Πόσο εύκολο είναι να κρατήσεις ζωντανό έναν μύθο αιώνων μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο οθόνες και καταιγισμό γρήγορων πληροφοριών;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην αποστήθιση, αλλά στη βίωση και τη δημιουργική αναπαράσταση. Βρίσκεται στις παραλογές — αυτά τα εκτενή αφηγηματικά τραγούδια της λαϊκής μας παράδοσης που, αν και θυμίζουν παραμύθια, δεν εξυμνούν ηρωικά κατορθώματα.. Αντίθετα, μιλούν απευθείας στην ανθρώπινη ψυχή, εξιστορώντας τις πιο δραματικές, αρχετυπικές περιπέτειες της ζωής μας.

Στο επίκεντρο αυτής της ανεκτίμητης κληρονομιάς στέκει «Το γιοφύρι της Άρτας» , ένα δημοτικό τραγούδι με οικουμενικό αποτύπωμα που ξεπερνά τα ελληνικά σύνορα.. Το ίδιο ακριβώς μοτίβο συναντάμε σε ολόκληρη τη Βαλκανική χερσόνησο:

• Στην Αλβανία με το «Κάστρο της Ροζάφας»
  
• Στη Σερβία και τη Βοσνία με το «Χτίσιμο της Σκόδρας»
• Στη Βουλγαρία με το «Γεφύρι του Στρυμόνα»
  
• Στη Ρουμανία με το  Meşterul Manole  

Η κοινή ιστορική πορεία, το εμπόριο και οι πολιτισμικές ανταλλαγές διαμόρφωσαν μια κοινή πνευματική δημιουργία, με παρονομαστή μια πανάρχαια δοξασία: για να στεριώσει ένα μεγάλο έργο, μια βαριά, επώδυνη θυσία. Όσο πιο αγνό και ευγενές είναι το θύμα, τόσο η ψυχή του μετατρέπεται στο «στοιχειό» που θα προστατεύει αιώνια το κτίσμα..

Ένα Δράμα που Ζωντανεύει Μέσα από τον Διάλογο

Το μεγαλείο της παραλογής κρύβεται στην σχεδόν κινηματογραφική της πλοκή. Σαράντα πέντε μάστορες και εξήντα μαθητάδες παλεύουν καθημερινά να θεμελιώσουν το γεφύρι στον Άραχθο, όμως ό,τι χτίζουν τη μέρα, το βράδυ γκρεμίζεται.. Η λύση δίνεται με τρόπο σκληρό και αμετάκλητο από ένα πουλί με ανθρώπινη λαλιά: πρέπει να θυσιαστεί η όμορφη γυναίκα του πρωτομάστορα.

«Αν δε στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δε στεριώνει…»

Ο έντονος, γοργός διάλογος ανάμεσα στα πρόσωπα κορυφώνει τη δραματικότητα. Από το τραγικό, μοιραίο λάθος του πουλιού που παρακούει την εντολή και μεταφέρει το αντίθετο μήνυμα, μέχρι τη στιγμή που η λυγερή κατεβαίνει στην καμάρα για να βρει το δαχτυλίδι, η αγωνία παραμένει αμείωτη. Ακόμα και η συγκλονιστική μεταστροφή της κατάρας της σε ευχή («…κι αν πέφτουν τ” άγρια ​​πουλιά, να πέφτουν οι διαβάτες, τι έχω αδελφό στην ξενιτιά…»)αποκαλύπτει το απύθμενο βάθος και την ευγένεια της ανθρώπινης ψυχής μπροστά στο μοιραίο.

 Η δράση των μαθητών

Η λαϊκή μας παράδοση δεν είναι ένα απολιθωμένο έκθεμα σε κάποια προθήκη μουσείου· είναι ένας ζωντανός οργανισμός που αναζητά νέους εκφραστές. Αυτό το απέδειξαν στην πράξη οι μαθητές της Στ’2 τάξης του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μαλεσίνας (σχολικό έτος 2013-2014), υπό την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού τους, Γιώργου Χαρχαντή.

Οι μαθητές δεν στάθηκαν απλοί αναγνώστες του κειμένου, αλλά λειτούργησαν ως συνδημιουργοί μέσα από μια σειρά βιωματικών και ψηφιακών δράσεων :

• Εικονογράφηση της Παραλογής : Με φαντασία και ευαισθησία, τα παιδιά αποτύπωσαν στο χαρτί τις πιο δραματικές σκηνές του τραγουδιού. Από τον μόχθο των μαστόρων πάνω στις σκαλωσιές μέχρι το μοιραίο πέταγμα του πουλιού και την κάθοδο της λυγερής στην καμάρα, οι ζωγραφιές των μαθητών έδωσαν χρώμα και μορφή στον αρχαίο θρύλο.
• Δημιουργία Ψηφιακού Βιβλίου (e-Book) : Οι μαθητικές δημιουργίες και οι στίχοι του δημοτικού τραγουδιού ενώθηκαν σε ένα καλαίσθητο ψηφιακό βιβλίο , που δημιουργήθηκε από τον εκπαιδευτικό της τάξης ,κ. Χαρχαντή Γιώργο . Η σύγχρονη αυτή ψηφιακή προσέγγιση επιτρέπει στον αναγνώστη να ξεφυλλίσει την παράδοση στην οθόνη του, αποδεικνύοντας ότι η τεχνολογία μπορεί να γίνει ο καλύτερος σύμμαχος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Για την ενίσχυση της κριτικής σκέψης, το ψηφιακό βιβλίο εμπλουτίστηκε με πολυμέσα.

• Σχεδιάστηκε ένα διαδραστικό κουίζ 10 ερωτήσεων που προκαλεί τους αναγνώστες να δοκιμάσουν τις γνώσεις τους γύρω από την πλοκή και τα χαρακτηριστικά της παραλογής.
• Δημιουργήθηκε  ο  διαδραστικός ψηφιακός χάρτης ,  «Χαρτογραφώντας   Παραλογές στα Βαλκάνια»,    όπου ο χρήστης κάνοντας  κλικ  στο παρουσίαση διαφανειών   μπορεί να μάθει πώς ονομάζεται η αντίστοιχη παραλογή  σε  γειτονικό λαό και ποιο ιστορικό κτίσμα αφορά.

 Μια Γέφυρα που Αξίζει να Κρατήσουμε Όρθια

Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο το πώς ένα τραγούδι που γεννήθηκε στους αιώνες της προφορικής παράδοσης καταφέρνει να παραμένει συγκλονιστικά επίκαιρο. Το «Γιοφύρι της Άρτας» μας υπενθυμίζει ότι κάθε μεγάλο έργο στη ζωή —είτε πρόκειται για ένα πέτρινο γεφύρι στον Άραχθο, είτε για ένα σύγχρονο ψηφιακό και εκπαιδευτικό δημιούργημα— απαιτεί κόπο, αφοσίωση και ένα κομμάτι από την ίδια μας την ψυχή..

Σας προσκαλούμε να ξεφυλλίσετε αυτό το ψηφιακό βιβλίο, ( επιλέγοντας  την παρακάτω εικόνα  ) ,να μοιραστείτε τις ζωγραφιές των παιδιών, να παίξετε με τις διαδραστικές εφαρμογές και να αφήσετε τον ρυθμό του δημοτικού λόγου να σας παρασύρει..

