Η Ιθάκη είναι ίσως το πιο γνωστό και πολυδιαβασμένο ποίημα του Αλεξανδρινού ποιητή, του Κωνσταντίνου Καβάφη. Το ποίημα περιέχει πολλά συμβολικά στοιχεία, ενώ παράλληλα κυριαρχεί ο συμβουλευτικός και διδακτικός τόνος, καθώς με τη χρήση του δεύτερου προσώπου ο αναγνώστης αισθάνεται πως το ποίημα απευθύνεται στον ίδιο.
Αν και το ποίημα αναφέρεται στην Ιθάκη, δεν είναι ένα ποίημα επιστροφής, ένα ποίημα νοσταλγίας, όπως ήταν το ταξίδι του Οδυσσέα. Είναι ένα ταξίδι πηγαιμού. Ο ταξιδιώτης του ποιήματος ξεκινά προς την Ιθάκη, δεν επιστρέφει στην Ιθάκη. Ο ποιητής μας προτρέπει να ευχόμαστε να διαρκέσει πολύ το ταξίδι μας, επαναλαμβάνει την προτροπή του, γιατί θεωρεί ότι είναι πολύ σημαντικό να μη βιαστούμε να ολοκληρώσουμε το ταξίδι μας. Το ταξίδι αυτό ουσιαστικά ταυτίζεται με τη ζωή μας και γι’ αυτό θα πρέπει να ευχόμαστε να έχει μεγάλη διάρκεια.
Η Ιθάκη είναι ο στόχος, το τέρμα ενός μεγάλου δρόμου, γεμάτου περιπέτειες. Μπορεί να είναι ένας μεγάλος στόχος που βάζει κάποιος άνθρωπος στη ζωή του. Μπορεί να είναι και το τέρμα μιας πορείας που καθένας μπορεί να κάνει μέσα του, για να βρει τον εαυτό του. Σημαντικό ρόλο παίζει όχι μόνο η κατάκτηση του στόχου αλλά και η πορεία για να φτάσουμε μέχρι εκεί. Μέσα από αυτή την πορεία, με τις δυσκολίες και τα εμπόδια που συναντάει κανείς μπορεί να μάθει πολλά πράγματα για τον κόσμο και για τον εαυτό του. Γιατί σ’ αυτή την πορεία, αν συναντάμε έξω δυσκολίες είναι γιατί έχουμε μέσα μας τις δυσκολίες. Αυτές ακριβώς πρέπει να ξεπεράσουμε για να κατακτήσουμε το στόχο μας. Και χωρίς να χάσουμε τις πλούσιες εμπειρίες που μας προσφέρει αυτό το ταξίδι, όπως λέει ο ποιητής, πρέπει να έχουμε πάντα τη συνείδησή μας ψηλά, στην κατάκτηση του στόχου μας.
Η αλήθεια είναι, μάλιστα, ότι δεν υπάρχει μόνο μια Ιθάκη, υπάρχουν πολλές, όπως πολλοί είναι και οι στόχοι που θέτουμε στη ζωή μας. Κάθε φορά που επιτυγχάνουμε ένα στόχο, θέτουμε αμέσως έναν επόμενο και έτσι, συνεχίζουμε τις προσπάθειες να κάνουμε διαρκώς ό,τι καλύτερο μπορούμε στη ζωή μας. Κάθε φορά που φτάνουμε στην Ιθάκη, θέτουμε έναν υψηλότερο στόχο και συνεχίζουμε την πορεία μας προς τη νέα Ιθάκη, προς το νέο στόχο που θέσαμε.
Οι προτροπές του ποιητή έχουν διαχρονικό χαρακτήρα, ο Οδυσσέας μπορεί να βρίσκεται μέσα σε καθέναν από εμάς. Ο καθένας έχει να κάνει το δικό του ταξίδι, έχει τη δική του πορεία, το δικό του στόχο για να κατακτήσει, τη δική του Ιθάκη, αλλά και όλοι μαζί έχουμε χρέος ως άνθρωποι να διαφυλάξουμε κάποιες αξίες στη ζωή μας, για να μπορούμε να ζούμε πραγματικά και όχι να επιβιώνουμε, για να μπορούμε να αφήσουμε ένα κόσμο καλύτερο απ’ αυτόν που βρήκαμε.
160 χρόνια από τη γέννηση και 90 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου μας ποιητή. Αυτό είναι το δικό μου αφιέρωμα!
Γράφει η Έρικα Στεργίου Β4
Η Ιθάκη του Καβάφη σε κόμικ!
