Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για μαθητικά κείμενα που παράχθηκαν με αφορμή την εμπειρία της εικονικής πραγματικότητας (ένα από τα διδακτικά σενάρια / θέματα επεξεργασίας σχετιζόταν με την Τέχνη), στο πλαίσιο του προγράμματος VR4Empathy*  του πραγματοποίησε το σχολείο μας κατά την σχολική χρονιά 2025-2026 και ενσωματώθηκε στα μαθήματα των Νέων Ελληνικών, της Φιλοσοφίας και της Πληροφορικής.

* Το καινοτόμο πρόγραμμα VR4Empathy είναι ένα ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό έργο που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus+, εφαρμόζεται πρώτη χρονιά στα σχολεία και θέτει ως στόχο την αξιοποίηση της Εικονικής Πραγματικότητας (Virtual Reality – VR) για την καλλιέργεια της γνωστικής ενσυναίσθησης και των δεξιοτήτων των μαθητών.

Με την τέχνη, ο άνθρωπος έχει πολλές ευκαιρίες να εκφραστεί. Μέσω αυτής, ο καλλιτέχνης διαμορφώνει την προσωπικότητά του, επιλέγει με βάση τα δικά του ενδιαφέροντα να  «σχεδιάσει» και να δημιουργήσει κάτι από το μηδέν. Δεν χρειάζεται να ακολουθεί κανόνες και να υποχρεώνεται σε / από κανέναν. Ο καλλιτέχνης δεν πρέπει να επηρεάζεται από τους γύρω του για το πώς μπορεί να αντιδράσουν με τη δημιουργία του έργου του. Επίσης, δεν τον περιορίζουν άλλοι στα όρια του εαυτού του – και, άρα, του έργου του. Αν ο ίδιος ο δημιουργός παραμένει ουδέτερος και «όρθιος στο ανάστημά του», η τέχνη παραμένει έντονα «αληθινή». Δεν θα του «αλλοιώνει» κανείς την τέχνη του, γιατί έχει την δική του «πινελιά», που κάνει το έργο του μοναδικό.

Η ατομική ελευθερία στην τέχνη, πέρα από το επίπεδο του καλλιτέχνη, είναι ένας τρόπος που οι δέκτες (το κοινό) ωθούνται να εκφράζονται και αυτοί ελεύθερα, να ταυτίζονται με τα έργα και να προωθούν μέσω αυτών διάφορες εμπειρίες τους. Εξάλλου, η τέχνη και το όνειρο είναι, ίσως, σήμερα τα μόνα πεδία ελευθερίας που κανείς δεν μπορεί να μας στερήσει!

  Από τη μαθήτρια Χατζή Ειρήνη του τμήματος  Β΄4

Αρχικά, μέσα από την τέχνη ο άνθρωπος εκφράζει συναισθήματα, σκέψεις και ιδέες. Ο καλλιτέχνης μέσα από κάθε μορφή τέχνης (όπως η μουσική, η ζωγραφική, το θέατρο ή η λογοτεχνία) μπορεί να δημιουργήσει χωρίς εξωτερικές πιέσεις. Ωστόσο, η ελευθερία στην τέχνη δεν είναι πάντοτε δεδομένη. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες, όπως πολιτικοί, κοινωνικοί ή ηθικοί που περιορίζουν και επηρεάζουν το έργο του κάθε καλλιτέχνη. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις λογοκρισίας* στην Ιστορία της Τέχνης, σε κάθε περίπτωση όμως, η Τέχνη έχει αποτελέσει μέσο αντίστασης και διεκδίκησης της ελευθερίας ακόμα και στους πιο «χαλεπούς καιρούς».  Η Τέχνη, εξάλλου, έχει σκοπό να ενισχύσει την ελευθερία του ατόμου, ειδικά όταν αυτή απειλείται.

