Στον οργανισμό λειτουργούν εβδομαδιαία τριάντα έξι τμήματα ελληνικών παραδοσιακών χορών, καθώς και τμήματα θεάτρου και δημοτικού τραγουδιού. Παράλληλα αναπτύσσονται δράσεις μουσικοκινητικής αγωγής, χειροτεχνίας και οικιακής οικονομίας, ενώ διατηρείται και πλούσιο βεστιάριο παραδοσιακών ελληνικών φορεσιών, τόσο αυθεντικών όσο και πιστών αντιγράφων.

Όπως μας είπε ο κ. Λιανοστάθης για την σημασία της παράδοσης και του λαϊκού πολιτισμού:

           «Η ελληνική παράδοση δεν είναι μόνο ιστορία ή παλιές συνήθειες. Είναι οι χοροί, τα τραγούδια, οι γιορτές και οι ιστορίες που μας συνδέουν με τους προγόνους μας και μας διδάσκουν αξίες όπως η συνεργασία, η αλληλεγγύη και η χαρά της δημιουργίας.»

Από το 2006 ο σύλλογος εκδίδει την πολιτιστική και λαογραφική εφημερίδα «Τ’ Αλωνάκι», η οποία το 2022 εξελίχθηκε σε διαδικτυακή μορφή με την ονομασία «Αλωνάκι Press», προσφέροντας ψηφιακό πολιτιστικό περιεχόμενο. Παράλληλα επιμελείται τη ραδιοφωνική εκπομπή «Εν τυμπάνω και χορώ» στον εκκλησιαστικό ραδιοφωνικό σταθμό της Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος. Από το ίδιο έτος λειτουργεί και το διαδικτυακό ραδιόφωνο «Αλωνάκι Web Radio», με συνεχές πρόγραμμα και δεκάδες εβδομαδιαίες ζωντανές εκπομπές.

Σημαντικό σταθμό στη δράση του συλλόγου αποτέλεσαν δύο μεγάλες καλλιτεχνικές παραγωγές στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: «Μάνα με τους εννιά σου γιους» (2015) και «Σκοποί στο Γριπονήσι, από το χθες στο σήμερα» (2017), που ανέδειξαν τη μουσικοποιητική παράδοση της Ελλάδας. Παράλληλα, λειτουργεί το «Πολιτισμικό Σχολειό», ένα πρόγραμμα άτυπης εκπαίδευσης για παιδιά 6–12 ετών, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.

Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για την σημασία της βιωματικής μάθησης:

            «Όταν συμμετέχετε ενεργά σε έναν χορό, σε ένα παιχνίδι ή σε μια γιορτή, μαθαίνετε με το σώμα, με τα συναισθήματα και με τη φαντασία σας. Η γνώση γίνεται μέρος σας και δεν χάνεται, γιατί τη ζείτε.»

Ο σύλλογος έχει παρουσιάσει τη μουσικοχορευτική παράδοση της Εύβοιας σε διεθνή φεστιβάλ και πολιτιστικά φόρουμ σε όλες τις ηπείρους, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διεθνή προβολή της ελληνικής λαϊκής παράδοσης. Επίσης, συμμετέχει ενεργά στα πολιτιστικά δρώμενα της τοπικής κοινωνίας και συνεργάζεται με φορείς σε όλη την Ελλάδα.

Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για την αξία της ενεργής συμμετοχής:

           «Ο πολιτισμός δεν μεταδίδεται μόνο με τα βιβλία ή με τα λόγια. Χρειάζεται να χορεύουμε, να τραγουδάμε, να φτιάχνουμε                        χειροτεχνίες και να μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας. Κάθε ένας από εσάς μπορεί να γίνει φορέας και δημιουργός του πολιτισμού.»

Κάθε χρόνο, την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου, διοργανώνει τη μεγάλη ετήσια γιορτή του, μια σημαντική πολιτιστική εκδήλωση για την πόλη της Χαλκίδας, όπου παρουσιάζεται θεματολογία από τον πλούτο της ελληνικής λαϊκής παράδοσης με τη συμμετοχή μουσικών από όλη τη χώρα. Με οδηγό το «τριφυές δρώμενο» – λόγος, μουσική και κίνηση – «τ’ Αλωνάκι» συνεχίζει να δημιουργεί και να αναδημιουργεί πολιτισμό, στηριζόμενο στη δύναμη και την ενεργή συμμετοχή των μελών του.

Σύμφωνα με τον κ. Λιανοστάθη, η ιστορία μας είναι ενεργή:

                     «Οι παραδόσεις μας προσαρμόζονται στη σύγχρονη ζωή. Αυτό που κάναμε χθες μπορεί να γίνει έμπνευση για τις ιδέες και τις γιορτές του σήμερα. Η ιστορία μας είναι ζωντανή και μας δίνει τα εργαλεία να δημιουργούμε το μέλλον.»

Λίγα λόγια για τον Δημήτρη Λιανοστάθη…

Ο Δημήτρης Λιανοστάθης είναι εκπαιδευτικός, ερευνητής και ενεργός φορέας πολιτιστικής δράσης με πολυεπίπεδη παρουσία στον χώρο της εκπαίδευσης και της μελέτης του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού. Η επαγγελματική και επιστημονική του πορεία συνδυάζει τη διδακτική εμπειρία με τη συστηματική έρευνα, την πολιτιστική διαχείριση και την καλλιτεχνική δημιουργία, με ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση και ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Στον επαγγελματικό τομέα υπηρετεί ως διευθυντής και δάσκαλος στο Δημοτικό Σχολείο Φύλλων Ευβοίας (ΠΕ70), ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται στον χώρο της τέχνης και του πολιτισμού ως δάσκαλος και χορευτής ελληνικών παραδοσιακών χορών στο Θέατρο Δόρα Στράτου. Η ενασχόλησή του με τον λαϊκό πολιτισμό επεκτείνεται και στην επιστημονική έρευνα, καθώς συμμετείχε ως ερευνητής σε εθνογραφικό και λαογραφικό πρόγραμμα μελέτης στοιχείων λαϊκού πολιτισμού που υλοποιήθηκε από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος σε συνεργασία με το Θέατρο Δόρα Στράτου.

Ο κ. Λιανοστάθης μας είπε για τα προσωπικά του κίνητρα και εμπειρίες:

               «Ασχολούμαι με τον λαϊκό πολιτισμό γιατί μου δίνει χαρά να βλέπω παιδιά να μαθαίνουν, να χορεύουν και να εκφράζονται. Κάθε φορά που οργανώνουμε μια γιορτή ή μια παράσταση, βλέπω πώς η γνώση γίνεται ζωή και κοινότητα.»

Η ακαδημαϊκή του πορεία χαρακτηρίζεται από εκτενή εξειδίκευση στους τομείς της εκπαίδευσης και της πολιτιστικής διαχείρισης. Είναι πτυχιούχος του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και έχει πραγματοποιήσει μεταπτυχιακές σπουδές στον τομέα του Πολιτιστικού Management και της Πολιτιστικής Διαχείρισης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Επιπλέον, έχει ολοκληρώσει μεταπτυχιακές σπουδές στον Λαϊκό Πολιτισμό και τη Νεότερη Πολιτιστική Κληρονομιά, καθώς και σειρά επιμορφωτικών και εξειδικευμένων προγραμμάτων σε θέματα πολιτιστικών εκδηλώσεων, δημιουργικής σκέψης και εκπαιδευτικής καινοτομίας σε πανεπιστημιακά ιδρύματα όπως το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Παράλληλα διαθέτει πιστοποίηση Β΄ επιπέδου στις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών, ενώ έχει επιμορφωθεί σε ζητήματα διαχείρισης σχολικής συμπεριφοράς και υποστήριξης μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες.

Σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς του αποτελεί το συγγραφικό και ερευνητικό έργο του. Μεταξύ των σημαντικότερων έργων του συγκαταλέγεται το βιβλίο «Σκοποί στο Δριπονήσι», το οποίο βασίζεται σε πολυετή επιτόπια έρευνα και καταγράφει τη μουσικοποιητική και χορευτική παράδοση της Εύβοιας. Μέσα από τη μελέτη αυτή αναδεικνύεται η πολιτιστική ταυτότητα των τοπικών κοινοτήτων και η σημασία της λαϊκής μουσικοχορευτικής παράδοσης στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης. Παράλληλα έχει συγγράψει ερευνητικές μελέτες και εκπαιδευτικά σενάρια που αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες για τη διδασκαλία της τοπικής ιστορίας και του λαϊκού πολιτισμού.

