Ο Σύλλογος Ελληνικής Πολιτιστικής Παράδοσης Χαλκίδας «τ’ Αλωνάκι» ιδρύθηκε το 1985 στη Χαλκίδα με βασικό σκοπό την έρευνα, την καταγραφή, την ανάδειξη και τη μετάδοση στοιχείων της ελληνικής λαογραφίας και της υλικής και άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς. Κεντρικός άξονας της δράσης του είναι η βιωματική προσέγγιση του λαϊκού πολιτισμού, δηλαδή η ενεργή συμμετοχή των ανθρώπων στη γνώση και στις αξίες που αυτός μεταφέρει, ώστε να παραμένουν λειτουργικές και χρήσιμες στη σύγχρονη κοινωνία. Ο σύλλογος αποτελεί εγγεγραμμένο φορέα στο Μητρώο Πολιτιστικών Φορέων του Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και από την ίδρυσή του μέχρι σήμερα διευθύνεται από τον Δημήτρης Λιανοστάθης, ο οποίος, σε συνεργασία με ομάδα δασκάλων και εμψυχωτών, διαμορφώνει μια σταθερή πολιτιστική στρατηγική για την επίτευξη των στόχων του συλλόγου.
Στον οργανισμό λειτουργούν εβδομαδιαία τριάντα έξι τμήματα ελληνικών παραδοσιακών χορών, καθώς και τμήματα θεάτρου και δημοτικού τραγουδιού. Παράλληλα αναπτύσσονται δράσεις μουσικοκινητικής αγωγής, χειροτεχνίας και οικιακής οικονομίας, ενώ διατηρείται και πλούσιο βεστιάριο παραδοσιακών ελληνικών φορεσιών, τόσο αυθεντικών όσο και πιστών αντιγράφων.
Όπως μας είπε ο κ. Λιανοστάθης για την σημασία της παράδοσης και του λαϊκού πολιτισμού:
«Η ελληνική παράδοση δεν είναι μόνο ιστορία ή παλιές συνήθειες. Είναι οι χοροί, τα τραγούδια, οι γιορτές και οι ιστορίες που μας συνδέουν με τους προγόνους μας και μας διδάσκουν αξίες όπως η συνεργασία, η αλληλεγγύη και η χαρά της δημιουργίας.»
Από το 2006 ο σύλλογος εκδίδει την πολιτιστική και λαογραφική εφημερίδα «Τ’ Αλωνάκι», η οποία το 2022 εξελίχθηκε σε διαδικτυακή μορφή με την ονομασία «Αλωνάκι Press», προσφέροντας ψηφιακό πολιτιστικό περιεχόμενο. Παράλληλα επιμελείται τη ραδιοφωνική εκπομπή «Εν τυμπάνω και χορώ» στον εκκλησιαστικό ραδιοφωνικό σταθμό της Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος. Από το ίδιο έτος λειτουργεί και το διαδικτυακό ραδιόφωνο «Αλωνάκι Web Radio», με συνεχές πρόγραμμα και δεκάδες εβδομαδιαίες ζωντανές εκπομπές.
Σημαντικό σταθμό στη δράση του συλλόγου αποτέλεσαν δύο μεγάλες καλλιτεχνικές παραγωγές στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: «Μάνα με τους εννιά σου γιους» (2015) και «Σκοποί στο Γριπονήσι, από το χθες στο σήμερα» (2017), που ανέδειξαν τη μουσικοποιητική παράδοση της Ελλάδας. Παράλληλα, λειτουργεί το «Πολιτισμικό Σχολειό», ένα πρόγραμμα άτυπης εκπαίδευσης για παιδιά 6–12 ετών, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για την σημασία της βιωματικής μάθησης:
«Όταν συμμετέχετε ενεργά σε έναν χορό, σε ένα παιχνίδι ή σε μια γιορτή, μαθαίνετε με το σώμα, με τα συναισθήματα και με τη φαντασία σας. Η γνώση γίνεται μέρος σας και δεν χάνεται, γιατί τη ζείτε.»
Ο σύλλογος έχει παρουσιάσει τη μουσικοχορευτική παράδοση της Εύβοιας σε διεθνή φεστιβάλ και πολιτιστικά φόρουμ σε όλες τις ηπείρους, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διεθνή προβολή της ελληνικής λαϊκής παράδοσης. Επίσης, συμμετέχει ενεργά στα πολιτιστικά δρώμενα της τοπικής κοινωνίας και συνεργάζεται με φορείς σε όλη την Ελλάδα.
Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για την αξία της ενεργής συμμετοχής:
«Ο πολιτισμός δεν μεταδίδεται μόνο με τα βιβλία ή με τα λόγια. Χρειάζεται να χορεύουμε, να τραγουδάμε, να φτιάχνουμε χειροτεχνίες και να μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας. Κάθε ένας από εσάς μπορεί να γίνει φορέας και δημιουργός του πολιτισμού.»
Κάθε χρόνο, την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου, διοργανώνει τη μεγάλη ετήσια γιορτή του, μια σημαντική πολιτιστική εκδήλωση για την πόλη της Χαλκίδας, όπου παρουσιάζεται θεματολογία από τον πλούτο της ελληνικής λαϊκής παράδοσης με τη συμμετοχή μουσικών από όλη τη χώρα. Με οδηγό το «τριφυές δρώμενο» – λόγος, μουσική και κίνηση – «τ’ Αλωνάκι» συνεχίζει να δημιουργεί και να αναδημιουργεί πολιτισμό, στηριζόμενο στη δύναμη και την ενεργή συμμετοχή των μελών του.
