Ιστορικά μνημεία
Κινηματογράφος Αστέρας
Είναι ο μόνος σήμερα σωζόμενος κινηματογράφος της Ν. Ιωνίας. Άρχισε τη λειτουργία του το 1925. Έχει συνδεθεί με την ιστορία της πόλης, αφού ο χώρος του φιλοξένησε κατά καιρούς, συγκεντρώσεις οργανώσεων, πολιτιστικές εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις κ.λ.π. Μαζί με τον άλλο χειμερινό κινηματογράφο, τον Κρόνο” στις δεκαετίες του ’30 και ’40 υπήρξε χώρος επικοινωνίας και επαφής όλων των Ιωνιωτών.
Το 1995 αγοράστηκε από το Δήμο με σκοπό να αναπαλαιωθεί και να λειτουργήσει ως κινηματογράφος υψηλών προδιαγραφών και χώρος συνεδρίων κ.λ.π. Το 1985 είχε ενοικιασθεί και λειτουργούσε ως Δημοτικός Κινηματογράφος. To 2005 ανακαινίστηκε και σήμερα λειτουργεί υπό ιδιωτικό φορέα.
Υδραγωγείο
Το Ανδριανείο Υδραγωγείο στην Αθήνα κατασκευάστηκε από τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Αδριανό, και αποπερατώθηκε από τον διάδοχό του, Πίο Αντωνίνο τον 2ο αιώνα μ.χ. με στόχο την ύδρευση της πόλης των Αθηνών από τα βρόχινα νερά της Πεντέλης και της Πάρνηθας. Τμήμα των ερειπίων του μεγαλοπρεπούς Αδριάνειου υδραγωγείου διακρίνονται σήμερα στην Νέα Ιωνία στην συνοικία Ελευθερούπολη, στα σύνορα με την Καλογρέζα.Κατασκευάστηκε στους Ρωμαικούς χρόνους και ο κύριος λόγος της κατασκευής του ήταν η ανάγκη να υδροδοτηθεί η ρωμαϊκή συνοικία της Αθήνας η οποία περιελάμβανε τον χώρο που καταλαμβάνει σήμερα το πάρκο του Ζαππείου από την βουλή έως και το Καλλιμάρμαρο. Οι εργασίες για την κατασκευή του υδραγωγείου ξεκίνησαν το 134 μ.Χ. και ολοκληρώθηκαν το 140 μ.Χ.Η σήραγγα μήκους 25 χιλιομέτρων που κατασκευάστηκε ξεκινούσε από την περιοχή του Τατοΐου και μετέφερε το νερό με την βαρύτητα έως και τους πρόποδες του Λυκαβηττού όπου αποθηκευόταν σε λιθόκτιστη δεξαμενή χωρητικότητας 500 περίπου κυβικών μέτρων.Το υδραγωγείο συνέχισε να λειτουργεί μέχρι και στα χρόνια της τουρκοκρατίας, οπότε και καταστράφηκε από τον Χατζή-Aλή Χασεκή. Καθαρίστηκε και ξαναμπήκε σε λειτουργία στους νεώτερους χρόνους από τους δημάρχους Κυριακό και Σούτσο.
Παναιτώλιο
Το Παναιτώλιο πολιτιστικό κέντρο που βρίσκεται στην Αλσούπολη και κατασκευάστηκε το 1930.Πρωτολειτούργησε ως χορευτικό κέντρο-καζίνο και ξενοδοχείο με το όνομα << Ξενών>>. Στον πόλεμο ήταν αρχηγείο των Γερμανών και έπαθε ζημιές από βομβαρδισμό. Μετά τον πόλεμο το αγόρασε ο γιατρός Νικολόπουλος που το ονόμασε Παναιτώλιο προς τιμήν του ονόματος του χωριού του. Το 1988 απαλλοτριώθηκε από τον δήμο ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο για να ανακαινιστεί και να εγκαινιαστεί το 1997.
Πατεία Μητέρας
Στην πλατεία της Μητέρας, στην οδό Ελευθερίας, που διαμορφώθηκε ως πρώτη πλατεία –ηρώο της Ν.Ιωνίας, βρίσκεται από το 1954 το άγαλμα της <<Ελληνίδας Μάνας>>. Ένα άγαλμα του γλύπτη Δημήτρη Φερεντίνου, ύψους 3 μέτρων, παριστάνει μια γυναίκα της οποίας το αριστερό χέρι ακουμπά με τον αγκώνα σε ένα βιβλίο ιστορίας πουείναι στερεωμένο πάνω σε ένα τουφέκι και κράνος. Στο δεξί κρατά ένα κλαδί ελιάς. Συμβολίζει έτσι την ιστορία και τους αγώνες του Ελληνισμού και στις εθνικές επετείους κατατίθενται στεφάνια.
