Μπορούμε να δούμε τη ζωή με άλλα μάτια; Κι αν ναι, μήπως είναι με τα μάτια της ψυχής;

Μάτια που βλέπουν την ομορφιά του κόσμου και επιθυμούν την ισότητα, τη δικαιοσύνη , τη συμπερίληψη;

Με βάση αυτά τα ερωτήματα και στο πλαίσιο του μαθήματος ενεργούς πολιτειότητας ασχοληθήκαμε στην τάξη με τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης, τις προκλήσεις και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και σκεφτήκαμε λύσεις και προτάσεις για τη βελτίωση της καθημερινότητάς τους.

Αρχικά παρακολουθήσαμε στην τάξη ορισμένα βίντεο ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και αφόρμησης για συζήτηση.

Στη συνέχεια μια «μπαίνοντας στη θέση του άλλου/ης» προσπαθήσαμε να γράψουμε μια παράγραφο με κλειστά μάτια.

Κατόπιν χωριστήκαμε σε δυάδες. Ο ένας/μια ήταν ο οδηγός και ο άλλος/η το άτομο δε δυσκολία όρασης. Περιηγηθήκαμε στους διαδρόμους του σχολείου, στο προαύλιο και μέσα στην αίθουσα. Τα ζευγάρια μετά την πρώτη  περιήγηση  άλλαζαν ρόλους. Ετσι βρεθήκαμε όλοι/ες στη θέση και του ατόμου με απώλεια όρασης και στη θέση του συνοδού.

Στην ολομέλεια καταθέσαμε όλοι/ες τις εντυπώσεις και τα συναισθήματά μας και αισθανθήκαμε για λίγο τις δυσκολίες μιας τέτοιας κατάστασης.

Έπειτα χωρισμένοι/ες σε μεγαλύτερες ομάδες καταγράψαμε τις δυσκολίες που υπάρχουν για άτομα με μειωμένη ή καθόλου όραση,  κατά τη μετακίνηση μέσα στους χώρους του σχολείου, στο προαύλιο αλλά και στη γειτονιά γύρω από το χώρο του σχολείου.

Μετά παρακολουθήσαμε στην αίθουσα εκδηλώσεων του σχολείου μας ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Δες τη ζωή με άλλα μάτια» από την ΑΜΚΕ Με Άλλα Μάτια, η οποία  ιδρύθηκε το 2018 από τον τυφλό δικηγόρο Βαγγέλη Αυγουλά και μία αυτοοργανωμένη ομάδα αναπήρων με σκοπό την ενεργή διεκδίκηση συμπερίληψης.

Αφού συζητήσαμε με την Τζουλιάνα, ένα άτομο με αναπηρία όρασης, παρατηρήσαμε τον σκύλο οδηγό της και λύσαμε πολλές απορίες,  γυρίσαμε στην τάξη.

Εκεί συντάξαμε δύο επιστολές.

Η μία είχε αποδέκτη τον διευθυντή του σχολείου μας. Περιέγραφε τα προβλήματα που υπάρχουν στο χώρο μέσα και έξω από το κτίριο του σχολείου  για την ασφαλή μετακίνηση των ατόμων με μειωμένη ορατότητα και πρότεινε αλλαγές για τη συμπερίληψή τους.

Η άλλη επιστολή είχε αποδέκτη τον Δήμαρχο της πόλης μας. Σ΄αυτήν περιγράφαμε τα προβλήματα που εντοπίσαμε στη γειτονιά για τα άτομα με τύφλωση και ιδέες και προτάσεις για ισότιμη πρόσβαση/μετακίνηση  σε όλους τους χώρους της πόλης.

 

Τέλος γράψαμε ατομικά ένα μικρό κείμενο με τίτλο: «Αν δεν έβλεπα, τι θα ήθελα από τους /τις άλλους/ες;». Διαβάσαμε στην ολομέλεια τις σκέψεις μας και φτιάξαμε ομαδικά τρεις αφίσες ευαισθητοποίησης. Τα κείμενα και τις αφίσες τα αναρτήσαμε στο διάδρομο του σχολείου προς  ενημέρωση και αφορμή για συζήτηση  όλης της σχολικήςκοινότητας.

Η ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια», με στόχο την ενημέρωση των μαθητών και μαθητριών για την αναπηρία και την αποδοχή, υλοποιεί το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Δες τη Ζωή Με Άλλα Μάτια» στα σχολεία.

Ανάπηρα άτομα συντονίζουν έναν ελεύθερο διάλογο με τους μαθητές και τις μαθήτριες. Μαζί, προσεγγίζουν βιωματικά την πραγματικότητα της αναπηρίας, της συμπερίληψης και της μοναδικότητας του κάθε ατόμου.

Αυτή η αλληλεπίδραση και αλληλοκατανόηση είναι προϋποθέσεις για την αλλαγή στάσης και νοοτροπίας σχετικά με την αναπηρία και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Το πρόγραμμα καλύπτει τη σύγχρονη ανάγκη δημιουργίας μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας από το σχολείο.