Επιπλέον, έχει αναπτύξει σημαντική πολιτιστική δράση μέσα από καινοτόμες πρωτοβουλίες. Είναι συνιδρυτής και συνδιευθυντής του «Πολιτισμικού Σχολείου» του φορέα «Αλωνάκι», ενός πρωτοποριακού εκπαιδευτικού εγχειρήματος άτυπης εκπαίδευσης με επίκεντρο τα πολιτιστικά μαθήματα και την καλλιέργεια της πολιτιστικής συνείδησης. Το πρόγραμμα αυτό υλοποιήθηκε υπό την αιγίδα και χρηματοδότηση του Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Παράλληλα, έχει συμβάλει σε σημαντικές καλλιτεχνικές παραγωγές ως καλλιτεχνικός επιμελητής, ερευνητής και χορογράφος, συνεργαζόμενος με σημαντικούς πολιτιστικούς οργανισμούς όπως το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Οι παραγωγές αυτές συνδυάζουν την επιστημονική έρευνα με τη σκηνική δημιουργία, προβάλλοντας στοιχεία της ελληνικής παράδοσης σε σύγχρονα πολιτιστικά πλαίσια.

Τέλος, ο Δημήτρης Λιανοστάθης έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες εισηγήσεις και διαλέξεις για τον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό σε σεμινάρια, φεστιβάλ και επιστημονικά φόρουμ στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, συμβάλλοντας ενεργά στη διεθνή προβολή και μελέτη της ελληνικής άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Συντακτική Ομάδα: Μελίνα Δημητρακοπούλου, Κυριακή Μίχοβιτς, Ευαγγελία Τουλούμη, Γεωργία Τουλούμη, Γεωργία Τζοβλά

Το κάστρο τοπικά είναι γνωστό απλά ως Καστέλλι και στην ιστοριογραφία ως κάστρο του Λικάριο. Σε παλιούς χάρτες σημειώνεται σαν καστέλο Tianto ή Lilanto. Το κάστρο χτίστηκε πιθανότατα τον 13ο ή 14ο αιώνα, κατά τη διάρκεια της Φραγκοκρατίας, όταν η Εύβοια βρέθηκε υπό λατινική κυριαρχία μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204. Εκείνη την περίοδο, η κατασκευή οχυρωματικών έργων ήταν απαραίτητη για την προστασία των εδαφών και τον έλεγχο των τοπικών πληθυσμών. Τα κάστρα δεν λειτουργούσαν μόνο ως στρατιωτικά οχυρά· ήταν κέντρα διοίκησης, αποθήκευσης προϊόντων, οργάνωσης της άμυνας και πολλές φορές τόποι καταφυγίου για τους κατοίκους σε περιόδους κινδύνου.

Η θέση του Κάστρου Αφρατίου ήταν στρατηγικής σημασίας. Από εκεί μπορούσε κανείς να ελέγχει την πεδιάδα, τις καλλιέργειες και τους δρόμους που συνέδεαν τη Χαλκίδα με την ενδοχώρα της Εύβοιας. Η περιοχή ήταν – και παραμένει – αγροτικά πλούσια, γεγονός που αύξανε τη σημασία της προστασίας της. Το κάστρο αποτελούσε, λοιπόν, σημείο επιτήρησης αλλά και εξουσίας. Κατά την Οθωμανική περίοδο που ακολούθησε, συνέχισε να χρησιμοποιείται, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική του αξία.

Με το πέρασμα των αιώνων, πολεμικές συγκρούσεις, φυσικές φθορές, σεισμοί και η σταδιακή εγκατάλειψη συνέβαλαν στην παρακμή του. Σήμερα, ο επισκέπτης αντικρίζει πέτρινα τείχη με εμφανή τα σημάδια του χρόνου, χαμηλά ερείπια και διάσπαρτα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Παρ’ όλα αυτά, η ατμόσφαιρα του χώρου διατηρεί μια ιδιαίτερη δύναμη. Όταν περπατά κανείς ανάμεσα στα απομεινάρια των τειχών, μπορεί να φανταστεί τη ζωή στο εσωτερικό του κάστρου: φρουρούς να αγρυπνούν, κατοίκους να αναζητούν ασφάλεια, ανθρώπους να εργάζονται, να συζητούν και να ζουν μέσα σε έναν κόσμο πολύ διαφορετικό από τον σημερινό.

Το Κάστρο Αφρατίου δεν είναι από τα πιο προβεβλημένα μνημεία της Εύβοιας. Ωστόσο, η αξία του είναι μεγάλη, τόσο ιστορικά όσο και εκπαιδευτικά. Για εμάς τους μαθητές, αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να γνωρίσουμε την ιστορία βιωματικά. Δεν πρόκειται για μια απλή αναφορά σε ένα σχολικό βιβλίο· είναι ένας πραγματικός χώρος που μπορούμε να επισκεφθούμε, να παρατηρήσουμε και να μελετήσουμε.

Δυστυχώς, η εικόνα του χώρου δείχνει ότι χρειάζεται περισσότερη φροντίδα και προστασία. Η παρουσία απορριμμάτων, η ανεξέλεγκτη βλάστηση και η έλλειψη επαρκούς σήμανσης δυσκολεύουν την ανάδειξή του. Εδώ ακριβώς μπορεί να ξεκινήσει η δική μας δράση.

Πρώτο και βασικό βήμα είναι η διοργάνωση εθελοντικού καθαρισμού, πάντα σε συνεργασία με τον Δήμο και τις αρμόδιες υπηρεσίες. Με υπευθυνότητα, γάντια, σακούλες και σωστό συντονισμό, μπορούμε να απομακρύνουμε σκουπίδια και να βελτιώσουμε σημαντικά την εικόνα του χώρου. Παράλληλα, θα μπορούσε να γίνει καταγραφή των προβλημάτων και να αποσταλεί σχετική ενημέρωση στις τοπικές αρχές.

Δεύτερη σημαντική δράση είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας. Η σχολική μας εφημερίδα μπορεί να φιλοξενεί τακτικά άρθρα για την ιστορία του κάστρου. Μπορούμε να δημιουργήσουμε αφίσες, ενημερωτικά φυλλάδια και παρουσιάσεις. Επιπλέον, η δημιουργία ενός σύντομου βίντεο ή ψηφιακού οδηγού θα μπορούσε να αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσελκύοντας το ενδιαφέρον περισσότερων ανθρώπων.

Μια ακόμη ιδέα είναι η διοργάνωση θεματικών ξεναγήσεων από τους ίδιους τους μαθητές. Μετά από έρευνα και προετοιμασία, μπορούμε να αναλάβουμε τον ρόλο των ξεναγών για γονείς, κατοίκους και επισκέπτες. Έτσι, όχι μόνο θα διαδώσουμε τη γνώση, αλλά θα ενισχύσουμε και την αυτοπεποίθησή μας. Παράλληλα, θα μπορούσε να καθιερωθεί μια «Ημέρα Πολιτιστικής Κληρονομιάς», αφιερωμένη στο Κάστρο Αφρατίου και γενικότερα στην ιστορία της περιοχής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα είχε και η διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων στον περιβάλλοντα χώρο, εφόσον επιτρέπεται. Ένα θεατρικό δρώμενο με θέμα τη ζωή σε ένα μεσαιωνικό κάστρο, μια αναπαράσταση ιστορικών γεγονότων ή ακόμη και μια έκθεση φωτογραφίας θα μπορούσαν να δώσουν νέα πνοή στο μνημείο. Μέσα από την τέχνη και τη δημιουργία, η ιστορία γίνεται πιο προσιτή και ελκυστική.

Επιπλέον, θα μπορούσε να αναπτυχθεί συνεργασία με ειδικούς, όπως ιστορικούς ή αρχαιολόγους, οι οποίοι θα επισκεφθούν το σχολείο μας και θα μιλήσουν για τη σημασία των μεσαιωνικών κάστρων στην Εύβοια. Μια τέτοια συνεργασία θα ενίσχυε τη γνώση μας και θα μας βοηθούσε να κατανοήσουμε βαθύτερα τον ρόλο του κάστρου στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο.

Η προστασία ενός μνημείου δεν είναι απλώς μια πράξη καθαρισμού ή συντήρησης. Είναι στάση ζωής. Σημαίνει σεβασμό προς το παρελθόν και ευθύνη απέναντι στο μέλλον. Το Κάστρο Αφρατίου δεν είναι απλώς πέτρες και ερείπια. Είναι κομμάτι της ταυτότητάς μας, της ιστορίας της Εύβοιας και της συλλογικής μας μνήμης.

Αν θέλουμε ο τόπος μας να διατηρήσει τη φυσιογνωμία και τον πολιτισμό του, πρέπει να δράσουμε. Οι νέοι άνθρωποι δεν είμαστε αδιάφοροι· μπορούμε να γίνουμε πρωταγωνιστές στην προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Με συνεργασία, δημιουργικότητα και σεβασμό, μπορούμε να μετατρέψουμε το Κάστρο Αφρατίου σε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την κοινότητα.

