Από τον Λιβάνιο Αλέξανδρο

Η λέξη «κομήτης» προέρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα «κομῶ», που σημαίνει έχω μακριά μαλλιά (κόμη= τα μαλλιά). Η σημασία αυτή εξηγείται από την ομοιότητα της ουράς του κομήτη με μαλλιά («κομήτης αστήρ»). Η λέξη χρησιμοποιείται στο λόγο και μεταφορικά, π.χ. «έρχομαι/εμφανίζομαι σαν κομήτης», που σημαίνει «εμφανίζομαι σπάνια, είμαι ακριβοθώρητος».

Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Ηλέκτρα και οι έξι αδερφές της αποτελούσαν τις Πλειάδες και ήταν κόρες του Άτλαντα και της Πλειόνης. Οι Πλειάδες κυνηγήθηκαν από τον κυνηγό Ωρίωνα για πέντε χρόνια. Ο Δίας τελικά τις λυπήθηκε και τις μεταμόρφωσε σε αστερισμό. Η Ηλέκτρα είχε ήδη αποκτήσει με τον Δία τρεις γιους. Ο πρώτος γιος της, ο Δάρδανος, ίδρυσε τη βασιλική δυναστεία της Τροίας. Όταν η Τροία καταστράφηκε και επειδή το γένος του γιου της Δάρδανου θα χανόταν ολοκληρωτικά, στεναχωρήθηκε και απομακρύνθηκε από τις αδερφές της, οι οποίες θεωρούνταν ότι έσερναν τον κύκλιο χορό των αστεριών. Εγκαταστάθηκε στον αρκτικό κύκλο και μόνο κάποιες φορές τον χρόνο έλαμπε στον ουρανό, ενώ εμφανιζόταν με λυτά μαλλιά σαν να θρηνεί. Γι” αυτό οι αρχαίοι Έλληνες την αποκαλούσαν «κομήτη».

Στην επιστήμη της αστρονομίας «κομήτης» ονομάζεται το «νεφελώδες ουράνιο σώμα με μικρή μάζα, που κινείται γύρω από τον ήλιο και εμφανίζεται σε αραιά χρονικά διαστήματα· αποτελείται από ένα σύννεφο από σκόνη και αέρια και τον πυρήνα και όταν πλησιάζει πολύ τον ήλιο, αναπτύσσει μια μακριά και λαμπερή ουρά». Η εντυπωσιακή ουρά (κόμη) σχηματίζεται από τα ελαφριά αέρια του κομήτη, τα οποία εξατμίζονται, καθώς θερμαίνονται από τον Ήλιο.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Ο διασημότερος κομήτης είναι ο κομήτης του Χάλεϋ, που εμφανίζεται περίπου κάθε 75 χρόνια. Η τελευταία φορά που εμφανίστηκε ήταν στις 9/2/1986. Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι ο κομήτης Χάλεϋ θα κάνει την επανεμφάνισή του στη Γη στα τέλη της άνοιξης του 2061. Το όνομά του έλαβε από τον βρετανό αστρονόμο Έντμοντ Χάλεϋ (1656-1742), ο οποίος στις 4 Σεπτεμβρίου του 1682 τον παρατήρησε και τον περιέγραψε. Ωστόσο, ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ. οι αρχαίοι Έλληνες είχαν καταγράψει την ύπαρξή του.

Στο παρελθόν και για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα οι κομήτες θεωρούνταν από τους ανθρώπους ως οιωνοί κακών ειδήσεων. Το 1910, λοιπόν, εν αναμονή της διέλευσης του κομήτη του Χάλεϋ από τη Γη, επικράτησε έντονη καταστροφολογία, ενώ δεν έλειψαν κι εκείνοι που ταύτισαν την εμφάνιση του κομήτη με το τέλος της ανθρωπότητας. Στην εποχή μας, βέβαια, με την πρόοδο της τεχνολογίας και της επιστήμης όλες αυτές οι προλήψεις και οι δεισιδαιμονίες ανήκουν πλέον στο παρελθόν.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

ΠΗΓΕΣ

1. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας, Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.