Όντας ένα πρόγραμμα αμιγώς παιδοκεντρικό, δίνεται η ευκαιρία στα συμμετέχοντα άτομα να ορίσουν το πεδίο της συζήτησης, να τοποθετηθούν με σκέψεις, να καταθέσουν συναισθήματα και εμπειρίες. Οι ομιλήτριες και οι ομιλητές συντονίζουν ένα κοινό μικρογραφία της κοινωνικής ποικιλομορφίας, αναδεικνύοντας την μοναδικότητα του καθενός αλλά και τη χρησιμότητά του.

Από τον Σεπτέμβριο του 2017 μέχρι σήμερα έχουμε υλοποιήσει δωρεάν περισσότερα από 1.200 εκπαιδευτικά προγράμματα εξοικείωσης με την αναπηρία σε σχολικό πλαίσιο με την άδεια του ΥΠΑΙΘ, στα οποία συμμετείχαν σχεδόν 97.000 μαθητές και μαθήτριες, καθώς και 8.000 εκπαιδευτικοί.

Σκοπός του προγράμματος: Μία συμπεριληπτική Κοινωνία

Στόχοι

• Ενημέρωση των μαθητών/-τριών για την αναπηρία, την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη
• Διαχείριση της διαφορετικότητας και ανάδειξη της μοναδικότητας
• Άρση των προκαταλήψεων, του στιγματισμού και του αποκλεισμού
• Κατάρριψη στερεοτύπων
• Καλλιέργεια και ανάπτυξη αλληλεγγύης και ενσυναίσθησης

1 διδακτική ώρα, Δωρεάν

Το πρόγραμμα

Το πρόγραμμα ξεκινάει με ενημέρωση από τον ανάπηρο συντονιστή ή συντονίστρια. Περιγράφει, δηλαδή, την καθημερινότητα και την πραγματικότητα της αναπηρίας στην Ελλάδα, την προσβασιμότητα και τα εμπόδια που συναντά. Στη συνέχεια οι μαθητές/-τριες καλούνται να συζητήσουν αυτές τις καθημερινές συνθήκες διαβίωσης και πώς, συλλογικά, μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά. Ενεργοποιούνται με στόχο την ανάπτυξη αλληλεγγύης και καλούνται οργανωμένα σε ανοιχτό διάλογο όπου θέτουν ελεύθερα ερωτήματα και τοποθετούνται.

Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «Δες τη Ζωή Με Άλλα Μάτια» σχεδιάστηκε με γνώμονα τις ηλικιακές ομάδες των συμμετεχόντων και κατ’ επέκταση τις διαφορετικές ανάγκες προσέγγισης και ενημέρωσης που προκύπτουν. Τα άτομα που το υλοποιούν έχουν πολυετή εμπειρία υλοποίησης αδειοδοτημένων προγραμμάτων από το Υπουργείο Παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης (από τον Παιδικό Σταθμό έως και το Πανεπιστήμιο), και σε Γενικά και σε Ειδικά σχολεία. Η ομάδα της αποτελείται μεταξύ άλλων από υπ. PHD παιδαγωγό ένταξης, από εκπαιδευτικούς με εξειδίκευση στη συμπεριληπτική εκπαίδευση, από ψυχολόγους, από θεατρολόγο και από κοινωνικό λειτουργό, για να διασφαλίζεται επιστημονικά η ανθρωποκεντρική δομή και προσαρμογή του προγράμματος.

Μέθοδοι

Το πρόγραμμα καλύπτει τη σύγχρονη ανάγκη της δημιουργίας μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας και υπηρετεί την κοινωνική ενσωμάτωση, ήδη από το σχολείο.

Η αλληλεπίδραση στοχεύει στην αλλαγή στάσης και νοοτροπίας σχετικά με την διαφορετικότητα και την αναπηρία. Σκοπός είναι να αφυπνιστούν οι μαθητές και οι μαθήτριες και κατ’ επέκταση το άμεσο και έμμεσο περιβάλλον τους, ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση και απόδοση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ισότιμα σε όλους και όλες.

Στοχεύουμε στην κατανόηση των δυσκολιών, άρα στην αποδοχή της μοναδικότητας, καθώς και στην ενεργοποίηση των μαθητών/τριων ως μελλοντικών πολιτών που αναγνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, και το πώς να συνυπάρχουν με τους γύρω τους, οι οποίοι μπορεί με μια πρώτη ματιά να τους φαίνονται “διαφορετικοί”. Το πρόγραμμα υλοποιείται και στα ειδικά σχολεία, ώστε η εκεί σχολική κοινότητα να έρχεται σε επαφή με πρότυπα αυτόνομης διαβίωσης και να προσλαμβάνει εικόνες διαφορετικών ανθρώπων από αυτές που καθημερινά πραγματεύεται το εκάστοτε ειδικό σχολείο.