Συμπερασματικά, η ελευθερία και η Τέχνη είναι άρρηκτα συνδεδεμένες – είναι αλληλένδετες, σε μία σχέση διαλεκτική: δεν υπάρχει ελευθερία χωρίς Τέχνη και Τέχνη χωρίς ελευθερία. Η Τέχνη είναι ο κατεξοχήν χώρος της ελευθερίας, το «σπίτι» της. Χωρίς ελευθερία, η Τέχνη χάνει την αυθεντικότητά της και χωρίς την Τέχνη η ελευθερία στερείται έναν από τους πιο δυναμικούς τρόπους έκφρασής της.

*   ο έλεγχος που ασκείται από κάποια εξουσία στις διάφορες εκφάνσεις του λόγου, η φίμωση του λόγου

Από τη μαθήτρια Αμαλία Μπέη, του τμήματος Β’3

Στις μέρες μας, αλλά και σε περασμένες εποχές, οι καλλιτέχνες είναι αυτοί που επηρεάζονται και ευαισθητοποιούνται συνήθως πρώτοι από όλους, καθώς σκέφτονται διαφορετικά από τον υπόλοιπο κόσμο. Επίσης, είναι αυτοί που ασκούν την μεγαλύτερη επιρροή στον κόσμο, για αυτό και είναι οι πρώτοι που θυσιάζονται σε δύσκολους καιρούς. Είναι από τους πρώτους που βασανίζονται ή και εκτελούνται, διότι, όπως ήδη είναι γνωστό, σε κανένα ανελεύθερο καθεστώς δεν υπάρχει (πραγματική) ελευθερία λόγου, ίσως μόνο μία επίφαση αυτής. Για αυτό τον λόγο,  οι δημιουργοί αυτοί εκφράζονται με έναν δημιουργικό, διαφορετικό τρόπο, δηλαδή συχνά προκλητικό, και αυτός είναι μέσω της τέχνης. Όμως, αυτή η επιλογή έχει βαρύτατες συνέπειες, όπως είναι για παράδειγμα η παρακολούθηση της ιδιωτικής ζωής, η (αυτο)εξορία, και, όχι σπάνια, το πιο σκληρό από όλα, η θανάτωση. Και όλα αυτά μόνο και μόνο επειδή κάποιοι θέλησαν «να ανοίξουν το στόμα τους» και να φωνάξουν την αλήθεια μέσα από το έργο τους, κάτι το οποίο την σημερινή εποχή θεωρείται δεδομένο και απόλυτα φυσιολογικό.

Με βάση, λοιπόν, τα παραπάνω στοιχεία, το «επιμύθιο» που προσωπικά κράτησα από όλη την VR εμπειρία και την όλη διδακτική προσέγγιση είναι πως τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο και πως τίποτα δεν αποκτήθηκε χωρίς κόπο και αίμα.

Από τη μαθήτρια Χαλόφτη Κατερίνα, του τμήματος Β’4

Ωστόσο, από το 1969 και έπειτα επανεκκινεί η εικαστική δραστηριότητα των μη «καθεστωτικών» καλλιτεχνών. Μόνο που αυτή την φορά η επαναφορά τους στον καλλιτεχνικό χώρο έχει ένα και μοναδικό σκοπό: τον αγώνα εναντίον της Χούντας.

Ο Βλάσης Κανιάρης είναι η πρώτη και, ίσως, η χαρακτηριστικότερη περίπτωση καλλιτέχνη που επιστρέφει από τη Γαλλία στην Ελλάδα και χρησιμοποιεί το έργο ως εργαλείο του αντιδικτατορικού αγώνα. Μάλιστα, η έκθεση του Κανιάρη φαίνεται να ήταν η πρώτη από την έναρξη της δικτατορίας που να καταδικάζει ανοιχτά το καθεστώς. Παρόλα αυτά, η Χούντα δεν καταπιάνεται συστηματικά με τα εικαστικά. Για τον λόγο αυτό η έκθεση στου Κανιάρη «επιβιώνει» την λογοκρισία, διότι θεωρεί πως τέτοιου είδους δραστηριότητες θεωρούνταν υπερβολικά σύγχρονες για να ελκύσουν μεγάλο κοινό –μια αντίληψη που αποδείχθηκε αργότερα ότι απείχε πολύ από την πραγματικότητα.

