Το POPEYE ( Population Elements for Young Learners = Στοιχεία Πληθυσμού για Νέους Μαθητές/τριες )είναι μία νέα εκπαιδευτική πλατφόρμα, που παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις πληθυσμιακές εξελίξεις. Στόχος είναι η εισαγωγή της δημογραφίας στις σχολικές τάξεις με τρόπο απλό και κατανοητό ώστε να ευαισθητοποιηθούν οι μαθητές σχετικά με τις αιτίες και τις συνέπειες των μεγάλων πληθυσμιακών αλλαγών που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη σε παγκόσμιο επίπεδο και αναμένεται να επηρεάσουν τη ζωή μας.
Γιατί η δημογραφία μας αφορά όλους;
Η δημογραφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τις μεταβολές του πληθυσμού και τι σημαίνουν για τον κόσμο όπως τον γνωρίζουμε. Κάθε αλλαγή στον πληθυσμό επηρεάζει την οικονομία, το περιβάλλον και τις κοινωνικές δομές. Καθώς οι γενιές αλλάζουν, αλλάζει και η κοινωνία γύρω μας. Τα παιδιά που γεννιούνται σήμερα θα ζήσουν σε μια πραγματικότητα εντελώς διαφορετική από τη δική μας, όπως εμείς ζούμε πολύ διαφορετικά από την γενιά των παππούδων μας. Από τη γήρανση των πληθυσμών μέχρι τις μετακινήσεις και τη βιωσιμότητα των πόλεων, η δημογραφία επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής μας.
Το POPEYE έχει ως στόχο να εκπαιδεύσει το κοινό μέσα από μία διαδραστική πλατφόρμα γεμάτη παιχνίδια, quiz, comics. Παράλληλα, δημιουργεί εργαλεία για βιωματική μάθηση με σύγχρονο εκπαιδευτικό υλικό, infographics και βίντεο, απαντώντας σε ερωτήματα όπως: Πόσοι άνθρωποι θα είμαστε το 2100; Πόσο θα ζούμε; Πώς επηρεάζει η γήρανση του πληθυσμού την καθημερινότητά μας; Όπως δήλωσε και η επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος, καθηγήτρια Αλεξάνδρα Ταγάκη: «Η δημογραφική ευαισθητοποίηση μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό όπλο κατά όλων των -ισμών & φοβιών: ρατσισμού, σεξισμού, ηλικιακού ρατσισμού, λαϊκισμού καθώς και ομοφοβίας, ξενοφοβίας. Είναι η πρώτη φορά που προτείνεται με τρόπο συστηματικό και ολοκληρωμένο η εισαγωγή θεμάτων δημογραφικού ενδιαφέροντος στην εκπαίδευση.
Η πλατφόρμα του POPEYE αναπτύσσεται σε πέντε θεματικές ενότητες, καλύπτοντας τις πιο σημαντικές δημογραφικές προκλήσεις και τάσεις του σύγχρονου κόσμου. Πώς διαμορφώνεται ο παγκόσμιος πληθυσμός; Πώς επηρεάζει η γήρανση τις κοινωνίες μας; Ποια είναι η σχέση της δημογραφίας με τη βιωσιμότητα και το περιβάλλον;
Το POPEYE είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα,υλοποιείται από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου του Ερευνητικού Κέντρου ΑΘΗΝΑ, με τη συμμετοχή εξαιρετικών επιστημόνων και ειδικών από διαφορετικούς κλάδους. Το έργο χρηματοδοτείται από το ΕΛΙΔΕΚ (Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας).
ü https://www.ertnews.gr/eidiseis/popeye-i-nea-ekpaideytiki-platforma-gia-ti-dimografia-stin-ellada/
Οι δημογραφικές αλλαγές διαμορφώνουν σε βάθος τις κοινωνίες μας, επηρεάζοντας την εκπαίδευση, την οικονομία, το κοινωνικό κράτος και το περιβάλλον.
Το POPEYE είναι μια καινοτόμος εκπαιδευτική πλατφόρμα που μας βοηθά να κατανοήσουμε πώς οι πληθυσμιακές αλλαγές διαμορφώνουν τον κόσμο γύρω μας.