2. Τσοτάκου-Καρβέλη, Αικ. (2007). Λεξικό της ελληνικής μυθολογίας, εκδ. Σοκόλη.

3.https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/metamorfoseis/page_094.html

4.https://www.noesis.edu.gr/noesis-online/wiki-texnologias/space/%CE%B1%CF%83%CF%84%CF%81%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%AF%CE%B1/%CE%BF%CE%B9-%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%AE%CF%84%CE%B5%CF%82/

5.https://www.tovima.gr/2010/09/10/science/oi-arxaioi-ellines-anakalypsan-ton-komiti-toy-xalei-2/

6.https://solarsystem.nasa.gov/asteroids-comets-and-meteors/comets/overview/?page=0&per_page=40&order=name+asc&search=&condition_1=102%3Aparent_id&condition_2=comet%3Abody_type%3Ailike

Από τη Νόνη Βασιλική

Η λέξη «πλανήτης» προέρχεται ετυμολογικά από το αρχαιοελληνικό ρήμα «πλανῶμαι» (=περιφέρομαι). Κυριολεκτικά σημαίνει «αυτός που μετακινείται διαρκώς, που δεν σταθεροποιείται η θέση, η κατάσταση ή η διαμονή του, ο περιπλανώμενος». Στην επιστήμη της Αστρονομίας η λέξη χρησιμοποιείται προκειμένου να δηλώσει «κάθε ετερόφωτο ουράνιο σώμα που περιστρέφεται γύρω από έναν αστέρα (π.χ. τον Ήλιο)».

Οι πλανήτες είναι οκτώ και τα ονόματά τους αρχαιοελληνικά: ο Ερμής, η Αφροδίτη, η Γη, ο Άρης, ο Δίας, ο Κρόνος, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας. Μαζί με τους δορυφόρους τους (δηλ. ουράνια σώματα που περιφέρονται γύρω από κάποιους πλανήτες) και τον Ήλιο, που είναι αυτόφωτο σώμα, αποτελούν το ηλιακό μας σύστημα. Ο δορυφόρος της Γης είναι η Σελήνη, στην οποία πρώτος πάτησε το πόδι του ο Νηλ Άρμστρονγκ. Τα λατινικά ονόματα των οκτώ πλανητών είναι τα εξής: Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Uranus, Neptune.

Κάνε κλικ εδώ και δοκίμασε τις γνώσεις σου.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Ήξερες ότι…

Οι τροχιές όλων των πλανητών έχουν την ίδια φορά, αντίθετη με τους δείκτες του ρολογιού.

“Ολοι οι πλανήτες αυτοπεριστρέφονται με φορά αντίθετη από αυτή των δεικτών του ρολογιού (αριστερόστροφα), εκτός της Αφροδίτης και του Ουρανού που περιστρέφονται δεξιόστροφα.

Ο Δίας είναι ο μεγαλύτερος πλανήτης και ο γρηγορότερος. Αυτοπεριστρέφεται σε περίπου 10 ώρες και η βαρύτητα του είναι 2.5 φορές ισχυρότερη από αυτήν της Γης.

Ο Ουρανός είναι ο μοναδικός πλανήτης του οποίου το επίπεδο περιστροφής είναι πολύ κοντά στο τροχιακό του επίπεδο. Δηλαδή, περιστρέφεται σχεδόν ξαπλωμένος.

Η Αφροδίτη είναι ο θερμότερος και λαμπρότερος πλανήτης. Η μέση επιφανειακή θερμοκρασία της είναι περίπου 465 βαθμοί.

Ο Ποσειδώνας είναι ο πιο μακρινός πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος και ο ψυχρότερος (-220⁰C).

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Δες εδώ πληροφορίες σχετικά με την ταχύτητα, το μέγεθος και την απόσταση των πλανητών από τον Ήλιο.

Αν βρισκόσουν σε άλλον πλανήτη, ποιο θα ήταν το βάρος σου; Κάνε κλικ εδώ και μάθε.

