Η 19η Μαΐου με απόφαση της Βουλής των Ελλήνων ορίστηκε ως ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου . Στις 19 Μαΐου 1919 ξεκίνησε η σκληρότερη φάση της γενοκτονίας των Ποντίων που οδήγησε σε ανελέητη σφαγή περισσότερων από 350.000 Ελληνοποντίων. Η καταστροφή ήταν ανείπωτη. Από αυτούς που κατάφεραν να επιζήσουν οι περισσότεροι ήρθαν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα. Ωστόσο, λόγω της πολυήμερης ταλαιπωρίας τους στα πλοία, λόγω της έλλειψης κανόνων υγιεινής και των άθλιων συνθηκών διαβίωσης στο ταξίδι τους, πολλοί από αυτούς υπέφεραν από μολυσματικές ασθένειες. Έτσι, το μαρτύριό τους, δεν τελείωσε με τον ερχομό τους στην Ελλάδα, καθώς μεταφέρθηκαν σε λοιμοκαθαρτήρια, με απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης. Ένα από αυτά ήταν η Μακρόνησος.
Ο σύλλογος Ποντίων Νομού Λακωνίας “Ο Πόντος”, στο πλαίσιο της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, πραγματοποίησε εκδήλωση με θέμα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στη Μακρόνησο. Η εκδήλωση έγινε στο πνευματικό κέντρο “Ευάγγελος Φιλιππόπουλος” του Δήμου Σπάρτης στις 27 Απριλίου 2025.
Ομιλητής ήταν ο κ. Καστανίδης Θεόφιλος, πρόεδρος του συλλόγου Ποντίων “Αργοναύτες Κομνηνοί” της Καλλιθέας στην Αθήνα. Επίσης, ο κ. Καστανίδης παρουσίασε το βιβλίου του με τίτλο “Το μακρονήσι των προσφύγων λύνει τη σιωπή του”, στο οποίο γράφει για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο μακρονήσι. Ιδιαίτερα γράφει για το πώς οι άνθρωποι πέθαιναν, είτε από την πείνα, είτε από τις αρρώστιες. Ακόμα κι αυτοί που έφυγαν, μετά από το νησί, ταλαιπωρήθηκαν για πολύ καιρό, καθώς τους μετακινούσαν πολύ συχνά. Μέλη της Ερασιτεχνικής Θεατρικής Ομάδας Λακωνίας (ΕΘΟΛ) διάβασαν μαρτυρίες προσφύγων από το βιβλίο. Τέλος, παρακολουθήσαμε μία αναπαράσταση ενός πολεμικού χορού των Ποντίων με μαχαίρια. Αυτή η εμπειρία με συγκίνησε πάρα πολύ και θα τη θυμάμαι για πάντα.
