Στην εύφορη πεδιάδα της Εύβοιας, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Χαλκίδα, βρίσκεται το Κάστρο Αφρατίου, γνωστό και ως Καστέλλι ή στην
ιστοριογραφία ως Κάστρο του Λικάριο. Πρόκειται για ένα μεσαιωνικό οχυρό που χτίστηκε πιθανότατα τον 13ο ή 14ο αιώνα, κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, όταν η Εύβοια βρισκόταν υπό λατινική κυριαρχία μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204.
Η ιστορία του κάστρου συνδέεται στενά με τον θρυλικό ιππότη Λικάριο, ο οποίος το χρησιμοποίησε ως ορμητήριο, ενώ -λέγεται- ότι εκεί αποσύρθηκε στο τέλος της περιπετειώδους ζωής του. Σε παλιούς χάρτες συναντάται επίσης με ονομασίες όπως «καστέλο Tianto» ή «Lilanto».
Η θέση του κάστρου ήταν στρατηγικής σημασίας, καθώς επέτρεπε τον έλεγχο της πεδιάδας, των καλλιεργειών και των δρόμων που συνέδεαν τη Χαλκίδα με την ενδοχώρα της Εύβοιας. Εκείνη την εποχή, τα κάστρα δε λειτουργούσαν μόνο ως στρατιωτικά οχυρά αλλά και ως κέντρα διοίκησης, αποθήκευσης και καταφυγίου για τους κατοίκους σε περιόδους κινδύνου. Κατά την Οθωμανική περίοδο συνέχισε να χρησιμοποιείται, γεγονός που δείχνει τη διαχρονική του σημασία.
Με το πέρασμα των αιώνων οι σεισμοί, οι συνεχείς πολεμικές συγκρούσεις και η εγκατάλειψη οδήγησαν στη σταδιακή του φθορά. Σήμερα σώζονται μόνο τμήματα των τειχών και ερείπια παλαιών κατασκευών. Παρόλ” αυτά, ο χώρος διατηρεί μια έντονη ιστορική ατμόσφαιρα επιτρέποντας στον επισκέπτη να φανταστεί τη ζωή μέσα στο κάστρο.
Το Κάστρο του Αφρατίου αποτελεί ένα σημαντικό μνημείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Εύβοιας και έναν ζωντανό σύνδεσμο με το παρελθόν. Η προστασία και η ανάδειξή του είναι απαραίτητες, ώστε να διατηρηθεί η ιστορική του αξία για τις επόμενες γενιές. Η προστασία ενός μνημείου δεν είναι απλώς μια πράξη καθαρισμού ή συντήρησης. Είναι στάση ζωής! Σημαίνει σεβασμό προς το παρελθόν και ευθύνη απέναντι στο μέλλον. Το Κάστρο του Αφρατίου δεν είναι απλώς πέτρες και ερείπια. Είναι κομμάτι της ταυτότητάς μας, της ιστορίας της Εύβοιας και της συλλογικής μας μνήμης.
Αν θέλουμε ο τόπος μας να διατηρήσει τη φυσιογνωμία και τον πολιτισμό του, πρέπει να δράσουμε. Οι νέοι άνθρωποι δεν είμαστε αδιάφοροι· μπορούμε να γίνουμε πρωταγωνιστές στην προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Με συνεργασία, δημιουργικότητα και σεβασμό μπορούμε να μετατρέψουμε το Κάστρο του Αφρατίου σε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την κοινότητα.
Η ιστορία δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν! Ζει μέσα από τις πράξεις μας! Και το Κάστρο του Αφρατίου μάς καλεί να γίνουμε οι επόμενοι φύλακές του.
Σύνταξη: Γ. Τζοβλά