ΠΗΓΕΣ

1. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας, Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.

2.http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2272/Geografia_ST-Dimotikou_html-empl/indexA_6.html

3.http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/2775

4.https://www.meteo.gr/astro_Solar_System_a.cfm

5.https://solarsystem.nasa.gov/planets/overview/

Από τους  Τασίνου Δ., Τσούκαλα Μ.

Η ζωή ενός ανθρώπου μπορεί να χωριστεί σε χρονικές περιόδους οι οποίες έχουν κοινά χαρακτηριστικά για όλους τους ανθρώπους της Γης. Η ενέργεια η οποία χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο ανακυκλώνεται μέσα στον πλανήτη ακολουθώντας κυκλική πορεία.Ο άνθρωπος δημιουργείται από ένα αρχικό κύτταρο, το οποίο προέρχεται από την ένωση δύο κυττάρων, ενός που παράγεται από το σώμα της γυναίκας και ενός από το σώμα του άνδρα.

Το αναπαραγωγικό κύτταρο της γυναίκας λέγεται ωάριο και το αναπαραγωγικό κύτταρο του άνδρα λέγεται σπερματοζωάριο.Το καθένα  από αυτά περιέχει 23 χρωμοσώματα. Αυτά λοιπόν τα κύτταρα μετατρέπονται από άωρα διπλοειδή  γεννητικά κύτταρα σε απλοειδή, τους γαμέτες. Με την γονιμοποίηση προκύπτει το ζυγωτό το οποίο είναι διπλοειδές και περιέχει 46 χρωμοσώματα. Το ζυγωτό διαιρείται με μίτωση και παράγονται διπλοειδή κύτταρα. Με συνεχείς λοιπόν, κυτταρικές διαιρέσεις αναπτύσσεται το έμβρυο. Το έμβρυο παραμένει για εννέα μήνες στην κοιλιά της μητέρας του έως την γέννησή του. Μετά λοιπόν από εννέα μήνες αναμονής προκύπτει μια νέα ζωή. Αυτή θα αναπτύσσεται συνεχώς, ώσπου θα φτάσει και η σειρά της να δώσει απογόνους. Ας δούμε λοιπόν τα στάδια ανάπτυξης του ανθρώπου:

1)Βρέφη (μικροσκοπικοί άνθρωποι καινούργιοι στην ζωή)

2)Νήπια (παιδιά που πλέουν μιλούν και εξερευνούν το κόσμο γύρω τους)

3) Παιδιά σχολικής ηλικίας (πηγαίνουν σχολείο και γίνονται μέλη κοινωνικής ομάδας)

4) Προ-έφηβοι (στάδιο αλλαγών)

5) Έφηβοι (ολοκλήρωση μεταβολών που οδηγούν στην ενηλικίωση)

6) Ενήλικες (υπεύθυνοι ολοκληρωμένοι άνθρωποι)

7) Ηλικιωμένοι (άνθρωποι που πλέον μοιράζονται εμπειρίες και γνώσεις με νεότερους)

Το τέλος της ζωής είναι η κατάσταση που ονομάζεται θάνατος.

Από τα παραπάνω στάδια θα αναπτύξουμε το στάδιο του παιδιού και του εφήβου.

Παιδί

Παιδί ονομάζεται ο άνθρωπος από τη γέννηση μέχρι και την εφηβεία του. Ο νομικός ορισμός του παιδιού γενικά αναφέρεται στον ανήλικο, δηλαδή σε ένα πρόσωπο μικρότερο από την ηλικία ενηλικίωσης. Η λέξη παιδί μπορεί επίσης να περιγράφει τη σχέση των τέκνων σε σχέση με τους γονείς τους στα πλαίσια μίας οικογένειας ή να προσδιορίζει την συμμετοχή σε μία φυλή, γενιά ή θρησκεία.