Τα κοινά δημοτικά μας τραγούδια είναι οι αόρατες, πνευματικές γέφυρες που μας ενώνουν με το παρελθόν μας, αλλά και με τους γειτονικούς μας λαούς.

Ας μην τις αφήσουμε να γκρεμιστούν.

Ο συντάκτης 

Χαρχαντής Γιώργος

Με αυτή την παραδοχή ως πυξίδα, η Στ΄1 τάξη ξεκίνησε πριν από χρόνια ένα ταξίδι στον κόσμο των λέξεων. Σήμερα, στην εποχή της απόλυτης ψηφιοποίησης , αυτό το ταξίδι αποκτά νέα ζωή, αποδεικνύεται ότι η παιδική δημιουργικότητα δεν γνωρίζει ημερομηνία λήξης.

Η «Ποιητική Ανθολογία» της Στ΄1 τάξης του σχολικού έτους 2006-2007, ένα έντυπο βιβλίο που γεννήθηκε μέσα στη σχολική αίθουσα, μεταμορφώθηκε σε ένα σύγχρονο ψηφιακό βιβλίο. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που γεφυρώνει τη νοσταλγία του χθες με τις απεριόριστες δυνατότητες του σήμερα.

Πίσω στο 2007, οι μαθητές και οι μαθήτριες της Στ΄1 τάξης ανακάλυψαν ότι η ποίηση δεν είναι ένα στρυφνό μάθημα, αλλά ένα ατέλειωτο παιχνίδι.. Με αφορμή καθημερινά ερεθίσματα, σχολικές ενότητες και πρόσωπα του περιβάλλοντός τους, κάθε παιδί της τάξης έπιασε το μολύβι και αποτύπωσε στο χαρτί τουλάχιστον ένα δικό του ποίημα..

Το αποτέλεσμα εκείνης της συλλογικής προσπάθειας χωρίστηκε σε τέσσερις μεγάλες θεματικές ενότητες:

• Άνοιξη: Η αναγέννηση της φύσης μέσα από τα μάτια των παιδιών.
• Άνθρωποι: Τα πρόσωπα που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην καθημερινότητά τους.
• Περιβάλλον: Η ευαισθησία των μαθητών για τον κόσμο που μας περιβάλλει.
• Καλοκαιρινές διακοπές: Η προσμονή της ελευθερίας και του παιχνιδιού.

Η ψηφιακή μεταμόρφωση με σύμμαχο την τεχνολογία

Τα χρόνια πέρασαν, οι μαθητές εκείνοι μεγάλωσαν, όμως οι στίχοι τους παρέμειναν ζωντανοί στη μνήμη του δασκάλου τους , κ. Χαρχαντή Γεώργιου . Με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας και συγκεκριμένα της πλατφόρμας γραφιστικής Canva , το παλιό έντυπο φυλλάδιο απέκτησε μια   σύγχρονη ψηφιακή μορφή.

Αυτή η ψηφιακή αναγέννηση δεν άλλαξε στο ελάχιστο την αυθεντική ουσία των ποιημάτων. Αντίθετα, κατάφερε να αναδείξει τη διαχρονική τους αξία, καθιστώντας τα προσβάσιμα σε ένα ευρύτερο κοινό και διασφαλίζοντας ότι η παιδική αθωότητα δεν θα χαθεί ποτέ στο πέρασμα του χρόνου.

Η  αληθινή τέχνη δεν χρειάζεται περίπλοκες θεωρίες· χρειάζεται μόνο την καθαρή, αφιλτράριστη ματιά ενός παιδιού που τολμά να ονειρευτεί.. Η τεχνολογία δεν πρέπει να μας αποξενώνει από το παρελθόν μας, αλλά να λειτουργεί ως το ιδανικό εργαλείο για να το κρατάμε ζωντανό.

Σας  προσκαλούμε   να επισκεφτείτε τις σελίδες του νέου μας ψηφιακού βιβλίου  . Δεν χρειάζονται λήψεις ή περίπλοκες διαδικασίες.

Απλώς ,επιλέξτε την παρακάτω εικόνα   και ξεκινήστε την περιήγηση σας στην «Ποιητική Ανθολογία».

Η εκπαιδευτική δράση ξεκίνησε με τη μελέτη τεσσάρων limericks του Γιώργου Σεφέρη . Μέσα από αυτά, οι μαθητές εξέφρασαν τις πρώτες τους εντυπώσεις, χαρακτηρίζοντας τα ποιήματα πρωτότυπα, ασυνήθιστα και κωμικά . Στη συνέχεια, με την καθοδήγηση μου , εμβάθυναν  στα εσωτερικά και εξωτερικά τους χαρακτηριστικά . Έμαθαν ότι πρόκειται για πεντάστιχα ποιήματα σε γ” ενικό πρόσωπο, όπου περιγράφονται οι περιπέτειες και τα απρόβλεπτα παθήματα των ηρώων, με τα τοπωνύμια που τοποθετούνται στον πρώτο και τον πέμπτο στίχο . Παράλληλα, εξοικειώθηκαν με τη συγκεκριμένη ομοιοκαταληξία και τη χρήση ηχητικά παραπλήσιων λέξεων που ενισχύουν το στοιχείο του παραλόγου .

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσέγγιση της εικονογράφησης, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι των limericks . Οι μαθητές παρατήρησαν ότι η τεχνική βασίζεται στο σκίτσο και τη γελοιογραφία, μιμούμενη την παιδική ζωγραφική με ελάχιστα διακοσμητικά στοιχεία . Διαπίστωσαν επίσης ότι η εικόνα καταλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος από το κείμενο, προηγείται αυτού και παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία .

Το επόμενο βήμα ήταν η παραγωγή των δικών τους έργων . Αρχικά, οι μαθητές συνεργάστηκαν για τη δημιουργία ενός ομαδικού limerick και στη συνέχεια πέρασαν στην ατομική δημιουργία . Κάθε παιδί έγραψε και εικονογράφησε  το δικό του ποίημα, εφαρμόζοντας    τους κανόνες που διδάχθηκε . Η διαδικασία ολοκληρώθηκε με την ανάγνωση, τον σχολιασμό και την επιλογή των πιο αντιπροσωπευτικών έργων με σκοπό τη δημοσίευσή τους .

Ο πρωταρχικός σκοπός αυτής της δράσης ήταν να δοθεί στα παιδιά η ευκαιρία να εκφραστούν ελεύθερα, μακριά από δεσμεύσεις και αυστηρή κριτική .Ο συνδυασμός του λόγου με την εικαστική τέχνη λειτούργησε ως γέφυρα, ενισχύοντας την εφευρετικότητα, τη δημιουργικότητα και τη φαντασία τους . Όταν ο λόγος δυσκολεύεται να αποδώσει το σύνολο των συναισθημάτων, η τέχνη έρχεται να δώσει διέξοδο, αναδεικνύοντας τις ξεχωριστές ικανότητες κάθε μαθητή και αποδεικνύοντας  ότι η μάθηση μπορεί να είναι μια βαθιά δημιουργική και διασκεδαστική εμπειρία .

