-          Κυρία Αθανασία, πώς έμοιαζε η πλατεία Βαρνάβα παλιά;

Η πλατεία έμοιαζε πάνω κάτω όπως και τώρα. Η μεγαλύτερη διαφορά όμως είναι ότι τώρα εκεί που βρίσκεται ο μεγάλος πλάτανος βρισκότανε ένα μεγάλο συντριβάνι.

-          Μπορείτε να μας πείτε λίγα παραπάνω λόγια για το πώς ήτανε τα μαγαζιά τότε και ποια μαγαζιά έχουν αλλάξει;

Αρκετά μαγαζιά έχουν αλλάξει. Για παράδειγμα, το παγωτατζίδικο στη γωνία παλιά ήτανε μαγαζί με χαρτικά και ακόμα πιο παλιά και επί σειρά ετών ήτανε κρεοπωλείο και ήτανε του θείου μου του Κανέλου ο οποίος ήταν πρώτος ξάδελφος της μαμάς μου και πατέρας του Πάτερ Αρσένιου, ο οποίος λειτουργεί στον Προφήτη Ηλία. Ακριβώς δίπλα, εκεί που σήμερα είναι το κομμωτήριο, υπήρχε το ψιλικατζίδικο του θείου μου του Γιαννούκου, πρώτος ξάδελφος του μπαμπά μου. Το διπλανό μαγαζί ήτανε γαλακτοπωλείο του θείου μου του Μαρίνου, αδελφού του μπαμπά μου. Εκεί τώρα είναι ένα ραφείο «Το χρυσό ψαλίδι». Στη δίπλα γωνία, εκεί που σήμερα είναι ο «Τσεπέτο» (καφετέρια), παλιά ήταν το μανάβικο της κυρίας Γεωργίας. Στην απέναντι γωνία, στο κρεοπωλείο, παλιά δεν υπήρχε ούτε το μαγαζί, ούτε η πολυκατοικία. Στη μια μεριά του δρόμου επί της οδού Πύρρωνος ήταν ο φούρνος της κυρίας Ευαγγελίας και του κυρίου Δήμου και από τη μεριά της οδού Στίλπωνος ήτανε ένα καταπληκτικό κουτούκι, του κυρίου Κώστα με σπεσιαλιτέ τα κεφτεδάκια και το ψάρι του, αλλά και με υπέροχο κρασί. Εκεί που σήμερα είναι ο φούρνος της πλατείας, παλιά ήτανε το υαλοπωλείο του κυρίου Λουκά. Στην απέναντι γωνία που σήμερα είναι το σούπερ μάρκετ, ήτανε το ζαχαροπλαστείο του Σταματόπουλου με το υπέροχο παγωτό του. Δίπλα στο σημερινό καφέ, παλιά ήτανε το εσωρουχάδικο της κυρίας Χρυσούλας. Ακριβώς δίπλα, το μαγαζί έχει διατηρήσει τον χαρακτήρα του ως καφετέρια. Το είχε ο θείος μου ο Θέμης, που είναι πρωτοξάδελφος της μαμάς μου. Στην απέναντι μεριά, το καφέ της γωνίας ήταν η πιτσαρία της Τέτας και του Γιώργου. Τότε δεν υπήρχε το delivery και ο κόσμος πήγαινε εκεί είτε για να καθίσει και να φάει ή περίμενε να του ετοιμάσουν την πίτσα, για να την πάρει σπίτι του. Στο διπλανό καφέ υπήρχε το βιβλιοπωλείο του Πλάτωνα. Πιο πέρα το φαρμακείο ήταν από τότε φαρμακείο ως σήμερα. Το κομμωτήριο στην οδό Μελισσού παλιά και για πάρα πολλά χρόνια ήτανε υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας.

-          Εσείς είχατε κάποιο μαγαζί στην πλατεία Βαρνάβα;

Ναι. Ο μπαμπάς είχε το περίπτερο στην πλατεία Βαρνάβα.

-          Έχετε κάποια ιστορία που θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας;

Θυμάμαι μια χρονιά, ένα Πάσχα που ήμουνα 5 χρονών, όλοι οι μαγαζάτορες στήσανε γλέντι στην πλατεία με φαγητό και χορό.  Μαζεύτηκε πολύς κόσμος και εγώ, παρόλο που ήμουνα μικρούλα, θυμάμαι ακόμα πόσο ωραία περάσαμε. Άλλοτε πάλι, έγινε ένας μεγάλος σεισμός στην Αθήνα, μέρα μεσημέρι. Εγώ δούλευα στο περίπτερο την ώρα του σεισμού και είδα το νερό από το συντριβάνι να κουνιέται, τον κόσμο να τρέχει στην πλατεία, μανάδες με παιδιά στην αγκαλιά, όλους να προσπαθούν να τηλεφωνήσουν στους δικούς τους, αλλά δυστυχώς ήταν αδύνατον, γιατί είχε πέσει η γραμμή του σήματος. Τότε, για τρεις μέρες, θυμάμαι εγώ και η οικογένειά μου δεν κλείσαμε καθόλου το περίπτερο και προσπαθούσαμε όσο μπορούσαμε να βοηθήσουμε τον κόσμο δίνοντάς του νερό και φαγητό δωρεάν.