Έφηβος

Με τον όρο εφηβεία (επί+ήβη) για το ανθρώπινο είδος εννοείται μια διακριτή αναπτυξιακή φάση εξαιτίας των ραγδαίων βιοσωματικών αλλαγών και των νέων εξελίξεων:

• ως προς τις νοητικές ικανότητες και
• ως προς την σεξουαλικότητα.

Με τον διακριτό όρο ήβη εννοούνται τα φυσιολογικά, ορμονικά φαινόμενα που εμφανίζονται στα κορίτσια σε ηλικία 11-13 ετών περίπου και στα αγόρια 12-15 ετών περίπου.

 Πηγές

1) ΟΥΒΑ οι πρώτες μου γνώσεις «Τα πάντα για τους ανθρώπους» σελ.12,22,34,54,76 (Εγκυκλοπαίδεια)

2) http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C103/698/4599,20882/

3) http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A103/517/3362,13558/

4) http://www.iatronet.gr/iatriko-lexiko/mitwsi.html

5) http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%8D%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CF%82_%CE%B6%CF%89%CE%AE%CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%B1%CE%BD%CE%B8%CF%81%CF%8E%CF%80%CE%BF%CF%85

Από τις Ζάλη Μαίρη, Μαργέτη Ελένη

Αστερισμός ονομάζεται κάθε αυθαίρετο τμήμα της ουράνιας σφαίρας ή θόλου που περιέχει μια κάπως ξεχωριστή ομάδα άστρων. Αυτή η κατάτμηση στηρίχθηκε στα σχήματα που δημιουργούν οι πιο φωτεινοί αστέρες, στα οποία οι άνθρωποι διέκριναν ομοιότητες με ζώα (κυρίως), θεότητες και πράγματα του περιβάλλοντός τους.

Δύο από τους πιο γνωστούς αστερισμούς είναι ο Αετός και ο Ηρακλής.

Ο Αετός

Ο Αετός είναι αστερισμός που σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που αναγνώρισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση. Είναι αμφιφανής στην Ελλάδα. Το όνομα Αετός του αστερισμού οφείλεται στον αετό του Δία. Σε αυτό το σημείο του ουρανού οι αρχαίοι Έλληνες φαντάζονταν ότι έβλεπαν έναν αετό να πετά και να μεταφέρει με τα νύχια του στον Δία, τον Γανυμήδη, προκειμένου να τον υπηρετήσει ως οινοχόος. Από την άλλη, ένας ιστορικός της αρχαιότητας, ο Αθήναιος, γράφει ότι ο Δίας μεγάλωσε με νέκταρ και αμβροσία. Την αμβροσία την μετέφεραν από τις όχθες των θαλασσών οι αετοί και το νέκταρ, τα περιστέρια. Και τα δύο είδη πτηνών τα αντάμειψε αργότερα ο Δίας. Ο αετός έγινε το σύμβολό του και τα περιστέρια έγιναν σύμβολο της ειρήνης.

Ο Ηρακλής

Ο Ηρακλής είναι αστερισμός που σημειώθηκε στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο και ένας από τους 88 επίσημους αστερισμούς που θέσπισε η Διεθνής Αστρονομική Ένωση. Βρίσκεται νότια του αστερισμού Δράκοντα και βόρεια του Οφιούχου. Είναι αμφιφανής στην Ελλάδα. Ο Ηρακλής διέρχεται εκ του μεσημβρινού γύρω στα μεσάνυκτα στις 20 Απριλίου ή περί τη 10η νυκτερινή της 20ής Μαΐου ή ακόμα την 8η εσπερινή στις 20 Ιουνίου κλπ., οπότε και αναγνωρίζεται εύκολα από τους άλλους κοντινούς αστερισμούς. Είναι ένας από τους πιο αρχαίους ουράνιους σχηματισμούς, αν και δεν είναι γνωστό το πότε συνδέθηκε με τον ήρωα της αρχαίας Ελλάδας. Ο αστερισμός αυτός δεν ήταν γνωστός στους πρώτους Έλληνες αστρονόμους με την σημερινή του ονομασία. Ο Ηρακλής ήταν ένας σπουδαίος και τιμημένος ήρωας, κάτι σαν υπεράνθρωπος, που τελικά έγινε θεός. Ήταν γιος του Δία και της Αλκμήνης, γυναίκας του Αμφιτρύωνα. Η ζωή του Ηρακλή, ήταν μια σειρά δοκιμασιών που μηχανευόταν και του επέβαλλε η Ήρα. Από την πρώτη στιγμή που αντιμετώπισε τα δύο φίδια μέχρι το τέλος που φόρεσε τον δηλητηριασμένο χιτώνα, απέδειξε όχι μόνο ότι διέθετε φυσική ρώμη αλλά και ευφυΐα, καλοσύνη και αγάπη για τους συνανθρώπους του.  Από αστρονομική  άποψη είναι ένας μεγάλος αλλά όχι ευδιάκριτος αστερισμός.

