Όλοι ανησυχούμε. Για ένα διαγώνισμα, για το αν θα τα καταφέρουμε στη δουλειά, για το τι θα γίνει στο μέλλον. Η ανησυχία είναι ένα αναπόσπαστο στοιχείο της ζωής και, σε φυσιολογικά επίπεδα, μας βοηθά να προετοιμαζόμαστε και να είμαστε προσεκτικοί. Τι συμβαίνει όμως όταν οι σκέψεις αυτές γίνονται υπερβολικές και δεν μας αφήνουν να ηρεμήσουμε;
Τι είναι η υπερβολική ανησυχία;
Η υπερβολική ανησυχία είναι η κατάσταση κατά την οποία το μυαλό εγκλωβίζεται σε αρνητικά σενάρια για το μέλλον, ακόμη κι αν οι πιθανότητες να συμβούν είναι περιορισμένες. Μπορεί να σκεφτόμαστε συνεχώς: «Κι αν αποτύχω;», «Κι αν οι άλλοι με κρίνουν;», «Κι αν δεν τα καταφέρω στη ζωή;». Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι καταστάσεις που φοβόμαστε δεν εξελίσσονται με τον τρόπο που φανταζόμαστε.
Τι μας αγχώνει περισσότερο στην εφηβεία;
Στην εφηβεία, περίοδο κατά την οποία το άτομο καλείται να διαχειριστεί σημαντικές βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές αλλαγές, οι ανησυχίες είναι συχνά πιο έντονες και αποκτούν βαρύτητα. Συνήθως σχετίζονται με:
- τη σχολική επίδοση και την πίεση των εξετάσεων
- την ισορροπία ανάμεσα στο σχολείο και στη δουλειά
- τη γνώμη των άλλων και την ανάγκη για αποδοχή
- την εξωτερική εμφάνιση
- το μέλλον και τις επαγγελματικές επιλογές
Πότε η ανησυχία γίνεται πρόβλημα;
Η ανησυχία χρειάζεται περισσότερη προσοχή όταν παύει να είναι μια φυσιολογική αντίδραση και γίνεται επίμονη και ανεξέλεγκτη. Ενδεικτικά σημάδια είναι:
- η επανάληψη των ίδιων σκέψεων
- η δυσκολία συγκέντρωσης
- η αποφυγή δραστηριοτήτων και υποχρεώσεων
- η αυξημένη ένταση, ο εκνευρισμός και η ψυχική κόπωση
- η εμφάνιση σωματικών συμπτωμάτων, όπως πονοκέφαλοι, πόνοι στο στομάχι ή διαταραχές ύπνου.
Όταν το άγχος αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινότητά μας, είναι σημαντικό να μην υποτιμάται.
Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να διαχειριστούμε λειτουργικά την υπερβολική ανησυχία;
Μερικά απλά αλλά ουσιαστικά βοηθητικά βήματα είναι:
- η έκφραση των σκέψεων και των συναισθημάτων σε ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης (φίλο, καθηγητή, οικογένεια)
- η λεκτική διατύπωση των φόβων, ώστε να αποκτούν ρεαλιστικές διαστάσεις
- η συνειδητή αξιολόγηση του κατά πόσο αυτό που φοβόμαστε είναι πράγματι πιθανό
- η φροντίδα του σώματος μέσω επαρκούς ύπνου, σωστής διατροφής και ξεκούρασης
- ο διαχωρισμός ενός μεγάλου προβλήματος σε μικρότερα και πιο διαχειρίσιμα βήματα
Η σημασία της αναζήτησης βοήθειας
Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να διαχειρίζεται μόνος του τις έντονες ανησυχίες του. Όταν οι σκέψεις επιμένουν, η αναζήτηση υποστήριξης από καθηγητές, σχολικούς συμβούλους, ψυχολόγους ή δημόσιες δομές ψυχικής υγείας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαιτέρως ωφέλιμη. Η αναζήτηση βοήθειας δεν είναι ένδειξη αδυναμίας, αποτελεί πράξη αυτοφροντίδας. Οι σκέψεις πολλές φορές μοιάζουν πιο ισχυρές από την πραγματικότητα. Ωστόσο, δεν είναι πάντα αληθινές και αμετάβλητες. Μαθαίνοντας να τις αναγνωρίζουμε και να τις διαχειριζόμαστε, μπορούμε να πάρουμε ξανά τον έλεγχο της ζωής μας.
Πηγή: CAMHI https://camhi.gr/el/caregivers-guides/upervolikes-anisuhies/
Ιωάννα Σιοσιού
Σχολική Ψυχολόγος