-          Σήμερα η πλατεία έχει ζωή όλες τις ώρες της ημέρας, συχνά και της νύχτας. Ήταν έτσι και παλαιότερα;

Η πλατεία Βαρνάβα από παλιά είχε κόσμο τις περισσότερες ώρες της ημέρας. Σε σχέση με παλιά, η πλατεία Βαρνάβα συγκεντρώνει τώρα πιο πολύ κόσμο λόγω των πολλών καφέ που έχουν ανοίξει εδώ. Παλιά, επειδή η πλατεία είχε πιο λίγα καφενεία, σύχναζαν σε αυτά περίπου 50-70 άτομα την ημέρα, αλλά δεν ξεπερνούσαν τα 100.

-          Έχει αλλάξει ο κόσμος που συχνάζει στην πλατεία;

Ο κόσμος που συχνάζει στην πλατεία σήμερα έχει αλλάξει. Παλιά κυκλοφορούσαν γηραιότεροι άνθρωποι και μητέρες που έφερναν τα μωρά τους, αλλά και μικρά παιδιά, που έρχονταν στην πλατεία για να παίξουν, ενώ οι πατεράδες τους ήταν στην δουλεία. Στις μέρες μας, έχουν αλλάξει κάπως τα πράγματα. Τώρα συχνάζουν πιο πολύ νέοι, ηλικίας 20-30, εξαιτίας των καινούργιων καφέ που έχουν ανοίξει.

-          Ευχαριστούμε, κυρία Αθανασία που μοιραστήκατε μαζί μας τις αναμνήσεις σας από την πλατεία Βαρνάβα.

Αρχικά, τα μόνα καλλιτεχνικά μαθήματα που διδάσκονται στα γυμνάσια είναι η μουσική και τα εικαστικά, τα οποία μάλιστα καταργήθηκαν πρόσφατα στο Λύκειο. Το μάθημα της θεατρικής αγωγής διδάσκεται μόλις μέχρι την τετάρτη δημοτικού, στην ηλικία, δηλαδή, που τα παιδιά αρχίζουν να κατανοούν πιο σύνθετα πράγματα. Το γεγονός αυτό από μόνο του υποβαθμίζει το θέατρο, υπονοώντας πως είναι «παιδικό», και δεν αξίζει να υπάρχει ως μάθημα μετά την ηλικία των 10 ετών. Όπως και να ΄χει, ενώ άλλα δευτερεύοντα μαθήματα διδάσκονται δύο ώρες την εβδομάδα, τα καλλιτεχνικά περιορίζονται μόνο σε μία το κάθε ένα.

Πολύ σημαντικό είναι, επίσης, ότι οι σχολικές δράσεις πάνω σε αυτούς τους τομείς είναι περιορισμένες, ενώ γίνονται με πρωτοβουλία του σχολείου και όχι με την ευθύνη του κράτους. Σπανίζουν επίσης οι σχολικές παραστάσεις, αφού δεν υπάρχουν καθηγητές θεάτρου και σε πολλά σχολεία δεν υπάρχει επίσης ούτε αμφιθέατρο ή αίθουσα εκδηλώσεων.

Λέγοντας αυτά, θέλω να καταλήξω στο ότι οι μαθητές δεν έχουν συχνά τη δυνατότητα μέσα από το σχολείο να ανακαλύψουν και να εξασκήσουν τα ταλέντα τους, ενώ το σχολείο τους κατευθύνει σε τομείς που μπορεί να μην τους ταιριάζουν τόσο, περιορίζοντας τους ορίζοντές τους. Πώς όμως θα μπορούσε να αλλάξει αυτό; Δεν θα ήταν διαφορετικά όλα, αν η τέχνη γινόταν κομμάτι της εκπαίδευσης και κατ΄επέκταση της καθημερινότητάς μας;

Πώς είναι να είσαι ψυχολόγος στην Ελλάδα του 2025; Πού μπορείς να εργαστείς; Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζεις; Αυτές τις ερωτήσεις και πολλές άλλες, για την επιστήμη της ψυχολογίας, για τον έφηβο και για κοινωνικά ζητήματα, μου απάντησε ο ψυχολόγος του σχολείου μας, ο κ. Τσαγκαράκης.