Μάθετε περισσότερα για την προέλευση των ονομάτων των αστερισμών:

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Πηγές

1) http://3dim-megal.ark.sch.gr/ergasies_files/asterismoi.htm

2) http://el.wikipedia.org/wiki/Αετός_(αστερισμός)

4) http://el.wikipedia.org/wiki/Ηρακλής_(μυθολογία)

Από τις Παύλου Αριάδνη, Ξάνθη Επιστήμη

Στο συγκεκριμένο άρθρο παρουσιάζονται κάποιες ενδεικτικές πληροφορίες που αφορούν τους αστερισμούς του Αιγόκερω και του Μεγάλου Κυνός.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ

Ο Αιγόκερως είναι ένας αστερισμός που αποτελείται από 48 αστέρια μικρά και αμυδρά. Τους μήνες του καλοκαιριού μπορούμε να διακρίνουμε στον ουρανό τον αστερισμό του Αιγόκερω με γυμνό μάτι, άμα κοιτάξουμε στον ουρανό προς τα νότια. Τα μεσάνυχτα στις 20 Ιουνίου ή κατά τις 10 τη νύχτα στις 20 Ιουλίου ή κατά τις 8 το βράδυ στις 20 Αυγούστου θα το δούμε ακριβώς στο νότο. Είναι και ο αστερισμός αυτός ένας από τους 12 του ζωδιακού κύκλου. Βρίσκεται πάνω στον κύκλο, που διαγράφει ο Ήλιος στον ουρανό μέσα σε ένα χρόνο και στο νοτιότερο σημείο του κύκλου αυτού. Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν πως, όταν ο Ήλιος φθάσει στο σημείο αυτό, αρχίζει πάλι να σκαρφαλώνει προς τα βόρεια σαν αγριόγιδο, δηλαδή σαν Αιγόκερως. Ο Ερατοσθένης ονομάζει τον συγκεκριμένο αστερισμό Πάνα ή Αιγι-Πάνα, αναφερόμενος στον τραγοπόδαρο θεό Πάνα, ο οποίος μεταμορφώθηκε κατά το ήμισυ σε ψάρι από τη βουτιά του στο Νείλο. Βαθμιαία στον αστερισμό αυτό, επικράτησε η απεικόνιση: κεφάλι και σώμα γίδας, ουρά ψαριού.