Σύμφωνα με τον κ. Λιανοστάθη, η ιστορία μας είναι ενεργή:
«Οι παραδόσεις μας προσαρμόζονται στη σύγχρονη ζωή. Αυτό που κάναμε χθες μπορεί να γίνει έμπνευση για τις ιδέες και τις γιορτές του σήμερα. Η ιστορία μας είναι ζωντανή και μας δίνει τα εργαλεία να δημιουργούμε το μέλλον.»
Λίγα λόγια για τον Δημήτρη Λιανοστάθη…
Ο Δημήτρης Λιανοστάθης είναι εκπαιδευτικός, ερευνητής και ενεργός φορέας πολιτιστικής δράσης με πολυεπίπεδη παρουσία στον χώρο της εκπαίδευσης και της μελέτης του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Η επαγγελματική και επιστημονική του πορεία συνδυάζει τη διδακτική εμπειρία με τη συστηματική έρευνα, την πολιτιστική διαχείριση και την καλλιτεχνική δημιουργία, με ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση και ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στον επαγγελματικό τομέα υπηρετεί ως διευθυντής και δάσκαλος στο Δημοτικό Σχολείο Φύλλων Ευβοίας (ΠΕ70), ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται στον χώρο της τέχνης και του πολιτισμού ως δάσκαλος και χορευτής ελληνικών παραδοσιακών χορών στο Θέατρο Δόρα Στράτου. Η ενασχόλησή του με τον λαϊκό πολιτισμό επεκτείνεται και στην επιστημονική έρευνα, καθώς συμμετείχε ως ερευνητής σε εθνογραφικό και λαογραφικό πρόγραμμα μελέτης στοιχείων λαϊκού πολιτισμού που υλοποιήθηκε από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος σε συνεργασία με το Θέατρο Δόρα Στράτου.
Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για τα προσωπικά του κίνητρα και εμπειρίες:
«Ασχολούμαι με τον λαϊκό πολιτισμό γιατί μου δίνει χαρά να βλέπω παιδιά να μαθαίνουν, να χορεύουν και να εκφράζονται. Κάθε φορά που οργανώνουμε μια γιορτή ή μια παράσταση, βλέπω πώς η γνώση γίνεται ζωή και κοινότητα.»
Η ακαδημαϊκή του πορεία χαρακτηρίζεται από εκτενή εξειδίκευση στους τομείς της εκπαίδευσης και της πολιτιστικής διαχείρισης. Είναι πτυχιούχος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και έχει πραγματοποιήσει μεταπτυχιακές σπουδές στον τομέα του Πολιτιστικού Management και της Πολιτιστικής Διαχείρισης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Επιπλέον, έχει ολοκληρώσει μεταπτυχιακές σπουδές στον Λαϊκό Πολιτισμό και τη Νεότερη Πολιτιστική Κληρονομιά, καθώς και σειρά επιμορφωτικών και εξειδικευμένων προγραμμάτων σε θέματα πολιτιστικών εκδηλώσεων, δημιουργικής σκέψης και εκπαιδευτικής καινοτομίας σε πανεπιστημιακά ιδρύματα όπως το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Παράλληλα διαθέτει πιστοποίηση Β΄ επιπέδου στις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών, ενώ έχει επιμορφωθεί σε ζητήματα διαχείρισης σχολικής συμπεριφοράς και υποστήριξης μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες.
Σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς του αποτελεί το συγγραφικό και ερευνητικό έργο του. Μεταξύ των σημαντικότερων έργων του συγκαταλέγεται το βιβλίο «Σκοποί στο Δριπονήσι», το οποίο βασίζεται σε πολυετή επιτόπια έρευνα και καταγράφει τη μουσικοποιητική και χορευτική παράδοση της Εύβοιας. Μέσα από τη μελέτη αυτή αναδεικνύεται η πολιτιστική ταυτότητα των τοπικών κοινοτήτων και η σημασία της λαϊκής μουσικοχορευτικής παράδοσης στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης. Παράλληλα έχει συγγράψει ερευνητικές μελέτες και εκπαιδευτικά σενάρια που αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες για τη διδασκαλία της τοπικής ιστορίας και του λαϊκού πολιτισμού.
Επιπλέον, έχει αναπτύξει σημαντική πολιτιστική δράση μέσα από καινοτόμες πρωτοβουλίες. Είναι συνιδρυτής και συνδιευθυντής του «Πολιτισμικού Σχολείου» του φορέα «Αλωνάκι», ενός πρωτοποριακού εκπαιδευτικού εγχειρήματος άτυπης εκπαίδευσης με επίκεντρο τα πολιτιστικά μαθήματα και την καλλιέργεια της πολιτιστικής συνείδησης. Το πρόγραμμα αυτό υλοποιήθηκε υπό την αιγίδα και χρηματοδότηση του Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Παράλληλα, έχει συμβάλει σε σημαντικές καλλιτεχνικές παραγωγές ως καλλιτεχνικός επιμελητής, ερευνητής και χορογράφος, συνεργαζόμενος με σημαντικούς πολιτιστικούς οργανισμούς όπως το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Οι παραγωγές αυτές συνδυάζουν την επιστημονική έρευνα με τη σκηνική δημιουργία, προβάλλοντας στοιχεία της ελληνικής παράδοσης σε σύγχρονα πολιτιστικά πλαίσια.
Τέλος, ο Δημήτρης Λιανοστάθης έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες εισηγήσεις και διαλέξεις για τον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό σε σεμινάρια, φεστιβάλ και επιστημονικά φόρουμ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, συμβάλλοντας ενεργά στη διεθνή προβολή και μελέτη της ελληνικής άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Συντακτική Ομάδα: Μελίνα Δημητρακοπούλου, Κυριακή Μίχοβιτς, Ευαγγελία Τουλούμη, Γεωργία Τουλούμη, Γεωργία Τζοβλά