Η ανταπόκριση των παιδιών σε αυτή τη δράση αποδεικνύει περίτρανα ότι το σχολείο δεν χρειάζεται να περιορίζεται σε αυστηρά ακαδημαϊκά πλαίσια για να είναι αποτελεσματικό. Όταν δίνουμε στους μαθητές το «πράσινο φως» να επιστρατεύσουν το χιούμορ και το παράδοξο, η μάθηση μετατρέπεται σε πηγή αυθεντικής χαράς.

Σας προσκαλούμε, λοιπόν,  επιλέγοντας  την παρακάτω εικόνα , να ξεφυλλίσετε τις δημιουργίες των παιδιών  και να χαμογελάσετε με τον ανατρεπτικό κόσμο των limericks.

Ακόμα καλύτερα, πάρτε ένα χαρτί, μια ξυλομπογιά και δοκιμάστε να γράψετε το δικό σας παράδοξο πεντάστιχο – ίσως να εκπλαγείτε  από το πόση παιδική φαντασία κρύβετε   μέσα σας!

Ο συντάκτης

Χαρχαντής Γιώργος

• Το ξεκίνημα στην τάξη (2017)Όλα ξεκίνησαν μέσα στη σχολική αίθουσα το 2017, όπου οι μαθητές/τριες  μου   ,της τότε ΣΤ΄2 τάξης , χωρισμένοι  σε πέντε ομάδες  , μελέτησαν, ανέλυσαν και εμβάθυναν στους μύθους του Αισώπου. Με οδηγό τη φαντασία τους, μετέτρεψαν τα διδάγματα σε σενάρια και σχεδίασαν με το χέρι τους ήρωες των ιστοριών..
• Η πρώτη έκδοση: Το εγχείρημα αυτό πήρε σάρκα και οστά χρόνια πριν, όταν τυπώθηκε στην αρχική του μορφή. Εκείνο το έντυπο βιβλίο υπήρξε η ζωντανή απόδειξη της συνεργασίας, της γλωσσικής έκφρασης και της αισθητικής καλλιέργειας των παιδιών.
• Ο επαναπροσδιορισμός του έργου : Στη σημερινή του μορφή, το έργο επαναπροσδιορίζεται. Ως ο δάσκαλος εκείνης της Στ΄2 τάξης, αξιοποίησα σύγχρονα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης για να βελτιώσω ψηφιακά τα αρχικά σκίτσα των μαθητών.

Η ενσωμάτωση του AI έγινε με συγκεκριμένα κριτήρια:

• Η τεχνολογία χρησιμοποιήθηκε με απόλυτο σεβασμό στην πρωτότυπη παιδική γραμμή.
• Το AI καθάρισε τις γραμμές, εμπλούτισε  τις υφές και αναβάθμισε τη χρωματική παλέτα.
• Οι παρεμβάσεις   έγιναν χωρίς να αλλοιωθεί ο χαρακτήρας και τα ιδιαίτερα εκφραστικά στοιχεία που είχαν δώσει αρχικά τα παιδιά.

Γεφυρώνοντας το χθες με το σήμερα

Η τελική σύνθεση καταφέρνει να παντρέψει την παραδοσιακή δημιουργικότητα της σχολικής τάξης με την τεχνολογική καινοτομία του σήμερα. Το αποτέλεσμα αυτό αποδεικνύει στην πράξη πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως ένας πολύτιμος ψηφιακός βοηθός, ο οποίος αναδεικνύει και διασώζει την ανθρώπινη —και μάλιστα την παιδική— καλλιτεχνική δημιουργία.

Επιλέγοντας την παρακάτω εικόνα , οι αναγνώστες έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν σε μύθους του Αισώπου.

Την απάντηση μας δίνει μια εξαιρετικά πρωτοποριακή δράση που υλοποιήθηκε πρόσφατα, αποδεικνύοντας ότι όταν η φαντασία των παιδιών συναντά τα κατάλληλα ψηφιακά εργαλεία και την καθοδήγηση ενός εμπνευσμένου δασκάλου, το αποτέλεσμα μπορεί να ξεπεράσει κάθε προσδοκία.

Οι ιστορίες των μαθητών μου, οι οποίες είχαν αρχικά   είχαν εκδοθεί σε κλασική έντυπη μορφή, απέκτησαν «νέα ζωή». Εγώ ,ο  δάσκαλός τους , κ. Χαρχαντής Γεώργιος, ανέλαβα να γεφυρώσω τον κόσμο του παραδοσιακού βιβλίου με τη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, πραγματοποιώντας τη συνολική ψηφιακή μεταμόρφωση του έργου των παιδιών.

Οι Συντελεστές της Δημιουργίας

Από το Χαρτί στην Οθόνη: Ψηφιακά Βιβλία και Comics

Η δράση αυτή δεν περιορίστηκε σε μια απλή ψηφιοποίηση κειμένου. Μετέτρεψα  τρεις από τις ιστορίες των παιδιών σε εντυπωσιακό  ψηφιακό  βιβλίο  (e-books), προσφέροντας στους μικρούς αναγνώστες μια νέα, δυναμική εμπειρία ανάγνωσης.

Η πραγματική έκπληξη, ωστόσο, ήρθε με την τέταρτη ιστορία, η οποία είχε εκδοθεί και αυτή αρχικά σε έντυπη μορφή ως κόμικ , και τώρα μεταφέρθηκε στην ψηφιακή της εκδοχή. Η επιλογή αυτή έδωσε μια εντελώς νέα διάσταση στην αφήγηση, κάνοντας την ιστορία ακόμα πιο ελκυστική και προσιτή στα παιδιά, που λατρεύουν την οπτική επικοινωνία.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αυτής της ψηφιακής μετάβασης είναι η αισθητική της αναβάθμιση μέσω της σύγχρονης τεχνολογίας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) επιστρατεύτηκε δημιουργικά με δύο διαφορετικούς τρόπους:

• Για τις τρεις ιστορίες , οι σελίδες διακοσμήθηκαν και εικονογραφήθηκαν με ψηφιακές εικόνες που δημιουργήθηκαν με τη χρήση AI, δίνοντας σάρκα και οστά στις ιδέες των παιδιών με κινηματογραφική ακρίβεια και πλούσια χρώματα.

• Για το ψηφιακό κόμικ , η τεχνολογία AI χρησιμοποιήθηκε για να βελτιώσει και να αναβαθμίσει αισθητικά τα αρχικά σκίτσα και τις ζωγραφιές των παιδιών από την έντυπη έκδοση. Με τον τρόπο αυτό, διατηρήθηκε η αυθεντική παιδική ματιά και η γραμμή των μαθητών, αλλά το τελικό εικαστικό αποτέλεσμα απέκτησε επαγγελματική λάμψη και ζωντάνια.

Οι χαρακτήρες των παραμυθιών –όπως το μικρό, θαρραλέο βελανίδι στο ταξίδι του ή ο ανήσυχος Ελατούλης– ζωντάνεψαν μέσα από εντυπωσιακά ψηφιακά κάδρα, ενθουσιάζοντας τους μαθητές που είδαν τα έργα τους να μετατρέπονται σε αληθινά ψηφιακά δημιουργήματα.

