Ο Σύλλογος Ελληνικής Πολιτιστικής Παράδοσης Χαλκίδας «τ’ Αλωνάκι» ιδρύθηκε το 1985 στη Χαλκίδα με βασικό σκοπό την έρευνα, την καταγραφή, την ανάδειξη και τη μετάδοση στοιχείων της ελληνικής λαογραφίας και της υλικής και άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς. Κεντρικός άξονας της δράσης του είναι η βιωματική προσέγγιση του λαϊκού πολιτισμού, δηλαδή η ενεργή συμμετοχή των ανθρώπων στη γνώση και στις αξίες που αυτός μεταφέρει, ώστε να παραμένουν λειτουργικές και χρήσιμες στη σύγχρονη κοινωνία. Ο σύλλογος αποτελεί εγγεγραμμένο φορέα στο Μητρώο Πολιτιστικών Φορέων του Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα διευθύνεται από τον Δημήτρης Λιανοστάθης, ο οποίος, σε συνεργασία με ομάδα δασκάλων και εμψυχωτών, διαμορφώνει μια σταθερή πολιτιστική στρατηγική για την επίτευξη των στόχων του συλλόγου.
Στον οργανισμό λειτουργούν εβδομαδιαία τριάντα έξι τμήματα ελληνικών παραδοσιακών χορών καθώς και τμήματα θεάτρου και δημοτικού τραγουδιού. Παράλληλα, αναπτύσσονται δράσεις μουσικοκινητικής αγωγής, χειροτεχνίας και οικιακής οικονομίας, ενώ διατηρείται και πλούσιο βεστιάριο παραδοσιακών ελληνικών φορεσιών, τόσο αυθεντικών όσο και πιστών αντιγράφων.
Ο κ. Λιανοστάθης μας ανέφερε σχετικά με τη σημασία της παράδοσης και του λαϊκού πολιτισμού:
«Η ελληνική παράδοση δεν είναι μόνο ιστορία ή παλιές συνήθειες. Είναι οι χοροί, τα τραγούδια, οι γιορτές και οι ιστορίες που μας συνδέουν με τους προγόνους μας και μας διδάσκουν αξίες όπως η συνεργασία, η αλληλεγγύη, η χαρά της δημιουργίας αλλά και η συμπερίληψη.»
Από το 2006 ο σύλλογος εκδίδει την πολιτιστική και λαογραφική εφημερίδα «Τ’ Αλωνάκι», η οποία το 2022 εξελίχθηκε σε διαδικτυακή μορφή με την ονομασία «Αλωνάκι Press», προσφέροντας ψηφιακό πολιτιστικό περιεχόμενο. Παράλληλα, επιμελείται τη ραδιοφωνική εκπομπή «Εν τυμπάνω και χορώ» στον εκκλησιαστικό ραδιοφωνικό σταθμό της Ιεράς Μητρόπολης Χαλκίδος. Από το ίδιο έτος λειτουργεί και το διαδικτυακό ραδιόφωνο «Αλωνάκι Web Radio», με συνεχές πρόγραμμα και δεκάδες εβδομαδιαίες ζωντανές εκπομπές.
Σημαντικό σταθμό στη δράση του συλλόγου αποτέλεσαν δύο μεγάλες καλλιτεχνικές παραγωγές στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: «Μάνα με τους εννιά σου γιους» (2015) και «Σκοποί στο Γριπονήσι, από το χθες στο σήμερα» (2017), που ανέδειξαν τη μουσικοποιητική παράδοση της Ελλάδας. Παράλληλα, λειτουργεί το «Πολιτισμικό Σχολειό», ένα πρόγραμμα άτυπης εκπαίδευσης για παιδιά 6–12 ετών υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για τη σημασία της βιωματικής μάθησης:
«Όταν συμμετέχετε ενεργά σε έναν χορό, σε ένα παιχνίδι ή σε μια γιορτή μαθαίνετε με το σώμα, με τα συναισθήματα και με τη φαντασία σας. Η γνώση γίνεται μέρος σας και δε χάνεται, γιατί τη ζείτε.»
Ο σύλλογος έχει παρουσιάσει τη μουσικοχορευτική παράδοση της Εύβοιας σε διεθνή φεστιβάλ και πολιτιστικά φόρουμ σε όλες τις ηπείρους, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διεθνή προβολή της ελληνικής λαϊκής παράδοσης. Επίσης, συμμετέχει ενεργά στα πολιτιστικά δρώμενα της τοπικής κοινωνίας και συνεργάζεται με φορείς σε όλη την Ελλάδα.
Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για την αξία της ενεργούς συμμετοχής:
«Ο πολιτισμός δε μεταδίδεται μόνο με τα βιβλία ή με τα λόγια. Χρειάζεται να χορεύουμε, να τραγουδάμε, να φτιάχνουμε χειροτεχνίες και να μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας. Κάθε ένας από εσάς μπορεί να γίνει φορέας και δημιουργός του πολιτισμού.»
Κάθε χρόνο, την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου, ο εν λόγω σύλλογος διοργανώνει τη μεγάλη ετήσια γιορτή του, μια σημαντική πολιτιστική εκδήλωση για την πόλη της Χαλκίδας, όπου παρουσιάζεται θεματολογία από τον πλούτο της ελληνικής λαϊκής παράδοσης με τη συμμετοχή μουσικών από όλη τη χώρα. Με οδηγό το «τριφυές δρώμενο» – λόγος, μουσική και κίνηση – «τ’ Αλωνάκι» συνεχίζει να δημιουργεί και να αναδημιουργεί πολιτισμό στηριζόμενο στη δύναμη και την ενεργό συμμετοχή των μελών του.
Σύμφωνα με τον κ. Λιανοστάθη, η ιστορία μας είναι ενεργή, όταν:
«οι παραδόσεις μας προσαρμόζονται στη σύγχρονη ζωή. Αυτό που κάναμε χθες μπορεί να γίνει έμπνευση για τις ιδέες και τις γιορτές του σήμερα. Η ιστορία μας είναι ζωντανή και μας δίνει τα εργαλεία να δημιουργούμε το μέλλον.»
Λίγα λόγια για τον Δημήτρη Λιανοστάθη…
Ο Δημήτρης Λιανοστάθης είναι διευθυντής στο Δημοτικό Σχολείο των Φύλλων στην Εύβοια, ερευνητής και ενεργός φορέας πολιτιστικής δράσης με πολυεπίπεδη παρουσία στον χώρο της εκπαίδευσης και της μελέτης του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Η επαγγελματική και επιστημονική του πορεία συνδυάζει τη διδακτική εμπειρία με τη συστηματική έρευνα, την πολιτιστική διαχείριση και την καλλιτεχνική δημιουργία με ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση και την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για τα προσωπικά του κίνητρα και εμπειρίες:
«Ασχολούμαι με τον λαϊκό πολιτισμό, γιατί μου δίνει χαρά να βλέπω παιδιά να μαθαίνουν, να χορεύουν και να εκφράζονται. Κάθε φορά που οργανώνουμε μια γιορτή ή μια παράσταση, βλέπω πώς η γνώση γίνεται ζωή και κοινότητα.»
Μπορείτε να παρακολουθείστε απόσπασμα της συνέντευξης που έδωσε ο κ. Λιανοστάθης στη δημοσιογραφική μας ομάδα:
Σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς του αποτελεί το συγγραφικό και ερευνητικό έργο του μέσα από το οποίο αναδεικνύεται η πολιτιστική ταυτότητα των τοπικών κοινοτήτων και η σημασία της λαϊκής μουσικοχορευτικής παράδοσης στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης. Επιπλέον, έχει αναπτύξει σημαντική πολιτιστική δράση μέσα από καινοτόμες πρωτοβουλίες. Είναι συνιδρυτής και συνδιευθυντής του «Πολιτισμικού Σχολειού» του φορέα «Αλωνάκι», ενός πρωτοποριακού εκπαιδευτικού εγχειρήματος άτυπης εκπαίδευσης με επίκεντρο τα πολιτιστικά μαθήματα και την καλλιέργεια της πολιτιστικής συνείδησης. Το πρόγραμμα αυτό υλοποιήθηκε υπό την αιγίδα και τη χρηματοδότηση του Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τον κ. Λιανοστάθη για τον χρόνο που μας αφιέρωσε και την προθυμία του να μοιραστεί μαζί μας τις σκέψεις και τις εμπειρίες του μέσα από αυτή τη συνέντευξη.
Συντακτική Ομάδα: Μελίνα Δημητρακοπούλου, Κυριακή Μίχοβιτς, Ευαγγελία Τουλούμη, Γεωργία Τζοβλά, Ιωάννα Λέων