Πριν προχωρήσουμε στην παρουσίαση  του πρώτου έργου (με τίτλο Μπούστο) του Κανιάρη ας θυμηθούμε τη διάσημη πολιτική δήλωση του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδοπούλου για τον μέσο Έλληνα: «Έχομε έναν ασθενή. Τον έχομε θέσει εις τον γύψον μέχρις ότου ιαθή[1]». Μέσα σε αυτήν την έκθεση υπάρχει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο του μπούστου, του ανθρώπινου κορμού (που αποτελεί χαρακτηριστικό των έργων του καλλιτέχνη), όμως εδώ πολύ στοχευμένα τολμά να «παντρέψει» δύο υλικά που τότε, σημειολογικά, εξέπεμπαν ένα ηχηρό μήνυμα, καθώς τα ανθρωπινά σώματα τώρα είναι φτιαγμένα από συρματόπλεγμα και γύψο.

Βλάσης Κανιάρης, Μπούστο, 1969

    Ο γύψος εδώ διαδραματίζει έναν ιδιαίτερα καίριο ρόλο: συμβολίζει την μετουσίωση του λογού της δικτατορίας σε καλλιτεχνικό αντικείμενο, αφού στον λόγο του δικτάτορα η Ελλάδα παρουσιάζεται, όπως αναφέρθηκε ήδη, ως ένας ασθενής που, προκειμένου να θεραπευτεί, κρίνεται επιτακτική ανάγκη να «μπει σε γύψο». Η φράση αυτή, ωστόσο, δεν αποτελεί μια πρωτοτυπία από μέρους του καθεστώτος, καθώς παρόμοιες αναφορές έχουν γίνει και σε λογούς των Ναζί, αλλά και γενικότερα άλλων απολυταρχικών καθεστώτων. Επιπροσθέτως, ο γύψος με τον οποίο επιλεγεί να  τυλίξει τα συρματένια σώματα ο καλλιτέχνης δεν τοποθετείται εκεί για να «χτίσει» κορμούς σωμάτων, αλλά σαν μια γάζα που δένεται γύρω από τον ανθρώπινο κορμό.

Γενικά, ο Κανιάρης στα έργα του αρχικά, επιλεγεί, να χρησιμοποιήσει πλαστικά τριαντάφυλλα, τα οποία στη συνέχεια (δηλαδή κατά την περίοδο της Χούντας) αντικαθιστά με κόκκινα γαρύφαλλα, ως έμμεση αναφορά στον Μπελογιάννη, χαρακτηριστικό σύμβολο της Αριστεράς.

Βλάσης Κανιάρης, Γιλέκο για το φεγγάρι, 1969

    Στο δεύτερο έργο του που επιλέγουμε να παρουσιάσουμε (Γιλέκο για το φεγγάρι) ο Κανιάρης επαναλαμβάνει το χαρακτηριστικό μοτίβο με το ανθρώπινο σώμα τυλιγμένο από γύψο. Αυτή τη φορά, όμως, ο ιμάντας που διακοσμεί το γύψινο σώμα μοιάζει περισσότερο με στρατιωτική στολή, ενώ το γιλέκο παραπέμπει σε καθημερινό ρουχισμό και το γαρύφαλλο τώρα βρίσκεται στην καρδιά, παραπέμποντας στην αιμάτινη πληγή. Κάτω από το έργο επιγράφεται το εξής: «το γιλέκο θα φορεθεί άραγε ουλή την άνοιξη για μια βόλτα στο φεγγάρι;» Με την αναφορά στην προσσελήνωση του ανθρώπου ο καλλιτέχνης επιδίωκε να καταδικάσει αυτούς εκτός της Ελλάδας που, ενώ επικαλούνται την εξέλιξη και τον εκσυγχρονισμό, επιτρέπουν ταυτόχρονα την πολιτικά «ανώμαλη» κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα. Προβάλλεται, με άλλα λόγια, κριτικά η έννοια της αναλγησίας. Τέλος, η αναφορά στην λέξη «βόλτα» στην καθομιλουμένη της εποχής και παρέπεμπε αυτόματα στην «βόλτα στην Ασφάλεια».