Για να ολοκληρωθεί αυτή η διαδραστική εμπειρία,   σχεδίασα και ενσωμάτωσα ψηφιακά διαδραστικά κουίζ για κάθε μία από τις ιστορίες. Μέσα από ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και σωστού-λάθους  , οι μαθητές/τριες  έχουν την ευκαιρία:

•  Να παίξουν και να διασκεδάσουν.
•  Να ελέγξουν την κατανόηση των κειμένων τους.
•  Να αναπτύξουν την κριτική τους σκέψη γύρω από τα βαθύτερα μηνύματα των ιστοριών (όπως η αξία της ελευθερίας, της φιλίας και του σεβασμού στη φύση).

Αυτή η δράση αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα για το πώς η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά και όχι ανταγωνιστικά προς την εκπαιδευτική διαδικασία. Δεν πρόκειται απλώς για τη χρήση νέων εργαλείων, αλλά για την ενδυνάμωση της φωνής των παιδιών. Οι μαθητές ένιωσαν περήφανοι βλέποντας τα πνευματικά τους δημιουργήματα να αναγνωρίζονται, να ψηφιοποιούνται και να εμπλουτίζονται με τόσο σύγχρονο τρόπο.

Μπορείτε να περιηγηθείτε στα ψηφιακά βιβλία, να διαβάσετε το κόμικ και να δοκιμάσετε τις δυνάμεις σας στα διαδραστικά κουίζ των παιδιών επιλέγοντας τις παρακάτω εικόνες :

Η εργαστηριακή αυτή δραστηριότητα γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ της θεωρίας και της καθημερινότητας. Οι μαθητές εκτέλεσαν πειράματα που περιλάμβαναν:

• Εφαρμογές στην καθημερινή ζωή: Μελέτη της λειτουργίας ηλεκτροκινητήρων, γεννητριών και του ηλεκτρικού κουδουνιού.

• Κλασικές εργαστηριακές ασκήσεις: Εξερεύνηση των ιδιοτήτων των μαγνητών και της παραγωγής επαγωγικού ρεύματος, σύμφωνα με τον σχολικό εργαστηριακό οδηγό

Η παρέμβαση αυτή δεν αποτέλεσε μια απλή εργαστηριακή άσκηση, αλλά ένα ολοκληρωμένο παιδαγωγικό εγχείρημα με πολλαπλά αποτελέσματα για τους μαθητές:

• Οι μαθητές εξασκήθηκαν στη συνεργασία, την επικοινωνία, τον χειρισμό και την παρατήρηση.
•  Καλλιεργήθηκε η ικανότητα σχεδιασμού πειραμάτων, η ερμηνεία πειραματικών δεδομένων, καθώς και η ανάπτυξη ερευνητικού τύπου δεξιοτήτων και ικανοτήτων επίλυσης προβλημάτων.
• Οι δραστηριότητες βοήθησαν τους μαθητές να δομήσουν τη γνώση τους και να ενθαρρυνθούν ενεργά στη διαδικασία της μάθησης.

Με τη σύμφωνη γνώμη των γονέων, η πειραματική παρέμβαση βιντεοσκοπήθηκε και αποφασίστηκε η ανάρτησή της στο διαδίκτυο, προκειμένου να μοιραστούμε το δημιουργικό έργο των μαθητών μας μαζί σας .

[video ]

Οι δημιουργικές δραστηριότητες των μαθητών

Η γνώση με τον πλούτο της γλώσσας έγινε μέσα από το παιχνίδι, τη συνεργασία και τη χρήση ψηφιακών εργαλείων:

• Αποκρυπτογράφηση κειμένων: Οι μαθητές αναζήτησαν ελληνικές λέξεις κρυμμένες μέσα σε ξενόγλωσσα αποσπάσματα (όπως το περίφημο «En cette epoque historique…» ), συνειδητοποιώντας με αυτόν τον τρόπο ότι η ελληνική γλώσσα ταξιδεύει παντού.

• Κυνήγι θησαυρού «Ετυμολογία»: Χωρισμένοι σε ομάδες, οι μαθητές επιδόθηκαν σε έναν αγώνα δρόμου για να αντιμετωπιστούν περισσότερες σύνθετες λέξεις που μπορούσαν, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένες ελληνικές ρίζες.

• Παιχνίδι παροιμιών: Τα παιδιά εξερεύνησαν τη σοφία αρχαίων και νέων παροιμιών, αντιστοιχίζοντάς τους με την πραγματική τους σημασία.

• «Ελληνικές λέξεις σε όλο τον κόσμο»: Η τάξη ακόνισε το μυαλό της λύνοντας ένα απαιτητικό κρυπτόλεξο με 10 λέξεις-διεθνισμούς που έχουν ελληνική ρίζα και απαντώνται σε πολλές ξένες γλώσσες.

• Ψηφιακό σταυρόλεξο: Οι μαθητές συμπλήρωσαν ένα διαδραστικό θεματικό σταυρόλεξο, πληκτρολογώντας τη σωστή απάντηση για κάθε ορισμό.

• Προβολή εκπαιδευτικών βίντεο: Τα παιδιά παρακολούθησαν ενδιαφέροντα βίντεο σχετικά με την ιστορική εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας.

Αυτό που εντυπωσίασε περισσότερο τους μαθητές ήταν η «οικουμενικότητα» της  Ελληνικής Γλώσσας. Διαπίστωσαν με έκπληξη πως οι λέξεις που χρησιμοποιούν στην καθημερινότητά τους αποτελούν τη βάση του παγκόσμιου λεξιλογίου.

Μέσα από τη διαδικασία αυτή, τα παιδιά αποκόμισαν μια βαθιά αίσθηση πολιτισμικής αυτοπεποίθησης. Συνειδητοποίησαν ότι η γλώσσα μας είναι ένας ζωντανός οργανισμός που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον και ένιωσαν ότι αποτελεί ένα πολύτιμο «κλειδί» που ανοίγει πόρτες σε όλο τον κόσμο..

Εν τέλει, η ημέρα αυτή υπενθύμισε σε όλους μας πως η ελληνική γλώσσα δεν είναι μόνο το παρελθόν μας, αλλά ένα ζωντανό, παγκόσμιο εργαλείο σκέψης και δημιουργίας!

Παίξτε και μάθετε μαζί μας!

Οι δραστηριότητές μας μεταφέρθηκαν και στον ψηφιακό κόσμο! Σας προσκαλούμε να ακονίσετε το μυαλό σας και να δοκιμάσετε τις δυνάμεις σας στις διαδραστικές ασκήσεις που δημιουργήσαμε στην πλατφόρμα e-me :

• Ψηφιακό Κρυπτόλεξο: Μπορείτε να βρείτε τις 10 ελληνικές λέξεις που ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο;

[Επιλέξτε την εικόνα  για να λύσετε το Κρυπτόλεξο]  

Διαδραστικό Σταυρόλεξο: Διάβασε τους ορισμούς, σκέψου την ετυμολογία και συμπλήρωσε τις σωστές απαντήσεις!