Οι συντονιστές/τριες καλούνται κάθε φορά να ανταποκριθούν ανάλογα με τη συμμετοχή, ως προς τον τρόπο με τον οποίο το κοινό αντιλαμβάνεται την γνώση που του προσφέρεται. Παράλληλα, δίνεται οι ευκαιρία στους συμμετέχοντες μαθητές και τις συμμετέχουσες μαθήτριες να ορίσουν το πεδίο της συζήτησης, να τοποθετηθούν με σκέψεις, να καταθέσουν συναισθήματα και εμπειρίες, να γίνουν συν-συντονιστές/τριες ή και να μη συμμετέχουν εάν αυτό επιθυμούν.

Όντας ένα πρόγραμμα αμιγώς παιδοκεντρικό, τα διαφορετικά στυλ μάθησης που καθορίζουν την πρόσληψη της γνώσης στο κάθε άτομο αναδεικνύονται από τους ίδιους τους συμμετέχοντες και τις συμμετέχουσες. Τέλος, χρησιμοποιώντας μεικτές μεθόδους: κατευθυνόμενη συζήτηση, βιωματική ομιλία αλλά και βιωματικές ασκήσεις καλύπτεται ένα μεγάλο φάσμα δυνατοτήτων πρόσβασης στη γνώση.

Αρχές σύγχρονης Παιδαγωγικής

Βιωματική μάθηση: Οι ανάπηροι ομιλητές και οι ανάπηρες ομιλήτριες μοιράζονται τις προσωπικές τους ιστορίες και την καθημερινότητα τους με τον μαθητικό πληθυσμό παρέχοντάς του τη δυνατότητα να οπτικοποιήσει τις δυσκολίες και, στη συνέχεια, να συζητήσει τις καθημερινές συνθήκες στις οποίες καλούνται να ζουν οι ανάπηροι άνθρωποι.

Συμπερίληψη:  Η συζήτηση οδηγείται στο πώς, συλλογικά, μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά, υπηρετώντας τις αξίες της συμπερίληψης και της κοινωνικής ενσωμάτωσης. Με αναφορές του προγράμματος π.χ. στην καθημερινή ανάγκη της χρήσης της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας και των υποτίτλων, περιγράφονται ήδη απλά εργαλεία συμπερίληψης, δίνοντας ερεθίσματα για περαιτέρω ανάπτυξη της σκέψης και εμπέδωση των διεθνών αρχών της προσβασιμότητας και του σχεδιασμού για όλους (Design For All).

Ανακαλυπτική μάθηση και αυτενέργεια: Διεξαγωγή ανοιχτού διαλόγου που βασίζεται σε ερωτήσεις των ίδιων των μαθητών/τριων άρα ανακαλύπτουν και εκμαιεύουν την γνώση από το ανάπηρο άτομο που συντονίζει.

Παιδοκεντρικότητα: Με εποπτεία, οι ίδιοι οι μαθητές/-τριες παίρνουν τα ηνία και θέτουν τα θέματα που τους απασχολούν προς συζήτηση με γνώμονα την αναπηρία, τη συμπερίληψη και την προσβασιμότητα, με τον συντονιστή να θέτει τις βάσεις αλλά και να επαναπροσδιορίζει τις κατευθύνσεις σε συνάφεια με τους στόχους του προγράμματος.

Διαθεματικότητα: Η προσέγγιση της αναπηρίας γίνεται μέσα από πολλαπλά επίπεδα (νέες τεχνολογίες, αυτόνομη διαβίωση, εκπαιδευτικά εργαλεία), αλλά και μέσα από όλους τους τομείς της συλλογικής ζωής (οικογένεια, εκπαίδευση, εργασία, πολιτισμός, αθλητισμός, ψυχαγωγία).

Καλλιέργεια διαπροσωπικών σχέσεων μέσα από την σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ των μαθητών και του συντονιστή με αναπηρία, η οποία συμβολίζει την εν δυνάμει σχέση που μπορεί να αποκτήσουν οι μαθητές μεγαλώνοντας με οποιοδήποτε ανάπηρο άτομο έρθει αργότερα στη ζωή τους.

https://meallamatia.services/blog/2021/01/20/des-ti-zwi-me-alla-matia/

 

 

Βίντεο ενημέρωσης για άτομα με προβλήματα όρασης

• Μαθήματα ζωής από τυφλό μαθητή " href="" target="_blank">
• Συνοδεία Τυφλών Ατόμων Με Άλλα Μάτια!  " href="" target="_blank">
• Βίντεο για την Παγκόσμια Ημέρα Τυφλών " href="" target="_blank">
• Οι σκύλοι-οδηγοί τυφλών στο Mega – Part 1 " href="" target="_blank">
• Πώς είναι να είσαι τυφλός – What the Fact?! #67 " href="" target="_blank">
• Μουσείο αφής του Φάρου των Τυφλών  " href="" target="_blank">