Με άξονα την πλατφόρμα POPEYE, η εκπαίδευση των μαθητών/τριων αναδεικνύει πώς τα δεδομένα και οι πληθυσμιακές εξελίξεις μπορούν να μετατραπούν σε ζωντανό εκπαιδευτικό υλικό. Η POPEYEκαλλιεργεί τον στατιστικό γραμματισμό, την ενσυναίσθηση, τη δημοκρατική συμμετοχή και την ενεργή πολιτειότητα, μέσα από τη μελέτη πραγματικών πληθυσμιακών δεδομένων.
Οι μαθητές /τριες της ΣΤ΄2 τάξης, ασχολούμενοι/ες με θέματα δημογραφίας, γνώρισαν τρόπους (με σύγχρονο, διεπιστημονικό και κοινωνικά επίκαιρο περιεχόμενο, συνδέοντας τη γνώση με την καθημερινή εμπειρία και τον ενεργό ρόλο του πολίτη), με τους οποίους η δημογραφία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο κοινωνικής ευαισθητοποίησης, βοηθώντας τους να κατανοήσουν τις σύγχρονες προκλήσεις και να υιοθετήσουν υπεύθυνη στάση απέναντι στο μέλλον.
- Αρχικά τέθηκε το ερώτημα τι είναι η Δημογραφία. Οι απαντήσεις που δόθηκαν στον καταιγισμό ιδεών ήταν ευφάνταστες, διασκεδαστικές, αλλά και με έναν τρόπο πολύ κοντά στον ορισμό και το περιεχόμενο της Δημογραφίας.
- Διαβάσαμε σε ομάδες το φύλλο ενημέρωσης: «Ο κόσμος χωρίς δημογραφία» για να μάθουμε περισσότερα για τους τομείς που τα δημογραφικά στοιχεία μας δίνουν πληροφορίες και μας προβληματίζουν για τη στάση ζωής μας: εκπαίδευση, μετανάστευση, Ιστορία, κοινωνία, περιβάλλον.
- Αφού μάθαμε τι ακριβώς σημαίνει, η επόμενη ερώτηση αφορούσε το αν έχει σχέση η Δημογραφία στα σχολικά μαθήματα και με ποιον τρόπο.
Τα παιδιά καλέστηκαν σε ομάδες να διαλέξουν ένα μάθημα που θεωρούν ότι η Δημογραφία έχει σχέση και να γράψουν σε χαρτόνια πού μπορεί να συναντήσουμε αυτή τη σχέση: θέματα, στατιστικά στοιχεία, γνώσεις. Έπειτα παρουσίασε η κάθε ομάδα τα στοιχεία που βρήκε.
- Στη συνέχεια μελετήσαμε τα παγκόσμια και ελληνικά πληθυσμιακά στοιχεία των τελευταίων 200 περίπου χρόνων , συνδέοντάς τα με ιστορικά στοιχεία(Πόλεμοι),Κοινωνικά(Ασθένειες), Οικονομικά(Μεγάλο Κραχ, Μετανάστευση) και άλλα.
- Κατόπιν συζητήσαμε για τη ζωή στις μεγαπόλεις και τις επιπτώσεις της στην υγεία των κατοίκων( όλων των έμβιων πλασμάτων) και το περιβάλλον (Ηχορύπανση, Ατμοσφαιρική Ρύπανση, Φωτορύπανση-Κλιματική Αλλαγή). Αφορμή γι΄αυτή τη συζήτηση στάθηκαν εικόνες από το υλικό του POPEYE.
https://schoolpress.sch.gr/1dimnioniaatt/files/2025/12/ΜΕΓΑΠΟΛΕΙΣ1.pdf
- Έπειτα μιλήσαμε για τις κοινωνικές ανισότητες του παγκόσμιου πληθυσμού και τη Δικαιοσύνη, μέσα από εικόνες ζωής άλλων λαών ανά τον κόσμο.