[Επιλέξτε την εικόνα  για να λύσετε το Σταυρόλεξο]  

• Δραστηριότητα Αντιστοίχισης «Οι Ελληνίδες Λέξεις στον Κόσμο»: Για να δείξεις ότι γνωρίζεις από ποια ελληνική λέξη προέρχεται η καθεμία από τις ξένες λέξεις , σύρε την ελληνική λέξη που αποδίδει στο σωστό κουτάκι!

[Επιλέξτε την  καθεμιά εικόνα  για να αντιστοιχίσετε σωστά ]

Ο συντάκτης 

Χαρχαντής Γιώργος 

• η  κοινωνία εξακολουθεί να είναι καθημερινά μάρτυρας  εικόνων εξαθλίωσης και εκμετάλλευσης παιδιών
• τα παιδιά είναι τα πρώτα θύματα πολέμων και   πεθαίνουν από έλλειψη στοιχειώδους φροντίδας υγείας, στερούνται εκπαίδευσης, κακοποιούνται, αναγκάζονται να εργάζονται προτού μπουν στην εφηβεία κάτω από συνθήκες απαράδεκτες

Έτσι είναι βέβαιο  ότι χωρίς τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην παιδική ηλικία, το άτομο δεν μπορεί παρά να μειονεκτεί και ως ενήλικος πολίτης και  να μην   απολαμβάνει τα δικαιώματα του. Αυτό  έχει ως συνέπεια  και ως γονέας  μελλοντικά να αναπαράγει καταστάσεις αρνητικές για τα δικαιώματα και την υγιή ανάπτυξη της προσωπικότητας των δικών του παιδιών κι έτσι να   διαιωνίζεται ο  κοινωνικός  αποκλεισμός  και η περιθωριοποίηση .

Σκοπός του σχεδίου δράσης ήταν  οι μαθητές/τριες   να  ανακαλύψουν  και να μάθουν τα δικαιώματά τους μέσα από τη συζήτηση μέσα στην τάξη και αργότερα με την  ασφαλή αναζήτηση πληροφοριών στο διαδίκτυο να  καταγράψουν τα δικαιώματα που έχουν ή που θα πρέπει να έχουν όλα τα παιδιά του κόσμου.

Αρχικά ενημερώθηκαν για τις κατηγορίες δικαιωμάτων του παιδιού και ακολούθησε συζήτηση  σχετική με τους  λόγους  για τους οποίους αυτά καταπατώνται.

Κατόπιν η τάξη χωρίστηκε  σε ομάδες, η κάθε ομάδα επέλεξε   μία  κατηγορία δικαιωμάτων του παιδιού . Στη συνέχεια  οι ομάδες συνέλεξαν  υλικό σχετικό   με την κατηγορία δικαιωμάτων που επέλεξε η καθεμιά. Το υλικό που συγκέντρωσε η κάθε ομάδα περιλάμβανε  βίντεο, φωτογραφίες, δημοσιεύματα, αφίσες, άρθρα κ.ά.

Οι  μαθητές/τριες συναποφάσισαν:

• τη  διοργάνωση    έκθεση ζωγραφικής
• τη δημιουργία αφίσας
• την  παρουσίαση του σχεδίου δράσης στο σχολείο με στόχο την  ενημέρωση  και  την  ευαισθητοποίηση  της σχολικής κοινότητας και όχι μόνο

Ήρθαν σε  επαφή με φορείς που προασπίζονται τα δικαιώματα των παιδιών όπως το  Δίκτυο για τα Δικαιώματα των Παιδιών, την Unicef , την  Action Aid , τον Συνήγορο του παιδιού.

Δημιούργησαν     βιβλίο και  βίντεο με τις δημιουργίες της κάθε ομάδας,  το οποίο ανάρτησαν  στην ιστοσελίδα του σχολείου και στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο.

Υπεύθυνοι για την εφαρμογή του  προγράμματος ήταν οι δάσκαλοι : Παπαμάρκος Ανέστης  και Χαρχαντής Γιώργος

Επιλέχτηκε  ως θέμα   η  ελιά για τους εξής λόγους :

• Πρώτος ουσιαστικός λόγος επιλογής  ήταν ότι το δέντρο αυτό  είναι  γνωστό  στους/στις μαθητές/τριες από την  ιστορία, τη θρησκεία και από το γεγονός ότι  στον τόπο τους  υπάρχουν ελαιώνες .

• Δεύτερος λόγος επιλογής ήταν η μεγάλη σπουδαιότητα που έχει η ελιά και το ελαιόλαδο για την  ελληνική οικονομία και για τη σωστή διατροφή .

Η εμφάνιση της ελιάς  χάνεται στα βάθη των αιώνων . Από φύλλα ελιάς που βρέθηκαν συμπεραίνεται ότι η ελιά  υπήρχε πολλές χιλιάδες χρόνια  πριν από την εμφάνιση του ανθρώπου  στη γη . Ως πιθανοί  τόποι    καταγωγής  αναφέρονται η Συρία , η Μικρά Ασία , η Αίγυπτος και άλλοι. Από εκεί διαδόθηκε και στη Ελλάδα .

Οι Μινωίτες  και οι Μυκηναΐοι είναι σίγουρο  ότι γνώριζαν πολύ καλά την τέχνη της ελαιοκομίας .

Σημαντικότατες είναι οι γραπτές μαρτυρίες  της γραμμικής γραφής που βρέθηκαν στην Κνωσό, στις Μυκήνες και στην Πύλο. Από αυτές αντλούμε σημαντικές πληροφορίες . Έτσι μαθαίνουμε ότι με λάδι έκαναν σπονδές  στους βωμούς , άλειφαν τις επιτύμβιες στήλες  και τις ιερές πέτρες .

Η αποθήκευση του λαδιού γινόταν σε μεγάλα πιθάρια .

Η μεταφορά του λαδιού γινόταν  με αμφορείς που είχαν μυτερό πυθμένα  για να στηρίζονται καλύτερα στα καράβια που τους μετέφεραν .

Πολύ συχνό θέμα των τοιχογραφιών  στους εσωτερικούς χώρους  των ανακτόρων  αποτελούσε  η αναπαράσταση φύλλων , κλαδιών και δέντρων ελιάς  .

Στις πινακίδες της Γραμμικής Β΄ γραφής  γίνεται  διαχωρισμός  μεταξύ  του δέντρου της ελιάς , του ελαιόλαδου και του καρπού .  Για το λόγο αυτό οι γραφείς της εποχής  χρησιμοποιούσαν τρία διαφορετικά ιδεογράμματα .

Αρκετούς αιώνες αργότερα  ο καλλιτέχνης σ΄ έναν υπέροχο αμφορέα  του 530 π. Χ. που φυλάσσεται στο Βρετανικό Μουσείο  φιλοτεχνεί το μάζεμα των καρπών   με ραβδισμό από τα  λυγερόκορμα νεαρά ελαιόδεντρα .

Βλέπουμε κάποιους εργάτες να ραβδίζουν τους καρπούς  των ελαιόδεντρων και κάποιους άλλους  να συλλέγουν με τα χεριά  τους καρπούς που πέφτουν κάτω.