Η ιστορία δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Ζει μέσα από τις πράξεις μας. Και το Κάστρο Αφρατίου μάς καλεί να γίνουμε οι επόμενοι φύλακές του.

Δημοσιογραφική Ομάδα ΓΕΛeye – Με την ματιά των μαθητών του ΓΕΛ Βασιλικού

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα ποίησης αλλά και τις άγιες ημέρες του Πάσχα που έρχονται θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ένα απόσπασμα από το ποίημα «Οι πόνοι της Παναγιάς» του Κώστα Βάρναλη. Το επέλεξα γιατί είναι ένα έργο που συνδυάζει συναισθηματική ένταση, ανθρώπινη εμπειρία και λογοτεχνική ομορφιά. Πριν το διαβάσω, θα ήθελα να σας εξηγήσω τους λόγους για τους οποίους πιστεύω ότι αξίζει να ακουστεί σε μια εκδήλωση.

Πρώτον, το ποίημα ξεχωρίζει για την αμεσότητα του συναισθήματος. Η Παναγιά νοιάζεται για το παιδί της, ανησυχεί για το μέλλον του, και η αγωνία της γίνεται αισθητή σε κάθε λέξη. Αυτό δημιουργεί μια συγκινητική σύνδεση με τον ακροατή, γιατί όλοι μπορούμε να καταλάβουμε το αίσθημα της φροντίδας και της προστασίας.

Δεύτερον, η γλώσσα του Βάρναλη έχει έντονη δραματικότητα. Η μητέρα σκύβει να ακούσει την ανάσα του παιδιού, αγωνιά για το πρώτο του βήμα στον κόσμο, και οι λέξεις ζωντανεύουν σαν εικόνες μπροστά στα μάτια μας. Η ένταση και η ζωντάνια κάνουν το ποίημα ιδανικό για δημόσια ανάγνωση, κρατώντας αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού.

Τρίτον, το ποίημα είναι βαθιά συνδεδεμένο με την ανθρώπινη εμπειρία. Αν και μιλάει για την Παναγιά, αναφέρεται σε κάθε γονιό, σε κάθε άνθρωπο που αγαπά και ανησυχεί για κάποιον άλλον. Διαβάζοντάς το, όλοι μπορούμε να αναγνωρίσουμε συναισθήματα που έχουμε ζήσει οι ίδιοι, κάνοντάς το καθολικό και προσβάσιμο σε κάθε ηλικία.

Τέταρτον, η χρήση της δημοτικής γλώσσας και ο ρυθμός του ποιήματος προσδίδουν μουσικότητα στην ανάγνωση. Οι λέξεις ρέουν με έναν τρόπο που ακούγεται σαν τραγούδι, και όταν τις διαβάζουμε δυνατά, η μουσικότητα αυτή μεταφέρει το κοινό μέσα στην αφήγηση, ενισχύοντας την εμπειρία και τη συγκίνηση.

Τέλος, το ποίημα αποτυπώνει με δύναμη την εικόνα της μητρικής θυσίας. Η Παναγιά συμβολίζει τη φροντίδα, την αγάπη και την προστασία που είναι απαραίτητες για τη ζωή και την ανάπτυξη του παιδιού. Αυτή η εικόνα, διαχρονική και καθολική, υπενθυμίζει σε όλους μας την αξία της αγάπης και της φροντίδας, όχι μόνο μέσα στην οικογένεια αλλά και σε κάθε κοινότητα.

Λίγα λόγια για το ποίημα «Οι πόνοι της Παναγιάς»

Το ποίημα ανήκει στο πρώτο μέρος της ποιητικής σύνθεσης Σκλάβοι Πολιορκημένοι, η οποία εκδόθηκε το 1927. Ο ποιητής, ακολουθώντας τη δημοτική μας παράδοση, χρησιμοποιεί τη μορφή της Παναγιάς, για να εκφράσει τον ανθρώπινο πόνο της μάνας· η Παναγιά κατέχεται από τα τρυφερότερα συναισθήματα για το παιδί που πρόκειται να γεννήσει, αλλά και από κακά προαισθήματα για την τύχη που το περιμένει.

Και τώρα, ας ακούσουμε ένα απόσπασμα του ποιήματος σε αφήγηση της μαθήτρια της Β΄Λυκείου Στέλλας Μηλιάνη:

Σύνταξη: Μηλιάνη Στέλλα, Τζοβλά Γεωργία, Ιωάννα Λέων

Το σχολείο που ονειρεύομαι δεν είναι απλώς ένα κτίριο με αίθουσες, πίνακες και θρανία. Είναι ένας ζωντανός χώρος δημιουργίας, συνεργασίας και εξέλιξης. Είναι το μέρος όπου κάθε παιδί αισθάνεται ασφάλεια, αποδοχή και ενθάρρυνση. Σήμερα το σχολείο αποτελεί βασικό θεσμό της κοινωνίας, όμως συχνά περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων και στην προετοιμασία για εξετάσεις. Το σχολείο που ονειρεύομαι πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: διαμορφώνει χαρακτήρες, καλλιεργεί αξίες και εμπνέει όνειρα.

Πρώτα απ’ όλα, οραματίζομαι ένα σχολείο που στηρίζεται στον σεβασμό και στη δημοκρατία. Οι σχέσεις μεταξύ μαθητών και εκπαιδευτικών βασίζονται στην αλληλοκατανόηση και στην ειλικρινή επικοινωνία. Οι μαθητές έχουν φωνή, εκφράζουν τις απόψεις τους και συμμετέχουν ενεργά σε αποφάσεις που τους αφορούν, όπως σε μαθητικά συμβούλια ή σε δράσεις της σχολικής κοινότητας. Όταν ένα παιδί νιώθει ότι η γνώμη του υπολογίζεται, αποκτά αυτοπεποίθηση και υπευθυνότητα. Έτσι διαμορφώνονται ενεργοί πολίτες που γνωρίζουν τα δικαιώματα αλλά και τις υποχρεώσεις τους.

Παράλληλα, το σχολείο που ονειρεύομαι καλλιεργεί τη βιωματική μάθηση. Η γνώση δεν περιορίζεται στην αποστήθιση πληροφοριών από ένα βιβλίο, αλλά συνδέεται με την πράξη. Τα πειράματα στα εργαστήρια, οι εκπαιδευτικές εκδρομές, τα ομαδικά σχέδια εργασίας και οι παρουσιάσεις ενισχύουν την κατανόηση. Όταν ο μαθητής ερευνά, ανακαλύπτει και συνεργάζεται, η μάθηση γίνεται εμπειρία και όχι αγγαρεία. Με αυτόν τον τρόπο, η γνώση αποκτά νόημα και διάρκεια.

Ένα ακόμη βασικό στοιχείο είναι η απουσία φόβου και υπερβολικού άγχους. Στο σχολείο των ονείρων μου το λάθος δεν τιμωρείται ούτε στιγματίζει. Αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία βελτίωσης. Οι εξετάσεις δεν αποτελούν τον μοναδικό στόχο της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά ένα μόνο μέσο αξιολόγησης. Η επιτυχία δεν μετριέται αποκλειστικά με βαθμούς, αλλά με την προσπάθεια, την πρόοδο και τη διάθεση για μάθηση. Έτσι οι μαθητές δεν φοβούνται να προσπαθήσουν και να εκφραστούν.

Σημαντική θέση σε αυτό το σχολείο κατέχει η δημιουργικότητα. Η τέχνη, η μουσική, το θέατρο, η ζωγραφική και η λογοτεχνία δεν θεωρούνται δευτερεύοντα μαθήματα, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης. Μέσα από τη δημιουργική έκφραση, οι μαθητές ανακαλύπτουν τα ταλέντα τους και μαθαίνουν να εκφράζουν συναισθήματα και ιδέες. Η καλλιτεχνική παιδεία ενισχύει τη φαντασία και καλλιεργεί την αισθητική αντίληψη, στοιχεία απαραίτητα για μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα.

Το σχολείο που ονειρεύομαι διαθέτει σύγχρονες υποδομές και αξιοποιεί σωστά την τεχνολογία. Διαδραστικοί πίνακες, εξοπλισμένα εργαστήρια, πρόσβαση σε υπολογιστές και εκπαιδευτικές πλατφόρμες βοηθούν στη σύνδεση της γνώσης με τον σύγχρονο κόσμο. Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τον δάσκαλο, αλλά λειτουργεί ως εργαλείο που διευκολύνει τη μάθηση. Παράλληλα, οι μαθητές μαθαίνουν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο με υπευθυνότητα και κριτική σκέψη.