- Παίξαμε το παιχνίδι «Μάντεψε Ποιος-ποια» από το εκπαιδευτικό υλικό του POPEYE, στο οποίο έπρεπε να αντιστοιχίσουμε πρόσωπα με ιδιότητες/ενασχολήσεις. Στο παιχνίδι αυτό διασκεδάσαμε πολύ και προβληματιστήκαμε κατόπιν για τα στερεότυπα φύλου και ηλικίας.
https://schoolpress.sch.gr/1dimnioniaatt/files/2025/12/Μάντεψε-ποιος-Ιδιότητες.pdf
https://schoolpress.sch.gr/1dimnioniaatt/files/2025/12/Μάντεψε-ποιος-Πρόσωπα-Ιστορίες.pdf
https://schoolpress.sch.gr/1dimnioniaatt/files/2025/12/Μάντεψε-ποιος-Πρόσωπα.pdf
Στη επόμενη φάση παρατηρήσαμε τις νησίδες μακροζωίας ανά τον κόσμο, εκεί δηλαδή όπου οι άνθρωποι ζουν περισσότερο. Συζητήσαμε τα κοινά σημεία στη ζωή υπερήλικων κατοίκων από διάφορα μέρη του κόσμου, διαβάζοντας τις ιστορίες τους από το εκπαιδευτικό υλικό του POPEYE.
- Παίξαμε BINGO με θέμα « Εννιά Ηλικιωμένοι που γνωρίζω: Γράφω δυο χαρακτηριστικά».
- Συμπληρώσαμε πίνακα με τα κοινά χαρακτηριστικά των υπερηλίκων.
- Διαβάσαμε τα στοιχεία από το υλικό του POPEYE για τα χαρακτηριστικά των υπερηλίκων: σωματικά, πνευματικά, κοινωνικά και προτείναμε ιδέες βοήθειας.
https://schoolpress.sch.gr/1dimnioniaatt/files/2025/12/3η-δραστηριότητα_Παράγοντες-Γήρανσης.pdf
Θέλαμε όμως να συνεχίσουμε την μελέτη της Δημογραφίας και έτσι δημιουργήσαμε εννιά ακόμη εκπαιδευτικές δραστηριότητες που έχουν βιωματικό και συνεργατικό χαρακτήρα.
v Δραστηριότητα 1: Ο Χάρτης της Γειτονιάς Μας (Εργασία-Έρευνα για το σπίτι)
Οι μαθητές/τριες πραγματοποιούν μια μικρή απογραφή στη γειτονιά και δημιουργούν δημογραφικό χάρτη με σύμβολα και παρατηρήσεις.
Τα παιδιά διαπίστωσαν ότι:
οι περισσότεροι κάτοικοι της γειτονιάς τους είναι υπερήλικες
λίγοι έχουν συγκατοίκους ζώα
υπάρχει ένα ποσοστό γύρω στο 10-15% από μετανάστες στη γειτονιά
οι περισσότεροι κάτοικοι είναι γυναίκες.
v Δραστηριότητα 2: Ζωντανό Γράφημα Στατιστικών Στοιχείων
Οι μαθητές/τριες γίνονται οι ίδιοι/ες…γράφημα στατιστικών δημογραφικών στοιχείων!
v Δραστηριότητα 3: Μετανάστες για Μια Μέρα
Μια μικρή θεατρική άσκηση/αυτοσχεδιασμό που δίνει σώμα και ψυχή στα στατιστικά.
v Δραστηριότητα 4: Η Τάξη μου το 2050
Φανταζόμαστε την τάξη σε 25 χρόνια, με βάση τις δημογραφικές τάσεις.
v Δραστηριότητα 5: Μικροί Δημογράφοι – Εκστρατεία Ενημέρωσης
Η τάξη γίνεται ομάδα ειδικών που φτιάχνει μια καμπάνια ενημέρωσης για συνομηλίκους.
v Δραστηριότητα 6: Γράμμα από το Μέλλον
Οι μαθητές/τριες γράφουν γράμμα σαν να ζουν στο 2070, περιγράφοντας έναν κόσμο με αλλαγές στον πληθυσμό.