Τα ανθρώπινα δικαιώματα χωρίζονται κυρίως σε δύο κατηγορίες: τα πολιτικά και πολιτιστικά δικαιώματα και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα. Τα πρώτα εξασφαλίζουν ελευθερίες, όπως η ελευθερία της έκφρασης, της συνάθροισης και της συμμετοχής στην πολιτική ζωή, ενώ τα δεύτερα εγγυώνται πρόσβαση στην υγεία, στην εκπαίδευση, στην εργασία και σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.

Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που υιοθετήθηκε από τον ΟΗΕ το 1948, αποτελεί τη βάση για την προάσπιση αυτών των δικαιωμάτων παγκοσμίως. Παρόλα αυτά, σε πολλές χώρες παραβιάζονται καθημερινά, με φαινόμενα, όπως ο ρατσισμός, η καταπίεση και η ανισότητα.

Η προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι ευθύνη όλων μας. Μέσα από την εκπαίδευση, τον σεβασμό και τη συνεργασία, μπορούμε να δημιουργήσουμε μια κοινωνία, όπου η δικαιοσύνη και η ελευθερία είναι εγγυημένες για όλους. Είναι καθήκον μας να αγωνιζόμαστε για έναν κόσμο πιο δίκαιο και ισότιμο, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.

Κάθε άνθρωπος αξίζει να ζει με αξιοπρέπεια και ασφάλεια. Γι΄αυτό η ενεργός συμμετοχή μας σε οργανώσεις, εθελοντικές και δημόσιες συζητήσεις είναι απαραίτητη. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να διαφυλάξουμε τα ανθρώπινα και να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον για όλους.

Το 17ο Γυμνάσιο Αθηνών έκανε έρευνα για τη χρήση του κινητού και των κοινωνικών δικτύων. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του Σχολείου, ηλικίας 12-15 ετών, απάντησαν σε σχετικές ερωτήσεις και προέκυψαν τα ακόλουθα αποτελέσματα:

To 50,4% των παιδιών που συμμετείχαν στην έρευνα ασχολούνται με το κινητό τους 1-3 ώρες την ημέρα, το 34,5% 3-5 ώρες, το 8,8% λιγότερο από μια ώρα, ενώ οι λιγότεροι ξοδεύουν στο κινητό τους πάνω από 6 ώρες την ημέρα.

Το 68% των συμμαθητών μας χρησιμοποιεί το κινητό για να συμμετέχει στα κοινωνικά δίκτυα. Το 61% το χρησιμοποιεί για επικοινωνία (SMS, Viber), το 39% για να παίξει παιχνίδια, και το 18% περίπου για ενημέρωση ή/και εκπαίδευση.

Όπως φαντάζεστε, η συντριπτική πλειοψηφία, το 86% χρησιμοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα, ενώ το υπόλοιπο 14% δήλωσε ότι απέχει από τα δίκτυα αυτά.

Από τα παιδιά που χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα, σχεδόν το 77% προτιμάει το Instagram, ενώ δεύτερο στις προτιμήσεις έρχεται το Tik Tok με 68%. Το δημοφιλέστατο παλαιότερα Facebook συγκεντρώνει μόνο το 2,2%, ενώ κανένας δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται για το Twitter/Χ (0%).

Στην ερώτησή μας «πόσο συχνά δημοσιεύουν περιεχόμενο» στις πλατφόρμες, το 38% απάντησε μερικές φορές τον μήνα, το 18,6% μερικές φορές την εβδομάδα, ενώ οι περισσότεροι, σχεδόν το 39%, δήλωσαν ότι δεν δημοσιεύουν ποτέ περιεχόμενο. Ελάχιστοι δημοσιεύουν καθημερινά.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών που χρησιμοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα, δηλαδή το 75,2%, δηλώνουν ότι αυτά έχουν ουδέτερη επίδραση στην ψυχολογία τους, ελάχιστοι, το 5,3%, την αξιολογούν αρνητικά, ενώ το υπόλοιπο 19,5% θεωρούν ότι τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν θετικά την ψυχική τους διάθεση.

