Αγία Παρασκευή, 24 Ιανουαρίου 2014

Συντάκτες: Ταγάρα Δήμητρα, Μαστροθεόδωρος Λευτέρης

 Φασκόμηλο

Salvia Officinalis L. Οικ. Lamiaceae (Χειλανθή)

Λίγα πράγματα για το φασκόμηλο

Το φασκόμηλο ή φασκομηλιά ανήκει στο γένος των Αγγειόσπερμων φυτών. Στα αγγλικά η κοινή του ονομασία είναι sage ή garden sage ή common sage. Έχει πάρει το όνομά του από το λατινικό salvere που σημαίνει «είμαι υγιής».

Καταγωγή: από την αρχαία Ελλάδα.

Ιστορία: Οι αρχαίοι Έλληνες το χρησιμοποιούσαν ως φάρμακο και είχε εκθειαστεί από τον Διοσκουρίδη, τον Γαληνο, τον Αέτιο και τον Ιπποκράτη. Οι Άραβες πίστευαν ότι μπορούσε να θεραπεύσει τα πάντα. Οι Λατίνοι το θεωρούσαν ιερό φυτό της αθανασίας και το χρησιμοποιούσαν σε τελετές. Οι Γάλλοι το ονόμαζαν το «ελληνικό τσάι» και το χρησιμοποιούσαν όπως οι υπόλοιποι ευρωπαίοι τόσο στη μαγειρική όσο και για τις θεραπευτικέ του ιδιότητες. Οι Κινέζοι το αποκαλούσαν «ελληνικό βλαστάρι» και το θεωρούσαν ανώτερο από το τσάι. Μάλιστα τον 17^ο και 18^ο αιώνα αντάλλασσαν τρία κιβώτια εκλεκτής ποιότητας τσάι με ένα κιβώτιο ελληνικό φασκόμηλο.

Περιγραφή: Το φασκόμηλο είναι πολυετές θαμνώδες φυτό με κλαδιά που φτάνουν τα 50 εκ. ύψος, ξυλώδη στη βάση τους με τρυφερά λοβωτά φύλλα. Από την αρχαιότητα βρίσκεται σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας. Τα φύλλα του είναι επιμήκη, παχιά, χνουδωτά και χρώματος γκριζοπράσινου. Την άνοιξη βγάζει άνθη με χρώμα ανοιχτό βιολετί.

Χρήσεις: Το φασκόμηλο περιέχει ως κύρια ουσία αιθέριο έλαιο άχρωμο ή ερυθροκίτρινο. Το φυτό έχει έντονη αρωματική οσμή και χρησιμοποιείται για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες ως αφέψημα και ως καρύκευμα. Χρησιμοποιείται στη μαγειρική σε λευκό και κόκκινο κρέας, ψάρι, ζυμαρικά, όσπρια και ψωμί. Η έντονη πιπεράτη γεύση του ταιριάζει ιδιαίτερα με λιπαρά κρεατικά, τυριά. Χρησιμοποιείται επίσης στην ποτοποιεία. Είναι εντομοαπωθητικό φυτό. Μια γλάστρα με φασκόμηλο θα κρατήσει μακριά τα έντομα. Θεωρείται εξαιρετικό μελισσοτροφικό φυτό και παρέχει μέλι ανώτερης ποιότητας.

Θεραπευτικές ιδιότητες: Το φασκόμηλο είναι ένα βότανο προικισμένο με πολλές θεραπευτικές ιδιότητες χρήσιμες στην ιατρική. Η δράση του κατά του διαβήτη έκανε ορισμένους να δηλώσουν ότι το φασκόμηλο είναι το φάρμακο για όλες τις ασθένειες. Ως αφέψημα είναι ιδανικό για τη θεραπεία της φαρυγγίτιδας, τους ουλίτιδας, των άφτρων καθώς και δερματικών παθήσεων. Έρευνες έδειξαν ότι το φασκόμηλο ενισχύει τη μνήμη και αξιοποιείται στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ. Χρησιμοποιείται ως αντίδοτο για το δάγκωμα φιδιών και εντόμων.

Καλλιέργεια: Συνήθως υπάρχει σε όλη την Ελλάδα, αλλά και σε πολύ ξηρούς και βραχώδεις τόπους.

Παρατηρήσεις: Το φασκόμηλο δεν πρέπει να καταναλώνεται από επιληπτικά άτομα, γιατί περιέχει θυιόνη που μπορεί να πυροδοτήσει επιληπτικές κρίσεις. Δεν πρέπει επίσης να καταναλώνεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Μια κρητική μαντινάδα για το φασκόμηλο:

    «Αρισμαρί και ρίγανη, φασκομηλιά, φλισκούνι,

θύμος, μυρθιά και καντιφές τρυπούνε μου τ” αρθούνι.»