ΜΕΓΑΣ ΚΥΩΝ

Ο Μέγας Κύων είναι αστερισμός που σημειώθηκε πρώτη φορά στην αρχαιότητα από τον Πτολεμαίο. Κατά βάση είναι εμφανής από το Νότιο Ημισφαίριο, ενώ στην Ελλάδα είναι αμφιφανής, με καλύτερη περίοδο παρατήρησής του τον Φεβρουάριο. Πάντα ένας καλός κυνηγός έχει και καλά κυνηγόσκυλα. Έτσι και ο Ωρίωνας, έχει πλάι του τον Μεγάλο Σκύλο (Μέγας Κύων) και τον Μικρό Σκύλο (Μικρός Κύων), να τον ακολουθούν πιστά και να τον συντροφεύουν. Λέγεται λοιπόν, ότι ο Μέγας Κύων είναι το κυνηγόσκυλο του Ωρίωνα, το οποίο καταδιώκει το Λαγό και βοηθά τον Ωρίωνα στην μάχη του κατά του Ταύρου, όπως αναφέρουν ο Άρατος, ο Όμηρος και ο Ησίοδος. Οι μύθοι των Ρωμαίων αναφέρονται στον Μέγα Κύνα ως Custos Europae, ο σκύλος που φρουρεί την Ευρώπη αλλά που δεν καταφέρνει να αποτρέψει τη βίαιη απαγωγή της από τον Δία υπό τη μορφή ταύρου. Τον αναφέρουν και ως Janitor Lethaeus, ο κέρβερος της Κόλασης. Ο Μέγας Κύων περιλαμβάνει το Σείριο, το λαμπρότερο αστέρα του νυχτερινού ουρανού. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός, υπάρχει το πιο γνωστό ανοιχτό σμήνος, ορατό με γυμνό μάτι, το M41 (NGC 2287), ένα πανέμορφο σμήνος με πολλούς διπλούς και πολλαπλούς αστέρες.

ΠΗΓΕΣ

• Εγκυκλοπαίδεια «για σας, παιδιά», εκδόσεις Αυλός, τόμος 1
• Εγκυκλοπαίδεια «Νέος Θησαυρός Γνώσεων». Εκδόσεις Δωρικός,τόμος 1.
• http://astromonos.blogspot.gr/2013/03/2.html
• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AD%CE%B3%CE%B1%CF%82_%CE%9A%CF%8D%CF%89%CE%BD
• https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B9%CE%B3%CF%8C%CE%BA%CE%B5%CF%81%CF%89%CF%82_(%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82)

Από την Σχινά Σωτηρία

Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Εγκέλαδος ήταν ένας από τους Γίγαντες, συγκεκριμένα ο γιος του Τάρταρου και της Γης. Εικάζεται πως ήταν ο αρχηγός των Γιγάντων, οι οποίοι κήρυξαν πόλεμο εναντίoν των θεών του Ολύμπου.

Υπάρχουν αρκετές εκδοχές για τον μύθο αυτό. Μερικές από αυτές είναι οι εξής:

• Κατά τη Γιγαντομαχία ο Εγκέλαδος σκοτώθηκε από τον Σειληνό, ακόλουθο του θεού Διονύσου.
• Ως αρχηγός των Γιγάντων, είχε ως αντίπαλο τον Δία, ο οποίος Δίας τον κεραύνωσε και έπειτα τον έθαψε ρίχνοντας πάνω του το βουνό Όσσα ή το βουνό Όθρυς.
• Η Αθηνά για να τον σκοτώσει έριξε πάνω του το τέθριππο άρμα της.
• Η Αθηνά κατά τη διάρκεια της Γιγαντομαχίας κυνήγησε τον Εγκέλαδο πάνω από τη Μεσόγειο μέχρι που τελικά κατάφερε να τον καταπλακώσει με τη Σικελία ή το όρος Αίτνα.

Σύμφωνα με την τελευταία αυτή εκδοχή του μύθου, ο Εγκέλαδος στην προσπάθειά του να απελευθερωθεί προκαλεί τους σεισμούς και τις εκρήξεις του ηφαιστείου της Αίτνας.

Ετυμολογικά η λέξη «εγκέλαδος» μάλλον ερμηνεύεται ως σύντμηση (έγκειμαι + λας) και σημαίνει «ο εγκατεστημένος στα πετρώματα, στο στερεό φλοιό της Γης».

Το 1848 ο Τζον Χέρσελ έδωσε το όνομα «Εγκέλαδος» και σε έναν από τους δορυφόρους τού πλανήτη Κρόνου. Επιλέχθηκε η ονομασία αυτή, διότι ο θεός Κρόνος ήταν ο ηγέτης των Τιτάνων.

