Γράφουν: Νικόλας Θαλασσοχώρης και Ελευθερία Ευαγγελίδου
Αν το σχολείο μας ήταν σειρά, οι καθαρίστριες θα ήταν οι «χαρακτήρες» που εμφανίζονται σε κάθε επεισόδιο αλλά σπάνια έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Κι όμως, χωρίς αυτές, το σκηνικό θα κατέρρεε μέσα σε μία μέρα.
Συχνά δίνουμε περισσότερη σημασία στα μαθήματα, στους βαθμούς και στις επιδόσεις μας. Όμως υπάρχουν άνθρωποι που εργάζονται αθόρυβα και στηρίζουν την καθημερινότητά μας. Οι καθαρίστριες είναι από αυτούς. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να τους δώσουμε τον λόγο και να ακούσουμε τη δική τους πλευρά: πώς είναι η καθημερινότητά τους, ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και πώς βλέπουν εμάς, τους μαθητές.
-Υπάρχει κάποιο σημείο στο σχολείο που όταν είναι καθαρό νιώθετε ικανοποίηση;
-Ναι, οι τουαλέτες.
-Ποιο σημείο του σχολείου καθαρίζετε πιο πολύ από όσο νομίζουμε;
-Όλο το σχολείο καθαρίζεται απλώς καθαρίζεται εκ περιτροπής. Μια μέρα θα καθαριστεί το γήπεδο μαζί με το κτήριο, ενώ την άλλη μέρα μόνο το κτήριο και σε κάθε περίπτωση μέσα στην εβδομάδα καθαρίζεται όλο το σχολείο
-Ποιο κομμάτι της δουλειάς θεωρείτε ότι δεν φαίνεται στους μαθητές, αλλά είναι πολύ σημαντικό και δύσκολο;
-Πιστεύω ότι οι μαθητές στο σύνολό τους με ελάχιστες εξαιρέσεις δεν συνειδητοποιούν τη δυσκολία της δουλειάς, συχνά δεν έχουν αντίληψη αν ο χώρος είναι καθαρός , αλλά ενδεχομένως δεν τους νοιάζει κιόλας.
-Άρα θεωρείτε ότι συχνά οι μαθητές δεν αντιλαμβάνονται ότι κάποιος καθαρίζει τον χώρο;
-Αντιθέτως, οι μαθητές θεωρούν πως επειδή «οι γονείς μου πληρώνουν τις κυρίες καθαρίστριες είναι υποχρέωσή τους να καθαρίζουν το σχολείο»
-Έχετε αρκετές προμήθειες στην δουλειά σας, υπάρχουν φορές που πρέπει κάποιος να μεσολαβήσει;
-Ο κύριος διευθυντής έχει φροντίσει να μας παρέχει ό,τι χρειαζόμαστε. Επειδή εγώ είμαι εδώ 16 χρόνια, σε αυτό το σχολείο και συγκεκριμένα με αυτόν τον διευθυντή δεν έχει προκύψει ποτέ πρόβλημα με τις παραγγελίες. Έχουμε σε αφθονία ό,τι γράψουμε στη λίστα με την παραγγελία. Ενώ σε άλλα γειτονικά σχολεία έχουν για παράδειγμα ένα μπουκάλι χλωρίνη για ένα μήνα. Επειδή γνωρίζω τον κύριο διευθυντή πρώτα ως γονέας, καθώς η κόρη μου είναι 31ετών και τον είχε καθηγητή και ήταν εξαιρετικός, αλλά και ως διευθυντής θεωρώ πως είναι ο καλύτερος.
-Σας φαίνονται εξαιρετικά κουραστικές οι σκάλες του σχολείου;
-Ω ναι. Θα ήθελα πολύ να μιλήσω με τον υπεύθυνο κατασκευής του κτηρίου. Καθώς υπήρχαν υποδομές για ασανσέρ, αλλά ποτέ δεν χρησιμοποιήθηκαν.