Επιπλέον, στο ιδανικό σχολείο προάγεται η συνεργασία αντί για τον ανταγωνισμό. Οι ομαδικές εργασίες ενισχύουν την αλληλεγγύη και τη συλλογικότητα. Οι μαθητές μαθαίνουν να ακούν διαφορετικές απόψεις, να συνθέτουν ιδέες και να επιλύουν συγκρούσεις με διάλογο. Ο υγιής ανταγωνισμός μπορεί να υπάρξει, αλλά δεν κυριαρχεί. Κυρίαρχη είναι η αίσθηση ότι όλοι αποτελούν μέλη μιας κοινότητας με κοινό στόχο την πρόοδο.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στον σεβασμό της διαφορετικότητας. Κάθε παιδί έχει διαφορετικές ικανότητες, ενδιαφέροντα και πολιτισμικές καταβολές. Το σχολείο που ονειρεύομαι αγκαλιάζει αυτές τις διαφορές και τις μετατρέπει σε πηγή πλούτου. Δεν υπάρχουν διακρίσεις, αποκλεισμοί ή περιθωριοποίηση. Αντίθετα, ενισχύεται η αποδοχή και η κατανόηση, ώστε όλοι οι μαθητές να νιώθουν ότι ανήκουν σε ένα περιβάλλον που τους σέβεται.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι η φροντίδα για την ψυχική και σωματική υγεία. Η παρουσία σχολικού ψυχολόγου, η οργάνωση συζητήσεων για θέματα άγχους και σχέσεων, καθώς και οι αθλητικές δραστηριότητες συμβάλλουν στη συνολική ευεξία των μαθητών. Η άσκηση και η σωστή ενημέρωση για θέματα υγείας αποτελούν βασικά στοιχεία μιας ισορροπημένης σχολικής ζωής.

Το σχολείο των ονείρων μου είναι επίσης ανοιχτό στην κοινωνία. Συνεργάζεται με τοπικούς φορείς, συμμετέχει σε πολιτιστικά προγράμματα και οργανώνει εθελοντικές δράσεις. Μέσα από αυτές τις δραστηριότητες, οι μαθητές μαθαίνουν να προσφέρουν και να ενδιαφέρονται για τον συνάνθρωπο και το περιβάλλον. Το σχολείο παύει να είναι απομονωμένο και γίνεται ζωντανό κύτταρο της κοινωνίας.

Τέλος, το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του σχολείου που ονειρεύομαι είναι ότι εμπνέει αξίες και όνειρα. Δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων, αλλά διαμορφώνει ανθρώπους με κριτική σκέψη, ενσυναίσθηση και υπευθυνότητα. Διδάσκει τη σημασία της δικαιοσύνης, της ειλικρίνειας και της συνεργασίας. Βοηθά τους μαθητές να ανακαλύψουν τα ενδιαφέροντά τους και να θέσουν στόχους για το μέλλον.

Συνοψίζοντας, το σχολείο που ονειρεύομαι είναι ανθρώπινο, δημοκρατικό και δημιουργικό. Είναι ένας χώρος όπου η γνώση συνδυάζεται με την καλλιέργεια αξιών και δεξιοτήτων ζωής. Ίσως να μην είναι εύκολο να δημιουργηθεί άμεσα ένα τέτοιο σχολείο, όμως κάθε μικρή αλλαγή προς αυτήν την κατεύθυνση είναι σημαντική. Αν όλοι πιστέψουμε σε αυτό το όραμα και συνεργαστούμε, τότε το σχολείο των ονείρων μας μπορεί να γίνει πραγματικότητα — ένα σχολείο που δεν προετοιμάζει απλώς για εξετάσεις, αλλά για τη ζωή.

Το σχολείο που ονειρευόμαστε είναι ένα σχολείο Με Όνειρα και Αξίες

Δημοσιογραφική ομάδα της ΓΕΛeye – Με τη ματιά των μαθητών του ΓΕΛ Βασιλικού

]]> https://schoolpress.sch.gr/sch10diktio/archives/1023/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/sch10diktio/archives/1036 https://schoolpress.sch.gr/sch10diktio/archives/1036#comments Wed, 25 Mar 2026 10:08:51 +0000 ΛΕΩΝ ΙΩΑΝΝΑ http://schoolpress.sch.gr/sch10diktio/?p=1036 [...]]]> Τα τοπικά έθιμα και οι παραδόσεις αποτελούν σημαντικό μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μέσα από αυτά γνωρίζουμε τον τρόπο ζωής των ανθρώπων στο παρελθόν, τις αξίες τους και τις συνήθειες τους.

Το έθιμο του Κλήδονα γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 23 και 24 Ιουνίου, παραμονή και ανήμερα της γιορτής του Αγίου Ιωάννη. Είναι ένα από τα πιο γνωστά λαϊκά έθιμα στην Εύβοια και συνδέεται με μαντείες και φωτιές.

Την παραμονή, τα κορίτσια του χωριού φέρνουν «αμίλητο νερό» από μια πηγή χωρίς να μιλήσουν καθόλου στη διαδρομή. Μέσα σε ένα δοχείο βάζουν μικρά προσωπικά αντικείμενα (τα λεγόμενα «ριζικάρια»), και το αφήνουν όλη τη νύχτα έξω.

Την επόμενη μέρα, ανοίγουν το δοχείο και, βγάζοντας ένα-ένα τα αντικείμενα, λένε δίστιχα (μαντινάδες) που υποτίθεται ότι «φανερώνουν» το μέλλον, κυρίως για τον γάμο.

Το βράδυ ανάβουν μεγάλες φωτιές στις γειτονιές και οι νέοι πηδούν από πάνω τους για καλοτυχία και καθαρμό.

Το έθιμο συνδυάζει στοιχεία αρχαίων ελληνικών παραδόσεων με τη χριστιανική πίστη και συνεχίζει να γιορτάζεται μέχρι σήμερα.

Συνέντευξη με τον κύριο Γιώργο, 78 ετών, κάτοικο Βασιλικού

Μαθητής: Κύριε Γιώργο, θυμάστε πώς γιορταζόταν ο Κλήδονα

Κ. Γιώργος: Βέβαια! Ήταν από τις πιο όμορφες γιορτές. Όλο το χωριό μαζευόταν στην πλατεία και υπήρχε πολύς ενθουσιασμός, ειδικά από τα νέα παιδιά. Ήταν μια πολύ όμορφη γιορτή. Όλοι συμμετείχαν και υπήρχε μεγάλη χαρά.

Μαθητής: Τι σας άρεσε περισσότερο;
Κ. Γιώργος: Οι φωτιές και τα τραγούδια! Ήταν μια αξέχαστη εμπειρία.

Μαθητής: Τι κάνατε την παραμονή;

Κ. Γιώργος: Τα κορίτσια πήγαιναν να φέρουν το αμίλητο νερό και δεν έπρεπε να μιλήσουν καθόλου. Ήταν πολύ σημαντικό για το έθιμο. Μετά έβαζαν μέσα τα αντικείμενα και περίμεναν με αγωνία την επόμενη μέρα.

Μαθητής: Και τι γινόταν την ημέρα της γιορτής;
Κ. Γιώργος: Άνοιγαν το δοχείο και έλεγαν τραγούδια και δίστιχα. Γελούσαμε πολύ! Το βράδυ ανάβαμε φωτιές και πηδούσαμε από πάνω. Ήταν χαρά και διασκέδαση για όλους.

Μαθητής: Πιστεύετε ότι πρέπει να συνεχιστεί αυτό το έθιμο;
Κ. Γιώργος: Φυσικά! Είναι μέρος της παράδοσής μας. Μας θυμίζει ποιοι είμαστε και φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά.

Τα τοπικά έθιμα, όπως ο Κλήδονας, αποτελούν σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μέσα από αυτά γνωρίζουμε την ιστορία, τις αξίες και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων του παρελθόντος και τα διατηρούμε ζωντανά στο σήμερα.

Συντακτική ομάδα: Λάουρα Τσέλα, Κατερίνα Καλλιμάνη, Παναγιώτα Ντούρα, Μαρία Δημοπούλου, Ιωάννα Λέων

Η πρωτοβουλία για τη συμμετοχή του σχολείου μας στην εν λόγω εκδήλωση ανήκει στους διδάσκοντες του νεοσύστατου Τμήματος Ένταξης, κύριο Χρήστο Χόντο και κυρία Μαριάννα Γκάγκα, οι οποίοι με πολλή ζεστασιά στην καρδιά τους και με περίσσια χαρά οργάνωσαν τη μετακίνηση των μαθητών μας στο κέντρο της Χαλκίδας.

Όλα ήταν έτοιμα εκείνο το πρωινό! Το σχολείο μας είχε μια διαφορετική αύρα, κάτι σαν μια ζεστασιά που απλωνόταν στα πρόσωπα των μαθητών μας, σαν να περίμενε ο καθένας να ακουμπήσει ένα μικρό κομμάτι της ψυχής του στο κοινό μας δέντρο. Ήμασταν εκεί όχι απλώς για να εκπροσωπήσουμε το σχολείο μας αλλά για να μιλήσουμε με πράξεις για την αποδοχή, την κατανόηση, τη συμπερίληψη, τον εθελοντισμό — λέξεις που συχνά ακούγονται αλλά μόνο μέσα από την εμπειρία αποκτούν βάθος.