Πηγές:

• Σέρβη Κατερίνα (2001). Ελληνική μυθολογία. Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα
• http://www.oasp.gr/node/2074
• http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B3%CE%BA%CE%AD%CE%BB%CE%B1%CE%B4%CE%BF%CF%82_(%CE%B4%CE%BF%CF%81%CF%85%CF%86%CF%8C%CF%81%CE%BF%CF%82)

Από τις Ελένη Μαργέτη, Μαίρη Ζάλη

Ο αστρολάβος (ἄστρον + λαμβάνω) είναι ένα αστρονομικό όργανο που χρησιμοποιήθηκε κατά την αρχαιότητα στη ναυσιπλοΐα, καθώς έδινε τη δυνατότητα στους ναυτικούς να προβλέπουν τις θέσεις του ήλιου, της σελήνης, των πλανητών και των άστρων και με τον τρόπο αυτό να καθορίζουν σωστά την πορεία των πλοίων τους.

Ο επίπεδος αστρολάβος αποτελούνταν από ένα δίσκο διαιρεμένο σε μοίρες και ένα γωνιόμετρο που μπορούσε να περιστρέφεται πάνω στο δίσκο, προκειμένου να είναι δυνατός ο υπολογισμός της γωνίας μεταξύ δύο αστεριών.

Η εφεύρεση του σφαιρικού αστρολάβου (βλ. εικόνα) αποδίδεται στον Ίππαρχο τον Ρόδιο. Ο σφαιρικός αστρολάβος αποτελούνταν από επτά ομόκεντρους αρθρωτούς δακτυλίους. Ο 7ος δακτύλιος (ο εξωτερικός) ήταν ακίνητος στο επίπεδο του μεσημβρινού και έφερε τέσσερα σημάδια που όριζαν την οριζόντιο και την κατακόρυφο. Ο 6ος ήταν βαθμονομημένος και περιστρεφόταν ελεύθερα στο επίπεδο του μεσημβρινού με τα σημεία 0 και 90 να παριστάνουν τον ισημερινό και τον πόλο αντίστοιχα και ήταν τοποθετημένος στη διεύθυνση του γήινου άξονα. Ο 5ος στρεφόταν στην κατεύθυνση του ηλίου. Ο 4ος ήταν αρθρωμένος στο γήινο άξονα και παρακολουθούσε την ημερήσια περιστροφή της αστρικής σφαίρας. Ο 3ος ήταν βαθμονομημένος και ήταν αρθρωμένος στον προηγούμενο σε απόσταση 66ο περίπου από τους πόλους. Ήταν τοποθετημένος στις θέσεις της εκλειπτικής, έφερε τα ονόματα των ζωδίων και χρησιμοποιούνταν για την ανάγνωση των γεωγραφικών μηκών των αστέρων. Ο 2ος ήταν βαθμονομημένος, περιστρεφόταν γύρω από έναν κάθετο άξονα στο επίπεδο της εκλειπτικής και χρησιμοποιούνταν για την ανάγνωση των γεωγραφικών πλατών των αστέρων. Τέλος, ο 1ος δακτύλιος (ο εσωτερικός) έφερε τη σκοπευτική διάταξη.

Εκτός από τον Ίππαρχο τον Ρόδιο, ο οποίος θεωρείται από πολλούς ως ο «πατέρας της αστρονομίας», άλλοι αρχαίοι Έλληνες που συνεισέφεραν στην επιστήμη της αστρονομίας είναι οι εξής:

Ο Πτολεμαίος πρόβλεψε ικανοποιητικά τις θέσεις των πλανητών θεωρώντας ως κέντρο του κόσμου την Γη.

Ο Θαλής υποστήριξε πως η Σελήνη είναι ετερόφωτη, υπολόγισε την έκλειψη του Ηλίου και την διάρκεια του έτους σε 365 ημέρες.

Ο Αναξίμανδρος επινόησε το πρώτο ηλιακό ημερολόγιο και σχεδίασε ένα χάρτη της τότε γνωστής Γης.

