Κάθε φθινόπωρο και συγκεκριμένα την πρώτη εβδομάδα του Οκτωβρίου υπάρχει μια μέρα που όλοι οι μαθητές της Κοζάνης περιμένουν με ανυπομονησία: η σχολική εκδρομή στον νιάημερο. Είναι η μέρα που τα σχολεία αφήνουν τις τάξεις για μια βόλτα στο πιο γνωστό παζάρι της πόλης. Για πολλούς μαθητές, ο νιάημερος είναι μια ευκαιρία για αγορές, βόλτες και γέλια με φίλους. Αλλά ποια είναι η ιστορία του; Πώς ξεκίνησε; Ας ταξιδέψουμε λίγο πίσω στον χρόνο…
Πώς ξεκίνησε ο νιάημερος
Η ιστορία του νιάημερου ξεκινά το 1880, τότε που δήμαρχος της Κοζάνης ήταν ο Νικόλαος Χαλκιάς. Εκείνη την εποχή η πόλη ήταν μικρότερη, αλλά είχε ανάγκη από μια μεγάλη εμπορική γιορτή για να έρχονται έμποροι, τεχνίτες και αγρότες από όλη την περιοχή. Έτσι, ο Χαλκιάς πήρε άδεια από τον Τούρκο διοικητή και καθιέρωσε το μεγάλο αυτό παζάρι. Το ονόμασαν νιάημερο, επειδή διαρκούσε εννιά ημέρες, ξεκινώντας πάντα την πρώτη Τρίτη του Οκτωβρίου. Για πολλά χρόνια αυτή ήταν η εβδομάδα που η Κοζάνη γέμιζε κόσμο, ζώα, πάγκους, μυρωδιές και χρώματα.
Πού γινόταν το παζάρι;
Αρχικά ο νιάημερος γινόταν στη σημερινή Πλατεία Λασσάνη, μέσα στο κέντρο της πόλης. Εκεί ήταν το πρώτο μεγάλο παζάρι, όπου έβλεπες: σαμαράδες, αγγειοπλάστες, πεταλωτές, γανωτζήδες, εμπόρους με υφάσματα και νήματα για αργαλειούς
Με τον καιρό ο χώρος δεν χωρούσε πια τον κόσμο και τους εμπόρους, γι’ αυτό το παζάρι μεταφέρθηκε στη Γιτιά και αργότερα στον χώρο κοντά στον ΟΣΕ, όπου υπήρχε περισσότερος χώρος για πάγκους και επισκέπτες.
Τι πουλούσαν παλιά
Παλιά στον νιάημερο έβρισκες πράγματα που σήμερα μας φαίνονται… ιστορικά: βελέντζες, πήλινα δοχεία, εργαλεία, καπίστρια για ζώα, υφάσματα, γκιούμια, και πολλά ακόμη είδη που χρειάζονταν τα σπίτια και τα χωριά για όλον τον χειμώνα. Αργότερα, στη μεταπολεμική εποχή, άρχισαν να εμφανίζονται και τα «γλυκά της γιορτής»: ο νιαημεριώτικος χαλβάς, τα σιουτζιούκια, τα στραγάλια και τα χρωματιστά λαήνια (= κανάτες) που θυμούνται οι παλιότεροι.
Ο Νιάημερος και ο Μακεδονικός Αγώνας
Ένα λιγότερο γνωστό κομμάτι της ιστορίας είναι ότι ο νιάημερος βοήθησε ακόμη και στον Μακεδονικό Αγώνα. Μέσα στο πλήθος, οι αγωνιστές αντάλλασσαν μηνύματα και πληροφορίες χωρίς να γίνονται αντιληπτοί. Το παζάρι ήταν ιδανικός τόπος για μυστική επικοινωνία.
Ο νιάημερος σήμερα και γιατί τον αγαπάμε
Σήμερα, ο Νιάημερος έχει αλλάξει μορφή, αλλά συνεχίζει να είναι μια μεγάλη γιορτή της πόλης. Κάθε χρόνο συγκεντρώνει οικογένειες, παρέες, μικρούς και μεγάλους. Για εμάς τους μαθητές όμως είναι κάτι παραπάνω. Είναι η ημέρα της σχολικής μας εκδρομής.
Γράφει η Βένια Μιχαηλίδου Β2
e-ptolemeos.gr
https://efkozani.gr/pote-kai-pos-kathierothike-o-niaimeros-stin-kozanis-giannis-korkas/