Από τις πρώτες κιόλας στιγμές, οι μαθητές του σχολείου μας αγκάλιασαν τη δράση με μια απλότητα που μόνο η νεανική καρδιά μπορεί να προσφέρει. Κάποιοι έγραφαν λέξεις, άλλοι ζωγράφιζαν, άλλοι απλώς παρατηρούσαν με θαυμασμό την ποικιλία των μηνυμάτων. Υπήρχε μια αίσθηση ενότητας· σαν να πλέκαμε όλοι μαζί ένα αόρατο, απαλό δίχτυ κατανόησης. Κάποια από τα παιδιά μας συνομίλησαν με παιδιά με αναπηρία· όχι με επιφύλαξη ή αμηχανία αλλά με χαμόγελα που άφηναν χώρο για επικοινωνία πέρα από λόγια.

Καθώς προσθέταμε τα δικά μας φύλλα στο δέντρο, κάθε γραμμένη λέξη αποκτούσε προσωπική σημασία. Δε γράφαμε απλώς για να γεμίσουμε χώρο αλλά για να αφήσουμε πίσω έναν μικρό παλμό από το δικό μας βίωμα. «Σε βλέπω». «Σε σέβομαι». «Είσαι σημαντικός». Μηνύματα που ίσως για χρόνια κάποια παιδιά να επιθύμησαν να ακούσουν. Μηνύματα που μπορούσαν να γίνουν ένα απαλό άγγιγμα στις καρδιές εκείνων που συχνά νιώθουν αόρατοι.

Κάπου ανάμεσα στον κόσμο, στο φως και στις φωνές, συνειδητοποιήσαμε πως το δέντρο δεν ήταν απλώς ένα καλλιτεχνικό δρώμενο· ήταν ένας καθρέφτης! Ένας καθρέφτης που μας έδειχνε μια κοινωνία όπως θα μπορούσε να είναι: ανοιχτή, φωτεινή, γεμάτη σεβασμό και αλληλεγγύη. Μια κοινωνία όπου κάθε παιδί – ανεξαρτήτως ικανοτήτων – βρίσκει χώρο να ανθίσει. Η αναπηρία δεν είναι προσωπικό πρόβλημα, αλλά θέμα κοινωνικού σχεδιασμού. Ένα περιβάλλον χωρίς ράμπες, χωρίς πρόσβαση στην πληροφορία και την εκπαίδευση ή χωρίς υποστήριξη, «δημιουργεί» αναπηρία. Όταν οι δομές είναι προσβάσιμες, η αναπηρία περιορίζεται — και το άτομο μπορεί να ζήσει ισότιμα, αυτόνομα και ενεργά.

Η συμμετοχή μας στη δράση δεν ήταν απλώς μια υποχρέωση, μια ακόμη σχολική δραστηριότητα που θα ξεχαστεί στο πέρασμα των ημερών. Ήταν μια εμπειρία που μάς άγγιξε βαθιά. Μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε πως η αποδοχή δεν είναι ένας στόχος που κατακτάται με μια μόνο πράξη· είναι μια στάση ζωής, μια πράξη αλληλεγγύης και εθελοντισμού. Είναι η ικανότητα να βλέπουμε πίσω από τα εμφανή, να ακούμε πίσω από τα λόγια, να νιώθουμε πίσω από τις σιωπές.

Και είναι, πάνω απ’ όλα, επιλογή. Επιλογή να κοιτάζουμε τον άλλο με καλοσύνη. Στόχος μας  με αυτή την δράση ήταν να ενημερώσουμε, να ευαισθητοποιήσουμε και να δείξουμε ότι η διαφορετικότητα είναι πολύτιμη και ανθρώπινη. Μέσα από άρθρα και δημιουργικές δράσεις, θέλουμε να εμπνεύσουμε κάθε μαθητή και μαθήτρια να δει πρώτα τον άνθρωπο και όχι τη δυσκολία.

Την ημέρα εκείνη θέλαμε να στείλουμε ένα μήνυμα, που το αποτυπώσαμε ξεκάθαρα στις καρδιές που κρεμάσαμε στο δέντρο:

Η συμπερίληψη είναι ευθύνη όλων μας και ο εθελοντισμός είναι ο δρόμος που μας οδηγεί σε μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς.

Γιατί τελικά, κάθε δράση που ενώνει ανθρώπους γύρω από μια κοινή αξία, αφήνει ρίζες μέσα μας. Όπως το δέντρο της αποδοχής, έτσι κι εμείς μάθαμε πως η αγάπη και η συμπερίληψη, μέσω του εθελοντισμού, μπορούν να απλώνονται, να αγκαλιάζουν, να δυναμώνουν. Κι εμείς, ως σχολείο, ως μαθητές, ως άνθρωποι, οφείλουμε να συνεχίσουμε να φυτεύουμε τέτοια φύλλα. Γιατί το δέντρο της αποδοχής δεν τελειώνει εδώ· συνεχίζει να μεγαλώνει μέσα μας!

Ας κάνουμε τη 3η Δεκεμβρίου αφορμή για δράση.

Ας δούμε πρώτα τον άνθρωπο.

Ας γίνουμε η αλλαγή που θέλουμε να δούμε γύρω μας.

Συντακτική ομάδα: Διονύσης Βλασσόπουλος, Αναστασία Μακρή, Ιωάννα Λέων, Γεωργία Τζοβλά

Ευχαριστούμε την κα. Μαριάννα Γκάγκα για τις ωραίες φωτογραφίες

Οι μαθητές έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό, σκορπίζοντας χαρά και χαμόγελα. Τα παιδιά του οργανισμού υποδέχθηκαν με αγκαλιές και συγκίνηση τους εκπροσώπους του Λυκείου, την κα. Γιαλού, την κα. Λυμπέρη και την δημοσιογραφική ομάδα της σχολικής μας εφημερίδας. Έτσι τα φετινά Χριστούγεννα έγιναν πιο ζεστά, πιο φωτεινά, χαρίζοντας στα παιδιά αυτό που αξίζουν περισσότερο – χαμόγελα και αγάπη.

Η ομάδα δημοσιογράφων της σχολικής εφημερίδας ΓΕΛeye βρέθηκε εκεί και είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με τη διευθύντριά του κέντρου. Μέσα από τη συνέντευξη που μας παραχώρησε, γνωρίσαμε από κοντά το έργο του κέντρου, τη σημασία του εθελοντισμού και τη δύναμη της συλλογικής προσφοράς, επιβεβαιώνοντας ότι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση μπορούν να αποτελέσουν σημαντικά βήματα προς μια πιο ανθρώπινη κοινωνία.

Το Σπίτι Ημερήσιας Φροντίδας του οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού» στον Άγιο Νικόλαο (Μπούρτζι) Ν. Ευβοίας δεν ξεκίνησε ως μια απρόσωπη κοινωνική δομή. Ξεκίνησε ως ένα πραγματικό σπίτι, το οποίο δωρίστηκε από κατοίκους της περιοχής με την επιθυμία να προσφέρει στήριξη σε παιδιά που το έχουν ανάγκη.

Όπως τονίζει η διευθύντρια του κέντρου,

«ο στόχος μας δεν είναι να απομακρύνουμε τα παιδιά από τις οικογένειές τους, αλλά να μένουν στο οικογενειακό τους πλαίσιο, να δούμε αν λειτουργεί η δράση και να ενδυναμωθούν οι σχέσεις με την οικογένεια».

Το Σπίτι Ημερήσιας Φροντίδας στηρίζει παιδιά των οποίων οι οικογένειες αντιμετωπίζουν κοινωνικές, οικονομικές ή άλλες δυσκολίες και όπως μας εξηγεί η διευθύντρια  Καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του κέντρου παίζει ο εθελοντισμός. Όπως επισημαίνει η διευθύντρια,

«Χωρίς τους ανθρώπους που μας στηρίζουν εθελοντικά, τίποτα από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει».

Στο Σπίτι προσφέρουν τη βοήθειά τους εκπαιδευτικοί, παιδαγωγοί, γιατροί και επαγγελματίες διαφόρων ειδικοτήτων.

 «Ακόμα και μια ανάγκη που κάποιος μπορεί να θεωρήσει μικρή, για εμάς είναι σημαντική. Για παράδειγμα, σήμερα θα έρθει μια κυρία που μας στηρίζει και θα κουρέψει τα παιδιά. Έχουμε επίσης εθελοντές παιδίατρους, οδοντιάτρους, οφθαλμίατρους. Ό,τι προκύψει, προσπαθούμε να είμαστε εκεί».