-Ποια μικρή κίνηση από τους μαθητές κάνει τη δουλειά σας πιο εύκολη;
-Να αρχίσουν να σέβονται (-Σεβασμός πάνω από όλα). Τον χώρο, αλλά και εμάς.
-Υπάρχει κάτι που θα θέλατε να σταματήσουμε να κάνουμε στους σχολικούς χώρους;
-Όπως είπα και πριν, να δείξετε σεβασμό και στο κτήριο, αλλά και στους ανθρώπους που δραστηριοποιούνται μέσα σε αυτό.
-Πότε καταλαβαίνετε ότι οι μαθητές σέβονται όντως τον χώρο;
-Όταν μας μιλάνε με ευγένεια, καθώς δεν είναι αυτονόητο για όλους. Και αυτό φαίνεται από το πιο μικρό πράγμα. Για παράδειγμα, να πέσει ένα χαρτάκι κάτω και κάποιος να σκύψει για να το σηκώσει, είναι ένα δείγμα.
-Πιστεύετε ότι χρειάζεστε περισσότερη βοήθεια με τους χώρους του σχολείου; Ο αριθμός του προσωπικού είναι επαρκής;
-Πιστεύουμε ότι η βοήθεια των δύο ατόμων είναι αρκετή. (-Αν σκεφτείς ότι εγώ για δέκα χρόνια τα έβγαζα πέρα μόνη μου) Κατά την γνώμη μου, αν ήμασταν παραπάνω θα ήταν υπερβολή.
-Πώς νιώθετε όταν βρίσκετε έναν χώρο καθαρό, επειδή οι μαθητές πρόσεξαν μόνοι τους;
-Προσωπικά νιώθω πάρα πολύ μεγάλη ευχαρίστηση. Τις τελευταίες μέρες το Γ’2 το με έχει εκπλήξει θετικά.
-Τι σας δίνει δύναμη να συνεχίζετε τη δουλειά κάθε μέρα;
-Αγαπάμε τους ανθρώπους αυτού του σχολείου και τους νιώθουμε σαν οικογένεια, διότι περνάμε περισσότερο χρόνο στο σχολείο παρά με την ίδια μας την οικογένεια. Δεν θα μπορούσα να σκεφτώ ότι θα είμαι κάπου αλλού και, αν συνέβαινε αυτό, θα σταματούσα την δουλειά μου.
-Έχει υπάρξει κάποια στιγμή που ένας μαθητής σάς έκανε να νιώσετε πως εκτιμάει τη δουλειά σας;
-Ναι. Το γεγονός ότι με βλέπουνε και χαίρονται και μου λένε μια καλημέρα. Ορισμένοι σε βλέπουνε και σου λένε «κυρία, να σας βοηθήσω;» Βέβαια, τα παιδιά του γυμνασίου, όταν αποφοιτούν και πηγαίνουν στο λύκειό μας, μάς ξεχνάνε.
-Όλα;
-Όχι όλα, προφανώς υπάρχουν εξαιρέσεις.
-Έχετε νιώσει ποτέ προσβεβλημένες από συμπεριφορά κάποιων μαθητών;
-Από ορισμένους μαθητές ναι. Συχνά γίνομαι έξαλλη με περιστατικά αγένειας ή άδικων κατηγοριών από τα παιδιά. Για παράδειγμα, σε κάποιο τμήμα μάς είχαν απαγορεύσει να ακουμπάμε τα προσωπικά τους αντικείμενα, όπως π.χ τα τάπερ .
-Αν οι μαθητές έβλεπαν το σχολείο όπως το βλέπετε εσείς, τι πιστεύετε θα άλλαζε;
-Η συμπεριφορά τους θα ήταν πολύ καλύτερη. Παίζει ρόλο και ο συναισθηματικός τομέας, τουλάχιστον για εμένα, που ήμουν σε αυτό το σχολείο μαθήτρια. Αν οι μαθητές έβλεπαν το σχολείο, όπως έβλεπαν το σπίτι τους, θα είχαν εντελώς διαφορετική στάση. Ακόμα και αν κάποιο παιδί δεν συμβάλλει στην καθαριότητα του σπιτιού του, φοβάται ωστόσο να λερώσει. Δηλαδή δεν θα ξύσει το μολύβι στο πάτωμα.
