Αγία Παρασκευή, 26 Ιανουαρίου 2014

Συντάκτες: Σοφία Κορέλη & Νικόλας Μπαλοδήμος

Δεντρολίβανο

Rosmarinus officinalis L. Οικ Lamiaceae (Χειλανθή)

Λίγα λόγια για το δεντρολίβανο:  Το δεντρολίβανο είναι συνδυασμός δύο λέξεων, δέντρο και λιβάνι, ενώ στα λατινικά σημαίνει ρόδο της θάλασσας. Στην Κύπρο είναι γνωστό ως λασμαρί.

 Καταγωγή: Οι μεσογειακές χώρες της νότιας Ευρώπης.

Ιστορία – Μυθολογία: Το δεντρολίβανο ήταν γνωστό στους αρχαίους Αιγυπτίους, Έλληνες και Ρωμαίους και το χρησιμοποιούσαν ως αρωματικό φυτό, αλλά και στα στεφάνια των νικητών των αγώνων. Η θεά Αφροδίτη, όταν αναδύθηκε από τη θάλασσα ήταν καλυμμένη με δεντρολίβανο, δώρο που αφιέρωσε στους ανθρώπους. Οι μαθητές φορούσαν στεφάνια από δεντρολίβανο όταν είχαν εξετάσεις, γιατί βοηθούσε στη συγκέντρωση και στη μνήμη. Σύμφωνα με την παράδοση κατά τη φυγή της Παναγίας στην Αίγυπτο άφησε το μανδύα της πάνω σε ένα θάμνο δεντρολίβανου που είχε άσπρα άνθη. Όταν μανδύας στέγνωσε τα άνθη του έγιναν μπλε.

Περιγραφή: Το δεντρολίβανο είναι ένας αειθαλής θάμνος με ύψος από 0,80 έως 1,30 μ. Έχει άμισχα στενόμακρα σταχτόχροα φύλλα. Η γενική ανθοφορία του γίνεται νωρίς την άνοιξη και αργά το φθινόπωρο.

 Καλλιέργεια: Είναι αυτοφυές μεσογειακό φυτό και καλλιεργείται ως καλλωπιστικό σε όλο τον κόσμο. Ευδοκιμεί σε ζεστά κλίματα και ιδιαίτερα κοντά στη θάλασσα, αλλά αντέχει και σε θερμοκρασίες κάτω του 0οC. Έχει καλό ριζικό σύστημα, γι’ αυτό αντέχει στην ξηρασία. Προτιμά συνθήκες πλήρους ηλιοφάνειας και εδάφη που έχουν καλή στράγγιση. Πολλαπλασιάζεται με μοσχεύματα, παραφυάδες και σπόρο.

Μελισσοκομικό ενδιαφέρον: Οι μέλισσες το επισκέπτονται και παίρνουν νέκταρ, αλλά και γύρη σε μικρές ποσότητες το πρωί έως το μεσημέρι.

 Χρήσεις: Το δεντρολίβανο είναι ένα από τα βασικά μυρωδικά της μεσογειακής κουζίνας. Αρωματίζει ωραία το ψωμί, το μοσχάρι, το αρνί, το κυνήγι, το ψάρι, τα θαλασσινά, τις ομελέτες, τις σούπες, τις σάλτσες, τα λαχανικά καθώς και τα σαλιγκάρια. Επίσης αντέχει σε μαγείρεμα από την αρχή. Το αιθέριο έλαιο χρησιμοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων και καλλυντικών, καθώς και στην αρωματοθεραπεία.

Θεραπευτικές ιδιότητες: Το δεντρολίβανο είναι ιδανικό για ατμόλουτρα και εντριβές αναμεμειγμένο με λάδι σε περίπτωση κρυώματος. Είναι θερμαντικό και διεγείρει την κυκλοφορία του αίματος. Ενισχύει την ανάπτυξη της τριχοφυΐας και την κυκλοφορία του αίματος στο τριχωτό της κεφαλής. Είναι χρήσιμο σε περιπτώσεις κατάθλιψης ήπιας ή μετρίως σοβαρής μορφής. Το ενεργό συστατικό του στο δεντρολίβανο, γνωστό ως καρνοσικό οξύ μπορεί να προστατεύσει τον εγκέφαλο από το εγκεφαλικό και τη νευροεκφύλιση που οφείλεται στα επιβλαβή χημικά και τις ελεύθερες ρίζες. Επίσης έχει οφέλη ως μέσο πρόληψης του καρκίνου λόγω της παρουσίας φενολικών οξέων. Το αιθέριο έλαιο του δεντρολίβανου είναι συστατικό των υγρών εντριβών που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των ρευματισμών.

Το ξέρατε ότι χρησιμοποιώντας δεντρολίβανο στα ψητά μπορεί να μπλοκάρει τις ενδεχομένως καργκινογόνες ενώσεις (HCAS) που μπορούν να σχηματιστούν όταν μαγειρεύεται κρέας σε υψηλές θερμοκρασίες; Οι ενώσεις rosmarinic acid, cοrnosol acid μπλοκάρουν και εμποδίζουν τα HCAS προτού να μπορέσουν να δημιουργηθούν κατά τη διάρκεια της θέρμανσης.