια του. Μοντέλο αξεπέραστο βέβαια, μιας και το δρομολόγιο με το τραμ που οδηγεί ο πατέρας παίρνει τις διαστάσεις ενός ταξιδιού μύησης σε έναν κόσμο αρχών και αξιών με διαχρονική ισχύ: οι γνώσεις, δεξιότητες, στάσεις και συμπεριφορές που αποκαλύφθηκαν στον νέο αποτελούν τη βάση της σύγχρονης τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και την προϋπόθεση για την ένταξη στον κόσμο της εργασίας.
Το πρωί, όταν το ξυπνητήρι χτυπά, είναι πάντα μια μαγική στιγμή. Δεν είναι σαν τις άλλες πρωινές ώρες της εβδομάδας που ο ήχος του ξυπνητηριού σε ξυπνά απότομα, επιτακτικά, για να σε προετοιμάσει για τις σχολικές υποχρεώσεις. Σήμερα είναι Κυριακή, ή μάλλον, κάπως έτσι νιώθω, γιατί η μέρα αυτή είναι διαφορετική από τις υπόλοιπες. Όταν ο μπαμπάς μου χτυπά απαλά την πόρτα και με καλεί, η χαρά που νιώθω δεν είναι απλώς για το ότι δεν πηγαίνω σχολείο. Είναι το συναίσθημα της παρέας που με γεμίζει κάθε φορά που μου λέει «Πάμε μαζί να πάρω το τραμ». Και κάπως έτσι ξεκινά η πιο όμορφη ώρα της ημέρας, η ώρα που είμαι μαζί του.
Ο πατέρας μου είναι οδηγός τραμ. Αρκετές φορές με παίρνει μαζί του στο πρωινό του δρομολόγιο, πριν καν ανοίξουν τα καταστήματα ή πριν αρχίσει η πόλη να γεμίζει κόσμο. Είναι μια ιδιαίτερη στιγμή αυτή για εμένα. Όχι μόνο γιατί περνάω χρόνο μαζί του, αλλά γιατί το τραμ δεν είναι απλώς ένα μέσο μετακίνησης· είναι ολόκληρος ο κόσμος του μπαμπά. Κι εγώ, είμαι ο μικρός του βοηθός, έτοιμος να μάθω κάθε μικρή λεπτομέρεια που κάνει τη δουλειά του τόσο ξεχωριστή.
Η πρώτη αίσθηση είναι η μυρωδιά του τραμ. Δεν είναι σαν τις άλλες μυρωδιές των δημόσιων συγκοινωνιών. Υπάρχει κάτι ζεστό και φιλικό σε αυτή τη μυρωδιά του καθαρού ξύλου και του μεταλλικού σιδήρου που με τυλίγει μόλις μπαίνω μέσα. Ο ήχος του μηχανισμού που ξεκινά να κινεί το τραμ με ηρεμεί. Όλα είναι τόσο ήρεμα, οι δρόμοι ακόμα άδειοι, η πόλη κοιμάται, κι εγώ είμαι μέρος αυτού του κόσμου που αναδύεται αργά και σταθερά.
Ο πατέρας μου κάθεται πίσω από το τιμόνι του τραμ, με τον ίδιο σοβαρό και ήρεμο τρόπο που χειρίζεται τα πάντα. Κι εγώ κάθομαι δίπλα του, παρακολουθώ με προσοχή την κίνηση του τροχού, την ένταση της πίεσης που βάζει στις διάφορες λαβές και το πώς τα φώτα αναβοσβήνουν όταν ξεκινάμε. Μου εξηγεί τα πάντα με τη συνηθισμένη του υπομονή και με τρόπο που με κάνει να νιώθω σημαντικός, σαν να είμαι κι εγώ ένας μικρός οδηγός τραμ.
Αλλά η αλήθεια είναι πως εκείνη την ώρα δεν σκέφτομαι ακριβώς το τραμ ως μέσο μετακίνησης. Σκέφτομαι τον μπαμπά. Τον βλέπω να δουλεύει με αφοσίωση και υπευθυνότητα, να ελέγχει τα πάντα γύρω του, αλλά ταυτόχρονα να μου χαμογελά όταν συναντάμε τα μάτια μας στον καθρέφτη του οδηγού. Όλες αυτές οι μικρές λεπτομέρειες – το πώς χειρίζεται το τραμ, το πώς προσαρμόζεται στις στροφές, το πώς μιλάει στους επιβάτες, όλα αυτά με εντυπωσιάζουν. Είναι κάτι που δεν θα καταλάβω ποτέ πλήρως, αλλά με κάνει να τον θαυμάζω ακόμα περισσότερο.