-Τι πιστεύετε ότι κρατάει το σχολείο όρθιο, εκτός από τα μαθήματα και τους καθηγητές;
-Ο καθένας βάζει το λιθαράκι του. Είναι θετικό ότι η διοίκηση, δεν είναι προσκολλημένη στον ρόλο της, αλλά προσφέρει όπου χρειαστεί. Επίσης, εμένα προσωπικά μου αρέσουν πάρα πολύ και οι γιορτές που διοργανώνονται από τους καθηγητές. Ειδικά, η γιορτή της 17ης Νοεμβρίου με συγκίνησε πάρα πολύ και ένιωσα σαν να ήμουν ξανά μαθήτρια. Μόνο και μόνο το γεγονός ότι τα παιδιά πρότειναν αυτή τη συνέντευξη, δείχνει ότι υπάρχει ενσυναίσθηση που κρατάει το σχολείο όρθιο.
-Ποια θα ήταν μια τιμωρία ανάλογη κάποιου παραπτώματος που έχει διαπράξει κάποιος σχετικά με την καθαριότητα του σχολείου;
-Μια σοβαρή επίπληξη θα βοηθούσε σίγουρα. Ενδεχομένως, και οι καθηγητές θα μπορούσαν πιο συντονισμένα να αναφέρονται στην καθαριότητα της κάθε αίθουσας, ειδικά όταν δεν θυμίζει σχολική τάξη. Η αδιαφορία σίγουρα δεν βοηθάει. Αν ένας μαθητής μάζευε ο ίδιος με τη σκούπα τα σκουπίδια του, ίσως να το ξανασκεφτόταν.
-Τι θα θέλατε να θυμόμαστε κάθε μέρα, όταν χρησιμοποιούμε τους χώρους του σχολείου;
-Θα θέλαμε να θυμάστε πως σας αγαπάμε και δεν θέλουμε να είστε σε ένα βρώμικο περιβάλλον. Όπως δεν θα το θέλαμε αυτό ούτε για τα παιδιά μας ή τα εγγόνια.
-Υπάρχει αυστηρός διαχωρισμός ανάμεσα στις αρμοδιότητες-καθήκοντά σας σε σχέση με τις καθαρίστριες του λυκείου;
-Αυστηρός δεν θα έλεγα, διαχωρισμός όμως υπάρχει. Ωστόσο, θα βοηθήσει η μία την άλλη όπως έχει γίνει αρκετές φορές φέτος.
-Θεωρείτε ότι οι αποδοχές ανταποκρίνονται στη δυσκολία του έργου σας;
-Σε γενικό πλαίσιο θεωρώ πως θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερες και λόγω σωματικής και λόγω ψυχικής κούρασης.
-Πώς θα προσδιορίζατε την ψυχική κούραση;
-Επειδή είμαι πολλά χρόνια και το πονάω το σχολείο, θέλοντας και μη, επηρεάζομαι και στην καθημερινότητά μου, κάτι που ωστόσο είναι και θέμα χαρακτήρα.
Ακούγοντας αυτές τις απαντήσεις συνειδητοποιήσαμε ότι πολλές φορές δεν καταλαβαίνουμε πραγματικά πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των καθαριστριών στο σχολείο μας. Ίσως κάποιοι να τις θεωρούν δεδομένες. Όμως μετά από αυτή τη συζήτηση, αρχίσαμε να τις βλέπουμε αλλιώς.