Χάρη σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, τα παιδιά δεν λαμβάνουν μόνο βασική φροντίδα. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά:

«Τα παιδιά έρχονται εδώ μετά το σχολείο, τρώνε, διαβάζουν με εκπαιδευτικό, συμμετέχουν σε δημιουργικές δραστηριότητες και, αν χρειαστεί, καλύπτουμε και εξωσχολικές ανάγκες, όπως τα αγγλικά».

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνεργασία με τα σχολεία, πάντα με σεβασμό στο απόρρητο.

«Έχουμε άμεση συνεργασία με τα σχολεία, ενημερωνόμαστε για την πρόοδο των παιδιών και, αν προκύψει κάτι, είμαστε εκεί. Όμως πάντα προσπαθούμε να κρατάμε ενεργό τον ρόλο του γονέα. Δεν πάμε με ταμπέλες, δεν θέλουμε να στιγματίζεται κανένα παιδί», τονίζει.

Κλείνοντας, στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τη σχολική κοινότητα και την κοινωνία:
«Χωρίς εσάς, χωρίς τα σχολεία και τη στήριξη του κόσμου, δεν θα μπορούσαμε να τα καταφέρουμε. Οι ανάγκες είναι πολλές και πάντα θα προκύψει κάτι. Το σημαντικό είναι να είμαστε όλοι μαζί δίπλα στα παιδιά».

Το Σπίτι Ημερήσιας Φροντίδας στον Άγιο Νικόλαο αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς η δωρεά ενός σπιτιού, ο εθελοντισμός και η ανθρώπινη αλληλεγγύη μπορούν να μετατραπούν σε καθημερινή πράξη αγάπης και ελπίδας.

Η συντακτική ομάδα: Ευάγγελος Γλωσσιώτης, Ευτυχία Κόρδη, Σπύρος Ιβάντσος

Για τη γιορτή των Χριστουγέννων οι προετοιμασίες ξεκινούσαν από πολύ νωρίς. Οι γυναίκες ασβέστωναν και καθάριζαν το σπίτι, γυάλιζαν το καζάνι και τα τζετζερέδια (χάλκινες κατσαρόλες), έκοβαν στο χερόμυλο το χοντρό αλάτι για το χοιρινό, ετοίμαζαν τα μπαχαρικά και έφτιαχναν τα χριστουγεννιάτικα γλυκά. Μερικά από αυτά ήταν τα μελομακάρονα, οι δίπλες, οι κουραμπιέδες, τα αυγοκαλάμαρα, και στην περιοχή Κύμης – Αυλωναρίου- Αλιβερίου τα αμυγδαλωτά και οπωσδήποτε ο ξακουστός «Κουμιώτικος» μπακλαβάς, παραδοσιακός σιροπιαστός γλυκός, γνωστός για την τέλεια τεχνική του και τη χρήση της αμυγδαλόψιχας, με ιστορία βαθιά ριζωμένη στην κουμιώτικη παράδοση. Την παραμονή των Χριστουγέννων έσφαζαν το χοιρινό ενώ οι μικροί έβγαιναν και έλεγαν τα κάλαντα.

Χοιροσφάγια

Τα χοιροσφάγια ήταν η σφαγή του χοίρου που γινόταν την παραμονή των Χριστουγέννων. Με το κρέας του χοιρινού παρασκεύαζαν διάφορα φαγητά. Κάθε σπιτικό έθρεφε το δικό του γουρούνι, από την αρχή σχεδόν του χρόνου. Πρώτα ετοίμαζαν τις «ματιές», δηλαδή γέμιζαν το στομάχι και το παχύ έντερο του χοίρου με σιτάρι κομμένο, σταφίδες, καρύδια και διάφορα μυρωδικά. Ύστερα το ψήνανε στο φούρνο και όταν κρύωνε το κόβανε σε  φέτες και τα σερβίρανε στο γιορτινό τραπέζι. Ύστερα φτιάχνανε την «πηχτή». Δηλαδή το κεφάλι, τα πόδια και την ουρά του χοιρινού το βράζανε με νερό, ξύδι και σκόρδο. Κατόπιν παρασκεύαζαν τα περίφημα λουκάνικα, με κομμάτια κρέας, μπαχαρικά, πιπεριές, σκόρδο και φλούδα πορτοκαλιού.

Ένα μέρος του χοιρινού, που λαχταρούσαν τα παιδιά ήταν η ουροδόχος κύστη, η περίφημη “φούσκα”. Αφού την έτριβαν στη στάχτη, την φούσκωναν και τη χρησιμοποιούσαν για μπάλα και μπαλόνι. Τα δύσκολα κείνα χρόνια της ανέχειας ήταν το μοναδικό Χριστουγεννιάτικο παιχνίδι.

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ

Κι ενώ οι μεγάλοι παρασκεύαζαν τα διάφορα φαγητά, από το χοιρινό, οι μικροί ξεχύνονταν στους δρόμους πριν ακόμη ξημερώσει, για να φέρουν στα σπίτια το μήνυμα του μεγάλου γιορτασμού. Χτυπούσαν με ραβδιά τις πόρτες ρυθμικά και τραγουδούσαν τα κάλαντα. Τα παιδιά ήταν παντού καλοδεχούμενα. Τα κάλαντα είναι κύρια ευχετικά και περιέχουν επαίνους για τον νοικοκύρη, την νοικοκυρά και τα άλλα μέλη της οικογένειας. Παραθέτουμε ευχετικά κάλαντα από την Βόρεια Εύβοια και την Κάρυστο.

ΣΤΟΝ ΑΦΕΝΤΗ

«Σ” αυτά τα σπίτια τα ψηλά, τα μαρμαροστρωμένα, μα δω ‘ναι χύση το φλωρί, μα δω ‘ναι χύση τ’ άσπρα. Αφέντη μ’ αφεντάκι μου, πέντε βολές αφέντη, πέντε βολές αφέντηζες και πάλι αφέντης είσαι. Αφέντη όντας βουλήθηκες να πας καλό ταξίδι, Χίλιοι κρατούν το ράσο σου, Χίλιοι το ρητινό σου, Κι’ άλλοι χίλιοι παρακαλούν, αφέντη καβαλλίκα Κι αφέντης κοβαλίκεψε στη μέση στο φουσάτο».

(Από την Σκεπαστή Δ. Σέττα – Κάλαντα από την Βόρεια Εύβοια)

ΚΑΛΑΝΤΑ ΚΑΨΑΛΩΝ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ

«Χριστούγεννα πρωτούγεννα πρώτη γιορτή του Χρόνου για βγείτε, δείτε, μάθετε που ο Χριστός γεννιέται γεννιέται κι’ αναθρέφεται με μέλι και με γάλα το μέλι τρων οι άρχοντες το γάλα οι αφεντάδες και το μελισσοχόρταρο το τρώνε οι κυράδες. Ανοίχτε τα σεντούκια σας τα κατακλειδωμένα και δώστε μας τον κόπο μας απ’ το χρυσό πουγγί σας.

Αν είστε από τους πλούσιους φλουριά μη τα λυπάστε, αν είστε από τους δεύτερους τάλλαρα και δραχμίτσες κι’ αν είστε απ’ τους πεντάφτωχους ένα ζευγάρι κότες και σας καληνυχτίζουμε πέστε να κοιμηθείτε ολίγον ύπνον πάρετε και ευθύς να σηκωθείτε στην εκκλησιά να τρέξετε μ’ όλη την προθυμία και του Χριστού ν’ ακούσετε την Θεία λειτουργία. Και του Χρόνου και εις έτη πολλά».

(Χ. Μητραπέτρου Ιστορικά και Λαογραφικά της Καρυστίας -1990- σελ 129- 130).

Όταν τα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα δεν έμεναν ευχαριστημένα από το νοικοκύρη, ή όταν δεν τους άνοιγαν την πόρτα, τα λόγια ήταν σκωπτικά:

«Αφέντη μου, στην κάπα σου χίλιες χιλιάδες μέρες, άλλες γεννούν, άλλες κλωσούν, άλλες αυγά μαζώνουν…”.

Το Χριστόψωμο

Κάθε οικογένεια ζύμωνε μεγάλα χριστόψωμα με ψιλοκοσκινισμένο, σταρίσιο αλεύρι. Τα χριστόψωμα, για να διαφέρουν από τα άλλα συνηθισμένα ψωμιά τα ζύμωναν με μαγιά από κοπανισμένα ρεβίθια και τριμμένο ξηρό βασιλικό. Το «ψωμί του Χριστού», που ζυμώνεται την παραμονή των Χριστουγέννων με ιδιαίτερη ευλάβεια. Απαραίτητο στολίδι του είναι ο χαραγμένος σταυρός. Τελειώνοντας η εκκλησία το πρωί των Χριστουγέννων, ο παπάς πήγαινε από σπίτι σε σπίτι και σήκωνε το «ύψωμα». Έπειτα  έπαιρνε το χριστόψωμο το τοποθετούσε στο κεφάλι του το πίεζε και το έσπαζε στα δύο. Αν το μεγαλύτερο κομμάτι έπεφτε στο δεξί το χέρι εκείνο το χρόνο θα γινόντουσαν πολλά σιτάρια, ενώ αν έπεφτε στο αριστερό το χέρι, θα γινόντουσαν πολλά καλαμπόκια.

