Για την παλαιοχριστιανική βασιλική της Βραυρώνας έχω γράψει και στο πρώτο τεύχος των «τοπιογραφημάτων».
https://schoolpress.sch.gr/topiografimata/archives/48
Είναι ένα μεγάλο οικοδόμημα που συναγωνίζεται σε μέγεθος την βασιλική του Ιλισσού. Οι ανασκαφές συνεχίζονται ακόμη και σήμερα και διαρκώς φέρνουν στο φως νέα στοιχεία γι” αυτό το υπέροχο μνημείο. Η περιοχή της Βραυρώνας με τον πλούσιο κάμπο και την αρχαία ιστορία είναι λογικό να αποτέλεσε χώρο δράσης μιας παλαιοχριστιανικής κοινότητας. Τα εντυπωσιακά ευρήματα μαρτυρούν γι” αυτό.
«Ο ναός κτίστηκε μετά τα μέσα του 5ου μ.Χ. αιώνα και καταστράφηκε περί τον 10ο αιώνα. Όμως οι συχνές επιδρομές των πειρατών αποθάρρυναν τους κατοίκους να ξαναφτιάξουν την εκκλησία τους, με αποτέλεσμα η θέση να εγκαταλειφθεί για οκτώ περίπου αιώνες. Στη συνέχεια ο χώρος εντός και εκτός του ναού μετατράπηκε σε κοιμητήριο, σύμφωνα με επιγραφή που βρέθηκε εκεί, αλλά και με βάση τους τάφους που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Μάλιστα αρκετά θωράκια χρησιμοποιήθηκαν ως καλυπτήριες πλάκες των τάφων, στο εσωτερικό των οποίων βρέθηκαν πήλινα και χάλκινα αγγεία.
Στις αρχές του 18ου αιώνα και κατά τη λεγόμενη δεύτερη τουρκική περίοδο, οπότε τοποθετείται η καταστροφή της Αττικής από τον Μοροζίνη, κτίστηκε στο εσωτερικό του κεντρικού κλίτους της βασιλικής μονόχωρος ναΐσκος με αψίδα στον τύπο της μονόκλιτης βασιλικής. Και αυτός σώζει μόνο τη θεμελίωσή του. Έτσι μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστο το όνομα του αγίου στον οποίο ήταν αφιερωμένοι οι δύο ναοί. Ωστόσο η παλαιοχριστιανική βασιλική αποτελεί έναν επιβλητικότατο χώρο λατρείας, ο οποίος φιλοδοξεί να επισκιάσει την αίγλη του γειτνιάζοντος ειδωλολατρικού ναού της Αρτέμιδος, σύμφωνα με την αντίληψη των πρώτων Χριστιανών, οι οποίοι οτιδήποτε σχετιζόταν με την αρχαιοελληνική παράδοση το θεωρούσαν εχθρό της πίστης τους και συχνά το κατέστρεφαν!»