Επειδή τα τελευταία χρόνια γίνεται συχνά λόγος για διαδικτυακό εκφοβισμό, ρωτήσαμε τους συμμαθητές μας αν έχουν βιώσει ποτέ αυτό το είδος bullying και ευτυχώς το 87,6% απάντησε αρνητικά. Δεν μπορούμε όμως να αγνοήσουμε το υπόλοιπο 12,4% που απάντησε θετικά στη συγκεκριμένη ερώτηση. Σε κάθε περίπτωση ο διαδικτυακός εκφοβισμός είναι ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο είδος εκφοβισμού με τραυματικές συνέπειες για τα θύματα. Γι΄αυτό η πολιτεία, οι γονείς αλλά και το σχολείο θα πρέπει να λάβουν ειδικά μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου.

Παρόλο που συχνά γονείς και εκπαιδευτικοί θεωρούν ότι η ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζει την επίδοση των μαθητών στο σχολείο, οι ίδιοι οι μαθητές φαίνεται ότι δεν συμφωνούν με αυτό, καθώς σε σχετική ερώτηση το 54% απάντησε ελάχιστα και το 29,2% καθόλου. Μόνο το 16,8% των παιδιών απάντησε αρκετά, αλλά θα πρέπει να σκεφτούμε αν οι τελευταίοι είναι πιο ειλικρινείς και συνειδητοποιημένοι, ή μήπως το υπόλοιπο 83% απλώς δεν θέλουν να παραδεχτούν τη δύναμη που έχουν τα κοινωνικά δίκτυα να τους αποσπούν από τις σχολικές τους υποχρεώσεις.

Πάντως, φαίνεται ότι με βάση τις απαντήσεις που λάβαμε οι περισσότεροι (35,4%) αποφεύγουν να συγκρίνουν τη ζωή τους με άλλους στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ στον αντίποδα, ένα 4,4% (δηλαδή ελάχιστοι) προχωρούν σε συνεχείς συγκρίσεις. Ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο, υπάρχει ένα 23.9%, που σπάνια κάνει τέτοιου τύπου συγκρίσεις, και ένα 23% που το επιχειρεί μερικές φορές.

Σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησης, θελήσαμε να μάθουμε πώς νιώθουν οι συμμαθητές μας όταν συγκρίνουν την ζωή τους με άλλους. Οι απαντήσεις τους είναι εντελώς διχασμένες: σχεδόν το 50% νιώθει ικανοποίηση και χαρά, ενώ το άλλο 50% νιώθει άγχος και πίεση.

Σε περίπτωση που δεν έχουν πρόσβαση στο κινητό για αρκετή ώρα, το 37,2% δήλωσε ότι δεν νιώθει καμία ενόχληση και άλλοι τόσοι ότι νιώθουν μικρή ανησυχία. Το 14,2% βιώνει μια μέτρια ανησυχία, όταν στερούνται το κινητό τους, ενώ το υπόλοιπο 11,5% πολύ άγχος.

Με αφορμή την πρόσφατη απαγόρευση των κινητών στα σχολεία, ρωτήσαμε τους συμμαθητές μας πώς νιώθουν γι΄αυτό. Σχεδόν το 47% κρατάει μια ουδέτερη στάση απέναντι σε αυτή την απαγόρευση, ενώ το 20,4% αρνητική. Μοιρασμένοι εμφανίζονται αυτοί που αντιμετωπίζουν το γεγονός είτε πολύ θετικά είτε, αντίθετα, πολύ αρνητικά (περίπου 16% και στις δύο περιπτώσεις).

Παρά την εφαρμογή του συγκεκριμένου μέτρου, οι μαθητές που συμμετείχαν στην έρευνά μας δήλωσαν κατά 69% ότι δεν έχει επηρεαστεί καθόλου η καθημερινότητά τους στο σχολείο, ενώ το 21,2% θεωρεί ότι τους έχει επηρεάσει λίγο και μόνο για ένα 9,7% φαίνεται ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση έχει επηρεάσει πολύ την καθημερινότητά τους στο σχολείο.

Παρόλο που οι συμμαθητές μας φαίνεται να χρησιμοποιούν πολύ τα κοινωνικά δίκτυα, το 33,6% δηλώνει πρόθυμο να περιορίσει τον χρόνο που αφιερώνει σε αυτά, το 18,6% είναι αρνητικό, ενώ η πλειοψηφία του 47,8% αμφιβάλλουν αν θα το έκαναν ή όχι.

Τέλος, ρωτήσαμε τους συμμαθητές μας αν πιστεύουν πως τα κοινωνικά δίκτυα τους βοηθάνε, και οι απαντήσεις που λάβαμε ήταν θετικές κατά 57,5%, αρνητικές κατά 13,3%, ενώ το 29,2% των παιδιών που συμμετείχαν στην έρευνα δεν είναι σίγουρα για τη βοήθεια που μπορεί να τους προσφέρουν τα κοινωνικά δίκτυα.