Έτσι στρωνόταν το τραπέζι των Χριστουγέννων πανηγυρικά το βράδυ της παραμονής. Επάνω του τοποθετούσαν το χριστόψωμο και ένα πιάτο μέλι. Γύρω από αυτά σκόρπιζαν διάφορους ξηρούς καρπούς ( καρύδια, αμύγδαλα, φουντούκια κλπ). Πρώτα κόβουν «του Χριστού το ψωμί». Ανήμερα των Χριστουγέννων ο νοικοκύρης του σπιτιού παίρνει το χριστόψωμο, το σταυρώνει, το κόβει και το μοιράζει σε όλους όσοι παρευρίσκονται στο τραπέζι, σαν συμβολισμό της Θείας Κοινωνίας, όπου ο Χριστός έδωσε τον Άρτο σε όλη την ανθρώπινη οικογένειά του. Κι ενώ οι άνθρωποι γεύονταν τ’ αγαθά πού ‘φερε η γέννηση του Χριστού, στο τζάκι έκαιγε το κούτσουρο από το μεγάλο ξύλο (κορμό, μέρος δένδρου) που τοποθετούσαν από την παραμονή. Τα ξύλα που απόμεναν από την φωτιά, όπως και η στάχτη, είχαν δύναμη αποτρεπτική και χρησιμοποιούνταν για να προφυλάξουν το σπίτι και τα χωράφια τους από κάθε κακό, όπως ξωτικά, σκαθάρια και χαλάζι.

ΟΙ ΚΑΛΙΚΑΤΖΑΡΟΙ

Στην Εύβοια (κυρίως στη Βόρεια) και τη Σκιάθο, εικάζεται πως από 1η Δεκεμβρίου, οι καλικάντζαροι ετοιμάζουν το καράβι τους για να πάνε στο νησί. Την παραμονή των Χριστουγέννων το ρίχνουν στο γιαλό και φθάνουν ανήμερα. Από τότε και μέχρι τα Φώτα, κανείς δεν τολμάει να βγει νύχτα από το σπίτι του, γιατί θα τον βουβάνουν. Την παραμονή των Φώτων όμως, οι καλικάντζαροι τα μαζεύουν γρήγορα και φεύγουν τρέχοντας μην τους προφτάσει ο παπάς με τον αγιασμό και τους ζεματίσει.

Σε χωριά της Β.Εύβοιας, τα καλικαντζαράκια ήταν αυτά που έκαναν σκανταλιές στο σπίτι, αλλά φεύγοντας άφηναν δώρα στα παιδιά (τα παλιά χρόνια φρούτα, καραμέλες, γλυκίσματα θα έβρισκαν στο κρεβάτι τους τα μικρά παιδιά, αλλά και μουτζουρωμένα τα πρόσωπά τους, ή ραμμένα τα ρούχα τους πάνω στα σεντόνια – σκανταλιές των καλικάντζαρων κατά το προηγούμενο βράδυ!).

Η παραδοσιακή δοξασία από τα Βελούσια Ευβοίας για τους καλικάντζαρους και τα χριστουγεννιάτικα έθιμα προστασίας από αυτούς, θέλει τους καλικάντζαρους να εμφανίζονται γύρω στα Χριστούγεννα και του Άι-Βασιλιού. Μέχρι τότε κρατούσαν τη φωτιά στο τζάκι αναμμένη μέρα και νύχτα, για να μην σβήσει και κατέβουν από την καπνοδόχο στο σπίτι. Η φωτιά έμενε ζωντανή μέχρι να περάσει και του Άι-Βασιλιού. Ύστερα καθάριζαν τη στάχτη, τη μάζευαν και τη σκόρπιζαν γύρω – γύρω από το σπίτι, για να φύγουν οι καλικάντζαροι και να μην ξανάρθουν. Έλεγαν ότι οι καλικάντζαροι έχουν ουρές, μεγάλα αυτιά και κέρατα.

Πρωτοχρονιάτικα Έθιμα

Η Βασιλόπιτα

Η βασιλόπιτα είναι ένα πρωτοχρονιάτικο έθιμο που κυριαρχεί σε όλη την Ελλάδα και όχι μόνο στην Εύβοια ακόμη και σήμερα. Παλαιότερα οι νοικοκυρές ζύμωναν μόνες τους τη βασιλόπιτα για το σπιτικό τους. Τότε η βασιλόπιτα ήταν ζυμωτό ψωμί. Πάνω της «κεντούσαν» διάφορα σχέδια, που γίνονταν με μαχαίρι, και τη στόλιζαν με καρύδια και αμύγδαλα. Στο εσωτερικό έβαζαν ένα κέρμα και επειδή ήταν γεωργικές οικογένειες τοποθετούσαν ένα κλαδί ελιάς, 1 κομμάτι από αμπέλι και ένα από άχυρο. Σε όποιον τύχαινε το κομμάτι με το κέρμα ήταν ο τυχερός της χρονιάς ενώ αντίστοιχα σε όποιον τύχαινε το κομμάτι με το κλαδί ελιάς, αμπελιού, άχυρο έλεγαν ότι εκείνη την χρονιά θα είχαν πολλές ελιές, αμπέλια και άχυρα.

Το Ρόδι

Ένα επίσης παλιό και συνηθισμένο έθιμο για τα παλαιότερα χρόνια ήταν το σπάσιμο του ροδιού. Ο αρχηγός του σπιτιού έσπαζε το ρόδι και όσο περισσότεροι σπόροι έπεφταν κάτω, τόσο περισσότερες θα ήταν οι χαρές που θα έφερνε ο καινούριος χρόνος.

Το Ποδαρικό

Ο πρώτος άνθρωπος που θα έμπαινε στο σπίτι την πρωτοχρονιά θεωρούσαν ότι θα φέρει τύχη ή ατυχία στο σπιτικό. Για αυτό το λόγο, θα έπρεπε να περάσει το κατώφλι του σπιτιού  «με το δεξί», για να κάνει καλό « ποδαρικό»

Τα φώτα

Την ημέρα των φώτων, η κάθε οικογένεια έφτιαχνε καράβι από καλάμια και χαρτιά και τα αγόρια της οικογένειας έβγαιναν το βράδυ και έλεγαν τα κάλαντα. «Σήμερα τα φώτα κι ο φωτισμός η χαρά μεγάλη κι ο αγιασμός. Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό κάθετ” η κυρά μας η Παναγιά. “Όργανο βαστάει, κερί κρατεί και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί. “Αϊ-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί. Ν” ανεβώ στον ουρανό να μαζέψω ρόδα και λίβανο». Μετά την λειτουργία, όπως και σήμερα, η κάθε ενορία πήγαινε στη πλησιέστερη θάλασσα, ποταμό, ή ακόμη και δεξαμενή και μετά τον αγιασμό ο παππάς ρίχνει το Σταυρό στο νερό πραγματοποιώντας με αυτό τον τρόπο τον αγιασμό των υδάτων! Όσοι από τους παρευρισκόμενους επιθυμούσαν, βουτούσαν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον Σταυρό και να πάρουν την ευλογία!

Καλά Χριστούγεννα και ευτυχισμένες και χαρούμενες γιορτές σε όλη την Ελλάδα

Συντακτική ομάδα: Τουλούμη Ευαγγελία, Κικίδη Δήμητρα, Καρβελά Φιλίππα, Καρβελά Γωγωλέτα, Λέων Ιωάννα, Τζοβλά Γεωργία

Σε αυτή τη δημιουργική πραγματικότητα γεννήθηκε στο σχολικό έτος 2024–2025 η σχολική μας εφημερίδα: ΓΕΛeye. Το όνομά της δεν επιλέχθηκε τυχαία· προήλθε από τον ευρηματικό συνδυασμό της λέξης «ΓΕΛ» και του αγγλικού «eye» – ενός παιχνιδιού λέξεων που καταλήγει στον ποιητικό συμβολισμό «το μάτι του ΓΕΛ». Ένα μάτι που παρατηρεί, καταγράφει, φωτίζει, αποτυπώνει την καρδιά του σχολείου μας και «γελ-άει». Μια ματιά ανοιχτή στον κόσμο αλλά και στραμμένη προς τα μέσα, προς τις στιγμές που μας διαμορφώνουν ως μαθητές, ως παρέες, ως κοινωνία.