Αξίζει να σημειωθεί επιλογικά πως στο τέλος της έκθεσης ο καλλιτέχνης δωρίζει στους επισκέπτες ένα μικρό γύψινο πλακάκι με ένα γαρύφαλλο,  επιτρέποντάς τους με αυτόν τον τρόπο να πάρουν και αυτοί ένα μικρό «κομμάτι» από την έκθεση του. Πράγματι, το μικρό αυτό «δώρο» –ή μάλλον περισσότερο ένα σύμβολο– και η όλη ιδέα βασιζόταν στην αντίληψη του ότι με τον τρόπο αυτό θα αφύπνιζε τους θεατές αποτυπώνοντας ανεξίτηλα το αφυπνιστικό μήνυμα που ήθελε να προωθήσει.

Από τη μαθήτρια Μαριεύα Ξέρα, του τμήματος Β’3

Παρόλ’ αυτά, αυτή η δύναμη δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τα όρια που πρέπει να έχει η τέχνη, ιδίως όταν θίγει ευαίσθητα θέματα όπως η βία, η θρησκεία ή η σωματική ακεραιότητα και αυτοδιάθεση. Σε αυτή τη περίπτωση η θέσπιση κάποιων ορίων, όχι απαραίτητα λογοκρισίας, αλλά περισσότερο ευαισθησίας και υπευθυνότητας, μπορεί να θεωρηθεί αναγκαία για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και την προάσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Στην ουσία, ο περιορισμός που (οφείλει να) διέπει την τέχνη είναι η αναγνώριση των ελευθεριών και της αξιοπρέπειας του κάθε ατόμου. Η υπεύθυνη καλλιτεχνική δημιουργία οφείλει να χαρακτηρίζεται από ενσυναίσθηση και επίγνωση του κοινωνικού της αντίκτυπου. Εξάλλου, είναι ευρύτερα δεκτό πως η ελευθερία ενός ανθρώπου σταματάει εκεί που ξεκινάνε τα όρια κάποιου άλλου.

Εν κατακλείδι, η ισορροπία μεταξύ της ελευθερίας της έκφρασης και της ανάγκης για προστασία είναι μία συνεχής πρόκληση, καθώς δεν εγγυάται εύκολες απαντήσεις και εξαρτάται από ποικίλους και σύνθετους εξωτερικούς παράγοντες.

Από την μαθήτρια Ιωάννα Πατσά, του τμήματος Β’3

]]> https://schoolpress.sch.gr/neanikospalmos/archives/183/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/neanikospalmos/archives/141 https://schoolpress.sch.gr/neanikospalmos/archives/141#comments Tue, 17 Mar 2026 22:03:39 +0000 1ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΕΓΑΡΩΝ http://schoolpress.sch.gr/neanikospalmos/?p=141 ....]]> Τι είναι το bullying;

Το bullying είναι όταν ένα άτομο ή μια ομάδα πληγώνει, κοροϊδεύει, απειλεί ή ταπεινώνει επανειλημμένα κάποιον άλλον, συνήθως επειδή τον θεωρεί πιο αδύναμο. Συμβαίνει συχνά στο σχολείο, στο διαδίκτυο ή σε ομάδες φίλων.