Ο Πυθαγόρας διατύπωσε για πρώτη φορά νόμους για την κίνηση των πλανητών και την απόστασή τους από τον Ήλιο.

Ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος υποστήριξε πως η μεταβολή είναι η μόνη βεβαιότητα για το σύμπαν.

Ο Μέτων υπολόγισε έναν ημερολογιακό κύκλο βασισμένο στις κινήσεις της Σελήνης (μετωνικός κύκλος).

Ο Πλάτων θεωρούσε το σύμπαν σφαιρικό και τοποθέτησε τη Γη στο κέντρο του. Μετάνιωσε αργότερα που τοποθέτησε τη Γη εκεί.

Ο Εύδοξος ο Κνίδιος ίδρυσε σχολή στον Κύζικο και θεωρείται ιδρυτής της θεωρητικής αστρονομίας.

Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος έθεσε τον Ήλιο και όχι τη Γη ως κέντρο του σύμπαντος.

Ο Ερατοσθένης προσδιόρισε την ακτίνα της Γης και κατασκεύασε έναν αστρικό χάρτη με 675 αστέρες.

Το παγκόσμιο ενδιαφέρον έχει προκαλέσει ο «μηχανισμός των Αντικυθήρων», ένας εξελιγμένος αστρολάβος των ελληνιστικών χρόνων, που μαρτυρεί πως ήδη από την εποχή αυτή, υπήρχε η δυνατότητα παρατήρησης με ακρίβεια σημαντικών αστρονομικών φαινομένων.

 [There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Πηγές

1. http://users.sch.gr/mfanarioti/MHXANES/calculatingmahines/astrolavos1.html

2. http://kotsanas.com/exh.php?exhibit=1301005

3. Εγκυκλοπαίδεια Υδρία

Ο Ιέρων, τύραννος των Συρακουσών ζήτησε κάποτε να του φτιάξουν ένα χρυσό στέμμα. Επειδή όμως υποψιάστηκε ότι ο καλλιτέχνης προσπάθησε να τον εξαπατήσει, νοθεύοντας τον καθαρό χρυσό με άλλο μέταλλο, ζήτησε από τον Αρχιμήδη να ελέγξει την καθαρότητα του χρυσού. Λέγεται  λοιπόν πως, ενώ ο Αρχιμήδης βρισκόταν στο λουτρό, διαπίστωσε πως όταν ένα σώμα βυθίζεται μέσα σε ρευστό, ωθείται προς τα πάνω με δύναμη ίση με το βάρος του όγκου του υγρού που εκτοπίζει. Ενθουσιασμένος από την ανακάλυψή του, που θα τον βοηθούσε να δώσει απάντηση στον Ιέρωνα, λέγεται πως αναφώνησε «Εύρηκα!».

Παρακολούθησε το βίντεο που ακολουθεί, για να καταλάβεις τι ακριβώς ανακάλυψε ο Αρχιμήδης και να μάθεις αν τελικά το στέμμα ήταν από καθαρό χρυσό ή όχι.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Ο Αρχιμήδης, λοιπόν, ανακάλυψε τον τρόπο υπολογισμού του ειδικού βάρους των στερεών. Για να δώσει απάντηση στον Ιέρωνα, ζύγισε έναν συγκεκριμένο όγκο από χρυσάφι στον αέρα και έπειτα επανέλαβε την ζύγιση μέσα στο νερό. Αφαίρεσε τις δύο τιμές και έπειτα διαίρεσε το βάρος του στερεού στον αέρα με την διαφορά που είχε βρει. Ο αριθμός που προέκυψε ήταν το ειδικό βάρος του χρυσού. Συμπέρανε πως κάθε αντικείμενο από χρυσό είχε το ίδιο ειδικό βάρος. Κάνοντας την συγκεκριμένη διαδικασία για το στέμμα, ο Αρχιμήδης δεν βρήκε τον ίδιο αριθμό. Με τον τρόπο αυτό απέδειξε ότι το στέμμα δεν ήταν από ατόφιο χρυσάφι.