Πλατεία Ηρώων << Μπλόκο της Καλογρέζας>>
Το 1982 διαμορφώθηκε μια ακόμα από τις πλατείες ήρωα που υπάρχουν στη Ν.Ιωνία, αφιερωμένη στη μνήμη των 22 πεσόντων εργατών, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν ανθρακωρύχοι. Εκτελέστηκαν στο ρέμα του Ποδονίφτη από τάγμα ασφάλειας των Γερμανών το 1944. Η στήλη έχει χαραγμένα τα ονόματα τους και ένα επίγραμμα του Γιάννη Ρίτσου. Κάθε χρόνο γίνονται μνημόσυνα, πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις από τον Δήμο.
Παραδοσιακές στολές Ν. Ιωνίας
Η παραδοσιακή φορεσιά των γυναικών είχε μία ή δύο βράκες, φορεμένες ή μία πάνω στην άλλη, μία πουκαμίσα που έφτανε στο μήκος ως την κοιλιά ή και πιο κάτω, έως τα νύχι των ποδιών. Ένα μακρυμάνικο μακρύ ή κοντό φόρεμα –ρόμπα, τελείως ανοιχτό μπρος. Την περιφέρεια τύλιγαν με ένα πολύ πλατύ ζωνάρι, και από πάνω έβαζαν μια ή δύο ζώνες που κούμπωναν συνήθως με μεταλλικά κλειδωτάρι (κουμπιά).
Η Παραδοσιακή φορεσιά των αντρών…..( Δεν μου έφεραν πληροφορίες)
Γυναίκες πρόσφυγες
Όταν έφτασαν στην Ελλάδα φορούσαν απλά και καθημερινά ρούχα. Πιο συγκεκριμένα οι γυναίκες φορούσαν πουκάμισο. Εκείνες που δέχτηκαν επιρροές από την Ευρώπη φορούσαν φούστες και φορέματα. Αντίθετα γυναίκες των αγροτικών περιοχών φορούσαν σαλβάρια.
Ποδιά ή Φοτά
Τη φορούσαν μεγάλες σε ηλικία γυναίκες καθώς και οι παντρεμένες . ήταν μακριά, σχεδόν όσο το μήκος της φούστας ή του φορέματος. Δενόταν στη μέση με λεπτές λωρίδες και είχε δεξιά και αριστερά τσέπες. Μάλλινες ή από φανέλα ή βαμβακερές, τα χρώματά τους με ή χωρίς σχέδια. Τη φορούσαν στο σπίτι, στο εργοστάσιο και στα χωράφια.
Εσώρουχα και κάλτσες
Ήταν πάντα λευκά και βαμβακερά (χασέ). Τα επάνω μέρος των εσωρούχων ήταν μακριά πουκάμισα κεντημένα γύρω-γύρω στο στήθος με δαντέλα, το ίδιο και στα μανίκια. Το κάτω μέρος έφτανε έως τον μηρό και δενόταν άλλοτε με λάστιχα και άλλοτε χωρίς. Οι κάλτσες ήταν μεταξωτές, μάλλινες ή βαμβακερές. Της κατασκεύαζαν συνήθως οι ίδιες (πλεχτές), έφταναν έως το γόνατο, τις έδεναν με λάστιχο και τις φορούσαν όλες οι ηλικίες.
Βιβλία για την Νέα Ιωνία
Η Νέα Ιωνία στον Μεσοπόλεμο 1922-41
Συγγραφείς: Χάρης Σαμπουτζάκης- Λουκάς Χριστοδούλου
Εκδόσεις Ιανός
Στο έργο αυτό οι συγγραφείς, σε ξεχωριστές ενότητες, καταγράφουν την ιστορία της πολιτείας των ξεριζωμένων μικρασιατών, της Ν. Ιωνίας, της πρώτης εγκατάστασής τους και μετά τη δύσκολη αλλά και δημιουργική πορεία τους στη νέα πατρίδα, ως τον πόλεμο του ’40. Το βιβλίο χωρίζεται σε 12 ενότητες. Η εγκατάσταση των προσφύγων στη Ν. Ιωνία, Βιομηχανία: Ταπητουργία-Υφαντουργία-Εμπόριο, Εκκλησία, Εκπαίδευση, Πολιτισμός, Αθλητισμός, Δημόσιες υπηρεσίες, Δημοτικές εκλογές του 1934, Εκλογές (βουλευτικές κ.λ.π.) στο Μεσοπόλεμο και η προσφυγική ψήφος, Λαογραφικά, Μαρτυρίες.
