Όσοι ταξιδευτές κάνετε τον κόπο να περάσετε, για να φτάσετε στο Λαύριο,μέσα από την παλαιά οδό που οδηγούσε μέσα από την Κερατέα στο Σούνιο ,θα θαυμάσετε σίγουρα τον μεγαλοπρεπή της μητροπολιτικό ναό που γιορτάζει στις 26 Οκτωβρίου, δηλαδή ανήμερα του Αγίου Δημητρίου. Λίγοι ψαγμένοι και ίσως από πριν πληροφορημένοι θα κοιτάξετε από την κάτω μεριά του δρόμου, πίσω από μια ταβέρνα που δεσπόζει επί της κεντρικής οδού.
Εκεί βρίσκεται ένα μικρό, μεταβυζαντινό στολίδι, ο ναός του Αγίου Χαραλάμπους.
Από την μικρή μου έρευνα είδα ότι «πρόκειται για παλαιό μετόχι της μονής Πετράκη.Στον ίδιο χώρο υπήρχε κατά την αρχαιότητα ναός αφιερωμένος στην θεά Δήμητρα. Στα θεμέλια του ναού αυτού κτίσθηκε αργότερα μια μικρή παλαιοχριστιανική βασιλική και στα ερείπια της ο σημερινός ναός.
Η σημερινή εκκλησία είναι πιθανά κτίσμα του 18ου αιώνα, ίσως και νωρίτερα. Στα 1800 επισκευάστηκε και επιχρίστηκε από τους μοναχούς Αρσένιο και Τιμόθεο μετά από έκδοση σχετικού σουλτανικού διατάγματος .
Στην τοιχοποιία είναι εντοιχισμένα αρχαία και παλαιοχριστιανικά ανάγλυφα, όπως τα απομεινάρια της παλαιοχριστιανικής βασιλικής δεξιά της εισόδου, η μαρμάρινη πλάκα, εντός εσοχής, με διακόσμηση αμπέλου (που αποτελεί αλληγορική απεικόνιση της Θείας Ευχαριστίας) και ο κίονας με εγχάρακτο σταυρό. Επίσης στην πρόσοψη είναι εντοιχισμένα υαλώδη διακοσμητικά πινάκια.
Βορείως και νοτίως του ναού υπάρχουν μικροί κήποι με φοινικόδενδρα. Στην πρόσοψη επιγραφή του μοναχού της Μονής Πετράκη Άνθιμου Πέρου, του 1860, ανέφερε ότι «…μετά πολλών κόπων και μόχθων κατόρθωσε να ανεγείρει τον κήπον τούτον» . Νοτίως πίσω από τους φοίνικες βρίσκεται ένα πέτρινο καμπαναριό των προσφάτων χρόνων, με δίλοβο άνοιγμα και κεραμικές διακοσμήσεις. Στη νοτιοδυτική γωνία υπήρχε παλαιό πηγάδι που σήμερα έχει καλυφθεί από το τσιμέντο.
Ο ναός ανήκει στον τύπο της μονόχωρης δρομικής βασιλικής με ιδιότυπη όμως μορφή που συνίσταται στο ότι το μεσαίο τμήμα της εμφανίζεται υπερυψωμένο, σαν μια υποτυπώδης χαμηλή τρουλοκαμάρα. Φαίνεται ότι αρχικά υπήρξε ανεπιτυχής προσπάθεια κατασκευής του ως σταυρεπίστεγου ναού, με μεγαλύτερο μάλιστα πλάτος από το σύνηθες, με αποτέλεσμα να εξελιχθεί σε δρομική θολωτή βασιλική με υπερυψωμένο το μεσαίο τμήμα της .
Ο ναός είναι σήμερα προσβάσιμος στον επισκέπτη και όπως αναφέραμε αποτελεί Μετόχι της Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη. Πανηγυρίζει την 10η Φεβρουαρίου, του Αγίου Χαραλάμπους, με πανηγυρικό εσπερινό και Θεία Λειτουργία ενώ περιστασιακά τελούνται ιδιωτικές λειτουργίες. Είναι ο μοναδικός μεταβυζαντινός ναός στα Μεσόγεια που είναι αφιερωμένος αποκλειστικά στον Άγιο Χαράλαμπο, καθόσον ο Άγιος τιμάται και στο παρεκκλήσι του μεταβυζαντινού ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Παιανία».
https://imml.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=1088&Itemid=715