Η ιδέα δεν ήταν απλώς να φτιάξουμε άλλο ένα έντυπο με σχολικά νέα. Η αρχική μας επιθυμία ήταν να δημιουργήσουμε έναν χώρο όπου οι μαθητές θα μπορούσαν να εκφραστούν ελεύθερα, να δοκιμάσουν τη γραφή, να δημιουργήσουν περιεχόμενο που τους ελκύει και να μοιραστούν την καθημερινότητά τους με τρόπο αληθινό. Και έτσι ξεκινήσαμε.

Με μια μικρή, ενθουσιώδη ομάδα και δυνατή υποστήριξη από τις εκπαιδευτικούς κυρία Ιωάννα Λέων και κυρία Τζοβλά Γεωργία, η ΓΕΛeye έκανε τα πρώτα της βήματα στις αρχές της σχολικής χρονιάς. Πολύ γρήγορα, όμως, μεγάλωσε πέρα από κάθε προσδοκία. Το ενδιαφέρον των μαθητών ήταν τόσο έντονο, που η εφημερίδα απέκτησε φυσικά τις δικές της στήλες, τις δικές της ομάδες εργασίας και τη δική της ταυτότητα, με αποτέλεσμα να αριθμήσει συνολικά πέντε τεύχη .

Ένα από τα χαρακτηριστικά που κάνουν τη σχολική μας εφημερίδα μοναδική είναι η ποικιλία της. Η ΓΕΛeye δεν περιορίζεται σε μία ή δύο κατηγορίες περιεχομένου αλλά φιλοξενεί ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που αντανακλά τις ιδέες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών του σχολείου μας:

1. Συνεντεύξεις που αποκαλύπτουν ιστορίες

Η στήλη των συνεντεύξεων υπήρξε μία από τις πιο αγαπημένες. Μαθητές ανέλαβαν να συναντήσουν τον διευθυντή του σχολείου μας, καθηγητές, συμμαθητές, ανθρώπους της τοπικής κοινωνίας. Κάθε συνέντευξη είχε τη δική της μαγεία: άλλες γεμάτες χιούμορ, άλλες σοβαρές, άλλες συγκινητικές. Στόχος μας δεν ήταν απλώς να καταγράψουμε λόγια αλλά να φωτίσουμε μικρές ιστορίες που αλλιώς θα χάνονταν μέσα στη ροή της σχολικής καθημερινότητας.

2. Δράσεις και πρωτοβουλίες του σχολείου

Η σχολική μας κοινότητα συμμετέχει σε ποικίλες δράσεις—πολιτιστικές, περιβαλλοντικές, κοινωνικές. Η ΓΕΛeye γίνεται ο χώρος όπου όλες αυτές οι πρωτοβουλίες βρίσκουν σπίτι: προγράμματα όπως εθελοντικές δράσεις, καλλιτεχνικές δημιουργίες, ομαδικές προσπάθειες και επιτυχίες μαθητών. Κάθε άρθρο δεν καταγράφει απλώς μια δραστηριότητα, αλλά αναδεικνύει το πνεύμα συνεργασίας και αλληλεγγύης που χαρακτηρίζει το ΓΕΛ Βασιλικού.

3. Συμμετοχή σε εκδηλώσεις – η εξωστρέφεια του σχολείου

Το σχολείο μας έχει ενεργή παρουσία σε εκδηλώσεις εντός και εκτός Χαλκίδας. Η εφημερίδα παρουσιάζει ρεπορτάζ από συμμετοχές σε εκπαιδευτικά προγράμματα, εκδηλώσεις του Δήμου—όπως και η σημαντική παρουσία μας στη δράση για τα παιδιά με αναπηρία, «Το Δέντρο της Αποδοχής». Κάθε συμμετοχή αποτελεί ευκαιρία για τους μαθητές να έρθουν σε επαφή με τον έξω κόσμο, να αναπτύξουν δεξιότητες, να αποκτήσουν εμπειρίες. Και η ΓΕΛeye γίνεται ο καθρέφτης αυτών των εμπειριών.

4. Πρωτότυπα ζώδια – με χιούμορ και φαντασία

Μια από τις πιο ευφάνταστες στήλες της εφημερίδας είναι τα «Πρωτότυπα Ζώδια». Με χιουμοριστική διάθεση οι μαθητές δημιούργησαν μια σειρά από προβλέψεις που συνδυάζουν σχολικές καταστάσεις, εξετάσεις, καθηγητές, επιτυχίες και μικρές… περιπέτειες της καθημερινότητας. Είναι η στήλη που οι περισσότεροι διαβάζουν πρώτη, αφού καταφέρνει πάντα να σκορπίζει γέλιο.

5. Συνταγές – γιατί η γεύση ενώνει

Σε μια εποχή όπου όλοι αναζητούν εύκολες και δημιουργικές ιδέες στην κουζίνα, η ομάδα των συνταγών της ΓΕΛeye παρουσίασε προτάσεις απλές, νόστιμες και νεανικές. Από παραδοσιακές γεύσεις της περιοχής μέχρι μοντέρνες γλυκές δημιουργίες οι μαθητές έβαλαν τη δική τους πινελιά στον κόσμο της μαγειρικής.

6. Χριστουγεννιάτικο και πασχαλινό ένθετο – μια μικρή γιορτή μέσα στις σελίδες

Κατά τη διάρκεια των γιορτών, δημιουργήθηκε δύο ειδικά ένθετα – ένα χριστουγεννιάτικο κι ένα πασχαλινό- με άρθρα, ευχές, παραμύθια, χριστουγεννιάτικες και πασχαλινές παραδόσεις και φωτογραφίες από τους μαθητές. Το ένθετο αυτό ταξίδεψε σαν ευχή σε όλο το σχολείο και δημιούργησε μια αίσθηση γιορτής και κοινότητας.

7. Εκδρομές – στιγμές που μένουν

Από μονοήμερες εξορμήσεις μέχρι πολυήμερα ταξίδια εντός και εκτός της χώρας, η ΓΕΛeye κατέγραψε τις εκδρομές του σχολείου με τρόπο ζωντανό και γεμάτο συναίσθημα. Κείμενα, φωτογραφίες, μικρά περιστατικά και εμπειρίες συνθέτουν ένα ψηφιδωτό από στιγμές που οι μαθητές δε θα ξεχάσουν.

8. Αθλητικά δρώμενα – ο παλμός της κερκίδας

Τα αθλητικά νέα έχουν πάντα τον δικό τους φανατικό αναγνωστικό κοινό. Με αγώνες, σχολικούς, διασχολικούς διαγωνισμούς και επιτυχίες ομάδων, η στήλη των αθλητικών δρώμενων καλύπτει τον ενθουσιασμό και τη δυναμική των μαθητών που αγαπούν τον αθλητισμό.

 Μια ομάδα που εξελίσσεται…

Πίσω από κάθε σελίδα, κάθε φωτογραφία και κάθε ιδέα της ΓΕΛeye υπάρχει μια ομάδα μαθητών που εργάζεται με ενθουσιασμό. Συντάκτες, φωτογράφοι, εικονογράφοι, επιμελητές ύλης—μια μικρή συντακτική οικογένεια που ανακαλύπτει στην πράξη τι σημαίνει συνεργασία.

Η εφημερίδα δεν αποτελεί απλώς μέσο επικοινωνίας αλλά και σχολείο δεξιοτήτων: από την οργάνωση και την έρευνα μέχρι τη δημιουργική γραφή, τον σχεδιασμό και την υπευθυνότητα.

Το ΓΕΛ Βασιλικού και η ΓΕΛeye συνεχίζουν το ταξίδι τους με στόχο κάθε τεύχος να γίνεται καλύτερο από το προηγούμενο. Με περισσότερες δράσεις, περισσότερη συνεργασία, μεγαλύτερη εξωστρέφεια. Με το ίδιο πάθος που συνδέει τους μαθητές μεταξύ τους και όλους μαζί με το σχολείο μας.

Γιατί τελικά, η ΓΕΛeye δεν είναι απλώς μια εφημερίδα.

Είναι το βλέμμα ενός σχολείου που θέλει να μοιράζεται τον κόσμο του – και να τον κάνει λίγο πιο φωτεινό.

Αυτό το βλέμμα, το «μάτι του ΓΕΛ», είναι που μας κάνει υπερήφανους. Και που ελπίζουμε να ταξιδέψει μέσα από αυτό το δίκτυο σχολικών εφημερίδων πιο μακριά από όσο φανταστήκαμε. Μπορείτε να δείτε την εφημερίδα μας στην σελίδα: https://schoolpress.sch.gr/gelvasilikou/

Σας ευχαριστούμε για την αποδοχή και ελπίζουμε να συνδράμουμε δημιουργικά ώστε το κοινό μας όραμα να γίνει πραγματικότητα.

Λέων Ιωάννα, Τζοβλά Γεωργία

και όλη η συντακτική ομάδα της «ΓΕΛeye-με την ματιά των μαθητών του ΓΕΛ Βασιλικού»