Κάθε φορά που περνάμε κοντά από μια στάση και οι επιβάτες μπαίνουν στο τραμ, ο πατέρας μου τους χαιρετά με ένα νεύμα ή ένα σύντομο «Καλημέρα». Δεν έχει σημασία αν είναι γνωστοί ή άγνωστοι. Αυτή η απλότητα της καθημερινής του επαφής με τους ανθρώπους με γεμίζει με μια αίσθηση θαυμασμού. Σαν να έχει τη δική του οικογένεια σε αυτήν την πόλη, αλλά ταυτόχρονα, όλοι οι επιβάτες είναι δικοί του άνθρωποι. Όλοι είναι συνδεδεμένοι μέσα από το τραμ. Και ίσως αυτή η σύνδεση να είναι το πιο όμορφο πράγμα σε αυτή τη δουλειά.
Ο ήχος του τραμ που σφυρίζει καθώς περνάει τις γραμμές, η μικρή ανηφόρα που ανεβαίνουμε, ο τρόπος που τα φώτα ανάβουν όταν μπαίνουμε στη σήραγγα… όλα αυτά φτιάχνουν την ατμόσφαιρα αυτής της μικρής καθημερινής περιπέτειας. Το πιο ωραίο, όμως, είναι να βλέπω τον πατέρα μου να προσέχει τα πάντα. Είναι σαν να έχει τον έλεγχο του κόσμου γύρω του, σαν να μην αφήνει τίποτα στην τύχη. Κι εγώ, όσο πιο κοντά του βρίσκομαι τόσο περισσότερο καταλαβαίνω πόσο δύσκολο είναι να είσαι υπεύθυνος για κάτι τόσο σημαντικό.
Μερικές φορές, μου λέει ιστορίες για τις παλιές εποχές, όταν ήταν νέος και οδηγούσε το τραμ σε άλλες περιοχές της πόλης. Μιλάει για ανθρώπους που γνώρισε, για τους παλιούς συναδέλφους του, για τις δύσκολες μέρες του χειμώνα όταν το χιόνι είχε καλύψει τις γραμμές και οι επιβάτες ήταν γεμάτοι ανυπομονησία. Εκεί, σε αυτές τις στιγμές, νιώθω σαν να μπαίνω κι εγώ στον κόσμο του. Όλες αυτές οι ιστορίες συνδέουν το παρελθόν με το παρόν και με κάνουν να συνειδητοποιώ πόσο σημαντική είναι η δουλειά του πατέρα μου και πόσο λίγοι καταλαβαίνουν την αληθινή αξία του.
Αλλά η μεγαλύτερη χαρά είναι η στιγμή που φτάνουμε στον προορισμό μας. Η πόλη έχει αρχίσει να ξυπνάει και ο ήλιος ρίχνει τις πρώτες του ακτίνες πάνω στα κτίρια. Οι επιβάτες αποβιβάζονται και το τραμ είναι έτοιμο να επιστρέψει. Είμαι πάντα εκεί, δίπλα του, παρακολουθώντας τη δουλειά του και σκεπτόμενος όλα όσα έμαθα. Ο πατέρας μου δεν μου λέει ποτέ ευθέως πόσο περήφανος είναι για μένα. Αλλά το βλέμμα του, όταν κοιτάζει το δρόμο μπροστά του, και το χαμόγελό του, όταν μου εξηγεί κάτι, μου λένε τα πάντα.
Όσο μεγαλώνω, καταλαβαίνω ότι αυτό το ταξίδι δεν είναι μόνο για να μάθω για το τραμ, για τις γραμμές ή για τη δουλειά του πατέρα μου. Είναι για να καταλάβω τον κόσμο μέσα από τα μάτια του, για να δω τι σημαίνει να είσαι υπεύθυνος για κάτι σημαντικό και να αγαπάς αυτό που κάνεις. Κι όσο κι αν η ζωή μας αλλάξει, όσο κι αν αλλάξουν οι ρόλοι μας, αυτή η στιγμή θα παραμείνει πάντα η πιο όμορφη, γιατί είναι η στιγμή που περνάω τον χρόνο μου με τον άνθρωπο που αγαπώ και σέβομαι περισσότερο στον κόσμο: τον πατέρα μου.
Ροδόλφος Λαλέογλου