Στην εργασία αυτή τα παιδιά παρατήρησαν:
Ο κόσμος το 2027 λειτουργεί παντού με ΑΙ: στα σπίτια, στα σχολεία, στις συγκοινωνίες, στην πόλη
Έχει πολλούς ηλικιωμένους και λίγα παιδιά
Υπάρχει έντονη πολυπολιτισμικότητα
Οι άνθρωποι μετακινούνται με τηλεμεταφορά
Υπάρχει υπεραύξηση του πληθυσμού
Το κλίμα έχει αλλάξει, παρατηρείται μεγάλη πτώση της θερμοκρασίας
«Τα σπίτια ελέγχονται από ηλεκτρονικούς υπολογιστές»
«Σε κάποιες χώρες απαγορεύεται να σκοτώνεις ζώα και οι άνθρωποι τρώνε μόνο φυτά»
«Πολλοί άνθρωπο στις εργασίες τους έχουν αντικατασταθεί από ρομπότ»
«Τα σχολεία είναι ψηφιακά. Δεν συνυπάρχουν οι συμμαθητές και οι δάσκαλοι/ες τους, παρά μόνο μέσα από υπολογιστές»
«Υπάρχουν έξυπνοι οικιακοί αστικοί κήποι, εντός σπιτιών, με συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας.»
https://schoolpress.sch.gr/1dimnioniaatt/files/2025/12/Πώς-φαντάζομαι-τον-κόσμο-το-2070.pdf
v Δραστηριότητα 7: Η Μεγάλη Γραμμή της Ζωής
Ένα σχοινί στο πάτωμα γίνεται χρονογραμμή 100 ετών.
v Δραστηριότητα 8: Διάλογος Γενεών (Εργασία-Συνέντευξη για το σπίτι)
Οι μαθητέςτ/ριες παίρνουν μια σύντομη συνέντευξη από έναν μεγαλύτερο (παππού, γιαγιά, γείτονα).
Στις συνεντεύξεις σχολιάσαμε τα κοινά στοιχεία όπως:
Πολυμελείς οικογένειες
Πολλοί συγκάτοικοι στο σπίτι
Πολλοί μαθητές/τριες στο σχολείο- λιγότερα κορίτσια
Πολλοί έχουν μεταναστεύσει σε άλλες χώρες
Πολλές ασθένεις
Τα παιδιά βοηθούσαν στις δουλειές του σπιτιού και στα χωράφια και έπαιζαν ελεύθερα στη φύση
Στις πόλεις είχε λιγότερους ανθρώπους , αυτοκίνητα, καυσαέρια
Η ζωή ήταν πιο δύσκολη, αλλά οι άνθρωποι ήταν πιο «δεμένο»ι μεταξύ τους
Μπορείτε να ακούσετε τις συνεντεύξεις των παιδιών στην ιστοσελίδα του spotify:
https://open.spotify.com/episode/2l66cbhFPDWITCBkqLrlkk?si=KHhO3mXqRIaRLzR_zWehbA
v Δραστηριότητα 9: Ψηφιακή Αποστολή – Η Μυστική Ζωή των Αριθμών
Έρευνα μικρής κλίμακας με διάγραμμα ή infographic βασισμένο σε πραγματικά δημογραφικά δεδομένα.
Μπορείτε να δείτε αναλυτικά το Φύλλο Δραστηριοτήτων & Σχέδιο Μαθήματος: Δημογραφία ( 9 Βιωματικές Δραστηριότητες/Δράσεις), Φύλλα εργασίας, Φύλλα αξιολόγησης, αυτοαξιολόγησης και ετεροαξιολόγησης(ομάδας) στο παρακάτω αρχείο:
Δραστηριότητες-Δράσεις _ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΑ
Τέλος, τα παιδιά παρουσίασαν τις ψηφιακές τους εργασίες στην τάξη:
ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ-ΣΠΥΡΙΔΩΝΙΑ
ΕΡΓΑΣΙΑ_ΠΥΚΝΟΤΥΤΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ_ΜΑΡΙΑΛΕΝΑ-ΕΛΕΝΑ