Παράλληλα, ρωτήσαμε και μαθητές του σχολείου μας πώς βλέπουν οι ίδιοι τις καθαρίστριες. Οι απαντήσεις τους είχαν διαφορές: άλλοι αναγνώριζαν τη σημασία της δουλειάς τους, ενώ κάποιοι παραδέχτηκαν ότι δεν το είχαν σκεφτεί ποτέ σοβαρά. Το κείμενο που ακολουθεί αποτυπώνει αυτές τις σκέψεις, τις αντιφάσεις και τα συναισθήματα- όπως ακριβώς μας τα μετέφεραν:
Αν ρωτήσεις μερικά παιδιά της Γ’ Γυμνασίου τι σκέφτονται για τις κυρίες που μας καθαρίζουν, θα ακούσεις διάφορα. Κάποιοι θα πουν αδιάφορα «ε, καθαρίζουν». Σαν να είναι background χαρακτήρες σε βιντεοπαιχνίδι, που υπάρχουν απλώς για να μη γλιστράμε στα σακουλάκια από πατατάκια που αφήνουμε πεταμένα στο πάτωμα. Μερικοί, δυστυχώς, δεν αναγνωρίζουν πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος τους και τον υποτιμούν, λες και η καθαριότητα είναι κάτι που γίνεται… ως διά μαγείας.
Και μετά υπάρχει η πραγματικότητα.
Η πραγματικότητα είναι ότι, αν μια μέρα δεν έρθουν, το σχολείο θυμίζει σκηνή μετά από πάρτι Αποκριάς. Θρανία με τσίχλες κολλημένες από κάτω (ποιος το σκέφτηκε πρώτος αυτό;), χαρτάκια παντού, νερά που «έπεσαν κατά λάθος» πέντε φορές στο ίδιο σημείο. Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι ο ρόλος τους δεν είναι καθόλου μικρός.
Το αστείο είναι ότι, ενώ κάποιοι μπορεί να μην τις εκτιμούν όσο πρέπει, εκείνες συχνά μας καλύπτουν. Ένα σπασμένο μολύβι που «έσπασε μόνο του», ένα σκουπίδι που «φύσηξε ο αέρας», μια μικρή αταξία που εξαφανίζεται μυστηριωδώς, πριν τη δει ο διευθυντής. Δεν κάνουν ανακρίσεις. Ρίχνουν ένα βλέμμα τύπου «σας είδα, αλλά δεν θα μιλήσω» και συνεχίζουν τη δουλειά τους.
Και το πιο ωραίο; Μας συμπαθούν πραγματικά. Ξέρουν ποιοι είμαστε, μας λένε «διάβασε λίγο, μπορείς», μας ρωτάνε πώς πήγε το διαγώνισμα. Μπορεί να μας κάνουν και μια παρατήρηση, αλλά με τρόπο που δεν σε μειώνει. Περισσότερο σαν συγγενείς που θέλουν το καλό σου, παρά σαν αυστηρός κριτής.
Ίσως επειδή μας βλέπουν κάθε μέρα στα καλά και στα στραβά μας. Μας βλέπουν να γελάμε, να τσακωνόμαστε, να αγχωνόμαστε πριν από ένα τεστ. Κι ενώ ο ρόλος τους είναι «να καθαρίζουν», στην πραγματικότητα κρατούν το σχολείο όρθιο – και λίγο πιο ανθρώπινο.
Οπότε, ναι, μπορεί κάποιοι να μην το σκέφτονται πολύ. Αλλά αν το δεις αλλιώς, οι καθαρίστριες είναι από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους στο σχολείο. Όχι μόνο γιατί μαζεύουν τα σκουπίδια μας, αλλά γιατί, με έναν ήσυχο τρόπο, μαζεύουν και λίγη από την ακαταστασία της εφηβείας μας.
Και αυτό, μεταξύ μας, δεν καθαρίζεται εύκολα με μια σφουγγαρίστρα.
Και κάπως έτσι, αρχίσαμε να βλέπουμε τις καθαρίστριες όχι σαν φόντο της σχολικής μας ζωής, αλλά σαν κομμάτι της.