Η ελιά είναι από τα αρχαία χρόνια το ιερό  δέντρο , είναι το δέντρο που αναπαύει με τη σκιά του .

Ας θυμηθούμε  ότι το δέντρο αυτό επέλεξε ο Χριστός για  ν’ αναπαυθεί λίγο πριν από τη σταύρωση του .

Η ελιά έχει εμπνεύσει  αρχαίους  καλλιτέχνες  , αλλά και σύγχρονους  όπως ο Κωστής Παλαμάς που ύμνησε την ταπεινότητα και την εργατικότητα της στο ποίημα του .

Η  ελαιοκαλλιέργεια  συνεχίστηκε και τη Βυζαντινή περίοδο.

Αυτό αποδεικνύει  και η μινιατούρα του 11ου αιώνα  στην οποία απεικονίζονται δύο γυναίκες να συλλέγουν τους καρπούς ελιάς που ραβδίζει ένας νεαρός άνδρας .

Στα βυζαντινά χρόνια  η ελιά και το λάδι κατέχουν σημαντική θέση στο τραπέζι του αυτοκράτορα , αλλά και στις διατροφικές συνήθειες του λαού .

Την εποχή της Τουρκοκρατίας το εμπόριο λαδιού αναπτύχθηκε πολύ γιατί τα παλάτια των αρχόντων ήθελαν πολύ λάδι για  φωτισμό και για διατροφή. Η Ελλάδα είχε γίνει ένας απέραντος ελαιώνας . Σπουδαία  ελαιοπαραγωγικά κέντρα της εποχής είναι η Πελοπόννησος , η Αθήνα και τα Σάλωνα ( η σημερινή Άμφισσα ).

Όμως  κατά τη διάρκεια του  απελευθερωτικό αγώνα  που ξεκίνησε το1821  η παραγωγή μειώθηκε  γιατί οι Τούρκοι έκαιγαν και κατέστρεφαν τους ελαιώνες για να μπορέσουν με αυτό τον τρόπο να αποδεκατίσουν τους Έλληνες από την πείνα .

Όπως προανάφερα  η ελιά αποτέλεσε  και αποτελεί πηγή  έμπνευσης για τους καλλιτέχνες .

Η σύγχρονη ελληνική τέχνη έχει να επιδείξει πραγματικά αριστουργήματα . Ένα από  αυτά  είναι το λιομάζωμα του μεγάλου λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου  , όπου  παρουσιάζεται μια σκηνή  από τη ζωή των κατοίκων  της  Λέσβου  , ενός νησιού με παράδοση στην ελαιοκαλλιέργεια .

Αλλά και ξένοι καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν από την ελιά  φανερώνοντας έτσι την παγκοσμιότητα αυτού του δέντρου , μεταξύ αυτών ο Ολλανδός ζωγράφος  Βίνσεντ Βαν Γκογκ  που κατά την παραμονή του στη νότια Γαλλία επηρεάστηκε από  το τοπίο της  και ζωγράφισε έναν ελαιώνα , αλλά  και ο Γερμανός συγγραφέας  Γκαίτε  που στο ποίημα του  υμνεί το τοπίο της Ελλάδας .

Αφού  οι μαθητές/τριες ταξιδέψαν  στα περασμένα με τη χρήση της  μηχανής του χρόνου και της τεχνολογίας ,επέστρεψαν  στο σήμερα γεμάτοι εμπειρίες , ανησυχίες  και  αρκετή  διάθεση για έρευνα και παρατήρηση.

Επειδή το Νοέμβριο στην πόλη μας  αρχίζει η συγκομιδή του καρπού της ελιάς,   συνοδευόμενοι από τους δασκάλους τους   επισκεφθήκαν ελαιώνα όπου είχαν τη δυνατότητα να γνωρίσουν το δέντρο της ελιάς  από κοντά  και να μάθουν πράγματα με έναν εντελώς διαφορετικό και ευχάριστο τρόπο.

Διαπιστώσανε  ότι ο ελαιώνας είναι ένα οικοσύστημα ,μέσα και γύρω από το οποίο φυτρώνουν διάφορα φυτά  και  βρίσκουν  τροφή  ή καταφύγιο διάφορα  ζώα.

Ήρθαν  σε επαφή με ελαιοκαλλιεργητές ,  είδαν  και έμαθαν    από πρώτο χέρι  πως γίνεται το κατέβασμα του καρπού  των ελαιόδεντρων , τόσο με τη μέθοδο του ραβδισμού  όσο και με τη χρήση μηχανικών μέσων . Γνώρισαν τα εργαλεία και τα μέσα που χρειάζονται για το κατέβασμα ,  τη συλλογή και τη μεταφορά του καρπού  .

Κατέβασαν  καρπούς από ελαιόδεντρα με τα χέρια τους  . Μαζέψανε ώριμους καρπούς ελιάς που είχαν ήδη πέσει από το δέντρο και έμαθαν  ότι οι καρποί αυτοί μπαίνουν σε ξεχωριστά τελάρα,   γιατί το λάδι που βγαίνει από αυτούς δεν είναι κατάλληλο για  διατροφή αλλά για άλλες χρήσεις . Νιώσανε ότι η συγκομιδή του καρπού της ελιάς είναι μια πολύ κουραστική εργασία .

Μετά τη συγκομιδή ο καρπός μεταφέρεται στο ελαιοτριβείο. Ακολουθώντας κι αυτοί  το ταξίδι του καρπού επισκεφθήκανε  το ελαιοτριβείο και γνωρίσανε μέσω παρακολούθησης  τα βασικά στάδια  επεξεργασίας του καρπού , δηλαδή πώς παίρνουμε από τον καρπό το ελαιόλαδο .

Αρχικά οι εργάτες αδειάζουν τον καρπό σε μια σκάφη , από εκεί  με ταινία  μεταφέρεται στο αποφυλλωτήριο  όπου χωρίζεται  από τα φύλλα .Ύστερα ο καρπός πλένεται πολύ καλά , γιατί πάνω του υπάρχουν σκόνες και μικρόβια . Στη συνέχεια  καθαρός πλέον μεταφέρεται στον σπαστήρα , όπου η ψίχα της ελιάς αλλά και το κουκούτσι  γίνεται πολτός . Ο πολτός που μοιάζει με ζύμη  πάει στο μαλακτήρα , όπου για 30 περίπου λεπτά  μαλάσσεται . Κατόπιν με τη βοήθεια ζεστού νερού  γίνεται από το φυγοκεντρικό διαχωριστήρα ο διαχωρισμός  των συστατικών του μείγματος  σε λάδι πυρήνα και νερό. Έτσι παίρνουμε το αγνό λάδι ελιάς  το οποίο   ο παραγωγός για να το μεταφέρει στο σπίτι θα μπει σε πλαστικά δοχεία , τις λαδίκες . Σε διαφορετική περίπτωση  το λάδι θα αποθηκευτεί  για κάποιο διάστημα σε ανοξείδωτες δεξαμενές που υπάρχουν στο ελαιοτριβείο   και στη συνέχεια  θα  πουληθεί  .