Η βιομηχανική κληρονομιά της Νέας Ιωνίας
Συγγραφείς: Συλλογικό έργο
Εκδόσεις Ιανός
Τα βιομηχανικά κτήρια της Νέας Ιωνίας αποτελούν τα σημαντικότερα υλικά τεκμήρια της πολιτιστικής κληρονομιάς της σημερινής πόλης και αναδεικνύουν την ιστορική, κοινωνική και οικονομική της ταυτότητα. Αποτελούν, παράλληλα, τεκμήρια της ιστορίας και της μνήμης των προσφύγων, που με τον καθημερινό τους μόχθο και αγώνα δημιούργησαν μία νέα πατρίδα και συνέβαλαν στην ανάπτυξη της ταπητουργίας και της κλωστοϋφαντουργίας, στον ελληνικό χώρο. Παρά τις λειτουργικές και οικονομικές μεταλλαγές που έχουν συντελεσθεί τα τελευταία χρόνια στην περιοχή, ένας σημαντικός αριθμός αξιόλογων βιομηχανικών κτηρίων διατηρούνται ακόμη και χαρακτηρίζουν τη φυσιογνωμία της σύγχρονης πόλης, αν και σε αρκετές περιπτώσεις είναι κενά και υποβαθμισμένα, με άμεσα ορατό τον κίνδυνο της κατεδάφισής τους, για εντατικότερη εκμετάλλευση των οικοπέδων τους. Η έρευνα που έγινε στο χρονικό διάστημα 1993 -95 για την καταγραφή των αρχιτεκτονικών και λειτουργικών χαρακτηριστικών των σωζόμενων τότε βιομηχανικών κτηρίων
Η Νέα Ιωνία 1923-2003 80 χρόνια
Συγγραφείς: Κορίδης Γιάννης
Εκδόσεις Ιανός
Ένα λεύκωμα που παρουσιάζει πολύ σημαντικά γεγονότα της ιστορίας τη Νέας Ιωνίας από της υδρύσεώς, το 1923 από τους ξεριζομένους της Ανατολής έως σήμερα. Τα γεγονότα αυτά υπογραμμίζονται και αναλύονται από το φωτογραφικό υλικό που ακολουθεί.
Τα εργοστάσια και οι βιοτεχνίες που άνθησαν στην περιοχή
Η Νέα Ιωνία αποτέλεσε ένα αξιοθαύμαστο παράδειγμα προσαρμοστικότητας αφού αναπτύχθηκε ταχύτατα ως βιομηχανική πόλη με αιχμή την ταπητουργία έως το κραχ του 1929, την κλωστοϋφαντουργία αμέσως μετά και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’50, οπότε και η κατασκευή του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου την ώθησε ώστε να μετεξελιχθεί σε μεγάλο εμπορικό κέντρο όπου παραμένει ως σήμερα.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 λειτουργούσαν περίπου 500 εργοστάσια και βιοτεχνίες στην περιοχή με 6.000-7.000 εργατικό προσωπικό. Σήμερα είναι ενεργά λιγότερα από δέκα μικρά υφαντουργεία.
Κέντρο Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού
Ιδρύθηκε το 2003 με σκοπό την περισυλλογή, διάσωση, διατήρηση και μετάδοση των στοιχείων της Ιστορίας και του Πολιτισμού των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, του Πόντου, της Αν. Θράκης, της Κωνσταντινούπόλης και τη συλλογή, ταξινόμηση και αξιοποίηση του αρχειακού υλικού που αφορά τη Νέα Ιωνία. Το ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. στεγάζεται σε αναπαλαιωμένα κτίρια εργοστασίων, όπου και έχει αναπτύξει τα Μουσεία Ιστορίας, Λαογραφίας και Υφαντουργίας – Ταπητουργίας