Παραδείγματα bullying

• Κοροϊδίες/Προσβολές
• Σπρώξιμο/Βία (Λεκτική/Σωματική)
• Απειλές
• Cyberbullying

Το bullying μπορεί να κάνει κάποιον να νιώθει στενοχωρημένος, φοβισμένος ή μόνος, γι αυτό είναι σημαντικό να μιλάμε σε έναν δάσκαλο, σε έναν γονέα ή σε έναν ειδικό.

Τρόποι Αντιμετώπισης

1. Μίλα σε κάποιον που εμπιστεύεσαι
2. Στήριξε όποιον δέχεται το bullying
3. Μην απαντάς με βία
4. Χτίσε την αυτοπεποίθησή σου
5.   Μείνε με φίλους
6. Απομακρύνσου από την κατάσταση
7. Αγνόησε τον θύτη όταν γίνεται
8. Μην κρατάς μυστικό το πρόβλημα
9. Κράτα αποδείξεις

Μίλα!!!  Δεν είσαι μόνος, το bullying σταματά όταν ζητάμε ΒΟΗΘΕΙΑ!

Από τις μαθήτριες του Α2, Μανθοπούλου Βίκυ, Μαργέτη Θωμαϊς, Λουκά Ανδριάνα

Στην αυλή του σχολείου φωνές δυνατές,

γέλια που μοιάζουν βαριά σαν σκιές.

Κάποιος στέκεται μόνος,

κοιτάζει χαμηλά, κρατάει την σιωπή του

σαν μικρή ασπίδα ξανά.

Λέξεις χτυπάνε σαν πέτρες στον αέρα,

χτυπούν μια καρδιά που δεν φταίει

πέρα κανείς δε βλέπει τον φόβο στα μάτια

ούτε τα όνειρα που κρύβονται βαθιά στα κομμάτια.

Μα μέσα στη νύχτα μια σπίθα γεννιέται

μια φωνή που σιγά δυναμώνει

και λέγεται: «δεν είσαι μόνος, δεν είσαι μικρός, η αξία σου λάμπει σαν ήλιος ζεστός».

Κι όταν χέρι απλωθεί ξαφνικά,

ο κόσμος αλλάζει λίγο αληθινά

γιατί η καλοσύνη όσο μικρή κι αν φανεί

είναι δύναμη μεγάλη που τον φόβο νικά.

Από τις μαθήτριες Αρμέλα Ταφάνι, Ανδριάνα Ψαρρά, Δήμητρα Παπουτσόγλου, Πηνελόπη Σάλτα, Μαρία Τσαγκάρη, Ελισσάβετ Παπαηλία και τον μαθητή Γιώργο Σκαφιδάκη του τμήματος Α3

Λίγα λόγια, ένα κοροϊδευτικό σχόλιο ή μία άσχημη πράξη μπορούν να αφήσουν βαθιά σημάδια. Κανείς δεν αξίζει να νιώθει φόβο ή ντροπή.

Με σεβασμό, κατανόηση και θάρρος μπορούμε όλοι μαζί να σταματήσουμε το bullying και να κάνουμε το περιβάλλον πιο ΑΣΦΑΛΕΣ.

Από τις μαθήτριες του Α2, Ευαγγελία Παπαθανασίου, Σοφού Κωνσταντίνα, Λαμπρινή Στασινού και τον μαθητή Παναγιώτη Παρασκευόπουλο

μα η καρδιά ζητά μόνο χαρά.

Ένα χέρι φιλίας φωτίζει τη μέρα,

μαζί πιο δυνατοί, χωρίς φόβο πια.

Ο σεβασμός νικά κάθε σκιά.

Κι όταν μιλάμε με θάρρος και φως,

ο φόβος μικραίνει και φεύγει μπροστά.

Φίλοι ενωμένοι κρατούν την ελπίδα,

και η αυλή γεμίζει χαμόγελα.

Από τη μαθήτρια Μαρίνα Σουμπαση