Παρατηρήσανε ότι το ελαιοτριβείο  επειδή είναι ένα εργοστάσιο έχει απόβλητα  που προέρχονται από το νερό που χρησιμοποιείται στα  διάφορα στάδια επεξεργασίας του καρπού  αλλά και από τον ίδιο τον καρπό .

Μάθανε  πως τα υγρά απόβλητα των ελαιοτριβείων  ρυπαίνουν το περιβάλλον και η οσμή τους είναι δυσάρεστη αν αποβληθούν όπως είναι  σε φυσικές δεξαμενές . Αυτό τους ενόχλησε και  αναρωτηθήκανε  πως μπορεί να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα. Τα φύλλα  που αποβάλλονται κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του καρπού  συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένο χώρο έξω από το ελαιοτριβείο και  μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν φυσικό λίπασμα ή ως τροφή για τα ζώα . Ο   πυρήνας  συγκεντρώνεται σε κάποιο χώρο ,  από εκεί στη συνέχεια  φορτώνεται σε φορτηγά και μεταφέρεται σε ειδικό εργοστάσιο , όπου μετά από επεξεργασία παίρνουμε το πυρηνέλαιο .

Ευκαιρία για να μάθουνε κι άλλα πράγματα τους  δόθηκε όταν  ένας από τους ιδιοκτήτες του ελαιοτριβείου δέχθηκε να  δώσει συνέντευξη , την οποία και καταγράψανε  .

Οι δάσκαλοι  της τάξης  προγραμμάτισαν μετά από συνεννόηση με το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Στυλίδας  επίσκεψη  την οποία και πραγματοποιήσανε .

Εκεί είχανε την ευχέρεια να υλοποιήσουνε πρόγραμμα σχετικό με την ελιά.

Αρχικά αφού χωριστήκανε σε ομάδες επισκεφθήκανε ελαιώνα   όπου η κάθε ομάδα καθοδηγούμενη από υπεύθυνο εκπαιδευτικό του Κέντρου ακολούθησε κάποιο μονοπάτι . Πρώτα πρώτα μελετήσανε το δέντρο της ελιάς , είδανε μπολιασμένες ελιές  και προσπαθήσανε να ξεχωρίσουνε την άγρια από την ήμερη ελιά,  διακρίνανε τα μέρη από τα οποία αποτελείται  το δέντρο ,   μάθανε  πώς από το άνθος σχηματίζεται ο καρπός και πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν τα έντομα  σε αυτό .

Κατόπιν παρατηρήσανε τη χλωρίδα και την πανίδα του ελαιώνα καθώς και τις ανθρώπινες παρεμβάσεις .Μάθανε πως η  χωρίς μέτρο  χρήση  χημικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων   σκοτώνει  πολλούς μικροοργανισμούς και  μολύνει το έδαφος και το νερό .

Μια από τις παρεμβάσεις του ανθρώπου που ταιριάζει στο περιβάλλον είναι το εξωκλήσι του  αγίου Ιωάννη όπου ,  αφού προσκυνήσανε ,  υπό το χαμηλό φως των καντηλιών ( Να  , μια άλλη χρήση του λαδιού από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα ) παρατηρήσανε τις τοιχογραφίες  .

Πριν ολοκληρώσουμε την  επίσκεψη    σε ελαιώνα   παρατηρήσανε από το μοναστήρι του  αγίου Βλασίου με κιάλια  τον ελαιώνα της Στυλίδας  ο οποίος  όπως  τους  είπαν δημιουργήθηκε πριν από 200 περίπου χρόνια  με μπόλιασμα άγριων ελιών . Σήμερα ο ελαιώνας  έχει 7.000.000 ελαιόδεντρα και απασχολεί 30.000 άτομα , συμβάλλοντας έτσι στην οικονομία της πόλης.

Επιστρέφοντας στο κέντρο περιηγηθήκανε  σε έκθεση κατασκευών , απεικονίσεων , εργαλείων  και προϊόντων σχετικών με την ελιά .

• Παρακολουθήσανε στην αίθουσα προβολών σχετικό ντοκιμαντέρ .
• Στο  εργαστήρι φυσικής  παρατηρήσανε φύλλα  φυτών  που  είχανε συλλέξει στον ελαιώνα .

Μετά τις επισκέψεις φορτωμένοι με καινούριες  παραστάσεις  και στοιχεία   αλλά και με όρεξη και διάθεση για δημιουργία  επιστρέψανε στο χώρο του σχολείου   για να   παρουσιάσουνε  τις δράσεις που έγιναν  σε αυτό .

• Ξεχωρίσανε από κλαδιά ελιάς τα φύλλα , τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήσανε  μαζί με φλούδες από  το δέντρο  και φτιάξανε  το δέντρο της ελιάς .

• Σχηματίσανε σύνθετες λέξεις με πρώτα συνθετικό  το έλαιο-  και το λάδι-  με τις όποιες στη συνέχεια δημιουργήσανε το δεντρόλεξο.
•  Με τη βοήθεια μεγεθυντικού φακού παρατηρήσανε κλαδί με φύλλα ελιάς  και διαπιστώσανε  ότι :  έχουν λεπτό χνούδι και παχιά επιδερμίδα  για να μη χάνουν πολύ νερό  και  βγαίνουν αντίθετα  για να μη σκιάζει το ένα το άλλο και  έτσι  να φτάνει το  φως του ήλιου σε όλα.
•  Φέρανε  στην αίθουσα  ελιές Καλαμών και Άμφισσας τις οποίες  αρχικά τις χαράξανε  και στη συνέχεια για να ξεπικρίσουν  τις βάλανε σε  νερό το οποίο  αλλάζανε τακτικά  και  για διάστημα 20 ημερών . Κατόπιν φτιάξανε άρμη . Μετά  βάλανε τις ελιές σε βάζα .
•  Ετοιμάσανε  ετικέτες για τις βρώσιμες ελιές ,  τοποθετήσανε τις ετικέτες  στα  βάζα  αφού πρώτα γράψανε  τις απαραίτητες πληροφορίες  .
• Εμφιαλώσανε λάδι σε μικρά μπουκάλια , ετοιμάσανε ετικέτες  και τις   κολλήσανε  στο εξωτερικό μέρος των μπουκαλιών .
•  Φτιάξανε με την τεχνική του κολάζ πάνω σε λαδόκολλα  με κουκούτσια ελιάς τα ιδεογράμματα του δέντρου , του καρπού της ελιάς και του  λαδιού  συνδέοντας έτσι το παρελθόν με το παρόν .
• Ακόμη χρησιμοποιώντας φύλλα και νήμα φτιάξανε με την ίδια τεχνική το ελαιόδεντρο πάνω σε λαδόκολλα .

Το πόσο μεγάλη  αξία είχε το δέντρο της ελιάς για τους προγόνους μας φαίνεται και από το γεγονός ότι στους νικητές των Ολυμπιακών αγώνων έδιναν για βραβείο ένα στεφάνι  από κλαδιά αγριελιάς , τον κότινο. Από αυτό το στεφάνι     εμπνευστήκανε και δημιουργήσανε με την τεχνική του κολάζ  και χρησιμοποιώντας φύλλα και κουκούτσια ελιάς τον  δικό τους κότινο .

Φτιάξανε με καρπούς από φυτά  , δηλαδή με   φακές – καλαμπόκι – σιτάρι – φασόλια  και ελιές  την πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής .

Μελετώντας τη μεσογειακή διατροφή  διαπιστώσανε  πόσο αναγκαία είναι  στην εποχή μας  , μια εποχή όπου  ένα μεγάλο ποσοστό  των παιδιών της  χώρας μας σύμφωνα με έρευνα είναι παχύσαρκα .

Τελικά     οφείλουμε να πούμε πως  νιώσανε ικανοποίηση  γιατί καταφέρανε να πραγματοποιήσουνε αρκετούς από τους στόχους που  είχαμε θέσει .

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος νιώσανε σαν τους  εξερευνητές ,  γιατί  μέσα από την έρευνα γνωρίσανε το δέντρο της ελιάς  ,  συνδέσανε το παρελθόν με το παρόν διαπιστώνοντας ότι η ελιά  υπήρξε   σύμβολο ειρήνης και ανάπτυξης  από τη Μυθολογία μέχρι σήμερα και  ανακαλύψανε ότι η διατροφή με ελαιόλαδο μας χαρίζει υγεία και μακροζωία .

Ακόμη είχανε την ευκαιρία  να δουλέψουνε  όλοι μαζί με κέφι και όρεξη   και να συνδυάσουνε  τη γνώση με το παιχνίδι και τη ζωγραφική .

Οι μαθητές/τριες  με τη βοήθεια των δασκάλων τους δημιούργησαν το βιβλίο της ελιάς .

Πρόκειται για  ένα βιβλίο που παρουσιάζει   την ελιά και τη σχέση της με τον πολιτισμό , την οικονομία και το περιβάλλον. Ένα βιβλίο  με αναφορές   στην ιστορική διαδρομή της ελιάς, στην Ελιά της Αθηνάς στην Ακρόπολη,  στο στεφάνωμα των Ολυμπιονικών, στον Ηρακλή,   στους Παναθηναϊκούς αγώνες. Επιπλέον  δίνονται πληροφορίες για   την καλλιέργεια ελιάς, την παραγωγή του λαδιού, τη λειτουργία του  ελαιοτριβείου ,  την αποθήκευση   και  τη μεταφορά  του προϊόντος,   την απεικόνιση της ελιάς στην παραστατική τέχνη ( τοιχογραφία και αγγειογραφία)

Συμπερασματικά πρόκειται για  ένα βιβλίο  με πολλές πληροφορίες από την ιστορία, τη μυθολογία, τη θρησκεία, τις διατροφικές ωφέλειες της ελιάς με  παροιμίες, αινίγματα, ζωγραφιές  και κατασκευές  που σχετίζονται με το θέμα.

Η αφορμή  για να ασχοληθούμε  με αυτή την εργασία  στάθηκε ο προβληματισμός  ενός μαθητή ,  με αφορμή το κείμενο « κάλαντα Πρωτοχρονιάς »  , για το   πώς διασώθηκε  ως τις μέρες μας  αυτό το έθιμο.

Τότε τους  μίλησα  για την Παράδοση (ήθη , έθιμα ) και την αναγκαιότητα της . Τους  είπα ότι κάθε λαός  τραγουδάει , κλαίει  , τρώει  , μοχθεί  , δημιουργεί , ζει , χορεύει , πιστεύει  και πως όλες  αυτές  τις δραστηριότητες  στην εξέλιξη τους  τις διασώζει η  Παράδοση  κι έτσι φτάνουν  από τους παλιότερους στους νεότερους .

Τους τόνισα ακόμη ότι αν  ο σημερινός άνθρωπος  χάσει την Παράδοσή του  δεν θα ξέρει που  πηγαίνει. Όπως  ο παλιός  ναυτικός  που δεν ήξερε  για πού τραβούσε  , όταν το   άστρο της τραμουντάνας  χανόταν  πάνω από τα σύννεφα . Επομένως  Παράδοση  είναι καθετί που μας συνδέει με το παρελθόν.

Για την αναγκαιότητα της παράδοσης μίλησε μεταξύ άλλων  κι ο μεγάλος επιστήμονας  του 20^ου αιώνα  , Αλβέρτος Αϊνστάιν που είπε : « Πάτησα  στους ώμους των προγόνων μου  κι έτσι μπόρεσα  να δω πέρα  από τα τείχη του καιρού μου »  δίνοντας έτσι το μήνυμα  σ’ εμάς τους νεότερους  πως κανένα επίτευγμα  της σύγχρονης ζωής  δεν μπορεί να  υπάρξει  αν δε στηριχθεί  σ’ αυτά που οι προηγούμενοι  μας άφησαν.

Αλλά και ο μεγάλος  μας ποιητής  Γεώργιος Σεφέρης είπε : « Σβήνοντας κανείς ένα κομμάτι  από το παρελθόν  είναι σαν να σβήνει  ένα αντίστοιχο κομμάτι  από το μέλλον » .

Επομένως έχουμε χρέος  να γνωρίζουμε την Παράδοσή μας  , γιατί  από αυτή θα μάθουμε  από πού ερχόμαστε  και που πρέπει να πάμε .

Στόχοι της εργασίας  ήταν η απόκτηση γνώσεων σχετικών με τους 12 μήνες και τα έθιμά τους, ο σεβασμός εθνικής και πολιτιστικής μας  κληρονομιάς η ανακάλυψη  της διαχρονικότητας  της ελληνικής παράδοσης  , το πάντρεμα  της παράδοσης με   τη νέα τάξη πραγμάτων , το παίξιμο παραδοσιακών  παιχνιδιών ,  η απόκτηση μηχανισμών αντίστασης  και άμυνας  απέναντι στις ισοπεδωτικές τάσεις  της σύγχρονης ζωής , η επαφή με τις παραδοσιακές αξίες και  η ανάπτυξη δεξιοτήτων συνεργασίας από τη μια και  συλλογής , καταγραφής  , ταξινόμησης και περιγραφής δεδομένων από την άλλη .

Έτσι αφού  συλλέξαμε  υλικό   το καταγράψαμε  και  το  ταξινομήσαμε . Κατόπιν αξιοποιήσαμε   αυτό το υλικό πραγματοποιώντας τις παρακάτω δραστηριότητες:

• Τυπώσαμε   ημερολόγιο με εικόνες  ,στο οποίο  για τον κάθε  μήνα υπήρχε αναφορά σε δραστηριότητες  , έθιμα , γιορτές  που σχετίζονται με αυτόν
• Για  τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης και της πολιτισμικής ταυτότητας , προχωρήσαμε στην αναβίωση   τοπικών εθίμων και όχι μόνο
• Προχωρήσαμε σε κατασκευές που ήταν απαραίτητες  τόσο  στο να γνωρίσουμε κάποια έθιμα  όσο και  στην αναβίωση αυτών
• Ζωγραφίσαμε , δημιουργήσαμε  με κολάζ  τον κύκλο του χρόνου , φτιάξαμε ακροστιχίδες  με θέμα  γιορτές κατά τη διάρκεια του χρόνου.
• Δώσαμε  στην  εργασίας μας  έντυπη αλλά και ψηφιακή μορφή